Kỹ thuật khí hóa vỏ trấu
Phổ biến bếp đốt không khói và hướng dẫn sử dụng kỹ thuật khí hóa vỏ trấu
sẽ rất có ích cho nông dân, nông nghiệp, nông thôn; một mặt khai thác hiệu
quả nguồn năng lượng tái tạo khổng lồ, mặt khác không để ô nhiễm môi
trường mà còn hưởng lợi từ tro đốt.
Việc đốt trấu nơi các lò gạch và cơ sở công nghiệp ở nhiều địa phương nay bị
cấm, nhưng không phải là giá trị năng lượng của nó bị phủ nhận. Vỏ trấu cho nhiệt
lượng đến 15 MJ mỗi kg, lại có sẵn quanh năm và là phụ phẩm quan trọng của nền
nông nghiệp lúa gạo. Không đốt, trấu sẽ chất đầy đồng ruộng hoặc trôi theo sông.
Vấn đề của việc đốt trấu là tạo ra khói, bụi và tro làm hại đến đất, nước, không
khí và hoa màu của nhiều vùng dân cư như Sa Đéc (Đồng Tháp) hay Châu Thành
(An Giang). Ở các nước khác người ta không cấm mà còn khuyến khích sử dụng
trấu bằng cách chỉ dẫn nông dân làm bếp không khói và xây dựng các cơ sở công
nghiệp nông thôn khí hóa trấu để đốt lò thay cho điện, gas hay than, củi.
Mặt cắt bộ khí hóa liên
tục
Kiểu đốt trấu truyền thống tạo ra khói mang theo đến
55% nhiệt lượng. Tổ hợp khói gồm 3 chất không cháy là
hơi nước (H
2
O), khí nitơ (N
2
), khí carbonic (CO
2
) và 8 chất cháy là methanol
(CH
3
OH), nhựa than (C
x
H
y
O), aceton CH
3
COCH
3
), acid acetic (CH
3
COOH),
carbon monoxid (CO), khí hydro (H
2
), khí mêtan (CH
4
) và bụi than (C). Chưa hết,
hiệu suất sử dụng nhiệt của kiểu đốt cũ này ít khi vượt quá 9 - 10% - một sự phí
phạm lớn.
Kỹ thuật đốt trấu không khói là nhằm dùng hết năng lượng thoát ra từ khói và
nhờ đó hạn chế ô nhiễm. Các thành phần cháy sẽ phản ứng ngay trong lò để tổ hợp
lại thành hơi nước và khí carbonic trong khi phóng thích ra lượng sức nóng rất lớn.
Hiện nay nước ta đã có khá nhiều kiểu bếp không khói. Nhưng ngành ngân hàng
vẫn chưa vào cuộc để tài trợ thúc đẩy quá trình sản xuất nhằm giúp cho mỗi nhà có
một bếp lò vừa hợp vệ sinh, vừa tiết kiệm chất đốt.
Nhiều bếp đốt trấu không khói gọi là bếp hơi trấu đạt đến
hiệu suất gần 30%. Ở miền Nam, nhiều lò sấy lúa dùng
bộ khí hóa vỏ trấu hai buồng do các cơ sở cơ khí địa
phương sản xuất. Tính toán sơ bộ cho thấy hiệu suất khí
hóa là khoảng 55 - 60%. Tuy vậy công suất sử dụng để
19 kW
Mặt cắt bộ khí hóa 2
buồng phản ứng
sấy lại không cao, chỉ khoảng 4,5 kW cho mẻ 6 tấn lúa trong khi năng lượng phát
sinh lên tới 11 - 17 kW. Điều này cho thấy cần thiết kế lại lò sấy để dùng cho hết
nhiệt lượng.
Kiểu đốt công nghiệp gọi là khí hóa vỏ trấu nay có khả năng thay thế khí hóa
lỏng LPG vốn rất đắt. Một bộ khí hóa liên tục với một buồng gọn nhẹ sử dụng 8,3
kg trấu/giờ có thể tạo ra công suất 19 kW và đạt đến hiệu suất 63% mà chỉ cần một
người vận hành. Trấu được cho chảy xuống từ trên, gió cũng được bơm từ trên và
tiến trình khí hóa diễn ra trong buồng phản ứng ở nhiệt độ khoảng 117 - 205
0
C, tạo
ra dòng khói dày đặc trước khi chuyển hết thành gas ở đầu mỏ đốt.
Tro sinh ra trong buồng phản ứng là loại tro hoàn toàn đen xốp gọi là biochar,
được đẩy ra bể tro nhờ luồng gió vốn giữ ba chức năng là điều khiển quá trình khí
hóa, làm mát buồng phản ứng, và vận chuyển tro ra không để tắt lò. Muốn có loại
tro trắng không kết tinh hoạt tính cao để làm nguyên liệu công nghiệp người ta
điều chỉnh tốc độ gió sao cho nhiệt độ trong buồng phản ứng lên đến 480 - 530
0
C
(không đạt đến nhiệt độ kết tinh silic trên mức 650
0
C).