TaiLieuDaiHoc.com
VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
Đặng Thị Hoa
TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐOÀN KẾT
LƢƠNG - GIÁO VÀ SỰ VẬN DỤNG CỦA ĐẢNG TA
TRONG VIỆC XÂY DỰNG KHỐI ĐẠI ĐOÀN KẾT
TOÀN DÂN TỘC THỜI KỲ ĐỔI MỚI
LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC
HÀ NỘI, 2016
VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
Đặng Thị Hoa
TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐOÀN KẾT
LƢƠNG - GIÁO VÀ SỰ VẬN DỤNG CỦA ĐẢNG TA
TRONG VIỆC XÂY DỰNG KHỐI ĐẠI ĐOÀN KẾT
TOÀN DÂN TỘC THỜI KỲ ĐỔI MỚI
Chuyên ngành : Triết học
Mã số
: 60 22 03 01
HỌC VIÊN
Đặng Thị Hoa
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
Chƣơng 1. TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỒN KẾT LƢƠNG
GIÁO .............................................................................................................. 13
1.1. Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết lương - giáo ...... 13
1.2. Những nội dung cơ bản về đoàn kết lương - giáo theo tư tưởng Hồ
Chí Minh ................................................................................................... 26

Chƣơng 2. SỰ VẬN DỤNG TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỒN KẾT
LƢƠNG - GIÁO CỦA ĐẢNG TA TRONG VIỆC XÂY DỰNG KHỐI ĐẠI
ĐOÀN KẾT TOÀN DÂN TỘC (TỪ KHI ĐỔI MỚI ĐẾN NAY) ............... 41
2.1. Sự vận dụng của Đảng ta về tư tưởng đồn kết lương - giáo của Hồ Chí
Minh thơng qua các chủ trương, đường lối của cách mạng Việt Nam......... 41
2.2. Những kết quả đạt được và hạn chế của việc vận dụng tư tưởng đoàn
kết lương - giáo của Hồ Chí Minh trong việc xây dựng khối đại đoàn kết
toàn dân tộc của Đảng ta........................................................................... 50
2.3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí
Minh về đồn kết lương - giáo của Đảng ta trong việc xây dựng khối đại


đoàn kết toàn dân tộc hiện nay ................................................................. 69
KẾT LUẬN .................................................................................................... 78
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 81
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Lịch sử phát triển của xã hội lồi người cho thấy, tơn giáo là một hình
thái ý thức xã hội đã tồn tại từ lâu trong đời sống tinh thần của con người.
cạnh đó cũng phát sinh nhiều vấn đề phức tạp trong đời sống xã hội, nếu
khơng có giải pháp cụ thể sẽ là mảnh đất tốt để các âm mưu, thế lực lợi dụng
tôn giáo cản trở sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.
Để xây dựng đất nước đạt mục tiêu "Dân giàu, nước mạnh, công bằng,
dân chủ, văn minh" hiện nay, một nhiệm vụ hàng đầu, có ý nghĩa chiến lược
đặt ra là phải đoàn kết dân tộc, trong đó có đồn kết lương - giáo, xây dựng sự
đồng thuận xã hội để sức mạnh khối đại đoàn kết tồn dân tộc khơng ngừng
được phát huy và trở thành sức mạnh nội sinh để xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc. Trong khối đại đoàn kết toàn dân ấy, tôn giáo gắn liền với một bộ phận
quần chúng nhân dân và có mối quan hệ chặt chẽ với khối đồn kết tồn dân
tộc. Thực hiện tốt cơng tác tơn giáo là một trong những yêu cầu cấp thiết để

xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc hiện nay.
Để xây dựng chủ trương, đường lối, chính sách pháp luật đối với tơn
giáo đặc biệt là vấn đề đồn kết lương - giáo và việc áp dụng nó trong việc
xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc thời kỳ đổi mới, thì nền tảng tư tưởng
- lý luận mà Đảng và Nhà nước ta dựa vào chính là Chủ nghĩa C.Mác V.I.Lênin và tư tưởng Hồ Chí
Minh. Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống
quan điểm lý luận toàn diện, sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng
Việt Nam trong đó có vấn đề đồn kết lương - giáo, đoàn kết dân tộc.
Việc nghiên cứu các quan điểm của Hồ Chí Minh về tơn giáo trong đó
có vấn đề đồn kết lương - giáo và vận dụng một cách đúng đắn, nhuần
nhuyễn quan điểm của Người trong hoạch định cũng như thực hiện các chính
sách, chủ trương về công tác tôn giáo ở nước ta hiện nay sẽ phát huy những
2
mặt tích cực của tơn giáo, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần, văn
hóa, tâm linh của nhân dân, tăng cường nguồn lực và các điều kiện xây dựng
khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đồng thời hạn chế những mặt tiêu cực do tơn
giáo mang lại.
tơn giáo.
Cuốn sách Hồ Chí Minh về tơn giáo, tín ngưỡng của Viện nghiên cứu
tơn giáo, Nxb Khoa học xã hội xuất bản lần đầu năm 1996, xuất bản lần thứ
hai năm 1998 có tái bản bổ sung. Cuốn sách đã đề cập đến quan điểm của Hồ
Chí Minh về tơn giáo, tín ngưỡng thơng qua những giai đoạn lịch sử nhất định
cũng như thông qua cách giải quyết vấn đề tơn giáo trong cách mạng giải
phóng dân tộc ở nước ta.
Cuốn sách Những vấn đề lý luận và thực tiễn tôn giáo ở Việt Nam của
Viện nghiên cứu Tôn giáo, Nxb Khoa học xã hội, 1998, là cơng trình tập thể của
các nhà khoa học đề cập đến tư tưởng tơn giáo tín ngưỡng của Hồ Chí Minh. Tác
giả Phạm Như Cương đã đặt Hồ Chí Minh trong sự so sánh với các nhà kinh
điển của chủ nghĩa C.Mác - V.I.Lênin về vấn đề tôn giáo để làm rõ sự vận dụng
sáng tạo và phát triển lý luận về tín ngưỡng, tơn giáo của Hồ Chí Minh. Cũng

trong cuốn sách này, tác giả Đỗ Quang Hưng còn cho rằng, Nguyễn Ái Quốc đã


phác họa những đường nét khá cơ bản về tính cách, bản chất, đặc tính một số tơn
giáo, nhân vật tôn giáo của người Việt Nam và Á Đông.
Viện Nghiên cứu Tôn giáo, Viện Khoa học xã hội Việt Nam (1998), Hồ
Chí Minh về vấn đề tơn giáo, tín ngưỡng, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
Đây là cơng trình của một tập thể tác giả đã sưu tầm, tuyển chọn những bài
nói, bài viết của Hồ Chí Minh về tín ngưỡng, tơn giáo. Tuy nhiên, hạn chế của
cuốn sách là chỉ dừng lại ở việc sưu tầm những bài viết của Hồ Chí Minh về
vấn đề tín ngưỡng, tơn giáo mà chưa đi sâu vào phân tích những luận điểm,
quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng khối đồn kết tơn giáo trong đó có
đồn kết lương - giáo.
4
Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng ta bàn về tôn
giáo do Mã Giang tổng hợp cũng là một ấn phẩm do Tổng cục chính trị - Thư
tôn giáo (Viện nghiên cứu tôn giáo - Viện khoa học Xã hội Việt Nam, 2007)
của tác giả Phạm Hữu Xuyên. Tác giả đã phân tích cơ sở hình thành, q trình
phát triển, nội dung quan điểm tín ngưỡng, tơn giáo của Hồ Chí Minh. Từ đó
đi vào phân tích, trình bày sự vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh về tín
ngưỡng, tơn giáo của Đảng cộng sản Việt Nam giai đoạn từ 1969 đến nay.
Luận án là tài liệu tham khảo tốt cho những người nghiên cứu về tôn giáo.
Tuy nhiên, luận án này chưa đề cập sâu được đến vấn đề đồn kết tơn giáo
trong đó có đồn kết lương - giáo trong tư tưởng Hồ Chí Minh và sự vận dụng
tư tưởng đó của Đảng và Nhà nước ta trong giai đoạn hiện nay.
- Những nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đồn kết dân tộc,
đồn kết tơn giáo.
Trong các cơng trình có liên quan đến tư tưởng Hồ Chí Minh về đại
đồn kết dân tộc, đầu tiên phải kể đến cơng trình Chiến lược đại đồn kết Hồ
Chí Minh, do Phùng Hữu Phú (chủ biên), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội,

1995; Một số nội dung cơ bản trong tư tưởng đại đồn kết Hồ Chí Minh của
các tác giả: Nguyễn Khánh Bật, Bùi Đình Phong, Hồng Trang, Nxb Nghệ
An, 1995; Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đồn kết và mặt trận đồn kết của
tác giả Nguyễn Bích Hạnh và Nguyễn Văn Khoan, Nxb Lao động, Hà Nội,
2001; Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đồn kết với vấn đề phát huy sức mạnh
đại đoàn kết toàn dân tộc trong thời kỳ đổi mới, Học viện Chính trị Quốc gia
Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2004...
Trong những cơng trình trên, các tác giả đã nêu và phân tích khá sâu
sắc có sức thuyết phục các nội dung như: Cơ sở hình thành chiến lược đại
đồn kết Hồ Chí Minh, chiến lược đại đồn kết Hồ Chí Minh trong cách mạng
giải phóng dân tộc và trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Xã hội
chủ nghĩa, những nội dung cơ bản trong chiến lược đại đồn kết Hồ Chí
6

Ngồi ra, cịn một số luận văn thạc sĩ khác viết về đồn kết tơn giáo
trong tư tưởng Hồ Chí Minh dưới các góc độ, phạm vi, đối tượng, không
gian, thời gian khác nhau như: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đồn kết tơn giáo
và sự vận dụng tư tưởng đó vào cơng cuộc đổi mới ở Việt Nam hiện nay,
Nguyễn Xuân Trung, luận văn thạc sỹ Triết học, Đại học khoa học Xã hội
và Nhân văn, Hà Nội, 2008. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về chống địch
lợi dụng tôn giáo và công tác đảm bảo an toàn trật tự ở nước ta hiện nay,


Đỗ Xuân Hiển, Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh,
Hà Nội, 2008,...
Các luận án tiến sĩ nghiên cứu về vấn đề này thời gian gần đây, trước
hết phải kể đến luận án: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đồn kết lương
giáo trong thực hiện chính sách tơn giáo ở Việt Nam hiện nay, Nguyễn Văn
Siu, luận án tiến sĩ chuyên ngành CNXHKH, Học viện Chính trị - Bộ Quốc
phịng, Hà Nội, 2011. Trong luận án này, chủ yếu tác giả đi sâu vào phân tích

thực chất và thực trạng việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đồn kết
lương - giáo ở Việt Nam hiện nay. Từ đó, tác giả đưa ra những kiến nghị, giải
pháp để thực hiện tốt hơn chính sách tơn giáo theo tư tưởng Hồ Chí Minh về
đồn kết lương - giáo. Khi đề cập đến sự vận dụng của Đảng và Nhà nước về
đoàn kết lương - giáo theo tư tưởng Hồ Chí Minh thì thực chất tác giả mới chỉ
trình bày đến vấn đề vận dụng về công tác tôn giáo mà chưa đi sâu vào vấn đề
đoàn kết lương - giáo cũng như việc chỉ ra vai trị của đồn kết lương - giáo
trong khối đại đoàn kết dân tộc.
Luận án tiến sĩ Triết học: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đồn kết tơn giáo
và sự vận dụng tư tưởng đó vào thực hiện chính sách đồn kết tơn giáo ở Việt
Nam hiện nay của Nguyễn Xuân Trung, chuyên ngành Triết học, Đại học
Khoa học Xã hội và Nhân văn, Hà Nội, 2014. Trong luận án này, tác giả đã đi
sâu vào nghiên cứu trình bày cơ sở hình thành, những nội cơ bản của đồn kết
8

chung về tơn giáo, vai trị của tơn giáo trong đời sống xã hội, thực trạng và
chính sách tơn giáo ở Việt Nam trên cơ sở vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh
về tơn giáo và đồn kết tơn giáo của Đảng và Nhà nước.
Cuốn sách của PGS.TS Nguyễn Hồng Dương ( chủ biên ) (2012). Quan
điểm đường lối của Đảng về tôn giáo và những vấn đề tôn giáo ở Việt Nam
hiện nay, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội. Các tác giả làm rõ quá trình nhận
thức của Đảng về cơng tác tơn giáo và chính sách tôn giáo qua các cương
lĩnh, văn kiện, nghị quyết của Đảng từ khi đổi mới đến nay. Qua đó, các tác
giả đi đến kết luận trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, tín ngưỡng, tơn
giáo sẽ vẫn tồn tại cùng dân tộc, đòi hỏi Đảng và Nhà nước ta tiếp tục đổi mới
các quan điểm, chính sách đối với tín ngưỡng, tơn giáo làm cho chức sắc, tín
đồ yên tâm hành đạo, thực hiện tốt nghĩa vụ công dân "sống tốt đời, đẹp đạo".
Những kết quả, công trình nghiên cứu này đã có nhiều đóng góp q giá
cho việc nghiên cứu tôn giáo về phương diện lý luận chung cũng như góp
phần hoạch định những chủ trương, chính sách đối với tơn giáo, cơng tác tơn

giáo trên bình diện chung của cả nước. Mặc dù tư tưởng Hồ Chí Minh về
đồn kết tơn giáo trong đó có đoàn kết lương - giáo đã và đang được nhiều
nhà khoa học, nhà quản lý công tác tôn giáo tập trung nghiên cứu dưới nhiều
góc độ khác nhau nhưng do u cầu của cơng cuộc đổi mới tồn diện đất
nước, sự nghiệp cơng nghiệp hóa đất nước và hội nhập quốc tế địi hỏi cách
nhìn, vận dụng mới tư tưởng Hồ Chí Minh về đồn kết tơn giáo để xây dựng
khối đại đoàn kết toàn dân tộc vừa đảm bảo tính độc lập ổn định và tự chủ
trong phát triển của đất nước, vừa đảm bảo sự hội nhập của nước ta với nền
văn minh thế giới thì chưa có cơng trình nào đáp ứng được u cầu đó. Đây là
nội dung nghiên cứu chính mà luận văn muốn tập trung làm rõ.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích
Luận văn nghiên cứu một cách hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh về đồn
luận của chủ nghĩa C.Mác - V.I.Lênin, cụ thể là chủ nghĩa duy vật biện chứng


11
và chủ nghĩa duy vật lịch sử, tư tưởng Hồ Chí Minh; các quan điểm, chủ
trương, đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước về tôn giáo.
- Phương pháp nghiên cứu: Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên
cứu của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; phương
pháp logic- lịch sử, phương pháp phân tích, tổng hợp; kết hợp với các phương
pháp đối chiếu, so sánh,... để phục vụ cho mục đích nghiên cứu của luận văn.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
- Về lý luận: Luận văn góp phần khẳng định tính cách mạng và khoa
học của tư tưởng Hồ Chí Minh về đồn kết lương - giáo và ý nghĩa chỉ đạo
của tư tưởng này trong việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc của Đảng
ta trong thời kỳ đổi mới.
- Về thực tiễn: Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho công
tác nghiên cứu, giảng dạy và học tập tư tưởng Hồ Chí Minh về tơn giáo hoặc

làm luận cứ cho việc hoạch định các chủ trương, chính sách về tơn giáo trong
tình hình hiện nay.
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, tài liệu tham khảo, luận văn
gồm 2 chương và 5 tiết.
12
Chƣơng 1
TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỒN KẾT LƢƠNG - GIÁO
1.1. Cơ sở hình thành tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về đoàn kết lƣơng - giáo
dân tộc Việt Nam. Truyền thống này được hình thành cùng một lúc với sự
hình thành dân tộc, từ hoàn cảnh và nhu cầu đấu tranh quyết liệt với thiên
nhiên và với giặc ngoại xâm. Là một nước nằm ở trung tâm khu vực nhiệt đới
ẩm gió mùa, nhiều sơng, suối, núi, rừng, trơng ra biển Đơng, có vị trí địa lý
thuận lợi, khí hậu, tài nguyên nhiệt đới phong phú. Bên cạnh nhiều mặt thuận
lợi do thiên nhiên ưu đãi, người Việt cũng phải đối mặt với nhiều khó khăn
thử thách, đó là sự khắc nghiệt do tự nhiên mang lại như hạn hán, bão lũ... và
các cuộc xâm lược của các thế lực ngoại bang lớn mạnh. Cuộc đấu tranh
chinh phục, cải tạo tự nhiên như đắp đê, trị thủy và đấu tranh chống ngoại
xâm đã tạo nên những giá trị tinh thần cao q. Đó là lịng u nước nồng
nàn, tính cố kết cộng đồng chặt chẽ, ý chí độc lập tự chủ, lịng dũng cảm, đức
tính cần cù, sáng tạo, năng động, lạc quan,...
Hồ Chí Minh đã tiếp thu và kế thừa những giá trị tốt đẹp từ truyền
thống quý báu đó của dân tộc.
Hồ Chí Minh sinh ra và lớn lên khi phong trào yêu nước cuối thế kỷ
XIX đầu thế kỷ XX ở trong cảnh "dường như trong đêm tối khơng có đường
ra", bị bế tắc, khủng hoảng cả về lãnh đạo và đường lối cứu nước. Trước tình
hình đó, một loạt các phong trào cách mạng diễn ra nhằm xây dựng một xã
hội mới như các phong trào cách mạng của Hoàng Hoa Thám, Phan Bội
Châu, Phan Chu Trinh. Tuy nhiên, tư tưởng cải lương của Phan Châu Trinh
hay tư tưởng dựa vào sự giúp đỡ của Nhật để đuổi Pháp của Phan Bội Châu

đều không khả thi và hết sức sai lầm vào lúc đó. Hồ Chí Minh phê phán con
đường cứu nước của các bậc tiền bối nhưng khơng có nghĩa là Người phủ
nhận sạch trơn những quan điểm tiến bộ của các cụ (trong đó có những quan
điểm về tín ngưỡng, tơn giáo). Người đã tiếp thu, kế thừa và phát triển những
tư tưởng về tôn giáo của các nhà cách mạng tiền bối.
14


Ngay từ đầu thế kỷ XX, Phan Bội Châu và các sĩ phu tân học yêu nước
cao với cốt tủy là tư tưởng trung, hiếu và sự tu dưỡng bản thân. Người còn kế
thừa những tư tưởng vị tha, từ bi, bác ái, cứu khổ cứu nạn, thương người như
thể thương thân, nếp sống trong sạch, giản dị, chăm lo cho điều thiện và tinh
thần bình đẳng chống mọi phân biệt đẳng cấp của nhà Phật và nhất là những
tư tưởng của chủ nghĩa C.Mác và V.I.Lênin về đoàn kết, tập hợp lực lượng
cách mạng với những khẩu hiệu nổi tiếng, có tính chất chiến lược như: "Vơ
sản tất cả các nước đồn kết lại" (C.Mác). "Vơ sản tất cả các nước và các dân
tộc bị áp bức, đoàn kết lại" (V.I.Lênin).
Nguyễn Ái Quốc đã tiếp thu lý luận của chủ nghĩa C.Mác - V.I.Lênin
theo phương pháp nhận thức mácxít đồng thời theo lối "đắc ý, vong ngôn" của
phương Đông, cốt nắm lấy cái tinh thần, cái bản chất, chứ khơng tự trói buộc
trong cái vỏ ngơn từ. Người đã vận dụng lập trường, quan điểm và phương
pháp của chủ nghĩa C.Mác - V.I.Lênin để luận giải các vấn đề của dân tộc và
thời đại, trong đó có vấn đề đồn kết tơn giáo và đồn kết lương - giáo là một
trong những nội dung cơ bản của nó. Xuất phát từ quan điểm quần chúng
nhân dân là người sáng tạo chân chính ra lịch sử, là lực lượng và động lực
chính của cuộc cách mạng, tín đồ các tơn giáo là một bộ phận quan trọng của
quần chúng nhân dân. C.Mác - Ph. Ăngghen - V.I.Lênin đã sớm nhận thấy
tầm quan trọng cũng như sự ảnh hưởng của quần chúng tín đồ tơn giáo đối
với đời sống xã hội và với cách mạng vô sản của giai cấp công nhân. Vì thế,
khi tuyên truyền, vận động họ đi theo cách mạng phải thật khéo léo và tránh

xúc phạm đến đức tin của họ.
Trong nhiều bài viết và trong khi dự thảo Cương lĩnh của Đảng, V.I.Lênin
đã đề cập sâu sắc về quyền tự do tín ngưỡng hồn tồn của mọi người: mỗi
người có quyền theo và truyền bá bất cứ tín ngưỡng nào và thay đổi tín ngưỡng,
16
khơng có một quan chức nào có quyền địi hỏi bất cứ ai về tín ngưỡng của mình,
1.1.2. Cơ sở thực tiễn
Một là, đặc điểm của đời sống văn hóa, tinh thần và tâm linh của dân
tộc Việt Nam.
Việt Nam nằm ở trung tâm khu vực nhiệt đới ẩm gió mùa, thiên nhiên
tương đối phong phú và đa dạng. Thời xa xưa, người Việt sống chủ yếu dựa
vào việc khai thác tự nhiên. Vì vậy, việc thờ cúng các vị thần tự nhiên đã sớm
gần gũi với họ. Hơn nữa, Việt Nam lại là ngã ba đường nơi giao lưu của nhiều
tộc người, của nhiều luồng văn minh. Hai yếu tố đó làm cho Việt Nam trở
thành quốc gia đa tín ngưỡng, tơn giáo. Tính đa thần ấy khơng chỉ biểu hiện ở
số lượng các vị thần mà điều đáng nói là các vị thần ấy cùng đồng hành trong
tâm thức một người Việt. Đó chính là tính hỗn dung tơn giáo trong đặc điểm
tín ngưỡng, tơn giáo của người Việt. Đồng bào dân tộc Kinh có tín ngưỡng
thờ cúng tổ tiên; thờ Thành hồng; thờ những người có cơng với cộng đồng,
dân tộc; thờ thần, thờ thánh, nhất là tục thờ Mẫu của cư dân nông nghiệp lúa
nước. Đồng bào các dân tộc thiểu số có hình thức tín ngưỡng ngun thủy
như Tô tem giáo, Bái vật giáo, Sa man giáo phản ánh đời sống tinh thần, tâm
linh hết sức phong phú, đa dạng của các dân tộc Việt Nam.
Đức tính khoan dung, khoan hịa được coi là một căn tính cơ bản, nổi
trội của người Việt và khoan dung tôn giáo đã trở thành một thái độ, một lối
ứng xử, một thứ triết lý sống, triết lý nhân sinh của người Việt. Do đó, đặc
điểm khoan dung trong tơn giáo Việt Nam cũng là cơ sở quan trọng để hình


thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đồn kết lương - giáo.

Hồn cảnh địa lý, lịch sử, văn hóa cũng như phương thức sản xuất khác
nhau đã quy định tâm thức tôn giáo của người Việt Nam khác tâm thức của
người phương Tây. Ở đấy có sự khoan dung, hịa quyện giữa các tơn giáo, tín
ngưỡng. Người Việt chúng ta được xem là một dân tộc có phương thế sống
dung hợp, có khả năng tiếp biến rất cao văn hóa ngoại sinh, bất cứ lý thuyết
18

19
Hai là, thực tiễn vấn đề đồn kết tơn giáo trong đó có đồn kết lương giáo ở Việt Nam, đặc biệt là những
năm đầu thế kỷ XX nhằm chống lại âm
mưu lợi dụng tôn giáo để chia rẽ dân tộc, chống phá cách mạng của kẻ thù.
Chống phá cách mạng Việt Nam là âm mưu không bao giờ thay đổi của
các thế lực thù địch trong mọi hoàn cảnh, mọi thời đại. Việc lợi dụng tơn giáo
như một chiêu bài nhằm kích động, chia rẽ nhân dân, phá hoại khối đại đoàn
kết toàn dân tộc là một trong những thủ đoạn của chúng.
Trong lịch sử hàng nghìn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước của
dân tộc Việt Nam, tôn giáo tồn tại và phát triển khơng thể tách rời chính trị,
càng khơng thể đứng ngồi chính trị. Thời Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần nhiều
thiền sư tham gia tích cực vào đời sống chính trị, xã hội; có uy tín và địa vị
cao trong triều đình; là những cố vấn đắc lực cho nhà vua trong những quyết
định trọng đại có liên quan đến sự tồn vong của đất nước. Trong thời nhà
Nguyễn và sau này cũng có nhiều linh mục, tu sĩ đi với dân tộc, góp phần
canh tân đất nước, tham gia vào công cuộc canh tân đất nước như Nguyễn
Trường Tộ, Đậu Quang Lĩnh,... Đặc biệt là trong hai cuộc kháng chiến chống
Pháp và chống Mỹ thần thánh của dân tộc ta thì sự đóng góp cơng sức của
đồng bào các tơn giáo vào sự thắng lợi chung của tồn dân tộc là khơng thể
phủ nhận. Điều đó cho ta thấy, tín đồ các tơn giáo là một bộ phận quan trọng
trong quần chúng nhân dân, đã cùng với cộng đồng dân tộc đấu tranh để dựng
nước và giữ nước. Nhưng tôn giáo vốn là lĩnh vực nhạy cảm, lại thường
xuyên bị kẻ thù xâm lược lợi dụng để thực hiện âm mưu chia rẽ khối đoàn kết

dân tộc, phục vụ cho mưu đồ chính trị của chúng. Vì thế, khi xâm lược Việt
Nam, các thế lực đế quốc đều tìm mọi thủ đoạn lợi dụng các tôn giáo với các
mục tiêu cụ thể như chia rẽ đồng bào theo tôn giáo và không theo tôn giáo,
giữa đồng bào theo các tơn giáo khác nhau; kích động đồng bào các dân tộc
thiểu số; tín đồ chức sắc các tơn giáo chống lại chính sách tơn giáo của Đảng

TaiLieuDaiHoc.com