BQ GI~ODUC V~ D~O TAO

B O Y T~

TRU~NG DAI HOC Y DUOC CAN THO
•

•

•

NGHI~N C~U DAC DIEM L~M S~NG, CAN L~M S~NG
A

A

r

A

r

XUAT HUYET TIEU HOA DO LOET DA DAY TA TRANG

V~ D~NH GI~ KT QU~ DI~U TRI C~A THU~C

~C CH~ BOM PROTON DU~NG TiNH MACH
,...
,.
TAI
BENH

VIEN
DA
KHOA
TRUNG
TAM
TIEN
GIANG
.
.
.

LUAN AN CHUY~N KHOA C
AP I
Chuyen n g a n h : N@i

h o 3
�
J

,, .

.

Ma s6: 62722040.CK

Ngur~i hung d~n khoa hoc:

Huong d~n 1 : GS.TS.BS. PHAM V~N LINH

Huring din 2 : BS. CKII. KHA H~'U NH~N


C~N T H O - 2015


-

t

L~I CAM DOAN

Toi cam doan nh~ng c~ng b~ trong lu~n
trinh nghien cu ring c~a ban th~n t~i. Nhtmng
cong b~ trong bat

k

~n

n~y l~ trung thue v~ l~ cong

so li~u trong lu~n ~n nay chua

duoe

nghi~n c~u n~0.

Nguoi cam doan

Nguy~n Thi Hanh



r

•

l

L~I C~M ON

Trong qu~ trinh hoc t@p, nghi~n

nh~n duoc su day bo t~n tinh

dong nghi~p,

s dong vi~n to

ca

I~n

cu

v~ hon th~nh lu~n ~n n~y, t~i d

quy th~y c~, su h~ tro gip d~ c~a cc ban

c~a gia dinh v~ nh~n g ngu~i than.

Toi xin tr~n trong c~m on :


- D~ng uy, Ban Gim hi~u, Bo mon N~i Tong hop Truong Dai hoc Y

Duoc

C
n

Tho.

- Ban Gi~m d~c B&nh vin Da khoa Trung tam Ti~n Giang, Ban lnh dao

khoa Cap c~u, khoa N~i ti~u h~a v~

cc

ban dong nghi~p.

D dong vi~n, quan t~m gi~p d~ v~ tao di~u ki~n thu~n loi cho ti trong

su~t qu~ trinh hoc t@p v~ ho~n th~nh lu~n ~n n~y.

Toi xin ch~n th~nh b~y to long bi~t on s~u s~c:

GS.TS.BS. Pham Van Linh, Hi~u truong truong Dai hoc Y Duoc Cn

Tho va BS. CKII. Kha H~u Nhan, Truong Dai hoc Y Duoc C~n Tho da d~nh

nhi~u th~i gian day b~o, chi d~n, dong gop cho t~i nhi~u y ki~n quy bu trong


qu~ trinh hoc t@p, nghi~n c~u v~ ho~n th~nh lu~n ~n n~y.

Toi xin guri tron long bi~t on v~ tinh c~m y~u quy nh~t ti cha me, chong

con, nguoi th~n trong gia dinh, ban b~, dong nghi~p d~ luon c~ng t~i chia s~

nh~ng kh~ kh~n, dong vi~n v~ khich I& ti ho~n th~nh kh~a hoc n~y.

Cu~i c~ng, t~i xin ch~n th~nh cm on su h~ tro,

hop t~c tich c
c c~a

nh~ng b~nh nh~n nh~m c~ng sam th~m, lng le d tao di~u ki¢n thu@n loi

cho t~i trong qu~ trinh nghi~n cru lu~n ~n ny.

Ti~n Giang, ng~y 20 th~ng 8 n~m 2 0 1 5

Nguy~n Thi Hanh


r .

( I

MUC LUC
Trang

LOI CAM DOAN


L~I CAM ON

MUC LUC
C~C CH~ VI~T TAT

DANH MUC HINH

V~

DANH MUC CAC B~NG

DANH MUC CAC BI~U

DO,

HINH, SO DO

DAT VAN DE

I

Chuong 1 . TONG QUAN TA.I LIEU

3

I. 1. Giai phfiu d� day ta trang

3


1 . 2 . So luoc

v~

xu~t huyet ti~u h~a do lo~t da day t tr ~ n g . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7

1 . 3 . Tri&u ch(ng lam sang,

1 . 4 . Dinh gi~ m~c d~ m~t

cn

lam sang xuat huy~t ti~u ha tr ~ n . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9

mu v~

c~c y~u t~ nguy co gay lo~t da d~y t~ tr~ng

bi~n ch(ng xu~t huy~t ti~u h
a ...................................................... ............. 1 3

1 . 5 . DiSu trj

14

1 . 6 . Mot s~ nghi~n c~ru lien q u a n . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20

Chuong 2 . DOI TUONG V~ PHUONG PH~P NGHI~N C U . . . .. .. . . .. . .. . . . .. . . . . 23

2. I.


D6i tu911g nghien

CLTU . . . . . . . . . . . . . . . . . . • . . . . . . . . • . · · · · · · · • · · · · · · • · · · · · · • · • · · · · · · • · • · • · · . . • . . . . . · • · · · · · · · .

2 . 2 . Phuong php n g h i ~e n c ~u . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2 . 2 . 1 . Thi

2

.

2

.

2

€

. Ca

2.2.3.

t

k€

nghi n c

e

u nghi

mfi

o

Phu

g

n

2.2.4.

Ni

2 . 2 . 5 .

Phuong

p

dung

h

e


ap

c

php

fr

h9

e

2

u

2

n

n c

thu

24

u

i'.r


n c

nghi

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . a . . . . . . . . . . . . . .

23

4

4

u

2

mfi

fr

4

u

th@p

2

v~


dinh

gi~

s~

l i ~ u . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

5

30


2 . 2 . 6 . Phuong ph~p ki~m sot sai

2 . 2 . 7 . Phuong php

x~

s . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . .

ly, ph~n tich

s

37

l i ~ u . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37

2 . 3 . Y E)frc


37

Chuong 3 . K~T QU~ NGHI~N C ~U . . . . . . .. .. . . . . . . . . . . .. . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38

3 . 1 . D ~ c di~m chung v~ ti~n c ~ n . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3.2.

L~m

s6

3 . 3 .

C

s~ng,

ySu

K~t

t6

qu~

huong

.


4

c~n

lam

sang

v~

m~i

BA.N

chung

4.2.

B~n

lu~n

v~

d~c

diem

l~m


v

'tso'
mo1

1

F orresIt o · ·

l u ~n

v~

k~t

qu~

N

NGHl

TAI LIEU THAM KHO

PHU LUC

v~

sang,


'
yeu

di~u

LUA

N

v~i

mot

54

58

di~m

KIE

Forrest

LUA,N

dc

KET

loai


d i ~ u t r i . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . o . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ..

v~

B
n

phan

3

lu~n

4.3.

gi~a

4

B~n

o1·

quan

nguy co

4 . 1 .


1

lien

38

to
'

ti~n

c@n

c ~ n . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

lam

CO

s~ng

v~

moi

lien

quan

gi~a


58

ph~n

. . . . . . . . . . . . . 8 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

62

tri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . • . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

73

nguy

80

2

8


DANH MUC CAC CH~' VI~T TAT

BN:

BC:

. . . . . . • . . . . . . . . • . . • . . . . . . Bnh nhan


B�ch c§u

D D T T : . . . .. .. . . . . . . . . . . . . . . Da dy t~ tr~ng

D T H C . . . . . . .. .. . . . . . . . . . . . . . Dung tich hong cau

ECL:

HC:

Enterochromaffin - like

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Hong cu

Hct:

Hematoctite

Hb:

Hemoglobin

HCI:

A xit clohydric

HP.

Helicobacter Pylori


HSE:

Hyper - normalsaline epinephrine

N S A I D S : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Non Steroid Anti Inflammatory Drugs

Thu~c kh~ng vi~m kh~ng Steroid

OR:

P P IE :

Odds ratio

. . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . Propton pump i n h i b i t o r (~c ch~ bom proton)

XH T H . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . Xu~t huy~t ti~u h~a


r

7

DANH MUC B~NG
Trang

B~ng 1.1: M~ t~ ph~n loai Forrest

....................................................a............


12

Bang 1.2: Phan d9 milt mau

13

Bang 3 . 1 : Tu6i

38

Bang 3.2: NghS nghi�p · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 39
B~ng 3.3: Ti~n c~n

s~

dung thu~c kh~ng v i ~ m . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . .

40

B~ng 3.4: Ti~n cn lo~t da day t~ tr~ng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41

B~ng 3.5: S6 l~n ti~n c~n XHTH do lo~t DDTT

B~ng 3.6:

s~ y~u t6 lam d~

M
t


.............................a................

xu~t huy~t ti~u h~a

42

l~n n~y . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. .. . . .. . . 43

B~ng 3.7: N6n ra m~u, ti~u ph~n den, via non ra mu v~ ti~u ph~n den . . . . . . . . . . . . 43

B~ng 3.8: Dau thuQllg vi_.

· : · 43

Bang 3.9: M,,ich

44

Bang 3.10: HuySt ap tam thu

44

B~ng 3 . 1 1 : Th~i gian

tr khi c~ tri~u chng c~a XHTH d~n khi v~o vi~n............... 45

Bang 3.12: H6ng cfiu

,


46

Bang 3.13: Hematocrite

46

B~ng 3.14: Hemoglobin

47

Bang 3.15: BUN

48

B~ng 3.16:

D~

m
t

m~u c~a cc b~nh nh~n theo lam s~ng v~ x~t nghi~m . . . . . . . . . . 48

B~ng 3.17: Phan b~ vi tri cc

B~ng 3.18:

Vi

tri


lo~t

B~ng 3.19:

Vi

tri

lo~t

Bang 3.20:

S6

Bang 3.21:

Ki

B~ng 3.22:

Ph~n

B~ng 3.23:

Li~n

lm;mg

ch


~

6
·c

thuo

loai

48

d~y . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

49

tr ~ n g . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

49

lo~t

oet

50

l

6


loet..

Forrest

quan

~ da d~y v~ t tr ~n g . . . . . . . . . . . . . . . . . .

...................

da

t~

6

cc

gi~a ph~n

50

6

lo~t................................................................

51

ruou . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. .. . .


51

loai

Forrest

v~ nghi~n


I

l

B~ng 3.24: Li~n quan gi~a ph~n loai Forrest nghi~n thu~c l~

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52

B~ng 3.25: Li~n quan ph~n loai Forrest v~ ti~n c~n ding thu~c kh~ng v i ~ m . . . . . . 52

B~ng 3.26: Lien quan gi~a ph~n loai Forrest v~ tin c~n lo~t da d~y t~ t r ~ n g . . . . . 53

B~ng 3.27: Lien quan gi~a phan loai Forrest v~ ti~n c~n xut huy~t ti~u h~a

do lo~t da day t t r ~ n g . . . . . . . .

B~ng 3.28:

D~c

B~ng 3.29:


Th~i

di~m

gian

B~ng 3.30:

Ph~n

B~ng 3 . 3 1 :

K~t

Bang 3.32:

Tri~u

B~ng 3.33:

K~t

•

B

ang

3 34

·..
:

loai

qua

n~m

di~u

di~u

I
l
ch u a n

Bing 3.35: Ty l& di~u

m ~ u . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

vin

Forrest

c
h
n
g


qua

T."
1eu

truy~n

tri

=39)

tai

ven,

co

th~i

bi~t

. "
ra

(
n

nguy

tai


nh~n

trj

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

72

ngung

th~i

di~m

d. �
Aeu

.
tr

gi~ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

55

h u y ~ t . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

- 7 n g ~ y


56

. . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

56

oat tr u . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

57

.

ng

54

55

xu~t

3

54

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

c a 0 . . . . . . . . . .

d

m

53

'

tri th~nh cong, chuyen phu thu~t v~ t vong . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57


r

I

•

if

DANH MUC BI~U DO, HINH, SO DO

Trang

Bi�u

d6

3 . 1 : Gi&i tinh

Bi@u

d6


3 . 2 : Th~i quen nghi~n ruou . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . .. . . . .. . . . . . . 39

Bi~u

d6

3.3: Thi quen nghi~n thuc l~

Bi~u

d6

3.4: Ti~n c~n xu~t huy~t ti~u h~a do lo~t da d~y

Bi�u

d6

3.5: Da va niem m�c

Bi�u

d6

3.6:

S6

38


. . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . .. . . . . . . . . 40

Hinh 1 . 2 : Hinh ~nh

So-

d6

nghien

45

lm;rng b�ch c�u

Hinh 1 . 1 : C~c dong mach c~a da d~y, gan

CU'U

cc

t tr~ng . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . 4 1

47

v

l~ch

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . 6


d~ Forrest qua n~i s o i . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . 1 2

36


DAT VAN DE

Xu~t huy~t ti~u h~a tr~n l m@t trong nh~ng tru~ng hop cap ciru thuong

g~p nh~t nhung lai r~t kh~ ti~n luong v~ luon c~ nguy co de doa tinh mang c~a

c~c nu~ phuong T
y c~

b~nh nh~n. H~ng n~m, tai

60 ca tr~n

1 0 0 . 0 0 0 dan

nh@p vi~n vi xuat huy~t ti~u h~a tr~n [45] v~i ti le t~ vong 4 - 1 4 % [20], [24].

Nh~ng truong hop t~ vong n~y ch~ y~u t~p trung tr~n b&nh

thuong c~ b~nh

n~ng k~m theo ho~c xuat huyet t
i


pht.

nhan I~n tu~i,

Theo

y hoc,

xu~t

huy~t ti~u h~a tr~n khong ph~i l~ m~t b~nh m~ chi l~ tri~u ch~ng c~a m@t ho~c

nhi~u tinh trang bnh ly; trong d~, lo~t da d~y ti tr~ng l~ nguyen nh~n thuong

g~p, chi~m

hon

50%

[11].

Di

phi n~im vi~n trong th~i g ian

ph~t

cao


la

1 0 -

Trong

v~

k~t

phan

qu

tang

Tren

hoe

v

20%[29],

ch~n

c~n

lam


nguy

th~

do~n

co da

gii

v~

di~u

huyet ti~u

d~c

tr~n

tai

di,

truong hop

tri

ton


k~m,

n~y,

b~nh

nh~n

nguy

co

duroc

dua v~o

xut

thuong

huyet

t~i

1 3 0 1 ,[ 6 8 1 .

xuat

sang,


cc

v~i

bi~t

l~

vi~c

d~c di~m

Vi~t

h~a tr~n

6

Nam,

~p

dung

lo~t d~

v~i

thuong


c

bang

ph~n

loai

hung x~ tri

s pht

tricn

sang

Forrest

gi~p

thich

khong

ki thu@t sinh hoc t~ b~o trong nh~ng nm gan day d~

lam

hop.


nging

g
p

c~a

y

phn d i ~ u tri

th~nh c~ng cho nhi~u b~nh nhan xu~t huyet ti~u h~a do lo~t da d~y t tr~ng,
lam gi~m th~i gian nm vi~n, giam nguy co xu~t huyet ti ph~t v~ chi phi dieu

tri, d~c bi~t l~ gi~m ty I~ t~ vong; trong d~, su ra d~i c~a thu~c

proton l~ mot buc tin nh~y vot

Thuc t~ cho

th~y,

c

ch~ bom

trong di~u tri b~nh n~y.

sir dung Adrenalin


cam

mu

qua

n~i

soi

l~

phuong

phip ph~ bi~n b~i chi phi th~p v~ hi~u qu~ cao. Tuy nhi~n, phuong php n~y

v~n con x~y ra

10% c~n

ph~i

10-20% b~nh nh~n xu~t huy~t t~i ph~t; trong d~, c~ kho~ng

can

thiep ph~u thut [ 1 8 ] ,

thay, pH dich vi dong vai


[45].

C~c nghi~n

c~u

g~n

day cho

tro quan trong trong qu~ trinh cam m~u tai ~ lo~t


2

xu~t huy~t.

th~nh

v~

Khi

tri

duy

H

histamin


pH dich vi

cm

tr~n

mu

tai

6 se l~m 6n

[63] .

ch

dinh

Truc

thuong duoe sir dung de gi~i

cue

d~y,

mu

dong duoc hinh


thu~c

quy~t v~n de n~y;

khang

thu

th

tuy nhien ty I¢

th~nh cong van chua cao do tic dung ~c ch pH dich vi con han ch~ b~i thuoc

H

kh~ng thu the histamin

kich th ich

b~i

a c e ty l c h o l i n ) .

dung

ch~

ti~t


a

Kh~c

xit

c~a

phuc

th~

chi l~ ~c ch~ thu

t~

b~o

th~nh

da

nhuoc di~m n~y,

h i s t a m i n , mot trong ba ycu t~

d~y

(bao


thu~c

~c

gom

ch~

histamin,

bom

boi kha n~ng ~c ch~ b~i ti~t dich vi I~n d~n 99% do thuc

khong

the

do

Esomeprazole l~

nguoc

h¢

thong

c

a

bom

m~t trong nh~ng thu~c

t~

b~o

th~nh

da

gastrin,

proton

duoc s~

c t
c

dong ~c

dy;

trong

d~,


c~

kha

~c ch~ bom proton th~ h& mi

n~ng n~ng v~ duy tri pH cao trong th~i gian lau hon [ 5 3 ] .

Tren co

s~

khoa hoc n~y, B&nh vin Da khoa Trung tam tinh Ti~n Giang

d~ v~ dang irng dung thu~c nh~m rc ch~ bom proton th~ he mi trong ph~c

d~ di~u tri xu~t huyet ti~u h~a do lo~t da d~y

Xu~t ph~t ti

d~c

di~m

v~

dnh

t@i


b@nh

lam

gi

sang,

k~t

vi~n

cc

v~n de n~u tr~n, ch~ng toi thue hi~n d~ t~i

c@n

qu

t trang.

lam

di~u

Da khoa

tri


sang xu@t huyet

c
a

Trung

thu~c

tam

Tien

cc

ti~u

do

lo~t da

ch~ bom proton

day

dwong

ciu


ttrang

tinh

m@ch

Giang vi hai muc ti~u:

I . Kh~o sit d~c di~m l a m sang, c@n lam sang

loai Forrest v~i mot s~ y~u t~ nguy co

hoa

"Nghi~n

~ b~nh

v

mi l i e n quan gi~a ph~n

n h ~ n xuat huyet ti~u h~a do lot

da day t~ tr~ng tai B~nh vi~n Da khoa Trung tam tinh Ti&n G i a n g .

2. Dinh gi~

b~ng thu~c ~rc


ch~

k
t

qu~ di~u

tri xu~t huyet ti~u

bom proton du~ng tinh mach.

h~a do

lo~t da d~y t~ tr~ng


3

Chuong I

TONG QUAN TI LIEU

1.1. Gi~i ph~u da d~y ti tr~ng

1 . 1 . 1 . Gi~i phu da day

Da d~y gom hai th~nh tru~c v~ sau, hai b~ cong In v~ nh~, hai d~u tam

vi o tr~n v~ mon vi


~ du~i

[14]

1 . 1 1 . 1 . Hinh the ngo~i

Tir tr~n xu~ng du~i da d~y gom c~:

Tam v i :

Rong khong 3cm - 4cm, n~m k~ c~n thuc qu~n, bao gom ca l6

t~m vi thong gi~a thuc qu~n v~ da day, khong

c

van dong kin m~ chi c~ l~p

ni~m mac.

Dy vi: Phinh to h i n h chom cu,

qu~n bung boi

khuy~t tam vi. D~y vi

~

b
n tr~i l t~m vi, ng~n c~ch vi thuc


thu~ng ch~a

khong khi, de nh~n th~y

tr~n p h i m x quang.

Than vi: Hinh ~ng, ti~p du~i

d
y

vi, c~u tao bi hai th~nh v~ hai b~.

han tr~n l~ m~t ph~ng ngang lo t~m vi v~ gi~i han du~i

Gi~i

ngang I~ khuyet g~c

c~a b~ cong nho.

Ph~n mon vi gom hai phan:

- Hang m~n v i : Ti~p n~i than v i .

- Ong mon vi thu hep lai h i n h ph~u v~ do v~o m~n

Mon v i :


O

1 . 1 . 1 . 2 . Cdu tao

gi~a l~

ca

l

vi.

mon v i , thong v~i h~nh ti tr~ng.

da d~y

Lop thanh mac: Nim ngo~i c~ng, l~ th~nh ph~n lien tuc c~a mac n~i nho.

Tm du~i thanh mac: T~ ch~c lien k~t r~t mong, gan nhu dinh ch~t v~o

lop co tr~

o

hai b~ cong

vi.

Lop co ti ngo~i v~o trong gom c~:



•

4

cc

- T~ng doc (lop co doe): Lien tuc v
i

t~ tr~ng, day nh~t ~ doan

b~

th~ co doc c~a thuc qu~n v~

cong nh.

- T~ng vong (lp co vong):

Bao kin

ton

b~ da d~y, d~c bi~t d~y ~

mon vi tao th~nh co th~t mon v i .

- Lop co ch~o: Nim


trong c~ng,

l~

mot Ip

vong quanh day vi v~ di ch~o xu~ng v~ phia

vi,

theo

th~ co vong v~ co ch~o h~a tr~n la i

Tm

dui

ni~m

Lop

ni~m

mac:

chi~u

6mm


day.

cc

tr~n

C~c

doc.

d~

M~t

ch~a

tuyen

mac:

T

L~t

mt

ni ~m

nhi~u


n~y

ti~t

h~

ch~c

trong

mac

da

lien

khoang

da

n~i

d~y.

2

k~t

I~n


M~i

lit

th ~nh

rt

d~y,

dich

l~

vi

cong

vong

long

I~i

nhi~u

h~

b~


nm

m~i

O

In.

c~

to~n,

chay

quanh 1~ tam

Helvetius.

leo.

l6m

~ng

khong ho~n

x~p

c~


ti~t

24

th~nh

kich

c~a

gi~.

tu

cc

t~

thuc

3

R~i

d~n

r~c

n~p


5

chay

Imm

tuy~n

trong

­

da

nicm

mac con c~ c~c m~ bach huy~t di khi t~p trung lai th~nh c~c nang.

Mach m~u: Bit nguon ti dong mach th~n tang, chia lam vong mach

cong vi b~, vong mach

b~

cong vi Ion, nhtng dong mach vi ng~n v~

cc

b~


dong

mach vng day v~ t~m vi.

Th~n kinh: Da

dy

duo chi phi b~i day th~n kinh X thuc h ph~ giao

c~m v~ nh~ng soi than kinh t~r dim r~i tang thuc h~ giao c~m.

Hach

bach huy~t: G~m chui hach da dy, chuoi hach

vi

- mac n~i

v~

chuoi ty - l~ch.

1 . 1 . 2 . Gii p h ~ u ti tr~ng

T tr~ng l~ ph~n d~u c~a ru@t non di ti mon vi d~n g~c t hong tr~ng [ 1 4 ] .

1 1 . 2 . 1 Hinh the ngo~i


T~ tr~ng nm s~t th~nh bung sau, ~ tru~c c@t song v~

cc

mach m~u vung

c@t song. T~ tr~ng h i n h ch~ C d ~ i 25cm, du~ng kinh 3em - 4cm. Ph~n d~u

phinh to th~nh h~nh t~ tr~ng, pha~n xuong hep

@

gi~a, ph~n ngang cng hep


5

noi dong mach mac treo tr~ng tr~n chay q u a . T tr~ng duoc chia lam 4 ph~n

gom phn tr~n, ph~n xu~ng, ph~n ngang v~ phan I~n.

1 . 1 . 2 . 2 . Cdu tao v~ hinh the trong

C~u tao t tr~ng chia l
m 5 I~p ti ngo~i v~o trong gom:

- Lop thanh mac.

- Tam du~i thanh mac.


- Lop co: Hai l~p,

Ip

co doc

~ nong

v

lp co vong

- Tm du~i ni~m mac: Mong, ch~a nhi~u mach m~u

~ sau.
v

th~n kinh.

- Lop niem mac: M~u hong m i n , gom nhung mao, np vong, nep doe v~

cc

tuyen t~ tr~ng.

- Mach m~u: Duoc cung cap

mu

ti dong mach th~n tang v~ dong mach


mac treo tr~ng tr~n. M~u tinh mach do v~o he tinh mach c~a.

1.1.3.

De

di~m li~n quan d~n vi@c d~ xu~t huyt t
i pht do lo~t DDTT

Doi v~i lo~t da d~y, vi tri d~ xu~t huyet t~i pht thuong nm

~

vi tri b~

cong nho, do lo~t se lm x~i mon c~c nh~nh c~a dong mach vi tr~i, d~n den

xut

huy~t.

Di v~i lo~t t~ tr~ng, vi tri

d xu~t huyet ti ph~t n~m

~

m~t sau c~a bong


t~ tr~ng ngay gan phan xa c~a m~n vi, do lo~t ~n s~u v~o th~nh t~ tr~ng lam

x~i mon dong mach vi t~ tr~ng gay xuat huy~t [46].

Chinh

cc

d~c di~m n~y dong g~p quan trong trong di~u tri XHTH do

lo~t DDTT, dac bi~t l~ trong ph~u thuat.


6

Dong mach

vi tr~i
Dong mach
cl

bung

�i)ng m1,tcb lacb

Dong mach th~n tang
_/

c ie vi d o n e


k

"

mach ng~n

dng rah

m w 3i-t

c~a

0

Dong
mach vi

ph~i

I

/

t

D~ng mach vi

-

voe mast­

"""

mac

n~i ph~i

Dong mach vi

Hinh 1.1:

-

t~ trang

Cc

dong mach c~a da day, gan v~ l~ch

(Ngu~n: Atlas Gii phu ngu~i, 2007 [12])

@Kar

mac


7

1.2. So lu@c v~ xu~t huy~t ti~u h~a do lo~t da day t tr~ng

1.2.1. Dinh nghia xu~t huy~t ti~u h6a


Xu~t huy~t ti~u h
a (XHTH) l~ tinh trang m~u tho~t ra kh~i long mach

ch~y v~o du~ng ti~u h~a v~ duoc th~i ra ngo~i bng c~ch non ra mu hoc
ti~u ra m~u. Xu~t huy~t c~ th~ tr mc do nhe d~n mc d@ n~ng [6]. XHTH IA

m~t c~p

cu via n@i khoa via ngoai khoa, thu~ng g~p

l~ bi~n chrng c~a

nhi~u loai b~nh.

1.2.2. D~c di~m dich t~ hoc c~a xu~t huy~t ti~u h6a tr~n

Theo Joseph J.Y. Sung (2009) b~o co trong h@i th~o qu6c t~ v~ XHTH

tr~n tai H~ N6i, m~i n~m tr~n th~ gii c~ tr~n 20/100.000 d~n ph~i nh@p vi~n

b~i xu~t huy~t DDTT v~i t~ vong l~ 5 - 1 5 % [48]. Nhi~u ti li~u cho bi~t,

My

hang n~m, c~ kho~ng 300.000 BN bi XHTH tren phi nh@p vi~n di~u trij

[18], [59], trong d6, c6 5 0 - 70% 1~ do lo~t DDTT [67].

Tai Viet Nam, hi~n chua x~c dinh dugc ty 1¢ XHTH tren trong c@ng

dong c~ng nhu ty 1¢ c~c nguy~n nh~n gay ra cc bi~n ch(ng n~y. Theo m@t

kh~o s~t g~n day tai
luong l~

th~y d~

1.061

tu~i

1 7 b~nh vi~n In

BN bi XHTH

trung

binh

l~

tr
n

54,8.

~

c~ 3 mi~n B~c, Trung, Nam v
i s6


khong do t~ng ~p luc tinh mach ca cho

Trong nghi~n

cu

nay,

nam

chi~m ty

l¢

72,6%, n~ l~ 27,4% nh~ng BN tu~i tren 65 thi nguy co bi xu~t huy~t ting, ty

I~ ph~i ph~u thu@t la 2,2%, v~ ty l¢ t vong I~ 0,5% [ 1 1 ] .

1.2.3. Co ch~ b@nh sinh lo~t da d~y ti trang bi~n chng xu~t huy~t ti~u h6a
Lo~t da day t~ tr~ng (DDTT) x~y ra khi c~ s m~t qu~n binh gi~a 2 luc

d~i khang (luc t~n c~ng v~ luc b~o v&) t~c d@ng Ien ni~m mac DDTT:

Luc tan cong

Luc tn c~ng lam ph~ h~y ni~m mac DDTT, g~m hai y~u

t


c~ di~n l~ a

xit clohydric, pepsin v~ m@t s~ y~u t~ kh~c d~ duoc ghi nh@n [ 1 8 ] , trong d6,

Helicobacter pylori l~ y~u t6 quan trong nh~t [ 1 5 ] .


8

- Men Pepsin: Khi pH da d~y

<

6, pepsinogen hoat h~a th~nh pepsin, c~

hoat tinh ti~u dam. T~c dung ph~n h~y dam c~a pepsin c~ng vi vi~c kich

thich ti~t a xit da day gay nen

6

lo~t [37].

- Acid clorhydric: Men pepsin l~ chat c~ th~ ph~n h~y protein ni~m mac

da d~y nhung chi l~

t
c


nh~n phu vi phi c~ a xit clohydric thi pepsinogen

mi duoc hoat h~a th~nh pepsin [63].

- Helicobacter Pylori: L~ m@t xon khu~n gram ~m, ton tai v~ g@y b~nh

vi~m da day man tinh k~o d
i su~t di v~ c~ th~ ti~n trin th~nh lo~t DDTT.

HP hi~n di~n trong 90 % c~c truong hop lo~t da day v~ 95 % cc tru~ng hop

lo~t t% tr~ng [ 1 5 1 [6].

- Thu~c kh~ng vi~m non-steroid (NSAIDs), aspirin, thu~c l, ruou: L~

nh~ng y~u t~ lam suy y~u h~ thong b~o

v,

tao ti~n d~ cho

s

hinh th~nh

6

lot [43], [72]

- Su c~ng th~ng th~n kinh do c~c stress tam ly k~o d~i se l~m c~c t~ b~o


nh~y

~ ni~m mac DDTT gi~m b~i ti~t HCO,
Luc b~o

[15].

v~

Luc b~o v~ d~m b~o su nguy~n ven c~a th~nh DDTT l~ nh~ v~o hang

r~o nh~y v~ ldp t~ b~o niem mac DDTT.

- Ch~t nh~y: Duo chia l~m hai loai, dang h~a tan trong dich

khong h~a tan che ph~ tr~n b~

b~o v~

c
a

mt

vi v~ dang

ni~m mac da day. Nhu v~y, du~i

t

c

dung

ch~t nh~y, ni~m mac da d~y khong bj ti~u h~a b~i a xit v~ pepsin.

Khi ti~t nh~y bi giim, ni~m mac DDTT d~ bi

- Bicarbonate (HCO,): Duoc ti~t

n mon

v~ ph h~y [ I 8 ] , [34].

tr t b~o bi~u m~ c~ t~c dung duy tri

pH I~p ch~t nh~y. Chung trung h~a a xit khu~ch t~n v~o Ip nh~y tru~c khi a

xit

c

th~ "cham tdi" t~ b~o bi~u m6. Hon n~a n~u pepsin "chui v~o Ip nh~y

n~y n~ sE bi b~t hoat vi day l~ moi trubng ki~m (n~ng d6 HCO, ca0) [ 1 8 ] ,

[34].


9


- C~c t~ b~o bi~u m~ b~ m~t: L~ hang r~o b
o v~ niem mac da day, dui

t
c

d@ng a xit m@t, salisylate, ethanol, c~c t~ b~o nay c~ th~ bj hu hai v~ gi~i

ph~ng histamin tr t~ bi0 ECL [ 1 5 ] , [25].

- Prostaglandins:

C~ nhi~u

~

ni~m mac

da

d~y,

dc bi~t

Ching lam ~n dinh tinh to~n ven ca t~ b~o ni~m mac v~ t~i lp

khi bi t~n thuong. Vi~c

c


l~ nh~m E.

t

b~o m
i

ch~ tong hop prostaglandins n~i sinh l~ m@t trong

nhtng co ch~ b&nh sinh gay lo~t c~a NSAIDS [36], [55], [58].

Tr~n co

s~

nay, b~t

lam giam lure b~o v~

c

d
u c

m@t t~c nh~n n~o lam gia t~ng

lc

tan c~ng, hoc


th~ g~y ra b~nh lo~t DDTT.

1.3. Tri~u chng lm sang, c@n l~m sang xu~t huy~t ti~u h~a tr~n

1.3.1. Tri~u chrng l@m sang

Bi~u hi~n lam sing ca XHTH do lo~t DDTT l n6n ra m~u, ti~u ph~n

den, v~a n~n ra mu v~ ti~u ph~n den v~ m@t s~ tri~u chng kh~c [42].

Non ra mu l~ ly do khi~n b&nh nh~n d~n b&nh vi~n c~p cu. S6 luong

ch~t non,

m~u

s
c

ch~t non

c~

th~

gip

th~y thu~c hung


t~i

ch~n do%n

nguy~n nh~n v~ ti~n luong b~nh. Tri~u chng nay g~p trong 40 -- 50% c~c

BN. Day duoc coi l~ tri~u ch(ng quan trong nh~t d~ x~c dinh l~ XHTH tr&n

[ 1 H ] . Non ra m~u thuong xay ra khi xu~t huy~t

~

phia tr~n g~c Treitz. M~u

s~c m~u n~n ty thu~c v~o n~ng d~ a xit clohydric v~ th~i gian ( dong trong

da day, c6 th~ it hoc nhi~u, m@t ho~c nhi~u

l
n

trong ng~y. N
n sm mu

m~u do tuoi, non ch@m mu m~u d s@m hay m~u c~ ph~ do mu duoc bi~n

d6i th~nh Hematin dui t~c dung ca a xit clohydric [6], [32]. C~n ph~n bi~t

v~i ch~y m~u cam (nu~t


v
o

r~i ~i ra), ~n ti~t canh, ho ra mu (mu d~ tuoi,

c~ bot, khong c~ th~c ~n, pH ki~m) [6], [32].

Tieu ph~n den c~ th~ x~y ra don doc hoc ph~i hop v~i non m~u.

S6

luong ph~n, s~ l~n di ti~u, hinh th~i ph~n nh~o ho~c c~ khu~n, m~u s~c phan

tr n~u, den nhu nhua du~ng ho~c n~u do

tu

thu~c v~o mc d~ xu~t huy~t.


10

Khi xu~t huy~t s~ long nhi~u ph~n c6 m~u den bong, nh~o, kh~m. Khi xu~t

huy~t ~ at t

6

lo~t DDTT, phan c~ th~ ng~ sang m~u d~


[ 1 5 ] . Khi m~u

ng~ng ch~y, ph~n s~ luong it di, th~nh khu~n v~ m~u s~c d~n tr v~

mu

vang. Ph~n v~ng l~ m@t ti~u chu~n lam s~ng kh~ng dinh ch~c ch~n m~u d~

nging ch~y [46].

Ti~u m~u d~: B~nh nh~n ti~u m~u d~ tim hoc d~ th~m thu~ng do xu~t

huy~t nhi~u v~ m~u v@n chuy~n nhanh qua ru
t n~n chua

kip

ph@n h~y, ty I~ t

1 5 -- 2 0 % [ 1 1 ] .

C
c d~u hi~u gi~p x~c dinh m~t m~u, gi~m th tich tu~n ho~n: Mach

nhanh, huy~t ~p tut, cho~ng v~ng, ng~t, c~ th~ c~ s~c mat m~u (da xanh, niem

nhgt).

V


lam s~ng, n~u BN c~ c~c bi~u hi~n sau: Non ra m~u k~m ti~u ra

mu, non ra mu tuoi v~i s~ luong nhi~u, ngat, kh~ng c~ nuc ti~u, s6c, huy~t

~p tut hon 1 0 mmHg d~u phi coi l~ trubng hop xu~t huy~t n~ng [ 1 I ] .

Trieu ch(ng kh~c ca XHTH do lo~t DDTT la kh6 ti~u 18%, dau v~ng

thuong vi 4 1 % , nng rt ving thuong vi 2 1 % v~ dau kh~p bung 10% [60].

1.3.2. Tri@u ch(ng c@n l~m sang

1.3.2.1. X~
t nghiem

Cong thc mdu

Dung tich hong c~u (DTHC) gi~m.Tuy nhien n~u do DTHC ngay trong

luc xu~t huy~t hoc ngay sau d6 thi kh~ng ph~n nh trung thuc s~ luong

mt,

m
u

vi c~n ph~i c~ th~i gian tr 24 gi~ tr~ lcn d~ co th di~u chinh nu~c tr

gian b~o v~o mao mach b~ sung cho th~ tich m~u luu hanh, lic d6 DTHC m
i


gi~m, do d6 ph~i theo d6i DTHC nhi~u

l
n

trong ng~y [6]. Trung binh

cr

m~t

500 ml m~u thi DTHC s~ gi~m di 3% [6]. S6 long hong c~u giam, h~ng c~u

lu~i t~ng trong nh~ng ng~y sau. N~n ch

y

Hemoglobin (Hb), vi Hb ph~an nh

ding tinh trang thi~u m~u. Tuy nhi~n, Hb v~ s6 luong hong c~u c6 th~ bi ~nh

huong b~i tinh trang thi~u m~u m~n tru~c d~ [6].


11

S6 luong bach c~u t~ng trong 41

% BN nhung thu~ng khong vuot qua


15.000 BC/mm, di~u nay thu~ng g~p trong vi~m lo~t DDTT v~ it g~p trong

v~ gin tnh mach thpc qu~n [6].

Sinh h~a

BUN t~ng thuong g~p trong XHTH tr~n do t~ng azote mu truc th~n

(do gi~m tu~i mu th@n) v~ do ti~u h~a c~c protein c~a m~u vi mu trong

du~ng ti~u h~a s~ bj vi khu~n du~ng ru@t ph~n h~y th~nh nitrogen, nitrogen

duoc h~p thu theo chu trinh rut gan di v~o mu tao ure, l~m t~ng n~ng d~ ure

trong m~u (BUN = ure/2) [6].

1.3.2.2. N
i soi chn dodn

Day l~ phuong ph~p t6t nh~t d~ ch~n do~n XHTH do lo~t DDTT. Ngo~i

ra con gip ti~n luong nguy co xu~t huy~t t~i phit d~ can thi~p kip th~i. N~n

thyc hi~n n@i soi trong vong 24 gi~ di v
i t~t c~ BN XHTH gip ph~t hi~n

t~n thuong chinh x~c hon [23], [39], [67]. Tuy nhi~n, trong m@t s6 truong hop

ngu~i ta khuyen n~n thuc hi~n n@i soi som hon (du~i


12 gi~) nhu s~c, tu~i >

60, Hb < 8g/dL, non mu, c~ b~nh n~ng k~m theo [ 1 1 ] , [23], [39].

Dinh gikh
n~ng xu~t huy~t t
i phit c~a

C~c

6

~ lo~t theo ph@n

lo~t DDTT xu~t huy~t duoc chia ra th~nh hai nh~m nguy co theo

bang ph~n loai Forrest (b~ng 1 . 1 ) . D~y l~ ti~u chu~n th6ng

BN

XHTH

logi Forrest

do

lo~t

DDTT


xt tr~n

khia

canh

n~i

soi

nh
t

ch~n

d~ phan c~p

doan.

phuong php c~ gi~ trj d~ d~nh gid kh~ n~ng xu~t huy~t t~i ph~t c~a

6

Day

l~

lo~t v~


thu~ng duoc ding trong luong gi hi~u qu~ cc phuong th(c di~u tri n@i soi

can thip [27], [35].

Dura v~o hinh ~nh xu~t huy~t c~a ~ lo~t, ph~n loai Forrest chia th~nh hai

nh~m, nguy co cao v~ nguy co th~p.


12

Bing 1.1: M6 t~ ph~n loai Forrest [35]

Forrest

Day

6

Y nghia

lo~t

M~u tu dong mach.
Ia

M~u phun th~nh tia.
Nguy co xu~t huyt ti pht cao.

M~u


lb

tr tinh mach.

M~u ch~y th~nh dong.
Nguy co xuat huyet t~i ph~t cao.

Mach m~u nhin th~y
Nguy co xu~t huy~t t~i pht cao.

Ila
(mach m~u 1@).

Cuc m~u dong
Nguy co xu~t huy~t t~i ph~t cao.

lib
(cuc m~u dinh).

Ile

III

C~n
D~y

mu den.

~


lo~t sach.

Hinh 1.2: Hinh ~nh

cc

Nguy co xu~t huy~t t~i ph~t th~p.

Nguy co xu~t huyet tii pht th~p.

d~ Forrest qua n~i soi [56]


13

1.4. Dinh gi~

me

d@ m~t

m
u

Danh gi

m
e


mc

t~

nguy co g~y lo~t da d~y t~

ti~ u h~a

tr~ng, bi~n chng xu~t huy~t

1.4.1. Dinh gi

v~ c~c y~u

d@ m~t m% u

d@ m~t m~u Ic d~u da v~o tri gi~c, du hi~u sinh ton

nhu mach, huy~t ~p, tinh trang da ni~m v~ DTHC. Ngo~i ra c~ng c~ th~ dua

v~o b~nh s~, u~c lung s~ l~n xu~t huy~t v~ luong m~u mat.

Dua v~o tinh ch~t n~n mu hay ti~u m~u d~nh gi t~c d@ xu~t huy~t nhu

n~n m~u d~ tuoi l~ dang xu~t huyet nhanh hon n~n

m
u

b~m den. Ti~u phan


c~ m~u b~m l~ dang xu~t huy~t nhanh hon ti~u ph~n den. Tuy nhi~n, luong mu

x~c dinh duoc khi ra ngo~i khong tuong ng vi tinh trang m~t m~u th@t

s [6].

Hien nay trong thc h~nh lm sang tai Vi&t Nam chng ta d~nh gi~ d~

n~ng

c
a

XHTH dra v~o b~ng ph?
an d@ m~t m~u [ 1 1 ] , [15] (Bing 1.2).

B~ng 1.2: Phan

d

m~t mu

Nhe (d @ 1)

Trung binh (d@ 2)

Ning(d@ 3)

<20%


20-30

>30%

<100

1 0 0 - 120

> 120

Luong m~u m~t

(% V tu~n ho~n)
Mach (l~n/phit)

L.HA t~m thu (mmHg)

-

>

80-<

10 0

100

< 80


HC (ti&u/ mm)

>3

2 - 3

<2

Hct (%)

> 30

20-30

<20

Hb (g/dL)

>9

6 - 9

< 6

1.4.2. C
c y~u

t~

nguy co gay lo ~t da day t~ tr~ng, bi~n chng xu~t huy~t


ti~u h~a

A xit v~ pepsin l~ y~u t~ nguy~n nh~n

c

vai tr~ quan trong trong b~nh

sinh ca lo~t DDTT.

Helicobacter pylori (HP) d% duoc ch~ng minh l~ nguy~n nh~n gay lo~t

DDTT [ 1 8 ].


14

Si dung NSAIDs, Aspirin lm t~ng nguy co xu~t huyet do lo~t 4 - 6 l~n

v

[ 3 I ] . Si dung dong th~i NSAIDs

Steroids t~ng nguy co xu~t huy~t 1 0 1~n

[57], [ 5 8 ] . Hien nay d ch(ng minh duoc l~ nguyen nh~n gay lo~t DDTT.

H~t thu~c l~ lam t~ng lo~t v~ lam gi~m dip ing v~i di~u tri


lo~t DDTT

[ 5 7 ] . Thu~c l~ l~m t~ng b~i ti~t a xit v~ lam gim b~i ti~t natribica rbonat

da

diy

[1H]

Ruou

dang

da

c~ng

vi~m

day

xu~t

b~o

l~

nguyen


huyet,

nhan

vi~m

truc

chot

ti~p

hay

gay

lo~t

ton

cap

thuong

tinh.

niem

Ruou


mac

kich

da

thich

Hoi

r~i

loan

ch~ng

non-beta

~

n@i

ti~t

c~

th

Zollinger-Ellison


k~m

l~

t~ng

do

u

ti~t

a

xit

gastrinoma

dich

hay

vi

do

v~

~ tu~i
tr~


Vai

k~o

di,

nh~ng

ti~t

gay

t~ng

c~c ti~u d~o Langerhans c~a tuy, ch ti~t gastrin.

s~n

Hi

Zollinger-Ellison chi~m ty I¢ ti 0 , 1 % - 1 % c~c nguyen nhan gay lo~t

x~y ra

dy

v
i


a xit

[15]

Nhi~u

trang.

c~a

t~

c~c

t~

ch~ng

thuong

30 d~n 60 [ 1 8 ]

c~a c~c y~u t~ th~n kinh tam

cing thing

nm

v


lo~t

1950

l~

d~n

y~u

nay,

th~c

ng~y

d
y

lo~t

c~ng

c~

ly

dang con ban c~i nhung lo ling

DDTT


[29].

Ngu~i

su gia

t~ng

them

ta th~y

s

ring ti

ngu~i

bi

lo~t

DDTT do c~c y~u t~ stress, ty le xuit huy~t l~ 27,3% [ 1 8 ] .

1 . 5 . Di~u

tri

XHTH do lo~t DDTT cd d~n


70 -- 8 0 % truing hop c6

n h i e n , nhtng truong hop xuat huyet ti cc mach m~u

thuong xuat huyet t
i pht v~o ng~y th

trung v~o 72 gi~ d~u vi day l~ th~i

Ion

the

tr c m . Tuy

rat kh~ tu cam v~

3 v~ ng~y thr 4. Do v~y, d i ~ u

ky nguy co xuat huy~t t
i

tri

t~p

pht I~n nh~t

[45].


1 . 5 . 1 . H~i s~re tich

H~i src tich

ce

cc

bao gom

cc

bi~n php nhu truyen dich, cung cap oxy,

ci thi~n tinh trang dong mu v~ truyen mu nu can [40].


15

Tit ca BN XHTH khi

truong hop

c

v~o vin phai

dit du~ng truy~n


tinh

mach.

C~c

r~i loan huyet dong ph~i d~t catheter tinh mach trung tam ho~c

hai du~ng truy~n tinh mach ngoai

bi~n In. Bit d~u truy~n dung dich mu~i

d~ng truong, c~ the ph~i hop them c~c dung dich keo [ 1 1 ] .

Chi dinh truyen m~u d
i v6i XHTH: Truyn mu khi nong do Hb trong

pham vi

ti 7 - 8g/dL [ I I ] (Hu~ng din qu~c t~ g~n day nht d~ c~p ngu~ng

Hb de chi dinh truyen

m
u l

< 7g/dL [23]). D~i vi

BN


c

hoi ch(ng suy

mach v~nh, mach nhanh, huy~t ~p ha, tu~i > 60 thi truyen mu c~ th~ chi dinh

khi

Hb < 9g/dL ( 1 1 ] .

1.5.2. Di~u trj n@i soi cam

mu

Di~u tri n~i soi c t~c dung cam m~u dat hi~u qu~ cao (> 90%)

dang duoc ~p dung r@ng r~i,

Truc khi n~i soi ph~i h~i

sc

v

hi~n

10-20 % s~ xu~t huy~t t~i ph~t [28], [30], [68].

bi dich m~u n~u tinh trang b~nh nng. Nen n
i


soi s~m trong vong 24 gi~ hoc c~c truong hop dang xu~t huyet nh~m muc

dich: X~c dinh d~ng vi tri ton thuong v~ can thi~p di~u tri tich cue gi~p gi~m

ty l& ph~u thu~t v~ ti vong; Phan t~ng nguy co

da tren d~c di~m 6 lo~t de c6

hung x~ tri thich hop [23].

Chi dinh n~i soi cam m~u trong c~c truong hop Forrest la, lb, Ila, Ilb.

C~c hinh th~i cam m~u qua n~i soi durge nghi~n cru cho den nay gom [56]:

- C~m

mu

b~ng tia Laser.

- Dung dong di~n: don cc, da cc.

- Ding d~u nhi¢t.

- Dung song viba.

- Dung kep cam m~u.

- Dung kim ti~m cam


mu.

- Dung c~c chat c~m mu xit tai ch~, d~c bit l~

cc

chat keo.


16

Hi~n nay ti~m cam mu l~ bi~n ph~p duoc chon hang d~u

phuong php ph~

bi~n

v~ chi

phi th~p

nhung cho

~ Vit Nam,

hi~u qu~ t~t

[14].


l~

De dat

hi~u qu~ cao thuong ding ph~i hop hai phuong php vi du ti~m thu~c

v

clip

kep cam mu dat hi~u qua cam mu 95 % [64].

1.5.3. Di~u trj b i n g thue

Thu~c dong vai tr~ h~ tro sau khi cam mu qua n@i soi nh~m ch~ng xu~t

huyet t~i pht v~ l~m l~nh

~

lo~t [ I I ] .

A xit clohydric duoe sinh

ra trong

cc

k~nh nho c~a t~ b~o vin.


trong long k~nh ch~a I55mEq/l a xit clohydric,

Dich

I5mEq/I KC1, mot luong nho

NaCl. pH trong long knh c~ th~ dat t
i 0,8 nghia l~ gap 3 tri~u ln m~u dong

mach.

Di~u ho~ b~i ti~t dich vi do 2 co ch~: Th~n kinh v~ hormon thong qua 3

thu the M, G, H2. M vi G gi~n tip thong qua H2. L~c d~i, da d~y v~n ti~t ra

mot

luong dich t~i thi~u, goi l~ dich vi co b~n.

b~n d~ l~ Histamin do

th~n kinh ph~ vi

Hai t~c

h
n
n

duy tri dich vi co


t b~o ECL thu~ng xuy~n ti~t ra m@t luong t~i thi~u

luon duy tri

mot truong luc thuong trrc.

v

B~i ti~t dich vi co

ban theo th~i kh~c, nhi~u nh~t v~ d~m, it nht bu~i sing do kich thich H2. Co

ch~ bnh sinh

c
a

lo~t DDTT lien quan nhicu den

su

t~ng ti~t bat thuong c~a

dich vi co so v~ dich vi ban dem [ 3 3 ] .

Cc nghi~ n cu cho th~y, a xit clohydric dong vai

ph


hong qu~ trinh cm mu tai

6

lo~t do n~

c

tr~ chinh trong vi~c

ch~ qua trinh ngung kt ti~u

c~u v~ l~ nguyen nh~n gin ti~p gay ti~u cuc mu dong b~i hoat ho

c~a

pepsin trong dich da d~y. Ngo~i ra, a xit clohydric con gay hai

m~ng nh~y b~o v~ ~ ni~m mac da d~y [ 3 7 ] .

dong c~a cuc mu dong v~ ti~u c~u.

c~u gan n h u ho~n ton bi huy [63]

pH >7

tc

dung


cho

lop

l~ pH ly tuong cho hoat

Khi pH < 5 . 9 thi qu trinh ngung t~p ti~u