Ngỗng - Món ăn, vị thuốc ích
khí, hòa vị
Ngỗng thuộc loại thủy cầm được
nuôi ở gia đình. Ngỗng có hình dạng
to, cổ dài, đuôi và chân đều ngắn,
mỏ lệch mà rộng, cuối mỏ có nốt sần thịt; con
đực thì mỏ hơi bành to ra, chân to có màng,
cánh không thể bay được, mình dài, chân đi
vụng về, thính giác nhanh nhạy, tính thích đánh
nhau. Những nhà ở gần sông ao, đầm nước
thường hay nuôi ngỗng. Ngỗng tự đi tìm lúa,
tôm, cá để ăn. Thịt ngỗng có thể ăn được và làm
thuốc.
Theo Đông y thịt ngỗng vị ngọt, tính bình. Chủ
trị: lợi 5 tạng, ích khí, bổ hư, hòa vị, ngừng tiêu
khát.
Mật ngỗng giải nhiệt độc: Máu ngỗng trị trúng
tên độc.
Con
ngỗng.
Trứng ngỗng bổ trung ích khí. Vỏ trứng ngỗng
trị mụn nhọt (nướng cháy nghiền nhỏ hòa giấm
gạo mà đắp).
Trẻ nhỏ kinh sợ, động kinh, ợ, nấc thì sao lông
ngỗng đến cháy rồi nghiền nhỏ uống với rượu
(trẻ con thì hòa rượu với nước sôi để nguội mà
uống).
Bài thuốc có dùng ngỗng
Trị ung nhọt độc: Lông ngỗng sao cháy 40g,
phèn chua 80g, nghiền nhỏ hòa nước cơm làm
viên. Mỗi lần uống 8g, với nước hòa rượu.
Trị bệnh hủi, cùi (phong): Khổ sâm 600g, lông
ngỗng 320g, sao cháy đen tồn tính, nghiền nhỏ,
hòa nước cơm tán nhuyễn làm viên bằng hạt
ngô đồng (bằng 0,03g) mỗi lần uống 50 viên với
nước hòa rượu: ngày uống 2 lần.
Trị phong độc ngứa lở: Khắp mình phong ngứa,
nổi mẩn, đỏ gãi ngứa khác thường, chân tay đau
nhức, da dẻ nứt nẻ, nữ âm hộ bị lở loét ướt
ngứa. Dùng: khổ sâm 600g, lông ngỗng 240g,
sao với dầu vừng cháy tồn tính, trộn với nước
cơm làm viên, chu sa làm áo, mỗi lần uống 2g
với nước hòa rượu; mỗi ngày 2 lần.
Cai không có mang (triệt sản):
Dùng lông ngỗng phần có máu 20g sao cháy,
cạo lấy nhọ nồi đun nấu bằng củi 20g, trộn đều
2 thứ với nhau để sẵn. Sau khi hành kinh lấy
rượu uống thuốc trên, mỗi lần 8g. Suốt đời
không có mang.
Chịu đánh không đau: Lông ngỗng ống có máu
7 cái. Giun đất 7 con (sao hoặc nướng giòn) nhũ
hương một ít, trộn hợp với sáp ong làm viên,
mỗi lần uống 4g với rượu, ngày 2 lần sáng và
tối.
Trị hạch to, nhỏ ở cổ (loa, lịch):
Dùng ngỗng trắng 2 con, lấy lông cánh khắp cả
mình đồng thời cả miệng chân và da vàng, để
trên viên ngói mới nung đỏ cho cháy rồi nghiền
nhỏ, chia làm 10 lần sau bữa ăn hàng ngày,
uống hết thì khỏi.
Trị mọi sưng độc: sưng độc đau, có mủ thì vỡ,
không mủ thì tiêu. Dùng lông ngỗng sao cháy
40g, hùng hoàng 12g, xuyên ô 6g, thảo ô 6g, sáp
ong vừa đủ, cho các vị thuốc trên đã nghiền nhỏ
vào sáp ong tán dẻo làm viên, ngày uống 2 lần
sáng tối mỗi lần 4g uống với rượu.
Trị phong độc, đinh nhọt lở loét, mọc ở lưng:
Xuyên sơn giáp sao 40g, rết 10 con sao giấm,
xác rắn (xà thoái) 10 cái, xác ve sầu 20 cái. Tất
cả đều nghiền nhỏ. Lông ngỗng 1 bộ sao cháy
tồn tính, toàn yết 20g, lông gà phần có huyết của
2 cánh sao cháy, quy bản (mai rùa) 1 cái, cương
tàm sao 40g, móng tay người 10 cái (cắt nhiều
lần vừa đủ 10 cái). Tất cả nghiền nhỏ hợp lại để
dùng. Mỗi lần uống 4g, với rượu.