Ngày soạn: 15/03/2023
Ngày dạy: 27/03/2023
Kế hoạch bài dạy theo chủ đề/bài học
TÊN CHỦ ĐỀ/BÀI HỌC: BÃI BỒI
Trần Lâm Bình Thời gian thực hiện: Số tiết: 2/Tuần:
Tiết: 1
I. Mục tiêu dạy học.
1. Năng lực
1.1. Năng lực chung:
- Năng lực giao tiếp, hợp tác: biết lắng nghe và có phản hồi tích cực
trong giao tiếp
- Năng lực tự chủ và tự học: biết chủ động, tích cực thực hiện những
cơng việc của bản thân trong học tập.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết cách xử lí nhiệm vụ theo đúng
trọng tâm, sáng tạo trong cách tiếp cận và trình bày vấn đề.
1.2.Năng lực đặc thù:
Bài học góp phần phát triển năng lực văn học và năng lực ngôn
ngữ cho học sinh:
- Học sinh biết cách đọc hiểu một văn bản thơ hiện đại
+ Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của thơ hiện đại
+ Biết nhận xét nội dung bao quát của VB; biết phân tích các yếu tố
kết cấu, đề tài, từ ngữ, hình ảnh và các biện pháp nghệ thuật, cảm
xúc của chủ thể trữ tình, cảm hứng chủ đạo, ý nghĩa của các hình
ảnh trong việc thể hiện sự đổi thay của quê hương trong tác phẩm.
+ Biết liên hệ để thấy được một số điểm gần gũi về nội dung giữa
các tác phẩm văn học cùng đề tài.
2. Phẩm chất:
- Trung thực: Trung thực trong thực hiện và báo cáo các sản phẩm
của nhóm
- Trách nhiệm: Trong thực hiện nhiệm vụ chung của nhóm; Sống có
khát vọng, có hồi bão và thể hiện được trách nhiệm với cộng

đồng…
- Chăm chỉ: Có tinh thần tích cực trong việc tạo lập văn bản chia sẻ
những cảm thụ thẩm mĩ của mình về các tác phẩm văn chương.
- Biết yêu quý và trân trọng mảnh đất quê hương
II.Thiết bị dạy học, học liệu và chuẩn bị của học sinh
Thiết bị dạy Chuẩn bị của học sinh
học, học liệu
Đọc
Nội dung 1:
-SGK, SGV,
-Đọc kĩ văn bản và chú
Tìm hiểu tri
phiếu học tập thích
thức ngữ văn
-Máy tính, máy -Thực hiện phần “Chuẩn
1


chiếu, bảng,
bị” theo yêu cầu giáo
dụng cụ khác. viên
Nội dung 2:
Đọc hiểu Bãi
bồi

Viết

Cảm nhận về
một hình ảnh
trong bài thơ

Bãi bồi

Nói và
nghe

Trình bày cảm
nhận về một
bài thơ đoạn
thơ

-SGK, SGV,
phiếu học tập
-Máy tính, máy
chiếu, bảng,
dụng cụ khác.
-Tranh ảnh liên
quan đến văn
bản
-SGK, SGV,
phiếu học tập
-Máy tính, máy
chiếu, bảng,
dụng cụ khác
-SGK, SGV,
phiếu học tập
-Máy tính, máy
chiếu, bảng,
dụng cụ khác

Đọc kĩ văn bản và chú

thích
-Thực hiện phần “Chuẩn
bị” trong SGK.
-Sưu tầm tranh ảnh, tư
liệu về các bãi bồi ven
biển Kim Sơn
-Chuẩn bị bài và thực
hiện nhiệm vụ theo yêu
cầu của GV

-Chuẩn bị bài và thực
hiện nhiệm vụ theo yêu
cầu của GV

III.Tiến trình dạy học
III.1. ĐỌC
NỘI DUNG 1: GIỚI THIỆU TRI THỨC NGỮ VĂN (20 phút – Tiết
1)
Hoạt động 1: Khởi động
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế và gợi dẫn cho học sinh về nội dung bài
học
b.Tổ chức thực hiện: 5 phút
Bước 1. Giao nhiệm vụ học tập:
HS làm việc theo nhóm 4 – 6 HS để thực hiện các nhiệm vụ sau:
(1)GV trình chiếu một số hình ảnh về bãi bồi ven biển Kim Sơn
(2)Trả lời câu hỏi: Quan sát hình ảnh trên máy chiếu và nêu suy
nghĩ Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ
(1)Nhóm HS thực hiện nhiệm vụ.
(2)Nhóm HS trao đổi để tìm câu trả lời.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận

(1)Đại diện 1 – 2 nhóm trình bày kết quả thảo luận. Cả lớp lắng
nghe, nhận xét và nêu câu hỏi (nếu có).
(2)Đại diện 2 – 3 HS trình bày kết quả thảo luận nhóm. Các HS khác
nhận xét, bổ sung
Bước 4. Kết luận, nhận định
(1)GV nhận xét phần làm việc của các nhóm.
2


(2)GV gợi mở cho HS theo định hướng tham khảo:
H/ảnh Bãi bồi ven biển Kim Sơn, rộng bao la, đất phì nhiêu màu mỡ,
hoang sơ, nhiều tiềm năng phát triển kinh tế ven biển.
Câu hỏi bổ sung: Nghe bản nhạc sau “ Đất mẹ Kim Sơn” và nêu
cảm nhận về vẻ đẹp của mảnh đất Kim Sơn.
Định hướng: Quê hương NB luôn là cảm hứng bất tận cho nghệ
thuật. Không chỉ âm nhạc mà thơ ca cũng có nhiều tp viết về KS với
tình yêu mến và tự hào. Trong đó có bài thơ Bãi bồi, tác giả Trần
Lâm Bình – một ng con của NB.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
a.Mục tiêu:
- Nhận biết được một số đặc điểm cơ bản của thơ hiện đại
- Bước đầu vận dụng kiến thức về thể loại để đọc hiểu văn bản.
b.Tổ chức thực hiện: 15 phút
Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm
Phiếu học tập của HS
Bước 1: Chuyển giao nhiệm Phiếu số 1:
vụ:
Phiếu số 2:

Giáo viên giao phiếu và chia
lớp thành 4 nhóm theo dạng Phần chia sẻ của HS
KHĂN TRẢI BÀN và nêu
GV định hướng chuẩn kiến thức.
nhiệm vụ học tập:
I.Tìm hiểu chung
- Yêu cầu: Em hãy thảo luận
1.Tác giả:
và hoàn thành vào Phiếu học - Năm sinh: 1948.
tập 1 để cung cấp những kiến - Bút danh: Trần Bình, Trần Lâm,
thức một cách trọn vẹn đến
- Quê quán: Gia Vượng – Gia Viễn người đọc
NB,
- Thời gian: 10 phút.
- Cuộc đời: tham gia kháng chiến
Bước 2. HS thực hiện nhiệm chống Mĩ, giữ nhiều chức vụ trong
vụ.
lĩnh vực kinh tế nông nghiệp, nông
Học sinh đọc phần “Tri thức
thôn NB.
ngữ văn” trong SGK và kết hợp
-Sự nghiệp:
đọc tài liệu bổ trợ giáo viên
giao, thảo luận và hoàn thành + tác phẩm chính: Dấu chân trên
đá, Ngõ nhớ, Viết tặng cho mình…
phiếu học tập.
HS có thể làm trên PPT và + Đặc điểm thơ:
>Chân thật, xúc động về thiên
báo cáo
Bước 3: Báo cáo, thảo luận nhiên, niểm tự hào yêu mến quê

hương NB.
Học sinh chia sẻ bài làm và
>Chứa đựng suy tư chiêm nghiệm,
báo cáo phần tìm hiểu
Bước 4: Đánh giá, kết luận triết lí cuộc đời được chắt lọc từ cuộc
3


GV chốt kiến thức
Trên PPT

đời từng trải.
> sáng tạo hình ảnh thơ mang đậm
hồn quê, hương quê NB
2. Văn bản
-Thời điểm sáng tác:
Tháng 11/2000.
+ Khi tác giả đã nhiều tuổi, trải
đời, đi qua chiến tranh, thấm
thía những thăng trầm của lịch
sử quê hương đất nước.
-Thể thơ: Tự do
-Bố cục: hai phần
+ Vẻ đẹp bãi bồi KS trong hoài niệm
gắn liền với gia đình và kí ức tuổi
thơ.
+ Sự đổi thay bãi bồi trong hiện tại
-Ý nghĩa nhan đề “ Bãi bồi”:
> gợi liên tưởng về vùng đất rộng
ven biển được thiên nhiên ưu ái, ban

tặng phù sa mỡ màu phì nhiêu.
> Vùng đất chứa đựng nhiều tiềm
năng cần được khai thác, khám phá
để xây dựng và phát triển quê
hương.

Phiếu học tập 1:
Tìm hiểu về tác giả:
- Năm sinh…………, bút danh……………………………………………..
- Quê quán…………………………………………………………………..,
- Cuộc đời……………………………………………………………………
- Sự nghiệp:
+ Tác phẩm chính…………………………………………………………..
+ Đặc điểm thơ:
…………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………….
4


…………………………………………………………………………………….
Phiếu học tập số 2:
Tìm hiểu khái quát về văn bản
- Thời điểm sáng tác:………………………………………………
- Xác định thể thơ:………………………………………………….
- Bố cục:
- Bài thơ được chia làm mấy
phần?......................................................................
- Nội dung của từng phần
- Ý nghĩa nhan đề:

Nhan đề bài thơ gợi cho em liên tưởng và suy ngẫm gì?
…………………………………………………………………………………..
………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………….

NỘI DUNG 2: ĐỌC - HIỂU VỀ BÀI THƠ “BÃI BỒI” ( 70 phút/
Tiết 1, 2)
Dẫn vào bài: Trong bối cảnh đất nước ta hội nhập sâu rộng
với thế giới, vị thế đất nước ngày càng nâng cao. Nền kinh tế ngày
càng phát triển. Tỉnh Ninh Bình quê hương ta khởi sắc từng ngày.
Thiên nhiên ưu ái ban cho quê ta vùng đất Kim Sơn, dải lụa mềm
ven biển hằng năm được bồi đắp hàng nghìn m vng. Văn học
nghệ thuật hịa theo từng nhịp sống hối hả của cuộc sống con
người quê hương và ghi nhận những thay da đổi thịt khắp nơi.
Hoạt động 1: Tìm hiểu chủ thể trữ tình, tình cảm, cảm xúc
chủ đạo
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế thoải mái và gợi dẫn cho học sinh về nội
dung bài học
b.Tổ chức thực hiện: 5 phút
* Bước 1: Giao nhiệm vụ
Trả lời trắc nghiệm
Câu 1- Chủ thể trữ tình là ai?
A. Chủ thể xưng tên
B. Chủ thể ẩn
C. Chủ thể xưng tôi
5


D. Cha, mẹ.
Câu 2: Cảm xúc của chủ thể trữ tình trong đoạn 1:

A. Yêu mến, tự hào về vẻ đẹp vùng đất bãi bồi Kim Sơn
B.Thương cảm và biết ơn những vất vả nhọc nhằn của mẹ cha.
C. Nhớ về tuổi thơ, gia đình.
D. Tất cả những ý trên.
Câu 3: Cảm xúc của chủ thể trữ tình trong đoạn 2.
A. Gắn bó, yêu thương trước sự giàu đẹp quê hương.
B. Lưu luyến khi xa quê hương
C. Yêu mến, tự hào về quê hương
D. Nhắc nhở ý thức trách nhiệm xây dựng quê hương giàu đẹp
Câu 4: Cảm xúc chủ đạo của bài thơ:
A. Nỗi nhớ quê hương.
B.Tình yêu quê hương, đất nước
C. Tự hào và tri ân cha mẹ, quê hương, đất nước
D. Tất cả các phương án trên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: hs căn cứ vào sự chuẩn bị ở nhà để
trả lời.
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
Gv quan sát, hỗ trợ, tư vấn
Bước 4: Nhận xét, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
GV chuẩn hóa kiến thức cơ bản
II. Đọc hiểu
1. Chủ thể trữ tình, tình cảm, cảm xúc của chủ thể trữ tình,
cảm hứng chủ đạo:
- Chủ thể trữ tình : chủ thể xưng tôi
- Cảm xúc của chủ thể trữ tình
+ Cảm xúc của chủ thể trữ tình trong đoạn 1:
Yêu mến, tự hào về vẻ đẹp vùng đất bãi bồi Kim Sơn
Thương cảm và biết ơn những vất vả nhọc nhằn của mẹ cha.
Nhớ về tuổi thơ, gia đình.
+ Cảm xúc của chủ thể trữ tình trong đoạn 2.

Yêu mến, tự hào về quê hương
- Mạch vận động của cảm xúc:
+ Phần 1: suy tư, hồi tưởng về bãi bồi trong quá khứ
+ Phần 2: vui sướng, hạnh phúc, tự hào về sự đổi thay của quê
hương trong hiện tại.
- Cảm hứng chủ đạo của bài thơ:
+ Nỗi nhớ quê hương.
+ Tình yêu quê hương, đất nước
+ Tự hào và tri ân cha mẹ, quê hương, đất nước
Hoạt động 2: Tìm hiểu từ ngữ, hình ảnh, biện pháp nghệ
thuật, vần nhịp.
6


2.1.Đọc văn bản:
a.Mục tiêu:
a.Mục tiêu
- Học sinh biết cách đọc hiểu một văn bản thơ hiện đại
+ Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của thơ hiện đại
+ Biết nhận xét nội dung bao quát của VB; biết phân tích các từ
ngữ, hình ảnh và mối quan hệ của chúng trong tính chỉnh thể của
tác phẩm.
+ Biết liên hệ để thấy được một số điểm gần gũi về nội dung giữa
các tác phẩm văn học cùng đề tài.
- Hiểu rõ nhiệm vụ của nhóm; đánh giá được khả năng của mình và
tự nhận cơng việc phù hợp với bản thân.
PHIẾU HƯỚNG DẪN ĐỌC – VB ………………
Phần 1: Tìm những từ ngữ hình ảnh, biện pháp nghệ thuật
miêu tả hình ảnh bãi bồi trong p 1
´Câu 1 (Tưởng tượng): Hình dung của em về Bãi bồi qua từ

ngữ được sử dụng trong phần 1
´Câu 3 (Suy luận): Thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm qua
đoạn thơ thứ 1 ?
Gợi ý:
(1)Đọc kĩ đoạn VB. Chú ý vào các từ ngữ, hình ảnh tiêu biểu
Làm rõ ý nghĩa các từ ngữ, hình ảnh tiêu biểu
(2) HS đọc to tồn bộ VB. Đầu tiên, GV hướng dẫn HS về giọng đọc,
cách ngắt nhịp, những chi tiết cần nhấn mạnh khi đọc VB.Tiếp theo,
tổ chức cho HS đọc toàn bộ VB. Có thể mời 2 HS cùng đọc.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
(1)
HS trả lời câu hỏi trong khi đọc ở phiếu hướng dẫn đọc số
1. GV chú ý yêu cầu HS trình bày, nhận xét nhau về cách thực
hiện kĩ năng tưởng tượng, suy luận hơn là nội dung câu trả lời
của các em
(2)Đại diện 2 – 4 HS đọc to VB.
Bước 4: Đánh giá, kết luận
(1)GV nhận xét, đánh giá về kết quả đọc trực tiếp của HS: thái độ
của HS đối với việc đọc, việc trả lời các câu hỏi trải nghiệm cùng VB,
cách thức HS thực hiện các kĩ năng tưởng tượng và suy luận, chỉ ra
những điểm HS cần rèn luyện thêm ở từng kĩ năng. Nếu HS chưa
vững về hai kĩ năng này, GV có thể làm mẫu lại hai kĩ năng bằng kĩ
thuật “nói to suy nghĩ” (think aloud strategy) để làm mẫu. Chẳng
hạn, để trả lời câu 3 (box Suy luận), ta cần thực hiện như sau:
Hiểu biết của bản
Suy luận
Căn cứ trong văn
thân
bản


7


(2)GV lắng nghe và nhận xét cách đọc của HS (giọng đọc, tốc độ
đọc, cách ngắt nhịp,...).
Hoạt động của GV và HS Dự kiến sản phẩm
Bước 1: Giao nhiệm vụ
II. Đọc hiểu
Câu 1: Tìm những từ ngữ
2. Từ ngữ. hình ảnh, biện pháp
hình ảnh miêu tả hình ảnh nghệ thuật, vần nhịp
bãi bồi, và cảm xúc của chủ a. Phần I:
thể trữ tình trong p 1. Tác
+Từ ngữ, hình ảnh: Giọt phù sa,
giả sử dụng biện pháp nghệ bùn đất, ngọn gió mồ cơi, chang
thuật gì, nêu tác dụng? Hình chang bãi vắng, nước ròng, con ghẹ
dung của em về bãi bồi qua con cịng, cua, sú…
những hình ảnh trên?
Từ láy: lớp lớp, chang chang, lấm láp,
´Câu 2 : Tìm những từ ngữ vật vờ, cong queo, ú ớ..
hình ảnh miêu tả hình ảnh =>vùng đất hoang sơ, màu mỡ phì
bãi bồi và , và cảm xúc của nhiêu, nhiều tiềm năng kinh tế, khí
chủ thể trữ tình trong p 2.
hậu khắc nghiệt- khó khăn.
Tác giả sử dụng biện pháp => yêu mến, cảm thương 1 miền quê
nghệ thuật gì, nêu tác dụng? đẹp nhưng còn nhiều gian lao vất vả.
+Biện pháp NT:
++)đối: trước mặt>< sau lưng,
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: đầu này đầu kia…=> không gian

hs dựa việc chuẩn bị ở nhà mênh mơng, khống đạt
để trả lời.
++)Nhân hóa: nhịp thở bãi
Bước 3: Báo cáo kết quả và bồi, giọt phù sa…. Khoác lên bãi bồi…
thảo luận
=> sự ưu ái của thiên nhiên ban tặng
Gv quan sát, hỗ trợ, tư vấn cho mảnh đất KS; hình ảnh thơ sinh
Bước 4: Nhận xét, đánh giá động, gợi cảm.
kết quả thực hiện nhiệm vụ
++)Điệp ngữ, điệp cấu trúc:
tạo nhạc điệu cho câu thơ, gợi nhịp
thời gian luân chuyển, bãi bồi ngày
càng rộng hơn, thiếu vắng bóng dáng
con người, mảnh đất cần được khám
phá
++) Liệt kê: còng, ghẹ, cua,
sú… gợi sự trù phú , giàu có của tài
nguyên thiên nhiên vùng đất bãi ven
biển.
+ Vần, nhịp: vần chân, vần lưng
linh hoạt phù hợp việc bộc lộ cảm xúc
8


của tác giả. Nhịp thơ ngắn, chậm gợi
quá trình thời gian phù sa bồi đắp cho
vùng đất Kim Sơn những vẻ đẹp trù
phú, phì nhiêu.
b. Phần II:
- Từ ngữ, hình ảnh: tơm sú, bùn

đất, biển, gió chuốt, nắng lên mật, mồ
hôi mẹ mồ hôi cha trộn cùng bùn đất
Từ láy: rười rượi
 Cảm xúc vui sướng, tự hào vì sự
đồi thay của quê hương nhờ công
lao, sự lam lũ của mẹ cha…
- Biện pháp NT:
+ Đối: Xưa – nay >>> Nhấn mạnh sự
khác biệt giữa hai thời kì phát triển
của bãi bồi. Xưa hoang sơ, khắc nghiệt
>< Nay có con người khai phá, trù
phú, giàu đẹp, hiền hòa.
+ Liệt kê: mồ hơi mẹ, mồ hơi cha
>>> Tình u q hương đất nước và
tình yêu lao động đã biến đổi vùng đất
hoang sơ thành tươi đẹp.
+ Ẩn dụ: nắng chiều dần lên mật
>>> Nắng chiều soi chiếu những
thành quả ngọt ngào của bàn tay lao
động con người.
+ Nhân hóa: Nhịp thở bãi bồi >>>
Vùng đất hoang ven biển trở nên sinh
động, có linh hồn và sinh mệnh, đang
lớn lên từng ngày, phát triển mạnh
mẽ.

* Bước 1: Giao nhiệm vụ
Câu 1: Hình ảnh trung tâm
của bài thơ Bãi bồi gợi cho
em suy nghĩ gì về vẻ đẹp

của con người và quê hương
KS, NB?

3. Ý nghĩa văn bản
- Quê hương gian lao, vất vả. Con
người quê hương lam lũ, tảo tần.
- Gợi nhắc ý thức trách nhiệm của mỗi
cá nhân với quê hương đất nước.

Câu 2: Theo em, qua bài
thơ tác giả Trần Lâm Bình
muốn gửi tới người đọc
9


thơng điệp gì?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
hs dựa việc học bài cũ để
trả lời.
Bước 3: Báo cáo kết quả và
thảo luận
Gv quan sát, hỗ trợ, tư vấn
Bước 4: Nhận xét, đánh giá
kết quả thực hiện nhiệm vụ
Hoạt động 3: Luyện tập.
a.Mục tiêu: Củng cố hiểu biết về văn bản , thể loại
b.Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV và HS
Dự kiến sản phẩm
Bước 1: GV chuyển giao

HS làm việc ở nhà:
nhiệm vụ:
*HS hình dung và vẽ tranh hoặc
*Làm việc cá nhân ở nhà
dựa vào văn bản để miêu tả bằng
-Vẽ tranh hoặc miêu tả bằng lời lời.
về hình ảnh bãi bồi
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS suy nghĩ, thảo luận nhóm, cử
đại diện báo cáo nhiệm vụ 1.
Làm việc cá nhân ở nhà để hoàn
thành nhiệm vụ 2 và nhiệm vụ 3.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo sản phẩm học tập
theo nhóm (cá nhân).
Các HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
GV nhận xét và chốt ý
IV.LUYỆN TẬP

1. Kí ức về quê hương đã được tác giả Trần Lâm Bình viết bằng cảm xúc và
giọng điệu như thế nào?
2. Chỉ ra và nêu cảm nhận của em vè hình tượng trung tâm trong dịng kí ức về
miền q của Trần Lâm Bình. Nêu ý nghĩa của những hình ảnh đó.
V. VẬN DỤNG
1. Hãy viết một đoạn văn ngắn trình bày cảm nhận của em về một câu thơ
hoặc một hình ảnh thơ đã gợi cho em nhiều ấn tượng sâu sắc trong bài thơ Bãi
bồi của tác giả Trần Lâm Bình
2. Hãy sử dụng một trong những cách: ngâm thơ, đọc diễn cảm, hoạt cảnh sân
khấu, vẽ tranh… để thể hiện cách cảm nhận của em vè bài thơ Bãi bồi.


10


11