KHOA MƠI TRƯỜNG – TÀI NGUN VÀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
PHÂN TÍCH VÀ XỬ LÝ SỐ LIỆU MƠI TRƯỜNG
Chương 3
Ứng dụng tin học trong xử lý số liệu
GVHD: TS. Nguyễn Thị Thủy
Chương 3: Ứng dụng tin học trong xử lý số liệu
3.1. Xử lý số liệu thực nghiệm bằng phần mềm Microsoft
3.1.1. Xác định sai số thô
3.1.2. Xác định các thông số thơng kê mơ tả
3.1.3. Trình bày biểu đồ
3.2. Xử lý số liệu thực nghiệm bằng phần mềm SPSS
3.2.1. Giới thiệu phần mềm SPSS
3.2.2. Thực hiện phân tích số liệu ANOVA
3.2.3. Trình bày biểu đồ
3.2.4. Phân tích tương quan
3.2.5. Phân tích hồi quy
3.1. Xử lý số liệu thực nghiệm bằng phần mềm Microsoft
Cài đặt Analysis ToolPak
(File > options > Add-ins >
Analysis tool Pak)
Chọn lệnh Tool/Data Analysis
(Data > Data analysis)
3.1.1. Xác định sai số thơ
• Sắp xếp các giá trị thu được từ nhỏ đến lớn hoặc
ngược lại
• X1, X2, X3, …., Xn
• Tính Qtn (chuẩn Dixon) và so sánh với giá trị Qlt =
QP,n
• Nếu Qtn > Qlt (P=0.95) thì kết luận là giá trị X1 có
thể được loại ra khỏi dãy số liệu.
• VD1: Xác định hàm lượng % CaCO3 trong một mẫu
đá vôi người ta thu được các kết quả sau: 36, 40,
38, 42, 20, 39. Vậy có nên loại bỏ giá trị 20% hay
42% trong dãy số liệu này không? (Thực hiện trên
excel).
3.1.2. Xác định các thông số
thông kê mô tả
VD2: Xác định các thông số
thống kê mô tả [Gồm: Kỳ vọng
(trung bình), phương sai, trung
vị, mode, độ lệch chuẩn, độ
nhọn, độ nghiêng, khoảng biến
thiên, max, min, sum, số mẫu
(count), khoảng tin cậy của
trung bình ở mức 95%] của hai
dãy dữ liệu thí nghiệm sau:
STT
TN1
TN2
1
201
151
2
203
153
3
209
259
4
204
154
5
202
202
6
206
256
7
200
150
8
207
257
9
207
257
Trình bày biểu đồ
• Excel > Insert > Charts
Thực hành:
• VD3. Cho số liệu như bảng sau, vẽ biểu đồ.
Ngày
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
Tổng Coliform nước sông
Đồng Nai (VK/100mL)
Tổng Coliform nước sau Tổng Coliform nước sau
màng (VK/100mL)
lọc gốm (VK/100mL)
74000
13
2
76000
65000
71000
45000
73200
71800
67000
58000
69100
63000
57000
74900
25
7
20
5
11
9
6
12
5
7
5
6
11
3
15
1
3
4
0
2
0
1
0
2
90
80000
80
70000
70
60000
60
50000
50
40000
40
Tổng Coliform nước sông Đồng Nai
Tổng Coliform nước sau màng sông Đồng Nai
30000
30
Tổng Coliform nước sau gốm sông Đồng Nai
20000
20
10000
10
0
0
0
1
2
3
4
5
6
7
Ngày
8
9
10
11
12
13
14
Coliform sau xử lý (VK/100mL)
Coliform (VK/100 mL)
90000
VD4
Độ màu (Pt-Co) COD (mg/L)
Mẫu trước xử lý
TSS (mg/l)
6700.0
3120
5600
Điện cực Al-Al
88.33
384
200
Điện cực Al-Ti
101.67
384
350
Xử lý độ màu, COD, TSS bằng keo tụ điện hóa
8000
7000
6000
5000
4000
3000
2000
1000
0
Độ màu (Pt-Co)
Mẫu trước xử lý
COD (mg/L)
Điện cực Al-Al
TSS (mg/l)
Điện cực Al-Ti
3.2. Xử lý số liệu thực nghiệm bằng phần mềm SPSS
3.2.1. Giới thiệu phần mềm SPSS
3.2.2. Thực hiện phân tích số liệu ANOVA
3.2.3. Trình bày biểu đồ
3.2.4. Phân tích tương quan
3.2.5. Phân tích hồi quy
3.2.1. Giới thiệu phần mềm SPSS
• SPSS (Statistical Package for Social Sciences)
Là phần mềm chuyên dụng xử lý thông tin sơ
cấp (thông tin được thu thập trực tiếp từ đối
tượng nghiên cứu thông qua bảng hỏi được
thiết kế sẵn)
Các menu chính:
• File: tạo file mới, mở file sẵn có, ghi file, in, thốt,…
Edit: undo, cắt, dán, tìm kiếm thay thế, xác lập các mặc định,…
View: hiện dòng trạng thái, thanh công cụ, chọn font chữ,…
Data: các vấn đề liên quan đến dữ liệu,…
Transform: chuyển đổi dữ liệu, tính tốn, mã hóa lại các
biến,…
Analyze: các phân tích thống kê,…
Graphs: biểu đồ và đồ thị,…
Utilities: thông tin về các biến và file,…
Window: sắp xếp và di chuyển các cửa sổ làm việc
Help: trợ giúp
3.2.2. Thực hiện phân tích số liệu ANOVA
Phương pháp phân tích phương sai được dùng khi
nghiên cứu ảnh hưởng của biến nguyên nhân định
tính lên biến kết quả định lượng, phương pháp này
so sánh trung bình của nhiều nhóm (3 nhóm trở lên)
Phân tích phương sai 1 nhân tố (one-way ANOVA)
• VD
So sánh phân tích ANOVA
• Thủ cơng
• Excel
• SPSS
Tính thủ cơng