Bài 1:

KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM
BÁO CHÍ CHUYÊN BIỆT


1. Khái niệm báo chí chun biệt
• “CHUN BIỆT”: Được hiểu là những tác phẩm báo chí
hướng tới một nhóm cơng chúng cụ thể nhất định, có cùng
những đặc điểm hoặc những mối quan tâm chung
• Xu hướng “phi đại chúng hóa cơng chúng” của truyền thơng
đại chúng hay xu hướng khu biệt hóa nội dung thông tin…đều
đang đề cập đến xu hướng chun biệt hóa của các kênh truyền
thơng
• Truyền thơng chun biệt là một hình thức truyền thơng có nội
dung chuyên sâu về một lĩnh vực nhất định nhằm mục tiêu phục
vụ tốt nhất nhu cầu của công chúng.
• Đây cũng chính là tiêu chí để xác đinh mơt kênh truyền thơng
chun biêt.
• Các loại hình báo giấy, báo mạng, phát thanh, truyền hình đều có
các kênh truyền thông chuyên biệt.


Từ đó có thê khái qt báo chí chun biệt:
Báo chí chuyên biệt hay tính chuyên biệt trên báo
chí truyền thơng nói chung được hiểu là một phương thức
trong đó một ấn phẩm báo chí chỉ tập trung vào một lĩnh
vực cụ thể của đời sống, nhằm vào một lượng đối tượng
cơng chúng xác định, cụ thể.
• Báo chí chun biệt, tính chun biệt ở cả 4 loại hình
được thể hiện là: Truyền hình (kênh mới chuyên biệt),

phát thanh (các kênh phát thanh), Báo in, tạp chí in (báo
về các ngành, các lĩnh vực), báo mạng (báo ở những lĩnh
vực riêng)


Truyền hình
•

•











Tất cả các kênh truyền hình mới xuất hiện đều là các kênh truyền hình
chun biệt. Đặc biệt có năm, trung bình mỗi tháng có một kênh truyền
hình chun biệt ra đời.
Thực tế này đã thể hiện rõ xu hướng chun biệt hóa của Đài Truyền hình
Việt Nam hiện nay.
VTV1: Thời sự
VTV2: Khoa giáo
VTV3: Các chương trình giải trí
VTV4: Đối ngoại
VTV5: Dân tộc

VTV6: Thanh thiếu nhi
VTV7: Giáo dục
VTV8: các tỉnh Nam Trung Bộ
VTV9: Thành phố Hồ Chí Minh và cac tỉnh đồng bằng sơng Cửu Long
K+: bóng đá; các kênh truyền hình cáp về thể thao, văn hóa...


Phát thanh
• VOV1 và VOV2: kênh tổng hợp
thời sự chính trị và văn hóa xã hội
• VOV3: Kênh âm nhạc, thơng tin và
giải trí
• VOV4: Kênh dành cho đồng bào
dân tộc ít người
• VOV5: Kênh dành cho cộng đồng
người nước ngồi ở Việt Nam bằng
12 thứ tiếng
• VOV6: Kênh dành cho người Việt
Nam và người nước ngoài ở các
nước trên thế giới
• VOV-GT: Kênh thơng tin giao
thơng.


Báo in
• Báo in chun biệt vẫn xuất hiện ít hơn rất nhiều
so với truyền hình và phát thanh.
• Các tờ báo in nổi tiếng, số lượng phát hành cao
lại chủ yếu là những tờ báo mang tin tức tổng
hợp như Tuổi trẻ, Tiền phong, Thanh Niên…

• Cịn các tờ báo chuyên biệt như: Bóng đá, Thể
thao, Sinh viên Việt Nam…
=> Như vậy, so với tiềm năng phát triển của báo in
thì với một số lượng báo in chuyên biệt ít.


Tạp chí
• Trước CMT8: có 10 tờ báo, dành cho phụ nữ trên cả nước.
Tính chuyên biệt thể hiện trên tạp chí rõ hơn: Ảo thuật tạp
chí (1939), Y học thường thức (1939), Kịch ảnh (1939)...
=> phong phú, làm tiền đề cho các tạp chí mang tính chuyên
biệt cao sau này.
• CMT8 thành cơng:
 Tạp chí Y học cổ truyền,
 Tạp chí Y học dự phịng,
 Tạp chí Nội khoa (Tổng hội Y dược học Việt Nam)
 Tạp chí Âm nhạc (Hội Nhạc sĩ)
 Tạp chí Khoa học về trái đất (của Viện Khoa học Việt
Nam nay là Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt
Nam)...


Báo mạng
• Báo mạng là loại hình báo chí mới xuất hiện tại Việt Nam
trong thời gian gần đây. Xu hướng chuyên biệt hóa trên báo
mạng vì thế cũng chưa thực sự phát triển
• Các trang báo mạng nổi tiếng và có uy tín tại Việt Nam lại
là những trang tin tức tổng hợp: VietnamNet, VnExpress,
Dantri…
• Các trang web chuyên biệt dành riêng cho một loại đối

tượng cũng nhiều như: Afamily.vn, Bongda.com.vn…
• Tuy nhiên đây lại là những trang thơng tin điện tử, khơng
phải là trang báo mạng chính thống. Những tin tức trên
trang này mặc dù rất chuyên biệt, tuy nhiên khơng đủ tin
tưởng và uy tín


• Giữa thập niên đầu tiên của TK21: thay đổi lớn trong bức
tranh tổng thể của các ấn phẩm định kỳ với nội dung chuyên
biệt ra đời như: báo Bóng đá, báo Chứng khốn, tạp chí Ơ tơ
– xe máy, Mỹ phẩm, Tóc đẹp, Sành điệu, Đàn ơng, Nam
châm, Thế giới phụ nữ...
• 2006 – 2010: bùng nổ của các báo, tạp chí, ấn phẩm định kỳ
chuyên biệt. Trong chưa đầy 4 năm, hơn 40 tờ báo, tạp chí, ấn
phẩm định kỳ chuyên biệt xuất hiện. Trung bình mỗi năm có
khoảng 10 tờ báo, tạp chí, ấn phẩm chun biệt ra đời.
• Sau này nhiều báo, tạp chí chun biệt ra đời đáp ứng nhu cầu
thông tin của nhiều đối tượng độc giả như: Tốn học tuổi thơ,
Rùa vàng, Cơng chúa, Ngôi nhà thông minh...


2. Đặc điểm của báo chí chun biệt
• Nội dung chun biệt
• Đối tượng độc giả, cơng chúng chun biệt

• Ngơn ngữ chun biệt
• Chun mục chun biệt
• Hình thức:

 Trang bìa: theo một cách nhất định

 Phong cách trình bày: Maket – layout, ảnh minh họa


3. Các tiêu chí phân loại báo chí chun biệt
• Trong cuốn Báo chí hiện đại nước ngồi: Những quy tắc và
nghịch lý, tác giả X.A.Mikhailốp đã đưa ra cách phân loại
của báo chí chuyên biệt. Dựa vào: “tính chất phản ánh
hiện thực và căn cứ theo nhiệm vụ xã hội, tức là cách
phân loại các ấn phẩm đại chúng, các ấn phẩm có chất
lượng, các ấn phẩm chất lượng - đại chúng và các ấn
phẩm chuyên ngành”
• Tác giả Jacques Mosseau trong chuyên khảo Báo chí chuyên
biệt đã chia báo chí chuyên biệt thành hai nhánh:
 Các ấn phẩm báo chí chuyên biệt theo đối tượng
 Các ấn phẩm báo chí chuyên biệt theo nội dung, chủ đề.


KHÁI NIỆM VỀ
CHÍNH TRỊ


CÁC QUAN NIỆM TRƯỚC
CHỦ NGHĨA MÁC, LÊ-NIN
PHƯƠNG ĐÔNG
PHƯƠNG TÂY
* Herodotus - cha của chính trị học khẳng
định chính trị tốt nhất là thể chế hỗn hợp
của các chính thể khó quá.

* Khổng tử - học thuyết Nho gia.

Chính trị là cơng việc của người
qn tử, là làm cho chính đạo, chính
danh.

* Platon: Chính trị là nghệ thuật cai trị. Cai
trị bằng sức mạnh là độc tài, cai trị bằng
nghệ thuật mới là đích thực.

* Hàn Phi Tử - Phái Pháp gia. Để thực
hiện hoạt động chính trị cần thiết phải
xây dựng và ban hành pháp luật.

* Aristotle: Chính trị là sản phẩm của
sự phát triển tự nhiên - là hình thức giao
tiếp cao nhất của con người.

* Lão tử - quan điểm "vơ vi nhi trị" khơng làm gì mà mọi người tự thuần
phục, tự tìm đến với con đường chính
đạo.

13


CÁC QUAN NIỆM TRƯỚC
CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN
THỜI KỲ ĐÊM TRƯỜNG TRUNG CỔ

THỜI KỲ CÁC HỌC THUYẾT, TƯ
TƯỞNG TƯ SẢN VỀ CHÍNH TRỊ


Chính trị được các nhà Thần học và chủ
nghĩa duy tâm như Tơmat ĐaCanh...cho rằng "chính trị có nguồn gốc
từ quyền lực tối cao của Thượng đế".

Nổi tiếng với các thuyết "tam quyền
phân lập, khế ước xã hội". Chính trị
được quan niệm là cơng việc của
những "cơng dân" có tài sản.

Các tư tưởng và học thuyết trên ít nhiều đã đề cập được những vấn đề
cơ bản của chính trị như tổ chức Nhà nước, các hình thức Nhà nước và
các chính thể, quyền lực Nhà nước… Tuy nhiên, do có hạn chế về lập
trường, quan điểm, điều kiện lịch sử- xã hội mà các học thuyết đó ít nhiều
cịn bộc lộ những quan điểm thơ sơ, chất phác, thậm chí là sai lầm về
chính trị.

14


QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ
NGHĨA MÁC - LÊNIN
Với những nhận định đúng đắn về chính trị

15


“

Chủ nghĩa Mác - Lênin đã nghiên cứu một cách
nghiêm túc các quan điểm trước đi trước về

chính trị, vận dụng khoa học các phương pháp
luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ
nghĩa duy vật lịch sử, các nhà kinh điển của chủ
nghĩa Mác- Lênin.
16


NHỮNG ĐỀ XUẤT ĐÚNG
ĐẮN VỀ CHÍNH TRỊ
◈

Chính trị là lợi ích, là quan hệ lợi ích, là đấu tranh giai cấp trước hết vì lợi
ích giai cấp

◈

Cái căn bản nhất của chính trị là việc tổ chức quyền lực nhà nước, là sự
tham gia vào công việc Nhà nước, là định hướng cho nhà nước, xác định
hình thức, nội dung, nhiệm vụ của Nhà nước.

◈

Chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế. Đồng thời, chính trị khơng
thể khơng chiếm vị trí hàng đầu so với kinh tế.

◈

Chính trị là lĩnh vực phức tạp, nhạy cảm nhất, liên quan tới vận mệnh
hàng triệu người. Giải quyết những vấn đề chính trị vừa là khoa học, vừa
là nghệ thuật.

17


CÁC QUAN ĐIỂM
CHÍNH TRỊ HIỆN NAY
18


BỐN CÁCH HIỂU KHÁC
NHAU VỀ CHÍNH TRỊ
◈
◈
◈
◈

Nghệ thuật của phép cai trị
Những công việc của chung
Sự thỏa hiệp và đồng thuận
Quyền lực và cách phân phối tài nguyên hay
lợi ích
19


CÁC QUAN NIỆM HIỆN NAY
VỀ CHÍNH TRỊ
◈

Nếu quan niệm rằng chính trị chỉ là những hoạt động xoay quanh vấn đề
giành, giữ và sử dụng quyền lực nhà nước thì, theo lý luận của chủ nghĩa
Marx, trong xã hội cộng sản tương lai sẽ khơng có chính trị bởi vì lúc đó

nhà nước đã tiêu vong.

◈

Chính trị theo nghĩa rộng hơn là hoạt động của con người nhằm làm ra,
gìn giữ và điều chỉnh những luật lệ chung mà những luật lệ này tác động
trực tiếp lên cuộc sống của những người góp phần làm ra, gìn giữ và
điều chỉnh những luật lệ chung đó. Với cách hiểu như thế này thì dù
trong xã hội cộng sản, chính trị vẫn còn tồn tại và vẫn giữ vai trò hết sức
quan trọng đối với từng con người cũng như toàn xã hội.
20


CÁC NỘI DUNG
CHÍNH VỀ CHÍNH TRỊ
Các vấn đề về: Nguồn gốc, bản chất giai cấp, hệ tư tưởng
chính trị, thể chế chính trị

21


NGUỒN GỐC KINH TẾ CỦA
CHÍNH TRỊ
Xét trên góc độ lợi ích:
Theo Chủ nghĩa Mác Lênin, chính trị là lợi ích,
là quan hệ giữa các
giai cấp trong việc phân
chia lợi ích, là sự biểu hiện
tập trung của kinh tế.


Xét trên quan điểm các
hình thái KT-XH
Chính trị thuộc kiến trúc
thượng và cơ sở hạ tầng
kinh tế là yếu tố
quyết định đến sự hình
thành các quan điểm và
các thiết chế chính trị.

22


BẢN CHẤT GIAI CẤP CỦA
CHÍNH TRỊ
Mối quan hệ

Đảng phái, Nhà nước

Chính trị bao giờ cũng là sự bộc lộ mối
quan hệ giữa các giai cấp. Trong các
quan hệ đó, các giai cấp xác định đâu là
giai cấp thống trị, đâu là giai cấp, tầng
lớp bị thống trị, đâu là giai cấp, tầng lớp
tham gia vào thực hiện các nhiệm vụ
chính trị.

Thông qua hoạt động của các
Đảng phái là đội tiên phong của
chính mình, đồng thời thơng
qua hoạt động của Nhà nước,

giai cấp thống trị gián tiếp can
thiệp vào các hoạt động tổ chức
sản xuất và đời sống xã hội.

23


BẢN CHẤT GIAI CẤP CỦA
CHÍNH TRỊ
Quyền lực chính trị
Các-mác khẳng định "Quyền lực chính
trị thực chất là bạo lực có tổ chức của
giai cấp này, trấn áp giai cấp khác". Mỗi
một giai cấp sẽ có cách thức sử
dụng quyền lực chính trị khác nhau.

Văn hóa tư tưởng chính trị
Bản chất giai cấp của chính trị
thể hiện ở chế độ văn hóa chính
trị, bao gồm hệ tư tưởng, nền
tảng pháp lý và các giá trị, chuẩn
mực được áp dụng cho toàn xã
hội

24


Ý THỨC HỆ CHÍNH TRỊ
◈ Các-mác khẳng định "Quyền lực chính trị thực chất là bạo lực có tổ chức
của giai cấp này, trấn áp giai cấp khác". Mỗi một giai cấp sẽ có cách thức

sử dụng quyền lực.

◈ Hệ tư tưởng chính trị là kim chỉ nam soi đường cho quá trình đấu tranh
của một giai cấp. Trong quan hệ với thể chế chính trị, hệ tư tưởng chính trị
là mục đích, là nội dung của thể chế đó.
◈ Một số nhà tư tưởng với hệ tư tưởng chính trị của họ là: Khổng Tử, Plato,
Aristotle, Niccolò Machiavelli, John Stuart Mill, Karl Marx.
25