BÀI THUYẾT TRÌNH CUỘC THI
“ Xây dựng mơi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong các cơ sở giáo
dục mầm non năm học 2023 - 2024”
Lớp 4-5 tuổi B - Trường MN Quán Hành
Kính thưa ban giám khảo, hưởng ứng hội thi “ Xây dựng môi trường giáo
dục lấy trẻ làm trung tâm trong các cơ sở giáo dục mầm non năm học 2023 - 2024”
do Trường mầm non Quán hành- Huyện Nghi Lộc tổ chức. Lớp 4-5 tuổi BTrường MNQH nói riêng cũng như các lớp trong tồn trường nói chung đã triển
khai kế hoạch, xây dựng và thiết kế các góc chơi, tận dụng sưu tầm các nguyên vật
liệu mở để tạo ra một môi trường học tập linh hoạt, sáng tạo và đổi mới. Giúp trẻ
được tự do trải nghiệm, kích thích sự hứng thú, tò mò và khơi gợi tư duy của trẻ,
phù hợp với quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Quan điểm này đã định
hướng cho giáo viên mầm non chúng tôi cách xây dựng kế hoạch, cách thiết kế và
cách tổ chức các hoạt động, môi trường giáo dục cho trẻ phù hợp với tình hình thực
tế của trường, lớp, của địa phương một cách hợp lý.
Với phương châm của nghành, xây dựng trường học hạnh phúc thì chúng tôi
cũng xây dựng lớp học hạnh phúc với thông điệp “ Lớp học hạnh phúc, Lan tỏa yêu
thương”.Đây là khẩu hiệu để mỗi ngày đến trường chúng tôi sẽ cố gắng dành
những điều tốt đẹp nhất cho trẻ, lan tỏa đến trẻ những điều tuyệt với nhất mà trẻ
xứng đáng được đón nhận.
Bên cạnh đó, để tạo một mơi trường CSGD tốt chúng ta cần tạo một môi
trường về vật chất tốt, phịng học ln phải đảm bảo u cầu về diện tích sử dụng,
sắp xếp các khơng gian thẩm mĩ, thân thiện. Các trang thiết bị đồ dùng, đồ chơi
phải đảm bảo an tồn, vệ sinh. Các góc hoạt động trong lớp mang tính mở, được bố
trí thuận tiện, hợp lý, linh hoạt, dễ thay đổi, tạo điều kiện cho trẻ dễ dàng tự lựa
chọn, thực hành và trải nghiệm. Góc hoạt động n tĩnh bố trí xa góc hoạt động ồn
ào, góc thư viện/ sách, truyện ở những nơi nhiều ánh sáng…Các góc hoạt động đều
có bảng tên và nội quy góc chơi kèm theo hình ảnh minh họa; giữa các góc có
“ranh giới” rõ ràng, có lối đi cho trẻ di chuyển thuận tiện khi liên kết giữa các góc
chơi. Trên giá góc có nhiều loại đồ dùng đồ chơi phù hợp, nguyên vật liệu, học liệu
phong phú về chất liệu và cơng dụng, hài hịa về màu sắc. Tất cả đều có hộp đựng
ngăn nắp, gọn gàng, nhãn mác đầy đủ. Như vậy sẽ giúp trẻ dễ dàng tìm kiếm và cất
dọn sau khi kết thúc hoạt động. Mảng tường chính đơn giản, khơng rườm rà màu
sắc, khơng sử dụng hình ảnh sẵn, mà nội dung của từng chủ đề sẽ được thể hiện
qua các sản phẩm của trẻ (thơng qua HĐ góc, HĐ tạo hình).
Đến với hội thi hôm nay, chúng tôi xin giới thiệu cụ thể các nội dung và cách
bố trí một số góc chơi trong lớp qua chủ đề "Nghề nghiệp" như sau:
1. Góc phân vai: Đây là góc có nhiều trị chơi như trò chơi bán hàng, trò
chơi nấu ăn, trò chơi bác sỹ….các trò chơi giúp phát triển kỹ năng... là góc có sự đi
lại nhộn nhịp, có sự liên kết giữa các góc chơi nhiều hơn. Vì thế ngay ở lối cửa ra
vào, chúng tơi bố trí trị chơi bán hàng giúp người bán cũng như người mua dễ
dàng trao đổi và di chuyển.
* Trò chơi bán hàng: Với chủ đề Nghề nghiệp, chúng tôi sử dụng các loại rổ
mây tre, giỏ hoa để trưng bày các loại thực phẩm thật (như rau, củ, quả..) để trẻ
mua về và các đầu bếp chế biến thành các món ăn tổ chức bữa ăn . Ngồi ra chúng
tơi cịn bố trí một quầy pha chế để trẻ được hóa thân là những nhân viên pha chế
được trải nghiệm công việc này. Sưu tầm và tìm kiếm các loại dụng cụ, sản phẩm
của các ngành nghề như: Cày, cuốc, bừa, máy ép chậm, máy vắt cam, các loại quả,
sản phẩm của nghề nơng...Mỗi sản phẩm đều được bố trí theo từng phân khúc
riêng, có bảng giá niêm yết giúp khách hàng dễ dàng quan sát và lựa chọn….
* Trò chơi nấu ăn: Từ những loại thực phẩm được mua ở cửa hàng, khi
mang về nhà hàng sẽ được những người đầu bếp trong nhà hàng…chế biến thành
những món ăn phù hợp với yêu cầu của khách hàng. Hoặc ngược lại, người đầu bếp
sẽ dựa vào yêu cầu của khách hàng để lên thực đơn sau đó sẽ đến cửa hàng mua
thực phẩm. Bên cạnh đó chúng tơi cịn chuẩn bị các ngun liệu thật, các đồ dùng
hiện đại phục vụ trong gian bếp, sinh hoạt gia đình như: bếp từ, tủ lạnh, máy giặt,
máy xay sinh tố…để trẻ được trải nghiệm như ngồi đời thực.
* Trị chơi bác sỹ: Từ bộ đồ chơi bác sỹ, trang phục bác sỹ…khi chơi ở góc
chơi này trẻ sẽ được hóa thân thành bác sỹ, y tá, bệnh nhân…để khám bệnh, kê đơn
thuốc, chữa bệnh cho bệnh nhân.
* Trò chơi kỹ năng:
Với chủ đề Nghề nghiệp trẻ cần được trải nghiệm rất nhiều nghành nghề
khác nhau như: nghề nail, làm đầu, gội đầu, bộ kỹ sư, bộ kỹ năng liên hồn (đóng
chốt cửa, cắm điện…) ....….Chính vì thế chúng tơi đã chuẩn bị một số bộ kỹ năng
khác nhau như: bộ làm móng, máy sấy tóc, ghế gội đầu... để trẻ được thực hành.
Các bộ sản phẩm, đồ dùng của các trò chơi này sẽ được trẻ trao đổi với nhau
tạo ra sự liên kết giữa các góc. Giúp trẻ biết phối hợp với các bạn chơi, các góc
chơi.
2. Góc xây dựng: Là một trong những góc chơi cần có những kỹ năng phối
hợp, liên kết chặt chẽ tạo nên những sản phẩm chung. Chủ đề Nghề nghiệp chúng
tơi đã chuẩn bị các khối, hình, cây xanh, nhiều nguyên vật liệu và đồ dùng, đồ chơi
khác nhau để trẻ xây dựng nên các cơng trình, hàng rào đường đi, vườn cây… theo
sự tưởng tượng của trẻ. Đặc biệt ở góc chơi này chúng tơi đã chẩn bị một bảng lego
đẻ trẻ sẽ dễ dàng thiết kế những cơng trình mà các cơ chú cơng nhân sẽ xây dựng.
Ngồi ra chúng tơi cịn chuẩn bị những mảnh ghép, ống nút để trẻ lắp ghép giúp
hoàn thiện phát triển tư duy cho trẻ.
Với chủ đề “ Nghề nghiệp” chúng tôi cho trẻ sử dụng các ngôi nhà đã được
tạo ra từ bìa cát tơng, ống nhựa, khối gỗ (đã được thực hiện ở góc nghệ thuật), gợi
ý trẻ trẻ sáng tạo ra các mơ hình về các cơng trình khác nhau: chung cư, nhà 1 tầng,
nhà cao tầng, xếp đường đi, làm hàng rào…từ các khối gỗ, các loại hộp, lõi giấy,
bìa cát tơng, chai, lọ nhựa, xốp, bìa màu, các loại vỏ nghêu.......Gợi ý trẻ sáng tạo ra
các cơng trình mà trẻ thích.
3. Góc học tập: Đây là góc cần sự tập trung và yên tĩnh nên chúng tơi bố trí
vào phía trong của góc lớp để tránh sự ồn ào giữa các góc khác. Với góc này chúng
tôi lựa chọn giá chơi phù hợp đẹp mắt, thiết kế và sắp xếp với nhiều trò chơi mở.
Các trò chơi được làm từ các nguyên vật liệu khác nhau, màu sắc hấp dẫn, có nhiều
cách sử dụng để thu hút trẻ tham gia nhằm ôn luyện, củng cố, phát triển nhận thức,
tư duy cũng như tạo ra cơ hội học tập khác cho trẻ. Ví dụ như:
* Trị chơi học tập
+ Chỉ từ một tấm bạt in màu, kẻ các ơ nhưng trẻ có thể chơi các trị chơi như:
gắn hột/hạt/hoa…đúng với số lượng yêu cầu; Dựa trên chủ đề : Nghề nghiệp”
chúng tơi cho trẻ chơi trị chơi “Ơ ăn quan”; “Đánh cờ rơ”; “Gắn số”. Đây là một
dạng trò chơi mở với cách chuẩn bị đơn giản, không tốn kém nhưng buộc trẻ phải
tư duy, trong một buổi chơi có thể chơi được nhiều trị chơi, cách chơi với các
ngun vật liệu khác nhau. Nó khác hồn tồn với trước kia chúng tơi thường dùng
tấm vải nỉ đính sẵn xốp trẻ chỉ cần gắn lên 1 cách dễ dàng mà không cần phải tư
duy.
+ Từ những thanh gỗ dài, dạng hình chữ nhật trẻ có thể chơi các trị như
“Xếp hình”; “ Xếp tháp”…
+ Đặc biệt là thực hiện chơi với các đồ chơi theo thông tư 02 của Bộ GDĐT
đối với chủ đề gia đình chúng tơi lựa chọ các đồ chơi như: Bộ đồng hồ số; Bộ luồn
hạt; Đếm và tách hạt…Chúng tôi cho trẻ luôn phiên nhau được thực hiện, được lắp
ghép tư duy theo suy suy nghĩ của trẻ.
+ Với khung gỗ dạng hình hộp chữ nhật, phía trong có thiết kế các đường
điện sáng, phía trên mặt bàn là những tấm phoc trong sẽ tạo ra cho trẻ một cảm
giác mới lạ, cảm giác được khám phá và tìm hiểu khi được nhìn những đồ vật dưới
ánh sáng của đèn. Chúng tôi cho trẻ lấy những mảnh gỗ để xếp ngơi nhà của mình
theo những hình khối; khám phá những sản phẩm của nghề nông; dùng cát màu vẽ
các con số, viết chữ cái …
+ Bên cạnh môi trường học chữ số, chữ cái tiếng việt thì chúng tơi cịn lồng
ghép vào góc học tập các trò chơi tiếng anh như: “ghép chữ cái theo tên gọi”
(những từ đã học; Chọn thẻ theo chủ đề;
+ Ngồi ra chúng tơi cịn vận động phụ huynh ủng hộ những bộ đồ chơi hiện
đại để trẻ được chơi và phát triển tư duy một cách tốt nhất.
* Trị chơi góc Sách truyện
Với hàng loạt sách truyện: sách truyện tranh, sách in….có trong chủ đề “
Nghề nghiệp” thì chúng tơi cịn đưa thêm các nhân vật rối, các nhân vật hoạt
hình...để trẻ có thể được nhập vào vai nhân vật, được kể lại câu chuyện theo cách
riêng của trẻ.
4. Góc nghệ thuật:
* Tạo hình: Đây là góc địi hỏi sự sáng tạo và cần nhiều đồ dùng, nguyên
vật liệu phong phú và là nơi trưng bày các sản phẩm cá nhân, đội nhóm. Vì thế
chúng tơi đã phân loại các hộp đựng dụng cụ (như: kéo, keo dán, màu nước, giấy
màu, bút sáp); hộp đựng nguyên liệu và nơi trừng bày các sản phẩm nghệ thuật
theo từng nhóm riêng. Mỗi loại đều được bố trí hài hịa, nhãn mác đầy đủ và vừa
tầm của trẻ để trẻ có thể dễ dàng lựa chọn và sử dụng theo ý tưởng của mình.
Đối với ngun liệu thiên nhiên sẵn có như: Các loại lá khô, vỏ ngô,…Các
loại hột hạt: Hạt ngơ, hạt bưởi, hạt na, hạt mãng cầu; vỏ sị, vỏ nghêu, vỏ ốc…len
màu, khối gỗ, cúc áo, nút chai....mà chúng tôi đã sưu tầm được. Sau khi mang về
khử sạch, phơi khô, bỏ vào các hộp đựng sạch sẽ gọn gàng, nhãn mác đầy đủ, khi
đến giờ hoạt động chúng tôi hướng trẻ sáng tạo ra các sản phẩm theo nội dung của
chủ đề.
Ví dụ như chủ đề “Nghề nghiệp” thì trẻ có thể tạo ra những bức tranh về các
nghề, các sản phẩm, dụng cụ các nghề…từ các loại hột hạt, lá cây, cành khô, khối
gỗ,…
* Âm nhạc: là một hoạt động nghệ thuật có sức hấp dẫn đặc biệt với trẻ
mầm non. Thông qua hoạt động âm nhạc trẻ được thỏa sức thể hiện mình, được
đóng vai thành những ca sỹ – nghệ sỹ tài ba. Chính vì lẽ đó chúng tơi đã thiết kế bộ
đồ dùng đồ chơi tự tạo góc âm nhạc như: chiếc trống, phách tre, mỏ, xắc xô, hoa
múa, mũ múa, chống lắc, mũ chóp, quạt… nhằm thu hút sự hứng thú của trẻ đồng
thời cũng tạo cơ hội cho trẻ được khám phá, trải nghiệm.
Với những nguyên vật liệu sẵn có được sưu tầm và vận động từ phụ huynh,
chúng tôi đã mài sạch, sơn vẽ, trang trí tạo ra được các bộ dụng cụ như sau:
Bộ phách tre được làm từ ống tre
Bộ mỏ dừa được làm từ vỏ sọ dừa
Bộ quạt giấy, Mũ chóp, hoa múa…: từ các loại giấy bìa, giấy bitis
Đây là những bộ nhạc cụ bền, đẹp, sử dụng cho các hoạt động âm nhạc (vận
động, trò chơi âm nhạc), phù hợp cho tất cả chủ đề. Ví dụ ở chủ đề “Gia đình” trẻ
sẽ dùng bộ dụng cụ Phách, Mỏ để vận động theo giai điệu bài hát “Ba ngọn nến
lung linh”, “Mẹ yêu”…. Dùng quạt, hoa múa để múa theo những giai điệu dân
gian.
5. Góc khám phá khoa học:
Vì diện tích lớp học hơi nhỏ và muốn tạo một khơng khí thống mát cho trẻ
được trải nghiệm, nên chúng tơi đã tận dụng hành lang phía sau để tạo riêng góc khám
phá khoa học, chăm sóc cây xanh…để trẻ được tìm hiểu và khám về mơi trường thiên
nhiên nhiều hơn.
Cũng như các góc chơi khác, ở đây chúng tôi cho trẻ sử dụng các loại chai, lọ
thuỷ tinh, nhựa, phễu, sỏi đá, màu nước, đường, C sủi, màu thực phẩm, trứng, kính
lúp, các loại hạt giống…các nguyên liệu tự nhiên sẵn có, khơng gây độc hại, thân
thiện với môi trường để cho trẻ thực hành.
Ở chủ đề “ Nghề nghiệp” trẻ có thể sử dụng chai thuỷ tinh cho trẻ pha màu,
tạo màu sơn nhà; thí nghiệm trứng chìm nổi; Đong nước, thả vật chìm nổi…Dùng
các loại hạt giống để gieo hạt; ươm mầm vườn rau thủy canh….Với góc khám phá
này sẽ giúp trẻ được mở rộng khả năng quan sát, tri giác, khám phá tìm hiểu về các
đối tượng. Giúp trẻ phát triển tối đa tính tích cực, chủ động, sáng tạo. Phát triển thêm
nhiều vốn từ, khả năng diễn đạt ngôn ngữ của trẻ cũng trở nên tốt hơn.
Trước khi cho trẻ vào hoạt động ở các góc chơi chúng tơi trị chuyện, khơi
gợi các ý tưởng để giúp trẻ lựa chọn các góc chơi mà trẻ thích. Đối với trẻ 4 tuổi thì
việc nhận biết các góc chơi và nội quy góc chơi đã thuần thục, vì thế trong quá
trình chơi giáo viên chỉ cần quan sát hoặc có thể nhập vai chơi cùng trẻ, gợi ý trẻ
một số trò chơi mới mà trẻ chưa biết.
Kính thưa ban giám khảo, bên cạnh mơi trường về vật chất thì việc tạo một
mơi trường xã hội cũng góp phần khơng nhỏ vào việc hỗ trợ kích thích hứng thú
chơi của trẻ, tạo điều kiện cho trẻ học bằng chơi, chơi mà học. Chính vì thế giáo
viên và những người trực tiếp chăm sóc giáo dục trẻ cần tạo khơng khí giao tiếp
tích cực, gần gũi, thân thiện để kích thích hứng thú của trẻ; giáo dục hành vi, cử
chỉ, lời nói, thái độ chuẩn mực; khuyến khích và hỗ trợ trẻ phát triển.
Có thể nói việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non đáp
ứng yêu cầu chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” là thực
sự cần thiết và quan trọng. Xây dựng tốt môi trường giáo dục trong trường mầm
non là phương tiện, điều kiện để trẻ phát triển tồn diện về thể chất, ngơn ngữ, trí
tuệ, khả năng thẩm mỹ, tình cảm và kỹ năng xã hội, phù hợp với phương châm của
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo: “ Học bằng chơi, chơi mà học”
Cảm ơn BGK cùng toàn thể quý vị đã lắng nghe. Xin trân trọng cảm ơn!
Quán Hành, ngày 28 tháng 11 năm 2023