VỢ CHỒNG A PHỦ
I.TÁC GIẢ
- Tơ Hồi (1920 - 2014), tên khai sinh là Nguyễn Sen.
- Với hơn 70 năm tuổi nghề ông đã để lại cho người đọc cả một gia tài văn hóa nghệ thuật
đồ sộ với nhiều thể loại như truyện ngắn, tiểu thuyết, hồi kí, truyện dài... và trong bất kì
thể loại nào ơng cũng đều đạt được những thành công đặc sắc.
- Quan điểm sáng tác: “Viết văn là q trình đấu tranh để nói ra sự thật, đã là sự thật thì
khơng tầm thường, cho dù phải đập vỡ những thần tượng trong lòng người đọc”
II. TÁC PHẨM
- Vợ chồng A Phủ (1952) được in trong tập Truyện Tây Bắc, là kết quả của chuyến đi
thực tế cùng bộ đội vào giải phóng Tây Bắc năm 1952.
- Nội dung chính: Tác phẩm đã lên án tố cáo chế độ phong kiến miền núi chà đạp, áp bức
quyền sống, quyền hạnh phúc của con người. Bên cạnh đó, tác phẩm cũng thấm đẫm tinh
thần nhân đạo, cảm thương cho số phận những người lao động nghèo bất hạnh, bị tước
đoạt đi quyền sống, bị hành hạ về thể xác lẫn tinh thần, trân trọng ngợi ca sức sống tiềm
tàng, luôn biết hướng đến một tương lai tốt đẹp.
- Tóm tắt: Mị là một cơ gái đẹp, yêu đời, có khát vọng tự do, hạnh phúc nhưng bị bắt về
làm dâu gạt nợ cho nhà thống lí Pá Tra. Lúc đầu Mị có phản kháng nhưng dần trở lên tê
liệt, chỉ “lùi lũi như con rùa ni trong xó cửa”. Đêm tình mùa xn đến, Mị muốn đi
chơi nhưng bị A Sử trói đứng vào cột nhà. A Phủ đánh A Sử nên đã bị bắt, bị phạt vạ và
trở thành kẻ ở trừ nợ cho nhà thống lí. Trong một lần chăn bị, A Phủ vơ tình làm mất bị
nên đã bị đánh, bị trói đứng vào cọc đến gần chết. Mị đã cắt dây trói cho A Phủ và 2
người chạy trốn đến Phiềng Sa và được giác ngộ lí tưởng cách mạng và trở thành du kích.
III. PHÂN TÍCH
1. Nhân vật Mị
a. Sự xuất hiện của Mị
- Với giọng kể trầm buồn và những chi tiết miêu tả công việc, tư thế, ngoại hình đầy ấn
tượng, Tơ Hồi đã khắc hoạ một cách chân thực, cụ thể chân dung nhân vật Mị. Điều đặc
biệt là khắc hoạ chân dung nhưng lại gợi ra được thân phận của Mị - 1 cô gái lẻ loi, âm
thầm trong cuộc sống hàng ngày, lẫn vào những vật vô tri.
- Nhà văn đã khéo léo đặt nhân vật trong hồn cảnh đối lập, một bên là cơ gái buồn rầu

đau khổ, lam lũ trái ngược với khung cảnh giàu có của nhà thống lí Pá Tra, từ đó tạo lên
sự tị mị, suy ngẫm cho độc giả


b. Cuộc đời cực nhọc khổ đau của nhân vật Mị
*Trước khi bị bắt về làm dâu nhà Thống lí
- “Con nay đã biết cuốc nương…cho nhà giàu”: hàm chứa một sự đánh đổi rằng Mị thà ở
nhà lao động, làm việc vất vả để trả nợ cho cha mà được sống trong tự do, hạnh phúc còn
hơn làm dâu nhà giàu, sống kiếp ngựa trâu.
=> Ý thức được giá trị bản thân, giàu lòng tự trọng, chăm chỉ lao động, tin vào khả năng
của mình
- Mị cịn là cơ gái trẻ đẹp, tài năng: “trai đến đứng nhẵn cả chân…” -> hồn tồn có thể
hưởng hạnh phúc và hạnh phúc ấy đang trong tay Mị.
*Khi bị bắt về làm dâu nhà Thống lý
- Ngun nhân: vì món nợ truyền kiếp của bố mẹ, Mị bị bắt về làm con dâu để gạt nợ ở
nhà thống lí
- Lúc đầu:
 đêm nào cũng khóc
 rốn về nhà, chào cha rồi ăn là ngón tự tử
-> Mị ý thức được rất rõ nỗi đau khổ, uất ức của bản thân. Phản kháng dữ dội khi tìm đến
cái chết cũng là lúc Mị muỗn giải thốt cho chính mình, chấm dứt kiếp sống nơ lệ
 thương cha, ném nắm lá ngón xuống đất, quay về nhà thống lí Pá Tra.
-> Bng xi, bó mặc cuộc đời mình cho số phận -> vì cha -> hiếu thảo
- Những ngày làm dâu:
 Những từ ngữ chỉ thời gian và liệt kê đã thể hiện được thời gian liên tiếp, khép
kín, kéo dài và những cơng việc cực nhọc của Mị: Mị phải triền miên trong cơng
việc, ngày qua ngày Mị phải chìm trong cơng việc, khơng lúc nào được nghỉ ngơi,
tưởng chừng như chẳng cịn là con người nữa mà như một cái máy vô chi
 Thơng qua nghệ thuật so sánh, Mị tưởng mình cũng là con trâu mình, cũng là con
ngựa, “thậm chí lại thấy mình khơng bằng con trâu, con ngựa vì con ngựa, con

trâu làm cịn có lúc…”
=> Tơ Hồi đã trao cây bút của mình trong nhân vật để nhân vật tự nói lên nỗi niềm, đặc
biệt thủ pháp vật hoá đã cực tả tận cùng nỗi khổ của nhân vật Mị. Kiếp sống của một con
người đã bị tước đoạt một cách triệt để và trở thành một công cụ lao động trong nhà
thống lý chứ không phải thành viên trong gia đình ấy -> chịu khổ về mặt thể xác


 “Căn buồng Mị nằm, kín mít, có một chiếc cửa sổ một lỗ vuông bằng bàn tay. Lúc
trông ra cũng chỉ thấy trăng trắng, không biết là sương hay là nắng”. Căn buồng
chật hẹp, tối tăm, ngột ngạt, thiếu sinh khí đã trở thành cái nhà tù giam cầm tuổi
xuân của Mị; trở thành cái mồ chôn sống cuộc đời tươi trẻ của cô. Trong không
gian ấy con người dường như bị hút hết khí lực, bị bóp nghẹt mọi cảm xúc, ước
mơ và hi vọng. Từ nơi đây, Mị như mất hết những cảm thức về thời gian, không
gian, màu sắc, hiện tại hay tương lai với cô chỉ là màu “trăng trắng” tái tê tuyệt
vọng
 Thái độ của Mị: “Lùi lũi như con rùa ni trong xó cửa”, “Ở lâu trong cái khổ Mị
quen khổ rồi”
-> Địa ngục trần gian nhà thống lý Pá Tra khiến cô trở nên vơ hồn, vơ cảm, tồn tại như
cái bóng, buông xuôi tất cả, sống mà như đã chết.
=> Tiếng nói lên án của tác giả đối với chế độ phong kiến miền núi đã tước đoạt đi và
triệt tiêu quyền sống của con người
c. Sức sống của nhân vật Mị
* Đêm tình mùa xuân
- Nguyên nhân:
 Bức tranh thiên nhiên mùa xuân: gió thổi; những chiếc váy hoa; đám trẻ…
-> Bức tranh tươi tắn, rực rỡ sắc màu, tràn đầy sức sống cùng với những hoạt động náo
nức của cộng đồng đã thôi thổi vào tâm hồn Mị luồng sinh khí mới
 Men rượu: Mị lấy lén lấy hũ rượu, cứ uống ực từng bát -> người con dâu gạt nợ
từng tê dại vì đau khổ vào đêm tình mùa xuân để tìm men rượu để giải sầu -> uống
vào tâm hồn đau khổ của mình bao tủi hờn uất ức của kiếp làm dâu. Cô uống

những đắng cay của phần đời đã qua, những khó khăn của phần đời chưa tới; qua
đó giúp Mị lãng quên thực tại, đưa cơ trở về q khứ và nhớ rằng mình đã từng
làm con người
 Tiếng sáo: “ngoài đầu núi lấp ló đã có tiếng ai thổi sáo rủ bạn đi chơi”; “tai Mị
văng vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng”; -> trình tự từ xa đến gần làm ám ảnh trong
lòng người đọc. Từ láy miêu tả âm thanh bồng bềnh, da diết, níu kéo và tha thiết
này vừa vẫy gọi từ bên ngoài lại vừa thổn thức mạnh mẽ từ bên trong. Trong lòng
Mị bồi hồi, xúc động, đưa cơ trở về con người thực của mình
=> Tiếng sáo vọng đối đến thổ lộ khoảnh khắc hạnh phúc “ta đi tìm người u” có lúc
lại như lời trách về một tình u khơng được đền đáp “Anh ném pao, em không
bắt/Em không yêu, quả bao rơi rồi…


=> Tiếng sáo là hiện thân cho thế giới tự do bên ngồi và tiếng gọi của tình u hạnh
phúc tiếng lịng thiết tha của cơ
- Sức sống của Mị:
 Mị miệng ngồi nhẩm thầm
 Quá khứ mị thổi sáo hiện về “Mị uốn chiếc lá trên môi, thổi lá cũng hay như thổi
sáo”
=> Tiếng sáo đánh thức tâm hồn vốn đang ngủ yên của Mị. Nếu trước đây Mị tồn tại
trong vơ thức thì bây giờ cơ đã có ý thức về thời gian, trái tim đập những nhịp bồi
hồi, xao xuyến, cả một quá khứ tươi đẹp, tự do, trẻ trung, tài hoa về trong cô với bao
nhiêu nuối tiếc
 “Phơi phới trở lại”; “lòng đột nhiên vui sướng” …Qua đó ý thức được về tuổi trẻ
của mình: Mị trẻ lắm. Mị vẫn còn trẻ” và khao khát “Mị muốn đi chơi”
-> Mị khao khát đi chơi không đơn thuần chỉ là bước chân ra khỏi cánh cửa nhà,
không đơn thuần chỉ là chuyến đi chơi Tết thông thường mà cịn là đi theo tiếng gọi
của tình u, đi theo tiếng lịng mình
 “Bao nhiêu người đã có chồng…phải ở với nhau”
-> Mị thầm so sánh cảnh ngộ của mình với những người đàn bà có chồng khác để

nhận ra tình cảm éo le của bản thân, đặc biệt là tình trạng hơn nhân khơng tình u
hạnh phúc
 Mị khao khát “Nếu có nắm lá ngón trong tay… nhớ lại nữa”
-> Ý tưởng lạ lùng mà rất thực, rất đúng với tâm lý của Mị lúc này: cô muốn tìm đến
cái chết để cuộc sống vơi bớt những đau thương, tủi nhục. Cô muốn sống như một
con người sống cho ra con người
-> Tơ Hồi tinh tế khi miêu tả trạng thái tâm lý đan xe, giữa niềm vui và sự đau khổ
trong tâm hồn Mị. Nhà văn khơng chỉ hóa thân vào nhân vật mà một lần nữa, nhà văn
đã trao ngịi bút của mình về nhân vật nói lên nỗi lịng. Sau bao năm là kiếp tội đồ,
đây lần đầu tiên Mị ý thức sâu sắc về bản thân, vượt ra khỏi tình trạng bng xi, thờ
ơ, vơ cảm
 Hành động:
 “đến góc nhà, lấy ống mỡ, xắn một miếng bỏ thêm vào đĩa đèn cho sáng”
-> Mị muốn thắp lên ánh sáng cho căn phòng bấy lâu nay chỉ là bóng tối, cũng là thắp
lên ánh sáng cho cuộc đời tăm tối của mình, nhen nhóm lên niềm hi vọng cho bản
thân. Người con dâu trừ nợ này đã lấy chính ánh sáng của niềm tin. niềm khao khát
hạnh phúc để trỗi dậy trong mình, để tiếp thêm ánh sáng trong ngọn đèn ở góc phòng


 “Mị quấn lại tóc, Mị với tay lấy cái váy hoa vắt ở phía trong vách”
-> Mị đang muốn làm đẹp, Mị muốn tìm lại những nhu cầu thiết thực của bao
người phụ nữ mà xưa nay Mị đã lãng quên hoặc bị cấm đoán. Mị hành động với
con người thực của mình, sống thực với chính mình. Mọi việc làm đều cho thấy sự
hồi sinh của người con gái tưởng chừng đã chai lì bao năm
- Bị A Sử trói đứng vào cột nhà: Tuy nhiên những vịng dây trói của A Sử chỉ có thể trói
buộc thể xác chứ không thể cầm tù được khát vọng trong lịng Mị. “Mị đứng im lặng, như
khơng biết mình…những đám chơi”
-> Cơ qn hẳn mình đang bị trói, vẫn thả hồn theo tiếng sáo gọi bạn tình tha thiết. Và
trong phút chốc Mị vùng bước đi những chân đau không cựa được vì lại thấm thía nghĩ
mình khơng bằng con trâu, con ngựa

-> Suốt đêm bị trói, đứng đau đớn, tủi nhục, Mị đã sống trong giằng xé giữa khát vọng và
thực tại, giữa tình yêu, mơ ước, tự do với hiện thực phũ phàng. Tơ Hồi đã đặt sự hồi sinh
của Mị vào tình huống bi kịch: giữa khát vọng sống mãnh liệt với hiện thực tàn nhẫn.
Nếu lúc mơ Mị thực sự sống lại với tâm hồn say mê của tuổi trẻ thì khi cơ tỉnh lại, cơ lại
cay đắng cho thân phận bị đoạ đầy của mình
- Buổi sáng hơm sau, khi bừng tỉnh thì Mị đã thấm thía hơn nỗi tủi nhục của cuộc đời
người đàn bà lấy chồng nhà giàu ở Hồng Ngai. Vơ tình nhớ lại câu chuyện của người đàn
bà nhà thống lí Pá Tra từng bị chồng trói đánh chết, Mị sợ q cựa quậy xem mình cịn
sống hay đã chết
-> Suy nghĩ khát vọng của Mị trong đêm tình mùa xuân là cuộc nổi loạn tự phát chưa thể
làm thay đổi cuộc đời cơ nhưng ít nhất Mị đã được sống với những thời khắc tươi đẹp của
tuổi trẻ. Đặt trong thử thách khắc nghiệt, cuộc hồi sinh này đã khẳng định sức sống mãnh
liệt của con người ngay cả khi bị đẩy vào tình thế khốn cùng nhất. Qua đó biểu hiện rõ
nét cái của chiều sâu nhân đạo mở miệng trong ngòi bút của nhà văn
- Khi chứng kiến cảnh A phủ bị trói đứng
 Lúc đầu: “Thản nhiên thổi lửa hơ tay”; suy nghĩ “A Phủ là cái xác chết đứng đấy,
cũng thế thôi”
-> Hành động dửng dưng, thờ ơ, vô cảm của Mị là bởi tội ác ở nhà thống lý Pa Tra
quá thường xuyên và quen thuộc khiến Mị không để ý và không quan tâm nữa. Cũng
có thể tâm hồn cơ đã hồn tồn tê liệt, trái tim khơ cằn, hóa đá khơng biết xúc động,
cảm thông trước nỗi đau của đồng loại nữa
 Sau đó: Khi chứng kiến “dịng nước mắt lấp lánh bị xuống hai hõm má đã xám
đen lại” của A Phủ thì Mị đã hồn tồn thay đổi. Mị đã thương cảm, xót xa cho
cảnh ngộ của A Phủ.


 Nhớ lại quá khứ ngày trước bị A Sử trói đứng thế kia “nhiều lần khóc, nước mắt
chảy xuống miệng, xuống cổ, không biết lau đi được”. Mị trào dâng một nỗi
thương cảm, tủi hờn cho cảnh ngộ bi thảm của chính mình
 Độc thoại “nó bắt trói đứng người ta đến chết… cũng ở cái nhà này”, xót thương

và nhận ra sự vô tội của A Phủ, Mị thấm thía rằng khơng riêng gì cơ mà bao kiếp
người vơ tội đã bị trói cho đến chết ở địa ngục trần gian nhà thống lí Pá Tra.
-> Lần đầu tiên, người phụ nữ tưởng chừng sinh ra chỉ để yêu thương đã biết căm thù
“chúng nó thật độc ác.” Chúng nó khơng chỉ là cha con nhà thống lí mà là toàn bộ hệ
thống phong kiến miền núi, là cường quyền. Mị đã nhìn rõ bộ mặt thật độc ác của những
kẻ luôn chà đạp con người
-> Mỗi lúc tiếng lịng của Mị càng thấy quặn thắt, tình thương và lịng căm thù hồ
quyện, dội lên khiến cho câu chữ như có ma lực điệp từng nhịp, nhấn từng bước. Từ xót
thương đến đồng cảm khiến cho tâm hồn Mị thật sự hồi sinh, biết thương người, thương
mình, biết chia sẻ với người khơng thân thích, ruột thịt
 Càng thương A Phủ, Mị càng thấp thỏm, lo lắng và nhận ra đêm nay là cơ hội
cuối cùng, cơ hội duy nhất để cứu sống anh ta “Cơ chừng này chỉ đêm mai là
người kia chết, chết đau, chết đói, chết rét, phải chết”.
 Mị thầm so sánh cảnh ngộ hiện tại của Mị với A Phủ để nhận thấy việc A Phủ
bị chết là bất công, phi lý “Ta là thân đàn bà…rũ xương ở đây thơi…Người kia
việc gì mà phải chết thế”.
 Mị đã nhớ lại quãng đời đã qua của mình rồi lại tưởng tượng có thể một lúc
nào đó A Phủ trốn được, rồi bố con Pá Tra bảo là Mị cởi trói cho hắn rồi Mị sẽ
lại bị bắt trói và chết trên cái cọc ấy.
-> Nỗi lòng rất thật ấy của Mị xuất phát từ nỗi sợ sẽ phải chết thay cho A Phủ. Nhưng
trong hồn cảnh này, làm sao Mị cũng khơng thấy sợ. Lòng thương người lớn hơn nỗi
thương thân, là lúc ý nghĩ về cứu A Phủ mạnh hơn nỗi sợ cái chết. Nó là sức mạnh tinh
thần thơi thúc cơ biến ý nghĩa trở thành hành động
 Hành động: rón rén bước lại, rút con dao nhỏ cắt lúa, cắt nút dây mây, hốt hoảng
thì thào một tiếng “Đi ngay”
-> Hành động này táo bạo, quyết liệt, dứt khoát, xuất phát từ tình thương và lịng đồng
cảm với người cùng cảnh ngộ. Hành động chỉ diễn ra trong khoảnh khắc nhưng là sự tích
lũy những nỗi đau đớn của một đời người. Việc Mị cắt dây cởi trói cho A Phủ cũng là cắt
ln vịng dây vơ hình đã thắt chặt cuộc đời cơ với gia đình thống lý. Mị giải phóng cho
A Phủ cũng là giải phóng cho chính mình

 Vụt chạy ra, băng đi, nói với A Phủ “cho tơi đi. ở đây thì chết mất”


-> Hành động băng đi bằng bước chân của cô gái đã đạp đổ mọi thần quyền, cường quyền
của chế độ phong kiến miền núi, đã đè nặng lên cuộc đời cô bao nhiêu năm. Đặc biệt lời
đề nghị của Mị với A Phủ đã thể hiện khát khao sống, khát khao được tự do mãnh liệt của
Mị
=> Hành động cắt dây với cởi trói cho A Phủ là một bước ngoặt quan trọng trong cuộc
đời Mị: từ thân phận nô lệ cô đã vùng lên làm chủ cuộc đời mình; từ sức sống tiềm tàng
nó đã phát triển thành sức mạnh giải phóng, để thay đổi cuộc đời
- Qua nhân vật Mị, nhà văn Tơ Hồi đã khẳng định phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ
miền núi, khẳng định ở đâu có áp bức ở đó có đấu tranh, lên án kết tội chế độ phong kiến
miền núi
2. Nhân vật A Phủ
a. Số phận bất hạnh, éo le
- Ngay từ khi cịn nhỏ A Phủ đã mồ cơi cả cha lẫn mẹ, khơng người thân thích, khơng nhà
cửa
- Bị bán để đổi lấy gạo
b. Phẩm chất
- Yêu tự do, yêu lao động:
 Ngay từ khi 10 tuổi, bị người làng bán xuống cánh đồng thấp, A Phủ đã trốn lên
núi và lưu lạc tới Hồng Ngài
 Khi lớn lên, A Phủ trả trở thành chàng trai khỏe mạnh, thông minh, chăm chỉ,
“biết đúc lưỡi cày, biết đục quốc, lại cày giỏi và đi săn bị tót rất bạo”
-> Yêu tự do, gan góc, kiên cường, mang vẻ đẹp tiêu biểu của những chàng trai vùng
núi Tây Bắc. Chính hoàn cảnh sống hoang dã nơi núi vùng cơ cực vất vả đã hun đúc
lên một A Phủ tính cách mạnh mẽ, niềm khao khát cuộc sống tự do
- Tâm hồn phóng khống, u đời: Vào ngày tết, dù khơng có quần áo đẹp như bao
người thì A Phủ vẫn đem sáo, kèn con quay, quả pao, quả yến đi tìm người u
- Con người có bản lĩnh kiên cường:

 Dám đánh lại A Sử- con trai của thống lí Pá Tra
 Trong câu văn ngắn, sử dụng hàng loạt động từ mang nhịp văn nhanh đã tạo rqa
động tác gấp gáp, quyết liệt, hành động táo tợn của A phủ
->Đằng sau đó, ta thấy hình ảnh của một chàng trai gan dạ, dũng cảm, không sợ
cường quyền, luôn đứng về phía chính nghĩa
c. Là nạn nhân của chế độ phong kiến miền núi tàn bạo
- Sau khi đánh A Sử con trai thống Lý, A phủ đã bị tra tấn dã man, phải quỳ chịu đòn cả
ngày, phải vay tiền của thống Pá Tra để nộp phạt và trở thành nơ lệ khơng cơng với nhà
thống lí
- Phải sống thân phận của kẻ làm công trừ nợ “đời mày, đời con, đời cháu mày, tao cũng
bắt thế bao giờ trả hết nợ tao mới thôi”


- Trong một lần đi chăn, mải bẫy nhìm nên A phủ đã để ở mất một con bò. Thống lí Pá
Tra đã hành hạ anh vơ cùng dã man, bắt A Phủ đào hố chôn cột rồi để người nhà thống lý
trói đứng anh vào cột, bị bỏ đói, bỏ khát suốt mấy ngày, mấy đêm
-> Cuộc đời của A Phủ càng lúc càng bị đẩy vào cảnh thân cơ thế độc, bị đánh đập bóc,
lột, đoạ đày khơng khác gì một con vật. Những hành động tàn bạo, dã man từ gia đình Pa
Tra đã bóp chết một A Phủ cường tráng, khỏe mạnh, dũng mãnh, yêu tự do, biến anh trở
thành một kẻ bất lực chỉ biết chờ chết
- Với A Phủ nhà văn đã xây dựng chủ yếu thông qua hành động kết hợp giữa kể và tả để
làm nổi bật lên các tính cách của A Phủ. Ở A Phủ ta thấy nét tiêu biểu của thanh niên dân
tộc miền núi phía Bắc chất phác, thật thà, khao khát tự do, dũng cảm, kiên cường và tố
cáo trên đất phong kiến miền núi đã hủy hoại con người.
IV. GIÁ TRỊ NỘI DUNG, NGHỆ THUẬT
- Nội dung: Khắc họa chân thực những nét đặc sắc về phong tục, tập quán, tính cách và
tâm hồn người dân các dân tộc thiểu số, lên án bọn thực dân, chúa đất; bày tỏ niềm cảm
thông với nỗi thống khổ của người dân nghèo miền núi; khẳng định sức sống ngoan
cường, khát vọng tự do tiềm tàng ở người dân lao động.
- Đặc sắc nghệ thuật: Xây dựng tình huống truyện đặc sắc; khắc họa hình tượng nhân

vật sinh động, có cá tính rõ nét; miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế; nghệ thuật trần thuật với
giọng kể trầm lắng, cảm thông; ngôn ngữ sinh động được chọn lọc, sáng tạo vừa giàu tính
tạo hình vừa giàu chất thơ; tái hiện cuộc sống và vẻ đẹp thiên nhiên, phong tục tập quán
của người dân miền núi Tây Bắc.