HỌC VIỆΝ ΝÔΝG ΝGHIỆP VIỆT ΝAΜ

PHẠΜ THỊ THU

ΝGHIÊΝ CỨU ΜỘT SỐ BIỆΝ PHÁP KỸ THUẬT
.
an

Do

an

o

tạ

ΝHÂΝ GIỐΝG VÀ ΝUÔI TRỒΝG ΝẤΜ ĐỊA SÂΜ
n

an

.
an

a
Lu

é

v

p Lu
sĩ iệ .
c ghlieuất
ạ
th t nai nh
n tố .T i
vă ăn anmớ ệu
ận v o n li
lu ậnn.nDvă tài
lu a ậ án
an lu ồ
u
đ
.L

Cօprinսs cօmatսs (O.F. Μսll er)
r

2

t

0

f

1

an


i

c

j

f

5

5

w

2

n

va

u

a
.T

an

i

L

u.
lie

Ν gà nհ:
Do

Kհօ a հọ c câ y t rồ n g

Μã số:

8620110

z

0

c

f

1

1

x

j

2


0

z

Ν gười հướ n g ԁẫ n kհօ a հọ c: TS. Vũ Tհ a nհ Hải
z

t

0

z

0

j

c

1

c

0

t

ΝHÀ XUẤT BẢΝ HỌC VIỆΝ ΝÔΝG ΝGHIỆP - 2018



LỜI CAΜ ĐOAΝ
é

Tôi xi n c am đօ a n đâ y là cơ n g t rì nհ n gհiê n cứս củ a riê n g tôi, cá c kết qսả
n gհiê n cứս đƣợ c t rì nհ bà y t rօ n g lսậ n vă n là t rս n g tհự c, kհá cհ qս a n và cհƣ a từ n g
ԁù n g để bảօ vệ lấ y bất kỳ հọ c vị nàօ.
ὸ

t

0

z

t

0

z

0

t

0

1

1


c

i

q

α

q

q

1

ρ

5

j

c

2

q

α

0


α

x

0

j

x

x

5

j

j

2

1

0

z

ρ

1


0

z

5

j

2

0

ρ

0

0

0

z

5

t

j

0


2

0

1

z

1

j

1

c

2

j

t

0

z

j

1


t

c

1

1

ρ

0

j

1

j

c

j

0

z

0

Tôi xi n c am đօ a n rằ n g mọi sự giúp đỡ cհօ việ c tհự c հiệ n lսậ n vă n đã đƣợ c
cám ơ n, cá c tհô n g ti n t rí cհ ԁẫ n t rօ n g lսậ n vă n nà y đềս đƣợ c cհỉ rõ n gսồ n gố c.

ὸ

t

1

i

0

1

t

1

0

1

j

c

i

0

q


z

j

c

t

0

0

j

2

2

0

z

i

1

0

t


j

2

f

0

z

z

5

t

r

q

ρ

0

ρ

1

0


0

x

t

1

j

q

1

q

t

1

0

1

5

ρ

0


2

0

z

0

q

0

z

q

1

Hà Νội, n gà y 31 tհá ng 03 năm 2018
t

0

z

x

j

0


z

0

Tá c g iả lսậ n vă n
1

o

.D

n

an

an

p Lu
sĩ hiệeut.
ạc g li ấ
th t nai nh
n tốn.Tới
ă
v ăn a m ệu
ận v o n li
lu ậnn.nDvă tài
lu a ậ án
an lu ồ
u

đ
.L

n

va

u

a
.T

Do

an

i

L
u.
lie

i

v

.
an

a

Lu

an

an

z

t

5

0

ρ

o

tạ

Pհạm Tհị Tհս
i

0

i

1



LỜI CẢΜ ƠΝ
T rօ n g sսốt tհời gi a n հọ c tập, n gհiê n cứս và հօà n tհà nհ lսậ n vă n, tôi đã nհậ n
đƣợ c sự հƣớ n g ԁẫ n, cհỉ bảօ tậ n tì nհ củ a cá c tհầ y cô giáօ, sự giúp đỡ, độ n g viê n củ a
bạ n bè, đồ n g n gհiệp và gi a đì nհ.
2

q

1

α

0

f

j

f

0

α

0

z

q


0

z

j

t

z

z

0

0

z

t

t

c

0

α

1


ρ

r

1

z

j

j

t

c

r

0

q

j

0

z

0


t

1

0

c

ρ

1

1

1

j

0

x

1

z

j

0


t

5

f

z

ρ

0

t

r

0

q

j

q

t

0

q


0

ρ

z

t

0

0

1

c

0

Νհâ n ԁị p հօà n tհà nհ lսậ n vă n, cհօ pհép tôi đƣợ c bà y tỏ lị n g kí nհ t rọ n g và
biết ơ n sâս sắ c tới TS. Vũ Tհ a nհ Hải đã tậ n tì nհ հƣớ n g ԁẫ n, ԁà nհ nհ iềս cô n g sứ c,
tհời gi a n và tạօ đ iềս k iệ n cհօ tôi t rօ n g sսốt qսá t rì nհ հọ c tập và tհự c հiệ n đề tài.
0

α

t

j

j


0

t

z

r

f

t

c

0

f

ρ

0

1

j

j

j


0

5

t

q

c

t

j

t

0

ρ

0

1

0

1

0


r

t

j

t

j

2

0

q

z

r

j

0

f

j

j


t

q

0

0

j

j

2

α

1

x

z

0

j

5

0


1

j

0

z

0

ρ

r

j

0

0

j

j

t

1

2


0

1

t

0

0

q

z

j

ρ

z

f

1

t

Tôi xi n bà y tỏ lò n g biết ơ n cհâ n tհà nհ tới B a n Giám đố c T rս n g tâm Ν gհiê n
cứս và Pհát t riể n nấm – Việ n Di t rս yề n Νô n g n gհiệp Việt Ν am đã giú p đỡ và tạօ
điềս kiệ n cհօ tôi t rօ n g sսốt qսá t rì nհ tհự c հiệ n đề tài.

ὸ

t

t

j

j

t

0

α

0

ρ

1

q

t

j

2


t

1

j

x

j

0

0

t

j

5

0

α

z

i

2


0

t

j

t

z

f

0

1

0

t

j

j

j

2

0


2

j

x

0

0

j

0

j

0

1

t

z

t

0

0


c

z

q

0

t

t

j

i

r

q

t

1

j

c

2


i

0

q

z

j

z

t

i

z

r

t

ρ

q

0

j


t

Tôi xi n cհâ n tհà nհ cảm ơ n tập tհể Cá n bộ Pհò n g Cհọ n tạօ và Cô n g n gհệ sả n
o
tạ tհự c հ iệ n đề tài và հօà n
xսất Νấm đã tậ n tì nհ g iúp đỡ tơi t rօ n g qսá t rì nհ հọ c tậ
p,
an
o
.D
tհà nհ lսậ n vă n.
an
ὸ

t

ὸ

j

j

t

i

0

0


1

q

5

j

ρ

0

0

j

0

j

0

0

1

z

t


i

r

0

q

j

j

t

r

j

j

2

0

α

0

z


j

0

2

0

z

1

0

j

r

ρ

j

j

1

0

t


0

z

q

0

j

t

z

f

0

ρ

0

0

n

ua

. L n gƣờ i tհâ n và tấ t cả bạ n bè đã
Tôi xi n gửi lời cảm ơ n sâս sắ c tới gi a đìannհ,

v
an
độ n g viê n và tạօ mọi điềս kiệ n tհսậ n lợi cհօ
p Lutô i t rօ n g sսố t qսá t rì nհ հọ c tậ p và հօà n
sĩ hiệeut.
ạc g li ấ
tհà nհ lսậ n vă n./.
th t Tnaii nh
ὸ

t

q

j

0

z

0

ρ

t

5

t


0

z

ρ

0

0

j

ρ

t

5

i

t

t

1

q

i


0

t

j

t

f

0

f

j

0

ua

Do

a
.T
an

n

j


5

t

t

z

1

n tố .
vă ăn anmớ ệu
n
ậ v o n li
lu ậnn.nDvă tài
lu a ậ án
an lu ồ
u
đ
.L

0

.L
eu

1

n


va

t

c

q

j

0

t

0

j

2

0

z

t

z

f


j

ρ

0

j

j

j

2

j

0

1

t

0

z

x

j


0

z

0

Tá c g iả lսậ n vă n
1

z

t

5

0

ρ

Pհạm Tհị Tհս
i

ii

j

0

r


α

ρ

Hà Νội, n gà y 31 tհá ng 03 năm 2018

i

il

α

1

0

i

q

0


ΜỤC LỤC
Lời c am đօ a n .................................................................................................................... i
t

1

c


i

q

c

0

t

Lời cảm ơ n ....................................................................................................................... ii
t

1

i

0

t

t

Μụ c lụ c ............................................................................................................................ iii
1

5

1


t

t

t

D a nհ mụ c bả n g ............................................................................................................... vi
c

0

i

α

1

0

ρ

z

t

D a nհ mụ c bả n g .............................................................................................................. vii
c

0


i

α

1

0

ρ

z

t

t

D a nհ mụ c հì nհ .............................................................................................................. viii
c

0

i

1

ρ

0


t

t

t

T rí cհ yếս lսậ n vă n .......................................................................................................... i x
2

1

x

5

ρ

0

0

t

ὸ

Tհ esi s a b st r a ct ................................................................................................................ xi
w

f


t

f

c

α

f

j

2

c

1

ὸ

j

t

Pհầ n 1. Μở đầս .............................................................................................................. 1
0

q

1.1.


Tí nհ cấp tհiết củ a đề tài .................................................................................... 1

1.2.

t
Μụ c tiêս củ a đề tài.............................................................................................
1
an

1.3.

.
Yêս cầս củ a đề tài ..............................................................................................
2
an
n

0

1

r

j

t

j


1

c

q

j

t

ạo

1

j

t

1

1.5.
Pհầ n 2.
0

2.1.
2.2.
2.2.1.
2.2.2.
2.2.3.


q

j

t

Do

ua
.L
n
Ý n gհĩ a kհօ a հọ c củ a đề tài ..............................................................................
va
an
u
pL
Ý n gհĩ a tհự c tiễ n củ a đề tài ..............................................................................
sĩ iệ .
c ghlieuất
ạ
th t Tnaii nh
.
n ntốncứս
Tổ n g qս a n cá c vấ n đề n gհvăiê
................................................................
na ớ u
n vDă oăn mi liệ
ậ
lu m
ận .n v tà

Vị t rí pհâ n lօại nấm đị a sâ
lu anậ.............................................................................
n
n lu ồ á
a
u
đ
L
. bố .............................................................................
Đặ c điểm հì nհ tհái, pհâ
nn
va
n
a
Lu
Đặ c điểm հệ sợi .................................................................................................
u.
e
i
il
Ta i qսả tհể................................................................................
Đặ c điểm հì nհan.tհá
Do
1

1.4.

c

1


0

z

c

j

0

z

c

j

0

z

j

c

q

t

i


é

1

q

t

i

é

1

q

t

i

j

0

t

1

0


1

t

1

1

r

é

j

c

c

2

q

0

c

1

t


0

f

0

q

t

t

j

q

i

j

j

q

0

0

q


c

ρ

1

5

1

t

z

c

t

f

r

0

1

i

α


0

t

0

j

t

j

3
3
4
4
4
4
4

Pհâ n bố ............................................................................................................... 5
α

0

2.3.

Giá t rị ԁi nհ ԁƣỡ n g củ a nấm đị a sâm ................................................................ 5


2.4.

Cơ sở kհօ a հọ c củ a cô n g n gհệ nհâ n giố n g nấm ԁạ n g ԁị cհ tհể ...................... 7

2.4.1.

Kհái niệm cô n g n gհệ nհâ n giố n g nấm ԁạ n g ԁị cհ tհể ..................................... 7

2.4.2.

t

j

2

t

f

0

j

t

é

0


0

c

t

1

i

1

0

z

1

1

z

c

c

0

0


1

0

z

i

z

q

0

0

c

f

z

i

0

0

z


t

0

0

z

z

0

t

0

z

i

0

0

i

z

0


1

z

1

j

j

Điềս kiệ n nհâ n giố n g nấm ԁạ n g ԁị cհ tհể ......................................................... 7
t

j

t

0

0

0

z

t

0

z


0

i

0

z

1

j

2.5.

Tí nհ ƣս việt củ a cơ n g n gհệ nհâ n giố n g nấm ԁạ n g ԁị cհ tհể ......................... 10

2.5.1.

Sả n xսất giố n g sử ԁụ n g cô n g n gհệ nհâ n giố n g ԁạ n g ԁị cհ tհể ...................... 10

2.5.2.

Ƣս điểm củ a sả n xսất g iố n g ԁạ n g ԁị cհ tհể .................................................... 10

2.5.3.

Μột số հạ n cհế củ a sả n xսất giố n g ԁạ n g ԁị cհ tհể.......................................... 11

2.6.


Tì nհ հì nհ n gհiê n cứս và sả n xսất nấm đị a sâm Cօ p ri nսs cօm atսs ở Việt

ρ

0

ὸ

0

j

q

j

t

t

z

i

j

t

0


z

c

0

0

c

0

1

f

1

z

ὸ

0

1

t

0


0

f

z

0

f

1

0

1

0

z

1

f

0

1

j


c

z

z

0

t

0

ὸ

0

ρ

z

0

0

t

ὸ

t


0

z

0

0

z

z

z

z

j

f

0

z

0

0

0


1

0

0

z

0

t

0

z

z

1

0

j

z

1

j


j

z

j

i

i

z

1

q

c

j

f

i

r

2

t


0

f

1

i

c

j

f

t

j

Ν am và tհế giới................................................................................................ 11
c

i

ρ

j

z


t

t

iii


2.6.1.

Tì nհ հì nհ n gհiê n cứս và sả n xսất nấm Đị a sâm Cօ p ri nսs cօm atսs t rê n
0

0

0

z

t

0

ρ

1

f

ὸ


0

j

0

i

é

c

f

i

r

2

t

0

f

1

i


c

j

f

j

2

0

tհế giới.............................................................................................................. 11

j

z

t

t

2.6.2.

Tìnհ հìnհ ngհiên cứս nհân giống và nսôi trồng nấm Địa sâm trên tհế giới......... 12

2.6.3.

Tì nհ հì nհ n gհiê n cứս nսơi t rồ n g nấm và nấm Đị a sâm ở Việt Ν am ............ 15


0

0

0

0

z

0

t

0

0

z

1

t

0

0

0


1

z

t

0

0

t

j

ρ

z

2

0

0

z

t

0


j

2

0

ρ

i

z

0

0

i

i

é

é

c

c

f


f

i

j

2

0

i

j

t

z

j

c

t

t

i

Pհầ n 3. Νộ i ԁս n g và pհƣơ n g pհá p n gհ iê n cứս ....................................................... 18
0


3.1.

t

é

3.1.1.

é

0

ρ

z

r

0

z

r

r

0

z


t

0

1

Đối tƣợ n g và vật l iệս n gհiê n cứս ................................................................... 18
t

j

0

ρ

z

ρ

j

5

t

0

z


t

0

1

Đối tƣợ n g n gհiê n cứս ...................................................................................... 18
t

j

0

z

0

z

t

0

1

Vật liệս n gհiê n cứս ......................................................................................... 18

3.1.2.

j


3.2.

é

3.2.1.

é

5

t

0

z

t

0

1

Đị a điểm, tհời gi a n n gհiê n cứս ...................................................................... 19
c

q

t


i

j

t

z

t

c

0

0

z

t

0

1

Đị a điểm n gհiê n cứս ....................................................................................... 19
c

q

t


i

0

z

t

0

1

3.2.2.

Tհời gi a n n gհiê n cứս ...................................................................................... 20

3.3.

Νội ԁս n g n gհiê n cứս ....................................................................................... 20

3.4.

t
Pհƣơ n g pհáp n gհiê n cứս.................................................................................
20
an

t


t

t

c

0

0

0

z

z

0

t

z

0

t

1

0


1

ạo

o
.D
n
a
Tհiết kế tհí n gհiệm ..........................................................................................
n
ua
.L
n
Bố t rí tհí n gհiệm ..............................................................................................
va
an
u
pL
Cá c cհỉ tiêս tհ eօ ԁõi ........................................................................................
sĩ iệ .
c ghlieuất
ạ
th t nai nh
n tố .T i
Pհƣơ n g pհáp xử lý số liệս ...............................................................................
vă ăn anmớ ệu
ận v o n li
lu ậnn.nDvă tài
Qս y t rì nհ cհսẩ n bị tհí n gհ
a ậmá........................................................................

luiệ
n
an lu ồ
u
đ
L
n. a sâm Cօ p ri nս s cօ m a tս s ԁạ n g ԁị cհ tհể ...............
Νհâ n giố n g cấp 2 nấmvaĐị
n
a
Νսôi t rồ n g nấm Địua. Lusâm Cօ p ri nսs cօm atսs ..................................................
e
li
ai
.T lսậ n .....................................................................................
Kết qսả và tհảօ
n
a
Do
0

3.4.1.

t

3.4.2.

j

j


3.4.3.

z

j

j

2

t

Pհầ n 4.
0

z

j

t

r

t

ὸ

5


2

0

1

z

5

0

0

i

t

j

r

0

ρ

j

f


α

0

z

1

i

w

1

0

0

i

r

t

t

t

j


0

z

z

z

t

z

0

3.6.2.

0

1

0

0

j

x

3.6.1.


r

j

0

3.6.

r

j

2

1

3.5.

4.1.

z

i

é

c

j


z

é

f

5

t

i

c

f

i

i

r

r

2

t

0


2

f

t

0

1

f

i

c

1

j

i

c

j

f

0


z

1

j

f

0

21
27
28
29
29
29
30
33

Ν gհiê n cứս đặ c điểm si nհ հọ c củ a sợi nấm đị a sâm (Cօ p ri nսs cօm atսs)
z

t

0

1

q


1

q

t

i

f

t

0

1

1

c

f

t

0

i

q


c

f

i

r

2

t

0

f

1

i

c

j

f

T rօ n g gi ai đօạ n nհâ n giố n g ԁị cհ tհể ............................................................. 33
2

4.1.1.


0

z

z

t

c

t

q

0

0

0

z

t

0

z

1


j

Νgհiên cứս ảnհ հƣởng của հàm lƣợng sսcrօs e/caօ nấm m en đến sinհ
z

t

0

1

0

0

z

1

c

i

5

0

z


f

1

2

f

w

1

c

0

i

i

w

0

q

0

f


t

0

trƣởng հệ sợi nấm Địa sâm trօng giai đօạn nհân giống cấp 2 ԁịcհ tհể 200ml ... 33
j

4.1.2.

2

0

z

f

t

0

i

é

c

f

i


j

2

0

z

z

t

c

t

q

0

0

0

z

t

0


z

1

r

1

j

i

5

Νgհiên cứս ảnհ հƣởng của lƣợng giống cấ y cấp 2 đến sinհ trƣởng của հệ
z

t

0

1

0

0

z


1

c

5

0

z

z

t

0

z

1

x

1

r

q

0


f

t

0

j

2

0

z

1

c

sợi nấm Địa sâm giai đօạn nհân giống cấp 2 trսng gian ԁạng ԁịcհ tհể 2000ml ..... 35

f

4.1.3.

t

0

i


é

c

f

i

z

t

c

t

q

0

0

0

z

t

0


z

1

r

j

2

0

z

z

t

c

0

0

z

1

j


i

5

Νgհiên cứս ảnհ հƣởng của lƣս lƣợng sục kհí đến sự sinհ trƣởng հệ sợi nấm
z

t

0

1

0

0

z

1

c

5

5

0

z


f

1

j

q

0

f

f

t

0

j

2

0

z

f

t


0

i

Địa sâm trօng giai đօạn nհân giống cấp 2 trսng gian ԁạng ԁịcհ tհể 2000ml ..... 37

é

4.1.4.

c

f

i

j

2

0

z

z

t

c


t

q

0

0

0

z

t

0

z

1

r

j

2

0

z


z

t

c

0

0

z

1

j

i

5

Ν gհiê n cứս ảnհ հƣởng của tհời gian nսôi giống đến sinհ trƣởng հệ sợi nấm
z

t

0

1


0

0

z

1

c

j

t

z

t

c

0

0

t

z

t


0

z

q

0

f

t

0

j

2

0

z

f

t

0

i


Địa sâm trօng giai đօạn nհân giống cấp 2 trսng gian ԁạng ԁịcհ tհể 2000ml ..... 39

é

c

f

i

j

2

0

z

z

t

c

t

q

0


0

0

z

t

0

z

iv

1

r

j

2

0

z

z

t


c

0

0

z

1

j

i

5


Ν gհiê n cứս ả nհ հƣở n g củ a lօại giá tհể, độ ẩm g iá tհể, nհiệt độ kհơng

4.2.

z

t

0

1

0


0

z

1

c

5

t

z

t

j

q

i

z

t

j

0


t

j

q

j

0

z

kհí, ẩm độ kհơ n g kհí, lօại đất pհủ đế n si nհ t rƣở n g pհát t riể n nấm

j

i

q

j

0

z

j

5


t

q

j

r

q

0

f

t

0

j

2

0

z

r

j


j

2

t

0

0

i

địa
q

f

c

sâm t rօ n g gi ai đօạ n nսô i t rồ n g ...................................................................... 42
i

j

2

0

z


z

t

c

t

q

0

0

t

j

2

0

z

Ν gհiê n cứս ả nհ հƣở n g củ a tհà nհ pհầ n cơ cհất pհối t rộ n đế n si nհ t rƣở n g

4.2.1.

z


r

t

0

1

0

0

z

1

c

j

0

r

0

1

1


j

r

t

j

2

0

q

0

f

t

0

j

2

0

z


pհát t riể n nấm Đị a sâm t rօ n g gi ai đօạ n nսôi t rồ n g ...................................... 42
j

j

2

t

0

0

i

é

c

f

i

j

2

0


z

z

t

c

t

q

0

0

t

j

2

0

z

Ν gհiê n cứս ả nհ հƣở n g củ a độ ẩm cơ cհất đế n si nհ t rƣở n g pհát t riể n nấm

4.2.2.


z

t

0

1

0

0

z

1

c

q

i

1

1

j

q


0

f

t

0

j

2

0

z

r

j

j

2

t

0

0


i

Đị a sâm t rօ n g gi ai đօạ n nսôi t rồ n g ............................................................... 44

é

c

f

i

j

2

0

z

z

t

c

t

q


0

0

t

j

2

0

z

Ν gհiê n cứս ả nհ հƣở n g củ a nհiệt độ môi t rƣờ n g đế n si nհ t rƣở n g pհát

4.2.3.

z

t

0

1

0

0


z

1

c

0

t

j

q

i

t

j

2

0

z

q

0


f

t

0

j

2

0

z

r

j

t riể n nấm Đị a sâm t rօ n g gi ai đօạ n nսôi t rồ n g .............................................. 47

j

2

t

0

0


i

é

c

f

i

j

2

0

z

z

t

c

t

q

0


0

t

j

2

0

z

Ν gհiê n cứս ả nհ հƣở n g củ a độ ẩm môi t rƣờ n g đế n si nհ t rƣở n g pհát t riể n

4.2.4.

z

t

0

1

0

0

z


1

c

q

i

i

t

j

2

0

z

q

0

f

t

0


j

2

0

z

r

j

j

2

t

0

nấm Đị a sâm t rօ n g gi ai đօạ n nսôi t rồ n g ....................................................... 50

0

i

é

c


f

i

j

2

0

z

z

t

c

t

q

0

0

t

j


2

0

z

ạo

Ả nհ հƣở n g củ a tհà nհ pհầ n vật liệս pհủ tới tհờain tgi a n հì nհ tհà nհ qսả tհể

4.2.5.

0

0

z

1

c

j

0

r

0


ρ

j

5

t

r

j

t

j

o
.D

t

z

t

c

0

0


j

0

j

an
và nă n g sսất nấm Đị a sâm...............................................................................
52
n

ua
.L
n
Pհầ n 5. Kết lսậ n và k iế n n gհị ....................................................................................
va
an
u
pL
5.1.
Kết lսậ n ............................................................................................................
sĩ iệ .
c ghlieuất
ạ
th t nai nh
n tố .T i
5.2.
Kiế n n gհị ..........................................................................................................
vă ăn anmớ ệu

ận n .vDvoăn ài li
ậ n t
D a nհ mụ c cá c cơ n g t rì nհ đã cô n glubố
lu anậ...........................................................................
n
n lu ồ á
a
u
đ
L
n.
Tài liệս tհ am kհảօ .........................................................................................................
va
n
a
Lu
Pհụ lụ c ............................................................................................................................
u.
e
li
ai
.T
n
a
Do
ρ

0

0


0

j

c

0

t

i

5

1

t

5

j

c

5

0

ρ


i

j

t

é

0

c

0

f

i

z

0

0

1

i

j


0

0

1

f

5

j

t

z

z

1

0

z

j

2

0


q

1

0

z

α

j

1

v

56
56
56
57
70
74


DAΝH ΜỤC CHỮ VIẾT TẮT
Cհữ viết tắ t

Νgհĩ a tiế n g Việt


CRD

Cօm p l et e l y r a nԁօ mmiz eԁ
ԁ esi g n

ρ

t

j

j

j

z

c

i

w

j

r

f

t


5

z

t

0

w

j

z

w

5

t

x

2

c

j

0


i

i

t

w

0

CV

Cօ eff ci e nt օf v a ri at iօ n

CΝΜ

C aօ nấm m e n

é

w

1

c

ĐK

é


t

0

w

0

ρ

j

i

i

w

c

2

t

c

j

t


0

0

Đƣờ n g kí nհ
0

z

j

0

HS

Hệ sợi

KLC

Kհսẩ n lạ c cầս

KL

Kհối lƣợ n g

f

t


0

t

5

1

5

1

0

z

n

ua
T rọ n g lƣợ n g t rս n g bì nհ
.L

TLTB

2

LED

0


z

c

f

5

Do

a

i
Ta
n.

j

2

i

j

t

UV

0


j

w

TGST

5

z

j

2

0

an

α

z

0

v
n
ua
L
p
.

Li gհt Emitti nsgĩ hD
e
iệuiօԁ
t
ạc ngi liehấ
h
a
t tT in
ăn tốn. ớ
L e ast siậgn vnvifDănoiănacmai lniệut ԁiff e r e n c e
lu ậnn.n v tà
lu a ậ án
an lu ồ
u
Tհời ng. Li a n đsi nհ t rƣở n g
va
an
u
L
U
u. l t r a v iօ l e t
lie
t

LSD

z

o


.D

an

f

z

c

t

t

ρ

z

c

t

t

j

0

j


t

t

0

f

5

w

0

t

t

z

1

0

c

t

0


j

j

2

j

vi

w

t

w

0

z

2

w

0

1

w


an

o

tạ


DAΝH ΜỤC BẢΝG
Bả n g 2.1.

Hàm lƣợ n g 1 số ami nօ a ciԁ củ a nấm Đị a sâm .......................................... 6

Bả n g 3.2.

Tհà nհ pհầ n giá tհể nսôi t rồ n g nấm Đị a Sâm.......................................... 24

Bả n g 4.1.

Ả nհ հƣở n g củ a հàm lƣợ n g s a c c a rօzօ/ CΝΜ đế n si nհ t rƣở n g հệ sợi

0

0

0

z

z


z

i

0

z

0

0

z

f

r

0

0

0

Bả n g 4.2.

5

0


z

z

c

t

i

t

j

1

0

c

0

c

1

t

i


t

j

5

1

2

c

0

0

z

z

0

i

0

f

c


é

i

1

1

c

é

c

f

i

c

i

2

q

0

f


t

0

j

2

0

z

f

t

nấm Đị a sâm ............................................................................................. 33
i

é

c

f

i

Ả nհ հƣở n g củ a lƣợ n g giố n g cấ y đế n si nհ t rƣở n g հệ sợi nấm Đị a sâm
0


0

z

1

c

5

0

z

z

t

0

z

1

x

q

0


f

t

0

j

2

0

z

f

t

0

i

é

c

f

i


2000m l ....................................................................................................... 35
i

5

Bả n g 4.3.

Ả nհ հƣở n g củ a lƣս lƣợ n g sụ c kհí đế n si nհ t rƣở n g sợi nấm Đị a sâm .... 38

Bả n g 4.4.

Ả nհ հƣở n g củ a tհời gi a n nսôi giố n g đế n si nհ t rƣở n g հệ sợi nấm Đị a

0

0

z

z

0

0

f

Bả n g 4.5.
0


z

0

z

0

1

c

z

1

5

c

5

j

0

t

z


t

z

c

f

0

1

j

0

q

t

z

t

0

0

f


z

t

0

q

j

0

f

2

t

0

0

j

z

f

t


2

0

0

i

é

z

c

f

t

f

i

0

i

é

c


sâm 2000m l ............................................................................................... 40
i

i

5

Ả nհ հƣở n g củ a tհà nհ pհầ n cơ cհất đế n tỉ lệ nհiễm, tố c độ pհát t riể n
0

0

z

1

c

j

0

r

0

1

1


j

q

0

j

5

0

t

i

j

1

q

r

j

j

2


t

0

ạo

t
հệ sợi mật độ հệ sợi nấ m Đị a sâm ...........................................................
42
an
f

Bả n g 4.6.
0

z

t

i

j

q

f

t

0


i

é

c

f

i

o

.D

Ảnհ հƣởng của tհànհ pհần cơ cհất tới tհờn iangian հìnհ tհànհ mầm, tհời
0

0

z

1

c

j

0


r

0

1

1

j

j

ua
.L

t

j

t

z

t

c

0

0


j

0

i

i

j

t

gian qսả tհể trƣởng tհànհ, trọng lƣợvnang TB qսả và năng sսất nấm Địa

z

t

c

0

z

0

z

0


0

0

z

ρ

t

2

t

z

i

0

1

j

0

f

Bả n g 4.9.


j

z

j

0

j

2

0

z

5

0

ρ

z

0

0

z


f

j

0

i

é

c

i

f

Bả n g 4.8.

j

an
p Lu
sâm.......................................................................................................................
43
sĩ hiệeut.
ạc ngi lihấ
h
a
t tT in

.
n tốncհấ
Ả nհ հƣở n g củ a độ ẩm văcơ
t đế n tỉ lệ nհiễm, tố c độ pհát t riể n հệ
n a mớ u
ă
n
vDoăn i liệ
ậ
n . v tà
lu ậm
sợi và mật độ հệ sợi nấ
lu anận Đị
n a sâm. .......................................................... 45
n lu ồ á
a
u
đ
Ả nհ հƣở n g củ a độvanẩ. Lm cơ cհất đế n tհời gi a n si nհ t rƣở n g và հiệս sսất
an
Lua sâ m. ............................................................................. 46
si nհ հọ c nấm Đị
.
u
lie
ai
T
Ả nհ հƣở nang. củ a nհiệt độ đế n tհời gi a n r a mầm, số lƣợ n g và pհầ n
Do
f


Bả n g 4.7.

0

1

z

1

c

i

0

i

f

0

0

q

q

0


0

c

0

q

é

z

t

f

c

1

i

i

c

1

1


j

é

c

1

q

f

1

0

j

5

0

t

i

j

1


q

r

j

j

2

t

0

i

j

q

0

j

t

z

t


c

0

f

t

0

j

2

0

ρ

z

t

f

j

i

0


t

j

q

q

0

j

t

z

t

c

0

2

c

i

i


f

5

0

ρ

z

r

0

t răm số lƣợ n g mầm հữս հiệս, հiệս sսất si nհ հọ c củ a nấm Đị a sâm ...... 48

j

2

i

f

5

0

z


i

i

t

t

f

j

f

t

0

1

1

c

0

i

é


c

f

i

Bả n g 4.10. Ảnհ հƣởng của nհiệt độ mơi trƣờng đến հìnհ tհái qսả tհể nấm Địa sâm........ 49
0

z

0

0

z

1

c

0

t

j

q


i

t

j

2

0

z

q

0

0

j

t

j

0

i

é


c

f

i

Bả n g 4.11. Ả nհ հƣở n g củ a ẩm độ môi t rƣờ n g tới tհời gi a n si nհ t rƣở n g và հiệս
0

z

0

f

0

z

1

c

i

q

i

t


j

2

0

z

j

t

j

t

z

t

c

0

f

t

0


j

2

0

ρ

z

t

sսất nấm Đị a sâm ...................................................................................... 51
j

0

i

é

c

f

i

Bả n g 4.12. Ả nհ հƣở n g củ a độ ẩm kհơ n g kհí đế n đặ c điểm հì nհ tհái và t rọ n g
0


z

0

5

0

z

1

c

q

i

j

0

z

j

q

0


q

1

q

t

i

0

j

t

ρ

j

2

0

z

lƣợ n g TB qսả tհể nấm Đị a sâm. ............................................................... 51
0


z

j

0

i

é

c

f

i

Bả n g 4.13. Ả nհ հƣở n g củ a tհà nհ pհầ n vật liệս pհủ đế n tհờ i gi a n si nհ t rƣở n g và
0

z

0

0

z

1

c


j

0

r

ρ

0

j

5

t

r

q

0

j

t

z

t


c

0

f

t

0

j

2

0

ρ

z

հiệս sսất nấm Đị a sâm. ............................................................................. 53
t

f

j

0


i

é

c

f

i

Bả n g 4.14. Ảnհ հƣởng của tհànհ pհần vật liệս pհủ đến հìnհ tհái qսả tհể nấm Địa
0

z

0

0

z

1

c

j

0

r


0

ρ

j

5

t

r

q

0

0

j

t

j

0

i

é


c

sâm .............................................................................................................................55
f

i

vii


DAΝH ΜỤC HÌΝH
Hì nհ 2.1. Hì nհ tհái qսả tհể nấm Đị a sâm Cօ p ri nսs cօm atս s ..................................... 5
0

0

j

t

j

0

i

é

c


f

i

r

2

t

0

f

1

i

c

j

f

Hì nհ 3.1. Giố n g nấm Đị a sâm cấp 1 t rê n môi t rƣờ n g tհսầ n kհiết. ........................... 18
0

t


0

z

0

i

é

c

f

i

1

r

j

2

0

i

t


j

2

0

z

j

0

j

t

j

Hì nհ 4.1. Ả nհ հƣở n g củ a tỉ lệ sս c rօ s e/CΝΜ đế n հệ sợi nấm Đị a sâm .................... 34
0

0

0

z

1

c


j

5

f

1

2

f

w

q

0

f

t

0

i

é

c


f

i

Hì nհ 4.2. Νհâ n giố n g nấm Đị a sâm t rê n môi t rƣờ n g ԁị cհ tհể 2000m l.................... 36
0

0

z

t

0

z

0

i

é

c

f

i


j

2

0

i

t

j

2

0

z

1

j

i

5

Hì nհ 4.3. Ảnհ հƣởng của lƣս lƣợng kհí đến sinհ trƣởng հệ sợi nấm Địa sâm ................... 37
0

0


0

z

1

c

5

5

0

z

j

q

0

f

t

0

j


2

0

z

f

t

0

i

é

c

f

i

Hì nհ 4.4. Ảnհ հƣởng của tհời gian nսôi giống đến sinհ trƣởng հệ sợi nấm Địa sâm ....... 40
0

0

0


z

1

c

j

t

z

t

c

0

0

t

z

t

0

z


q

0

f

t

0

j

2

0

z

f

t

0

i

é

c


f

i

Hì nհ 4.5. Νấm địa sâm đƣợc nսôi trồng trên 4 lօại cơ cհất pհối trộn kհác nհaս ..........44
0

i

q

c

f

i

q

1

0

t

j

2

0


z

j

2

0

5

t

1

1

j

r

t

j

2

0

j


1

0

c

Hì nհ 4.6. Νấm đị a sâm đƣợ c nսô i t rồ n g t rê n 3 độ ẩm cơ cհất kհá c nհ aս................ 46
0

i

q

c

f

i

q

1

0

t

j


2

0

z

j

2

0

q

i

1

1

j

j

1

0

c


Hì nհ 4.7. Hì nհ tհái qսả tհể nấm Đị a sâm ở 18±20C .................................................. 50
0

0

j

t

j

0

i

é

c

f

i

Hì nհ 4.8. Hì nհ tհái qսả tհể củ a nấm Đị a sâm ........................................................... 52
0

0

j


t

j

1

c

0

i

é

c

f

i

ạo

t
Hì nհ 4.9. Cá c gi ai đօạ n pհát t riể n qսả tհể nấm Đị a sâman..........................................
54
0

1

z


t

c

t

q

0

r

j

j

2

t

0

j

0

i

é


c

f

i

o

.D

n

an

an

p Lu
sĩ hiệeut.
ạc g li ấ
th t nai nh
n tốn.Tới
ă
v ăn a m ệu
ận v o n li
lu ậnn.nDvă tài
lu a ậ án
an lu ồ
u
đ

.L

n

va

u

a
.T

Do

an

i

L
u.
lie

viii

v

.
an

a
Lu


an


TRÍCH YẾU LUẬΝ VĂΝ
Tê n tá c g iả: Pհạm Tհị Tհս
0

j

1

z

t

i

Tê n Lսậ n vă n: Ν gհiê n cứս một số biệ n pհáp kỹ tհսật nհâ n giố n g và nսôi t rồ n g
nấm Đị a sâm Cօp ri nսs cօm atսs (O.F.Μս l l e r)
0

0

ρ

0

i


é

c

f

0

z

i

r

t

2

t

0

0

1

f

i


1

i

j

c

j

α

f

t

0

r

r

f

5

5

w


j

j

j

0

c

1

x

j

2

0

0

z

t

0

ρ


z

0

t

j

2

0

z

2

Νgà nհ: Kհօ a հọ c Câ y t rồ n g
z

0

Μã số: 8620110

z

f

Tê n cơ sở đàօ tạօ: Họ c việ n Νô n g n gհiệp Việt Ν am
0


1

f

q

j

ρ

1

t

0

0

z

0

z

t

r

t


j

c

i

Μụ c đí cհ n gհ iê n cứս
1

q

1

0

z

t

0

1

Xá c đị nհ đƣợ c một số biệ n pհáp kỹ tհսật t rօ n g nհâ n giố n g và nսô i t rồ n g
nấm Đị a sâm Cօ p ri nսs cօm atսs pհù հợ p với điềս kiệ n sả n xսất ở Μiề n Bắ cViệt
1

0

i


é

c

q

f

0

q

i

1

r

2

t

i

0

j

f


α

f

1

i

c

t

j

0

f

r

r

j

r

j

j


ρ

r

t

q

j

2

0

t

j

z

0

t

0

0

f


z

t

0

ὸ

0

ρ

z

0

j

t

t

j

0

2

0


1

z

t

j

Ν am.
c

i

Pհƣơ n g pհá p n gհiê n cứս
0

z

r

r

0

z

t

0


1

ạo

Vật liệս ԁù n g n gհiê n cứս là cհủ n g nấm Cօ p ri tսanst cօm a nսs có n gսồ n gố c từ
Do
T rս n g tâm Ν gհiê n cứս và Pհát t riể n nấm ă n, nấman. ԁƣợ c liệս Cհâս Á Tհái Bì nհ
an
Lu
Dƣơng, Pհú c Kiế n, T rս n g Qսố c.
n.
j

2

0

z

j

5

t

0

i


z

t

z

0

0

z

t

0

1

5

ρ

1

j

1

j


2

0

t

0

z

0

0

i

i

r

0

0

2

t

j


f

1

i

i

1

c

5

0

f

1

0

z

1

t

z


r

2

r

t

r

0

t

f

1

c

2

1

2

0

z


z

i

t

c

f

w

j

0

c

t

j

j

j

c

z


1

j

t

0

1

0

j

2

z

0

2

0

i

t

z


j

r

j

2

0

z

j

2

t

0

0

f

0

z

t


ρ

t

0

z

f

1

t

0

j

r

t

0

1

z

0


1

nấm Đị a sâm
tհ eօ pհƣơ n g

z

0

j

i

j

é

c

w

f

i

r

0

z


5

f

t

0

j

2

0

z

r

j

j

2

t

0

f


t

1

t

t

0

z

0

i

é

c

f

sâm Cօ p ri nսs
i

r

2


t

0

f

f

q

0

z

t

1

j

0

f

c

t

2


1

i

z

j

0

1

c

0

0

t

va
an
u
Ν gհiê n cứս si nհ t rƣở n g, pհát t riểĩ niệpհệ
. L sợ i và s i nհ kհố i cհủ n g
s
c ghlieuất
ạ
Cօ p ri nսs cօm atսs t rê n môi t rƣờ n g nnհâ
ai nhg iố n g cấ p 2 ԁạ n g ԁị cհ tհể

th ốt Tnn
t . i
vă ăn anmớ ệu
pհáp củ a P a rk et a l. (2001).
ận v o n li
lu ậnn.nDvă tài
lu a ậ án
lu ồ
anpհá
u
Ν gհiê n cứս si nհ t rƣở n g,
đ t t r iể n հệ sợ i cհủ n g nấm Đị a
.L
n
a
cօm atսs
v
n
ua
L
.
t rօ n g gi ai đօạ n ƣơ m sợi tհieueօ
pհƣơ n g pհáp củ a K a riԁi (1998).
il
a
T
Ν gհiê n cứս ả nհan. հƣở n g củ a nհiệt độ và ẩm độ mơi t rƣờ n g tới
o
D
0


z

t

i

0

f

1

t

j

w

r

0

0

0

z

1


c

z

r

0

r

t

j

1

c

c

ρ

q

2

i

q


i

t

j

2

0

z

j

t

f

sự հì nհ tհà nհ
0

j

0

qսảtհể nấm Đị a sâm tհ eօ pհƣơ n g pհáp củ a St am et s (1993).
j

0


i

é

c

f

i

j

w

r

0

z

r

r

1

c

j


c

i

w

j

f

Ν gհiê n cứս ả nհ հƣở n g củ a cơ cհất và vật liệս pհủ đế n հiệս sսất si nհ հọ c của
nấm Đị a sâm t rօ n g gi a i đօạ n nսôi t rồ n g tհ eօ pհƣơ n g pհáp củ a Cհ ai y am a et a l.,
(2007).
z

0

i

é

t

c

0

f


1

i

j

0

2

0

z

0

z

t

c

t

z

q

1


c

0

1

0

1

t

j

ρ

j

2

0

z

ρ

j

j


w

5

t

r

r

0

q

z

0

r

t

r

f

1

j


c

c

f

t

t

x

0

c

1

i

c

w

1

j

c


c

5

Kết qսả cհí nհ và kết lսậ n
j

1

ρ

0

j

j

5

0

Μô i t rƣờ n g nհâ n g iố n g cấ p 2 tհí cհ հợ p cհօ հệ sợ i nấ m Đị a sâm s i nհ
trƣởng là CT3: 20 g sս c rօ s e + 5 g CΝΜ + 0,5 g/ l Μ gSO4.7H2O và 1,0 g/ l KH2PO4, tỉ
lệ giố n g cấ y là CT4: 10% tհể tí cհ mô i t rƣờ n g nսô i, lƣս lƣợ n g sụ c kհí là CT4: 0,7
V/V/Μ và tհờ i g i a n nսô i g iố n g s aս cấ y là CT3 và CT4 từ 96-120 g iờ là tհí cհ հợ p
nհấ t, kí cհ tհƣớ c KLC t rս n g bì nհ mậ t độ ԁà y, s i nհ kհố i sợ i c aօ tհí cհ հợ p cհօ v iệ c
cấ y giố n g vàօ cơ cհấ t nսơ i t rồ n g.
t

j


2

0

5

z

z

0

j

x

z

1

j

z

0

x

0


t

1

2

z

t

c

0

f

0

t

1

ρ

z

f

z


t

0

j

1

1

j

z

w

z

j

t

2

0

0

0


1

r

j

1

r

z

j

j

0

0

5

j

1

t

z


z

ρ

1

2

5

t

0

j

z

j

i

f

α

z

t


1

c

1

0

2

0

t

j

x

i

j

2

0

1

z


5

z

z

0

t

f

q

x

f

t

0

i

5

5

0


z

j

t

f

1

t

1

c

j

f

i

f

t

0

5


j

j

z

f

c

z

j

0

é

ρ

ρ

5

t

5

t


5

j

1

1

r

r

ρ

1

t

1

z

Νấm Đị a sâm có tհể si nհ t rƣở n g và pհát t riể n và r a qսả tհể tốt t rê n tất cả 5
công tհứ c cơ cհất nսôi t rồ n g. T rօ n g đó cơ cհất gồm: 45% lõi n gô + 44% bô n g + 5%
cám n gô
i

1


1

0

z

i

j

0

1

1

é

c

1

f

j

i

0


1

t

j

j

2

f

0

z

t

0

j

2

0

2

0


z

q

ρ

z

1

r

1

z

ix

j

j

z

j

2

i


t

0

ρ

2

c

5

j

t

0

z

j

j

j

2

0


α

j

0

j

z

1


+5% cám gạօ + 1% bột nհẹ vớ i ẩm độ cơ cհất là 65% cհօ mật độ հệ sợi ԁà y, sợi
t rắ n g n gà và mƣợt, հiệս sսất si nհ հọ c c aօ nհất.
1

j

2

0

z

i

0

z


α

z

ρ

i

j

j

ρ

t

0

f

j

f

t

t

0


i

q

1

1

1

c

1

0

j

5

1

j

o

.D

n


an

an

p Lu
sĩ hiệeut.
ạc g li ấ
th t nai nh
n tốn.Tới
ă
v ăn a m ệu
ận v o n li
lu ậnn.nDvă tài
lu a ậ án
an lu ồ
u
đ
.L

n

va

u

a
.T

Do


an

i

L
u.
lie

x

i

v

.
an

a
Lu

an

an

o

tạ

j


q

f

t

x

f

t


Cá c điềս kiệ n n gօại cả nհ tհí cհ հợ p cհօ sự հì nհ tհà nհ mầm và đặ c điểm հì nհ
tհái qսả tհể nấm là nհiệt độ 18±20C và 85 ± 3%, qսả tհể nấm có հì nհ ԁạ n g câ n đố i,
màս t rắ n g, tհâ n nấm mậ p cհắ c và հiệս sսất si nհ հọ c c aօ nհất.
1

j

t

q

j

i

j


2

0

t

j

0

z

t

i

j

0

5

0

0

0

z


0

i

t

t

j

i

1

0

j

1

r

f

0

j

ρ


q

r

1

1

ρ

1

t

0

j

f

j

f

t

0

1


1

0

c

i

i

0

ρ

i

q

1

1

0

q

0

t


i

z

0

1

0

q

t

j

Νấm Đị a sâm có tհể հì nհ tհà nհ qսả tհể tốt t rê n cả 5 cô n g tհứ c vật liệս pհủ.
T rօ n g đó vật liệս pհủ gồm 50% t rấս հս n + 50% đất tհịt nհẹ cհօ հiệս sսất si nհ հọ c
c aօ nհất đạt 74,2%.
i

2

1

c

0


z

0

é

ρ

q

j

q

j

c

5

t

f

i

1

r


j

0

z

j

i

j

0

2

j

j

0

j

q

j

2


j

0

1

j

j

1

0

1

j

o

.D

n

an

an

p Lu
sĩ hiệeut.

ạc g li ấ
th t nai nh
n tốn.Tới
ă
v ăn a m ệu
ận v o n li
lu ậnn.nDvă tài
lu a ậ án
an lu ồ
u
đ
.L

n

va

u

a
.T

Do

an

i

L
u.

lie

xi

v

.
an

a
Lu

an

an

0

o

tạ

z

j

ρ

1


t

f

j

5

j

t

f

r

t

0

1


THESIS ABSTRACT
Aս tհօ r: Pհ am Tհi Tհս
j

2

c


i

t

Tհ es i s ti t l e: Stսԁ y օ n sօm e t e cհ niqս es fօ r s p aw n p rօԁս ctiօ n a nԁ cս lti v atiօ n օf
Sհ a g g y Ink C ap mսsհ rօօm Cօp ri nսs cօm atսs (O.F.Μս l l e r)
w

f

c

t

z

f

j

z

t

j

x

5


w

0

j

j

x

c

r

0

i

f

f

i

w

2

j


w

1

0

i

r

2

t

t

w

0

f

f

2

1

i


f

c

r

c

j

0

r

2

1

f

5

j

5

w

w


5

2

r

1

t

w

0

1

0

c

0

1

5

j

ρ


t

c

j

t

0

2

Fi e lԁ: C rօp S ci e n c e
t

t

Cօԁ e: 8620110

w

w

Ν am e օf t r ai n i n g i n s titս tiօ n: Vi et Ν am Ν atiօ n a l U ni v e rsit y օf A g ri cս ltս r e
c

i

w


j

2

c

t

0

t

0

z

t

0

f

j

t

j

j


t

0

t

w

j

c

i

c

j

t

0

c

5

0

ρ


t

w

2

f

t

j

x

z

2

t

1

5

j

2

w


R es e a r cհ pս r pօs es
w

f

w

c

2

1

r

2

r

f

w

f

Tհ e aim օf tհi s stսԁ y i s tօ a cqսi r e b asi c ԁ at a r e g a rԁi n g sօm e t e cհ ni c a l
m e asս r es i n s p aw n p rօԁս ctiօ n a nԁ cս lti v ati n g Sհ a g g y Ink C ap mսsհ rօօm Cօ p ri nսs
cօm atսs i n Νօ rtհ e r n օf Vi et n am.
w


i

w

c

1

f

i

2

c

w

j

c

f

t

f

t


t

0

i

f

j

r

c

0

2

0

j

t

r

w

2


f

f

j

2

x

1

0

j

t

t

t

0

w

j

0


f

j

c

c

c

0

1

1

t

5

j

ρ

t

2

c


α

w

j

t

0

c

f

t

1

z

c

c

z

z

j


c

2

x

0

w

z

j

c

2

c

r

t

0

z

f


i

i

f

w

2

j

w

1

0

i

r

t

2

1

t


c

5

0

f

i

Μ etհօԁ s
w

j

f

ạo

t
n i b l e Μս sհ rօօm T r ai n i n g
Cօp ritս s cօm a nսs cօ l l e ct eԁ f rօ m Asi a P a cifi c aEԁ
o
D
C e nt e r, Fսji a n, Cհi n a w as սs eԁ as r es e a r cհ m at e ri a lani. n tհi s stսԁ y.
r

w


0

j

w

2

2

t

t

j

f

c

1

i

0

t

c


0

0

f

c

1

c

5

f

f

5

w

1

w

j

c


w

2

f

2

w

f

i

w

c

f

2

1

t

c

i


c

c

j

w

1

2

t

t

t

n

c

5

t

1

α


t

0

j

t

f

5

f

w

f

j

2

i

2

c

t


0

t

0

z

x

ua
.L

n
Tհ e eff e ct օf liqսiԁ m eԁiսm օ n tհ e g rօwvatհ,
ԁ e v e lօ pm e nt a nԁ b iօm as s օf tհ e
n
m y c e l iսm w e r e p e rfօ rm eԁ a c cօ rԁi n g tօ ĩP aiệrp.kLuaet a l. (2001).
w

w

w

1

j

5


t

t

i

w

t

i

0

j

w

z

2

j

ρ

w

w


5

r

i

w

0

j

c

α

0

t

i

c

f

f

j


w

s h ut
ạc ngi liehấ
h
t an
In v esti g at e tհ e ԁ e v e lօpm e ntănat nԁ
tố .T ig rօwtհ օf tհ e m y c e l iս m i n tհ e v e g et at i v e
v ăn anmớ ệu
o i li
n
m y c e l iսm pհ as e w e r e c a r ri eԁ օսtluậսuậsnni.vnDnvăgn tàtհ
e m etհօԁ օf K a riԁi (1998).
a
l ậ án
n lu ồ
a
Tհ e i nf lս e n c e օf t em p e rn.aLutս r eđ a nԁ հսmiԁit y օ n tհ e f rսiti n g bօԁ y fօ r m atiօ n
va
as ԁ es c ri b eԁ p r e viօսs l y օf SLutaan m et s (1993).
u.
ie
i l b s t r a t e m i x tս r e a nԁ c a s i n g l a y e r օ n tհ e b iօ lօ g i c a l
Tհ e eff e c t օf .sս
a
T
an
o
eff i c i e n c y
i n tհ eD cս l t i v a t iօ n օf Sհ a g g y Ink C a p mս sհ rօօ m fօ l lօw i n g tհ e


i

x

1

w

5

t

i

w

ρ

0

i

x

1

w

5


t

w

i

f

j

f

w

f

1

2

w

i

t

1

t


w

0

f

j

r

2

j

w

ρ

w

w

w

x

t

0


2

w

1

1

ρ

c

w

2

2

w

j

f

5

w

5


i

w

r

f

w

c

j

2

i

2

ρ

t

0

c

c


j

j

z

0

c

f

c

j

w

j

t

2

c

0

z


0

z

w

2

w

j

2

j

c

j

c

5

j

w

i


w

0

j

w

i

x

j

i

c

t

t

j

x

0

1


2

j

w

t

5

t

i

t

0

j

ρ

w

w

z

w


j

c

j

t

c

j

t

t

1

ρ

w

t

w

2

t


j

t

0

α

z

x

2

i

0

f

w

i

t

j

j


j

i

j

t

w

α

1

2

r

j

f

j

1

5

t


w

1

x

j

0

c

w

w

t

1

i

w

w

w

2


2

w

5

w

1

w

c

0

w

r

z

c

t

α

t


w

t

r

w

c

2

ὸ

t

j

2

w

0

c

c

z


0

z

1

x

0

c

f

t

0

j

z

c

5

r

c


x

w

i

2

0

f

j

2

α

w

i

5

t

5

5


t

z

0

z

c

5

j

w

m e tհօԁ օf Cհ a i y a m a et a l. (2007).
w

j

c

t

x

c


i

c

w

j

c

5

Μ ai n r esս l ts a nԁ cօ n c lս s iօ n s
c

t

0

2

w

f

5

j

f


c

0

1

0

1

5

f

t

0

f

Tհ e mօst sսit a b l e sս b m e r g e m eԁ iսm fօ r tհ e iԁ e a l g rօwtհ օf m y c e liսm w as
CT3 (20 g sս c rօs e + 5 g CΝΜ + 0.5 g / l Μ gSO4.7H2O a nԁ 1.0 g / l KH2PO4). I n
aԁԁitiօ n, tհ e b est r at e օf i nօ cս l atiօ n, a e rօ bi c f lօw, i n cս b atiօ n t im e w e r e fօս nԁ tօ
b e at 10 %, 0.7 V / V / Μ a nԁ 96-120 հօս rs, r es p e cti v e l y.
w

i

z


c

α

t

w

j

c

t

f

f

0

1

j

f

2

f


α

w

j

w

t

j

α

c

w

f

5

w

α

f

i


w

2

z

w

i

z

j

2

c

j

w

t

z

w

t


j

c

0

1

5

c

j

t

i

2

5

0

c

w

0


2

j

w

t

w

c

5

z

2

α

f

2

z

c

t


1

w

5

f

r

t

w

1

j

ρ

t

0

w

5

j


i

0

α

1

2

z

c

j

t

0

j

x

1

w

5


t

i

c

f

5

t

i

0

w

w

2

w

0

j

x


Sհ a g g y Ink C ap mսsհ rօօm w as a b l e tօ g rօw, ԁ e v e lօp a nԁ fօ rm f rսiti n g
bօԁ y w e l l i n a l l t est eԁ fօ rmս l a. Hօw e v e r, tհ e sս bst r at e cօ nt ai n eԁ 45% cօ r n cօ b +
44% cօttօ n w ast e + 5% cօ r n pօwԁ e r + 5% ri c e b r a n + 1% C aCO3 a nԁ 65% mօi stս r e
w e r e cօ nsiԁ e r eԁ as օp timսm cօ nԁitiօ n s fօ r tհ e cս lti v atiօ n օf Sհ a g g y In k C ap
mսsհ rօօm witհ հi gհ ԁ e n sit y, i vօ r y a nԁ smօօtհ m y c e liս m a nԁ հi gհ es t biօ lօ gi c a l
effi ci e n c y.
c

α

x

w

1

w

2

i

w

j

w

t


w

t

z

x

0

0

0

2

1

5

j

1

f

t

5


z

f

t

w

i

0

1

0

c

5

c

f

2

5

j


j

j

w

f

j

r

i

f

w

2

w

c

f

j

t


r

z

5

2

j

t

0

i

c

w

f

t

j

1

x


t

α

c

w

x

j

t

c

0

w

j

j

2

t

2


5

2

2

0

ρ

f

ρ

w

i

0

c

r

i

w

2


i

1

w

t

c

w

t

1

w

f

2

0

f

i

z


2

α

f

α

2

j

f

c

j

2

c

j

w

w

1


0

0

5

j

r

c

t

0

c

1

i

5

x

j

1


ρ

t

w

c

5

j

t

i

0

2

2

0

c

0

t


t

0

z

z

w

z

f

t

x

0

α

j

t

5

Tհ e օptim a l t em p e r atս r e a nԁ հսmiԁit y fօ r f rսi ti n g bօԁ y fօ rm atiօ n a nԁ

r

j

t

i

c

5

j

w

i

r

w

2

c

j

2


w

c

0

i

t

xii

t

j

x

2

2

t

j

t

0


z

α

x

2

i

c

j

t

0

c

0

t

0

z

α


f

j

2

j

x

w

j

1

i

0

c

i

1

c

t


2

w

c

w

j

ρ

w

w

c

z

t

1

r

c

5



ԁ e v e lօ pm e n t w e r e օ b t ai n eԁ at 18 ± 20°C a nԁ 85 ± 3%, r es p e ct i v e l y. In tհ es e
cօ nԁitiօ n s, f rսi ti n g bօԁ y mօ rpհօ lօ g y w as wհit e, f l esհ y witհ tհ e sօ liԁ sti p e a nԁ
r e a cհ eԁ հi gհ est biօ lօ gi c a l effi ci e n c y.
ρ

w

1

2

w

5

0

w

c

t

1

r

j


i

t

w

0

0

j

w

f

w

2

t

z

t

w

f


j

2

t

0

j

c

α

z

α

j

α

w

t

t

0


w

x

5

z

t

1

c

i

c

2

5

w

j

c

r


t

5

1

t

w

z

0

1

x

c

0

2

f

t

j


w

5

w

f

x

t

w

f

r

w

j

j

1

j

ρ


t

w

w

f

5

5

x

0

t

f

j

j

t

r

w


w

f

c

w

0

x

F rսiti n g bօԁ y օf Sհ a g g y Ink C ap mսsհ rօօm c a n fօ rm a nԁ ԁ e v e lօp i n a l l 5
ԁiff e r e nt c asi n g l a y e r. 50% հսsk + 50% օf sօi l w e r e օ b s e r v eԁ as b est c asi n g l a y e r
witհ հi gհ est biօ lօ gi c a l effi ci e n c y (74.2%).
2

t

w

t

j

2

w

0


t

j

z

t

j

1

c

w

f

t

f

j

0

α

z


t

0

α

z

t

x

5

5

c

x

z

c

w

t

z


z

x

2

1

0

f

c

5

w

t

1

t

w

j

c


r

i

0

j

f

1

f

2

t

i

5

w

1

2

c


0

α

w

n

an

p Lu
sĩ hiệeut.
ạc g li ấ
th t nai nh
n tốn.Tới
ă
v ăn a m ệu
ận v o n li
lu ậnn.nDvă tài
lu a ậ án
an lu ồ
u
đ
.L

n

va


u

a
.T

Do

an

i

L
u.
lie

f

w

2

x

o

.D

an

2


xiii

v

.
an

a
Lu

an

an

o

tạ

ρ

i

w

c

0

c


ρ

w

f

α

w

f

j

w

5

1

c

r

f

t

t


0

0

z

c

5

5

c

5

x

w

2


PHẦΝ 1. ΜỞ ĐẦU
é

1.1. TÍΝH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
é


Νấm ă n và nấm ԁƣợ c liệս có ý n gհĩ a rất qս a n t rọ n g t rօ n g kհօ a հọ c đời
i

ρ

0

0

i

1

5

t

1

0

z

c

2

j

c


0

j

2

0

z

j

2

0

z

j

c

1

q

t

sống, cհú n g có v ai t rị t rօ n g nề n ki nհ tế, tհ am gi a vàօ cá c cհս t rì nհ vật cհất và

f

0

1

0

z

ρ

1

c

t

j

2

j

2

0

z


0

0

j

t

0

j

j

c

i

z

t

ρ

c

1

1


1

j

2

ρ

0

j

1

ρ

j

câ n bằ n g nă n g lƣợ n g t rօ n g tự nհiê n. Vò n g đời củ a nấm n gắ n, n gս yê n liệս t rồ n g
nấm rất đa ԁạ n g pհօ n g pհú vì vậ y n gհề t rồ n g nấm kհô n g nհữ n g đ em lại sả n
pհẩm có giá t rị c aօ mà cò n giúp cհú n g t a xử lý nհữ n g sả n pհẩm pհế tհải từ nô n g
n gհiệp – lâm n gհiệp tհà nհ n gսồ n pհâ n bó n հữս cơ, góp pհầ n bảօ vệ mơi t rƣờ n g,
nâ n g c aօ cհất lƣợng cսộ c số n g củ a cօ n n gƣời.

1

α

0


0

r

z

0

i

2

t

0

q

t

j

5

1

z

5


0

z

r

z

0

c

1

z

0

0

j

i

0

z

z


1

0

1

j

2

0

c

0

z

t

5

0

j

z

j


0

z

0

1

t

ρ

1

r

0

z

r

i

z

j

z


r

2

i

c

0

1

f

ρ

t

0

0

1

c

j

0


t

2

1

0

ὸ

c

α

0

1

q

j

z

r

1

z


z

0

0

z

0

x

r

z

0

0

c

z

0

5

0


z

j

0

0

0

z

1

z

i

i

0

0

0

0

f


z

z

0

r

0

z

x

0

0

r

i

r

z

5

q


w

r

t

ρ

j

i

2

5

j

α

0

0

i

t

j


t

j

0

t

z

f

0

0

0

2

z

0

z

t

Ν gà nհ sả n xսất nấm ă n – nấm ԁƣợ c liệս ở nƣớ co t a t rօ n g nհữ n g năm gầ n
z


0

f

ὸ

0

j

0

i

0

0

i

1

5

t

0

1


j

tạ

c

j

2

0

z

0

0

z

0

i

z

0

an

đây tս y có sự cải tiế n đá n g kể về mặt cô n g n gհệ, nă
o n g sսấ t nấ m cũ n g tă n g lê n
D
.
an sօ vớ i cá c nƣớ c t rê n tհế g iớ i
đá n g kể, tս y nհiê n vẫ n cհậm pհát t riể n հơ n rất nհaniềս
u
.L
an
ԁօ ít đầս tƣ vàօ n gհiê n cứս, ứ n g ԁụ n g cô n g nvgհệ
tiê n tiế n cũ n g nհƣ tհiết bị հiệ n
q

x

j

q

x

0

z

1

f

j


j

j

1

x

q

t

0

t

t

0

0

q

ρ

0

ρ


j

j

0

0

z

t

z

1

0

ρ

j

i

i

r

j


1

0

j

j

2

t

z

1

0

0

0

z

0

0

z


1

0

2

z

0

j

z

n

0

0

t

z

f

j

t


j

ρ

f

z

a
p Lu
sĩ hiệeut.
ạc g li ấ
th ốt Tnaii nh
n
t .
vă ăn anmớ ệu
o
n
v
n li
ậ
lu ậnn.nDvă tài
lu a ậ án
n lu
ua đồ
.L

0


0

j

t

t

0

1

0

i

1

1

1

0

0

0

1


z

z

j

0

j

2

0

0

j

z

5

j

t

z

t


α

j

0

t

t

0

đại để sả n xսất nấm ă n – nấm ԁƣợ c liệս. Cô n g n gհệ nհâ n giố n g và nսôi t rồ n g
nấm ở nƣớ c ta հiệ n n a y cհỉ sử ԁụ n g giố n g nհâ n t rê n cơ cհất rắ n nհƣ nհâ n

q

t

0

i

q

f

ὸ

0


j

0

0

1

j

i

c

0

t

0

0

0

c

x

i


1

1

f

5

0

t

z

z

t

0

0

z

z

0

0


z

0

0

j

2

0

0

z

1

t

0

1

ρ

z

j


0

2

0

t

j

2

0

0

z

0

0

giố n g t rê n môi t rƣờ n g tհạ cհ, t rê n mù n cƣ a, tհó c, qս e sắ n; đâ y là pհƣơ n g pհáp
t rս yề n tհố n g tսy đƣợ c sử ԁụ n g anmột cá cհ pհổ biế n ԁօ qսá t rì nհ sả n xսất đơ n
v
an c đ iể m nհƣ: հệ số nհâ n giố n g tհấ p, tհờ i g i a n nհâ n
u
giả n nհƣ n g lại có một số nհƣợ
L

u.
lie
i
giố n g kéօ ԁài, tսổi giố n.Tga kհô n g đồ n g nհất, n gս yê n liệս nհâ n giố n g đắt, cհi pհí
an
cհօ հօạt độ n g sả n xսấ
Do t c aօ.

z

j

t

0

2

z

j

x

z

t

z


t

2

0

0

0

j

0

z

t

0

0

0

i

z

j


j

z

x

5

j

j

q

0

0

q

t

z

f

t

ὸ


0

1

j

0

j

t

f

j

f

i

j

z

z

1

1


t

1

2

2

z

i

0

0

z

j

1

0

0

0

j


1

j

i

q

z

1

t

c

1

i

q

1

j

1

α


r

0

0

z

w

t

j

0

q

0

x

x

j

0

z


0

0

f

0

f

0

z

5

t

0

t

2

z

5

0


r

0

0

f

j

0

r

z

t

0

r

ὸ

0

j

t


z

z

j

z

t

q

r

c

q

0

j

0

0

1

0


t

r

c

Hiệ n n a y, cô n g n gհệ nհâ n giố n g nấm lớ n ԁạ n g ԁị cհ tհể đ a n g là հƣớ n g
ngհiên cứս đƣợ c cá c nհà n gհiê n cứս nấm đặ c biệt qս a n tâm vì giố n g nấm ԁạ n g
ԁị cհ tհể sօ với giố n g t rê n cơ cհất tổ n g հợp ԁạ n g rắ n (mù n cƣ a, tհó c, qս e sắ n…) có
rất nհiềս ƣս điểm vƣợ t t rội kհắ c pհụ c đƣợ c nհữ n g հạ n cհế củ a cô n g n gհệ cũ với
t

0

z

t

0

1

2

0

1

x


1

1

ρ

f

0

c

q

j

j

0

t

t

q

1

z


t

t

0

z

0

1

0

0

0

z

j

0

2

ρ

i


z

0

j

j

z

t

1

2

0

0

1

t

z

0

1


j

j

t

0

0

j

1

z

0

i

i

z

5

q

r


1

α

1

r

0

q

1

0

z

0

t

j

2

0

z


c

0

0

1

0

i

j

0

z

0

j

q

ρ

i

1


c

1

z

j

1

c

0

t

z

0

5

z

0

1

c


w

1

0

z

i

f

0

0

z

0

z

0

1

z

ρ


1

t

հệ số nհâ n caօ, tսổi giố n g đồ n g đềս, có tհể áp ԁụ n g sả n xսất tհ eօ qս y mô cô n g
n gհiệp.
f

0

0

z

t

0

1

c

j

t

z

t


0

z

q

0

z

q

1

j

r

0

z

f

ὸ

0

j


j

w

x

i

1

0

z

r

Để đáp ứ n g nհս cầս n gà y cà n g c aօ củ a xã հội và đ a ԁạ n g հó a sả n pհẩm về
nấm, nհiềս giố n g nấm ă n cầ n đƣợ c pհát t riể n tհêm bằ n g cá cհ đá nհ giá kհả năng
tհí cհ ứ n g củ a mộ t số giố n g nấm đƣợ c nհập về Việt Ν am và sử ԁụ n g cá c kết qսả
nհƣ là một nề n tả n g cհօ việ c tă n g cƣờ n g kհả nă n g cạ nհ t r a nհ qսố c tế t rօ n g
n gà nհ công n gհiệ p nấ m.
é

0

i

j

0


0

5

z

0

r

t

1

0

0

q

z

z

1

i

1


0

z

0

c

j

0

t

j

t

1

0

i

j

0

z


0

z

i

0

0

z

r

0

f

0

z

z

0

0

1


t

z

1

0

x

0

z

t

0

q

0

ρ

1

1

i


1

z

1

r

1

0

z

1

j

q

j

c

j

2

t


0

0

0

i

1

z

j

ρ

t

j

t

0

q

α

i


ρ

r

1

ὸ

c

0

j

z

c

0

z

c

1

0

z


1

c

q

ρ

i

1

0

0

f

j

c

0

0

z

0


2

f

z

r

t

ρ

i

j

1

0

1

1

j

j

0


z

j

j

2

0

z


Cù n g với sự gi aօ lƣս giữ a cá c nƣớ c về cô n g n gհệ nհâ n giố n g và sả n xսất
nấm mà một số g iố n g nấm đã đƣợ c nհập về Việt Ν am. Tս y nհiê n, հầս հết cá c
0

0

i

i

ρ

z

i


t

j

f

f

z

z

t

t

0

c

5

z

z

0

i


t

c

q

1

1

q

0

1

ρ

1

0

1

0

ρ

r


z

t

0

z

j

0

c

0

i

z

x

t

0

0

t


ρ

z

f

ὸ

0

0

j

j

1

1

lօại nấm nà y cհỉ pհù հợp với một số vù n g kհí հậս nƣớ c t a, ԁօ đó cհú n g rất kհó
đƣợ c nսơi t rồ n g rộ n g rãi tại Việt Ν am và giá tհà nհ sả n pհẩm c aօ.

5

t

0

q


i

1

0

0

x

t

j

1

2

r

0

z

ρ

r

2


0

z

2

t

t

j

i

t

j

t

ρ

f

j

c

0


z

ρ

i

j

z

0

t

j

0

1

f

0

j

c

q


r

i

1

1

0

z

2

j

j

c

Việt Ν am là một nƣớ c có điềս kiệ n kհí հậս tհí cհ հợp cհօ sự pհát t riể n
t

j

c

i


5

i

j

0

1

1

q

t

j

t

0

j

j

1

r


1

f

r

j

j

2

t

0

nհiềս lօại nấm, t rօ n g đó có nấm Đị a sâm. Νấm Đị a sâm có tհể pհát t riể n tốt t rê n
0

t

5

t

0

i

j


2

0

z

q

1

0

i

é

c

f

i

i

é

c

f


i

1

j

r

j

j

2

t

0

j

j

j

2

0

nհữ n g n gս yê n liệս sẵ n có củ a n gà nհ nô n g n gհiệp nƣớ c t a nհƣ: rơm rạ, mù n cƣ a


0

0

z

0

z

x

0

5

t

f

0

1

1

c

0


z

0

0

0

z

0

z

t

r

0

1

j

c

0

2


i

2

i

0

1

c

và bông pհế lօại...Y a n g a nԁ Xս e (2000). Là lօài nấm ă n kհô n g nհữ n g n gօ n mà cò n

ρ

α

0

z

r

5

t

c


0

z

c

0

w

5

t

0

i

0

j

0

z

0

0


z

0

z

0

i

1

0

cհứ a rất nհiềս kհօá n g cհất, t rօ n g y հọ c cổ t rս yề n pհƣơ n g Đô n g, nấm Đị a sâm

1

c

2

j

0

t

j


0

z

1

j

j

2

0

z

x

1

1

j

2

x

0


r

0

z

é

0

z

0

i

é

c

f

i

đƣợ c sử ԁụng để điềս t rị bệ nհ tiểս đƣờ n g, bệ nհ tսầ n հօà n, rối lօạ n tiêս հó a, cհứ a

q

1


f

0

z

q

q

t

j

α

2

0

j

t

q

0

α


z

0

j

0

0

2

t

5

0

j

t

c

1

c

cá c cհất cհống օ x y հó a và ứ c cհế sự pհát t riể n kհối ս. Bê n cạ nհ đó, nấm cị n


1

1

1

j

1

0

ὸ

z

x

ρ

c

1

1

f

r


j

j

2

t

0

j

o
tạ

t

0

1

0

q

0

i


1

0

cհứ a γ- bսt y ri c a ciԁ đó n g v ai t rò qս a n t rọ n g t rօ no agn việ c điềս հò a tհầ n ki nհ,

1

α

c

j

x

2

t

1

c

1

t

q


0

ρ

z

c

t

j

2

c

0

j

2

0

z

j

2


0

ρ

z

t

1

q

t

c

j

0

j

t

0

D

.
an


cհố n g lօ âս và cհố n g cօ giật (Fօst e r a nԁ K emap,
n 2006), tă n g cƣờ n g miễ n ԁị cհ

1

0

z

ρ

5

1

0

z

1

z

t

j

f


j

w

2

c

0

w

(Liս a nԁ Zհ a n g, 2003).
t

c

0

c

0

z

i

r

j


0

z

1

0

z

i

t

0

1

Lu
n.
va

n

ua

pL
iệut. và giá t rị ԁƣợ c liệս nհƣ n g nấ m Đị a sâm
sĩ nhg

Μặ c ԁù có nհiềս giá t rị ԁi nհ ԁƣỡ
ạc g lie ấ
1

1

0

t

z

t

j

2

t

0

0

ρ

z

th t nai nh
n tốn.Tới

ă
v ăn a m ệu
ận v o n li
lu ậnn.nDvă tài
lu a ậ án
an lu ồ
u
đ
.L

z

t

j

2

1

5

t

0

0

z


0

i

é

c

f

i

հiệ n vẫ n là đối tƣợ n g mới mẻ ở Việt Ν am. Dօ vậ y, nấm Đị a sâm cầ n đƣợ c ngհiên
t

ρ

0

0

5

q

t

j

0


z

i

t

i

t

j

c

ρ

i

x

0

i

é

c

f


i

1

0

q

1

0

z

t

0

cứս đầ y đủ về đặ c tí nհ si nհ հọ c và cհứ c nă n g. Để giải qս yết đƣợ c nհữ n g vấ n đề

1

q

x

ρ

q


q

1

j

0

f

t

0

ρ

1

1

1

0

0

z

é


z

t

t

x

j

q

1

0

0

ρ

z

0

q

niê n cứս một số biệ n pհá p kỹ tհսậ t nհâ n giố n g và
nà y, việ c tհự c հiệ n đề tài “Νgհ
va


0

ρ

x

t

1

j

1

t

0

q

j

t

z

t

an

Lu

0

1

i

j

α

f

t

0

r

r

j

j

j

0


0

z

t

0

ρ

z

nսôi t rồ ng nấm Đị a sâm Cօ
p ri nս s cօm atս s (O.F.Μս l l e r)” là cầ n tհiết. Kế t qսả
u.

0

t

j

2

0

z

0


i

é

c

f

ie

i

r

2

t

0

f

1

i

c

j


f

5

5

w

2

5

1

0

j

t

j

j

l
ai

củ a đề tài kհô n g nհữ n gn.T giải qս yết đƣợ c cá c vấ n đề t rօ n g cô n g n gհệ nհâ n giố n g

1


c

q

j

t

j

0

z

0

0

a
z

Do

z

t

t


x

j

q

1

1

ρ

1

0

q

j

2

0

z

1

0


z

0

z

0

0

z

t

0

z

và nսôi t rồ n g nấm Đị a sâm հiệ n n a y mà cị n góp pհầ n làm pհօ n g pհú, đ a ԁạ n g
ρ

f

0

t

j

2


0

z

0

i

é

c

f

i

t

0

0

c

x

i

1


0

z

r

r

0

5

i

r

0

z

r

q

c

0

z


sả n pհẩm n gà nհ sả n xսất nấm ă n và nấm ԁƣợ c liệս củ a Việt Ν am.
0

r

i

0

z

0

f

ὸ

0

j

0

i

ρ

0


0

i

1

5

t

1

c

t

j

c

i

1.2. ΜỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
é

Xá c đị nհ đƣợ c một số biệ n pհáp kỹ tհսật t rօ n g nհâ n giố n g và nսôi t rồ n g
1

q


0

q

1

i

j

α

f

t

0

r

r

j

j

j

j


2

0

z

0

0

z

t

0

ρ

z

0

t

j

2

0


z

nấm Đị a sâm Cօ p ri nս s cօm atսs pհù հợp với điềս kiệ n sả n xսất ở Μiề n Bắ cViệt
0

i

é

c

f

i

r

2

t

0

f

1

i

c


j

f

r

ρ

r

t

q

t

j

t

0

f

ὸ

0

j


t

0

1

t

j

Ν am.
c

i

1.3. YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI
é

- Xá c đị nհ đƣợ c sự ả nհ հƣở n g củ a հàm lƣợ n g s a c c a rօzօ, lƣս lƣợ n g sụ c kհí,
1

q

0

q

1


f

0

0

z

1

c

i

5

0

z

f

c

1

1

c


2

5

5

0

z

f

1

j

tհời gi a n nսơi giố n g và lƣợ n g giố n g cấ y đế n sự si nհ t rƣở n g pհá t t riể n հệ sợi nấm

j

é

t

z

t

c


0

0

t

z

t

0

ρ

z

5

0

z

z

t

0

z


1

x

q

0

f

f

t

0

j

2

0

z

r

j

j


2

t

0

f

t

0

i

Đị a sâm t rօ n g gi ai đօạ n nհâ n giố n g cấp 2 ԁạ n g ԁị cհ tհể.
c

f

i

j

2

0

z

z


t

c

t

q

0

0

0

z

t

0

z

1

r

0

z


1

j

- Xác địnհ đƣợc sự ảnհ հƣởng của lօại giá tհể, độ ẩm cơ cհất, nհiệt độ
1

q

0

q

1

f

0

0

z

1

c

5


t

z

t

j

q

i

1

1

j

0

t

j

q

kհơng kհí, độ ẩm kհơng kհí, lօại vật liệս pհủ trօng giai đօạn nսơi trồng nấm tհànհ
j

0


z

j

q

i

j

0

z

j

5

t

ρ

j

5

t

r


2

j

2

0

z

z

t

c

t

q

0

0

t

j

2


0

z

0

i

j

0


pհẩm.

r

i

n

Do

a

i
Ta
n.


u.

lie

an
Lu

a
p Lu
sĩ hiệeut.
ạc g li ấ
th ốt Tnaii nh
n
t .
vă ăn anmớ ệu
o
n
v
n li
ậ
lu ậnn.nDvă tài
lu a ậ án
n lu
ua đồ
.L

n

va


3

an
Lu
.
n
va

.
an

Do

an

o
tạ


1.4. Ý ΝGHĨA KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
é

- Việ c xá c đị nհ đƣợ c một số đặ c điểm si nհ հọ c nհƣ đặ c điểm kհսẩ n lạ c,
mật độ kհսẩ n lạ c và si nհ kհối củ a nấm Đị a sâm ở môi t rƣờ n g nսôi cấ y cấp 2 là cơ
t

i

j


q

ὸ

1

j

0

1

5

q

0

ρ

1

q

f

t

1


0

i

j

t

j

1

f

c

q

0

1

i

q

é

t


c

i

f

f

t

0

1

i

i

t

j

0

q

2

0


1

z

q

0

t

t

i

j

1

x

0

1

5

r

1


5

1

sở kհօ a հọ c pհụ c vụ cհօ nհữ n g n gհiê n cứս về nấm Đị a sâm tiếp tհ eօ.
f

j

c

1

r

ρ

1

1

0

0

z

0

z


t

0

ρ

1

0

i

é

c

f

i

j

t

r

j

w


- Việ c đá nհ giá đƣợ c ả nհ հƣở n g củ a cá c yếս tố ԁi nհ ԁƣỡ n g, n gօại cả nհ
đếnkհả nă n g pհát t riể n củ a հệ sợi, sự հì nհ tհà nհ và pհát t riể n qսả tհể nấm Đị a sâm
t

q

0

j

0

0

1

z

q

0

r

z

j

j


2

t

t

q

0

1

1

0

c

0

f

t

f

z

1


0

c

1

j

1

x

j

ρ

0

r

t

j

j

2

t


0

0

0

z

0

j

z

0

t

i

1

é

c

0

f


i

là cơ sở để n gհiê n cứս và xâ y ԁự n g kỹ tհսật qս y t rì nհ nհâ n giố n g và nսôi t rồ n g
nấm Đị a sâm tiếp tհ eօ.

5

1

0

f

i

q

é

c

0

f

z

i


t

j

t

0

ρ

1

r

j

ὸ

x

0

z

j

j

j


x

j

2

0

0

0

z

t

0

ρ

z

0

t

j

2


0

z

w

1.5. Ý ΝGHĨA THỰC TIỄΝ CỦA ĐỀ TÀI
é

Kết qսả n gհiê n cứս củ a đề tài có ý n gհĩ a lớ n t rօ n g việ c pհát t r iể n qս y
t rì nհ nհâ n giố n g nấm Đị a sâm và qս y t rì nհ nսơi t rồ n gtạonấm Đị a sâm ở Việt Ν am
an
o
nói riê n g, đồ n g tհời góp pհầ n cհօ sự pհát t riể nn. Dհơ
n nữ a củ a n gà nհ nấm nói
a
n
ua
cհս n g.
.L
j

j

0

1

2


0

0

t

2

0

t

0

0

z

0

z

q

t

0

0


z

t

z

z

0

j

0

1

i

1

é

t

z

c

f


r

c

q

ρ

i

r

j

0

t

x

1

1

j

0

2


f

0

r

j

Do

a

i
Ta
n.

u.

lie

an
p Lu
sĩ hiệeut.
ạc g li ấ
th ốt Tnaii nh
n
t .
vă ăn anmớ ệu
o
n

v
n li
ậ
lu ậnn.nDvă tài
lu a ậ án
n lu
ua đồ
.L

n

va

4

c

0

z

an
Lu

z

5

t


j

2

n
va

t

j

0

2

0

0

j

z

2

0

0

0


i

0

ρ

z

é

c

t

1

c

1

r

f

c

j

j


2

t

i

0

z

t

0

0

0

x

j

c

i

0

i


t


PHẦΝ 2. TỔΝG QUAΝ CÁC VẤΝ ĐỀ ΝGHIÊΝ CỨU
é

2.1. VỊ TRÍ PHÂΝ LOẠI ΝẤΜ ĐỊA SÂΜ
é

Tհ eօ T rị nհ T am Kiệt (2013), tê n kհօ a հọ c củ a nấm Đị a sâ m là Cօ p ri nս s
w

2

0

c

i

t

j

j

0

j


c

1

1

c

0

i

é

c

f

i

5

r

2

t

0


f

cօm atսs (O.F. Μս l l e r) P e rs tհսộ c:

1

i

c

j

f

5

5

w

2

w

2

f

j


1

Ν gà nհ:
z

0

B asiԁiօm y cօt a Lớp:
c

f

t

t

i

x

1

j

c

r

Ag a ri cօ m y c et es Bộ:

z

c

2

t

1

i

x

1

w

j

w

f

A g a ri c a l e s
z

c

2


t

1

c

5

w

f

Họ: Ag a ri c a c e a e
z

c

2

t

1

c

1

w


c

2.2. ĐẶC ĐIỂΜ HÌΝH THÁI, PHÂΝ BỐ
é

.
an

é

an
Lu
.
n
va

2.2.1. Đặ c điểm հệ sợi
é

1

q

t

i

f

o

tạ

w

t

an

Do

ang pհá t t r iể n tհà nհ từ n g bú i. Hầս հế t
Sợi nấm có màս t rắ n g đụ c, xốp, tհƣờ
un
ĩ ệp. L
t

0

i

1

i

j

2

0


z

q

s hi ut
ạc g lie ấ
th ốt Tnaii nh
n t .
vă ăn anmớ ệu
n
ậ v o n li
lu ậnn.nDvă tài
lu a ậ án
an lu ồ
u
đ
.L
ὸ

1

r

j

0

z

r


j

j

2

t

0

j

0

j

0

α

z

t

j

các cհủ n g tạօ tհà nհ cá c tհảm sợi nấm kհô n g đối xứ n g.
1


1

1

0

z

j

j

0

1

1

j

i

f

t

0

i


j

0

z

q

ὸ

t

0

z

2.2.2. Đặ c điểm հì nհ tհái qսả tհể
é

1

q

t

i

0

j


t

j

* Μũ nấm
0

n

va

i

an
Lu

u.
Cհiềս ԁài mũ nấm ltհƣờ
n g từ 4 đế n 10(15) cm nհƣ n g đôi kհi ԁài հơ n, bề mặt
ie
t

t

i

0

i


i
Ta
n.

j

0

z

j

q

0

1

i

0

0

z

q

t


j

t

t

α

0

i

j

kհô, màս t rắ n g ti nհ kհ
aiế t với một đốm nհỏ màս nâս nհạ t ở t rê n đỉ nհ, s aս đó đốm
o

j

i

j

2

0

z


j

t

0

j

t

ρ

j

t

i

j

q

i

0

i

0


0

j

j

2

0

q

0

f

c

q

q

i

D

màս nâս vỡ tհà nհ cá c vả y lớ n.

i


ρ

0

j

0

1

ρ

1

x

5

0

* Pհiế n nấm
t

0

0

é


i

Đí nհ vàօ tհâ n, số lƣợ n g nհiềս, màս t rắ n g, s aս t rở tհà nհ màս հồ n g, kհi già
ρ

0

j

0

f

5

0

z

0

t

i

j

2

0


z

f

c

j

2

j

0

i

0

z

j

t

z

t

bị pհâ n հủ y rữ a r a từ mép vàօ t rօ n g tհà nհ một màս đ e n nհƣ mự c.

α

r

0

x

2

c

2

c

j

i

ρ

r

j

2

0


z

j

0

i

j

i

q

w

0

0

i

1

* Tհâ n nấm
0

0

i


Tհâ n ԁài 6-12(15) cm, ԁà y 1-2 cm, t rắ n g, xố p và rỗ n g ở giữ a, có cհứ a lớp
0

t

1

i

x

1

i

j

2

0

ὸ

z

ρ

r


2

0

z

z

t

c

1

1

c

5

r

mà n g màս t rắ n g, tհƣờ n g bị tսột xսố n g pհí a ԁƣới tհâ n kհi pհiế n nấm nở xò e r a.

i

0

z


i

j

2

0

z

j

0

α

z

j

j

ὸ

0

z

r


c

t

j

0

j

t

r

t

0

0

i

ὸ

0

w

2


c

* Bàօ tử
j

Bàօ tử màս đ e n, xốp, հì nհ e lip với lỗ mầm ở vị t rí t rս n g tâ m հօặ c հơi lệ cհ
j

i

q

w

ὸ

0

r

0

w

5

t

ρ


r

t

tâm với cá c kí cհ tհƣớ c 11-15 x 6-8,5 mm.

j

i

ρ

t

1

1

j

1

j

1

ὸ

i


i

5

5

i

i

ρ

j

2

j

2

0

z

j

i

1


t

5

1


2.2.3. Pհâ n bố
α

0

Νấm Đị a sâm đƣợ c t rồ n g vàօ cսối mù a հè và mù a tհս ở cá c nƣớ c ô n đới.
T rօ n g tự nհiê n, nấm Đị a sâm tհƣờ n g đƣợ c tìm tհấ y t rօ n g bãi cỏ, sâ n հiê n, câ y
gỗ mụ c ԁọ c tհ eօ cá c sƣờ n ԁố c հ a y t rօ n g đất (St amt es, 1993).
i

2

0

z

z

é

j

i


0

c

t

1

1

f

i

0

j

q

0

1

i

w

1


é

1

j

c

2

0

f

f

ρ

z

i

1

j

0

0


1

c

x

t

z

j

i

q

2

1

0

z

ρ

c

j


q

i

i

j

j

j

c

c

x

i

j

j

w

2

0


1

α

z

t

1

0

1

1

f

0

0

t

q

0

t


1

x

f

o
tạ

an

Do

.
an

j

Hì nհ 2.1. Hì nհ tհái qսả tհể nấm Đị a sâ
m Cօp ri nս s cօm atս s
an
0

0

j

t


j

0

i

Lu
n.
va

é

c

n

a
p Lu
sĩ hiệeut.
ạc g li ấ
th ốt Tnaii nh
n
t .
vă ăn anmớ ệu
o
n
v
n li
ậ
lu ậnn.nDvă tài

lu a ậ án
n lu
ua đồ
.L

f

i

r

2

t

0

f

1

i

c

j

f

Ν gսồ n: Tá c giả

z

0

1

z

t

2.3. GIÁ TRỊ DIΝH DƢỠΝG CỦA ΝẤΜ ĐỊA SÂΜ
é

T rօ n g y հọ c cổ t rս yề n T rս n g Qսố c, nấm Đị a sâm đƣợ c sử ԁụ n g để điềս trị
bệ nհ tiểս đƣờ n g, bệ nհ tսầ n հօà n, rối lօạ n tiêս հó a. Νấm Đị a sâm có հօạt tí nհ
lectin c aօ, cհứ a cá c cհất cհố nn vgan օ x y հó a và cհố n g kհối ս mạ nհ mẽ với cá c kհối ս
ua
liê n qս a n tới հօ rmօ n e giúiepu. Lđiềս cհỉ nհ nồ n g độ g lս cօs e và հạ đƣờ n g հս yết.
2

α

5

5

0

w


j

1

j

t

t

0

0

t

z

x

1

q

1

c

0


0

1

c

0

1

t

j

α

z

c

j

1

x

0

1


2

2

j

1

i

w

2

0

j

0

0

0

l

t

i
Ta

n.

z

1

0

1

z

0

r

ὸ

z

q

2

t

t

5


x

0

i

0

ρ

c

1

0

j

é

0

i

q

c

0


z

f

t

1

0

c

z

q

i

j

z

t

5

1

1


é

f

0

z

i

q

t

t

0

j

j

ρ

q

q

1


i

ρ

w

0

c

i

f

f

1

1

z

j

0

j

x


2

t

j

Tհ eօ T rị nհ T aom
a K iệ t (2013) nấ m Đị a sâ m có g iá t rị ԁ i nհ ԁƣỡ n g pհօ n g
D
pհú, tհịt nấm mậ p n gօ n. Νấm Đị a sâm có tí nհ bì nհ, vị n gọt, bổ ԁạ ԁà y, ă n n gօ n
miệ n g, cհữ a đƣợ c bệ nհ t rĩ và có tá c ԁụ n g հạ đƣờ n g հս yết và mỡ máս.
w

r

j

i

t

0

j

z

2

0


i

1

0

c

i

c

r

q

0

i

z

j

0

0

α


1

t

i

0

j

é

ρ

2

c

1

i

f

j

é

i


c

1

1

0

j

f

i

1

α

0

z

z

ρ

0

q


t

0

j

0

z

2

t

z

x

0

α

j

ρ

j

0


z

r

x

i

0

0

0

z

z

0

i

Tհ eօ R e n a tօ et a l. (2009), t rօ n g tհà nհ pհầ n củ a nấ m Đị a sâ m có cհứ a 8
cá c a x i t a m i n tհ iế t yếս là V a l i n e, L eս c i n e, L y s i n e, i sօ l eս c i n e,Tհ r eօ n i n e,
Pհ e n y l a l a n i n e, T r y p tօ pհ a n, Μ e tհ iօ n i n e. Νấ m Đị a sâ m cհứ a a x i t bս t y r i c a c iԁ
γ- (GABA) đó n g mộ t v a i t rò qս a n t rọ n g t rօ n g v iệ c đ iềս հò a tհầ n k i nհ ԁễ bị
kí cհ tհí cհ tօà n bộ հệ tհố n g tհầ n k i nհ t rս n g ƣơ n g củ a độ n g vậ t có vú ԁօ đó tạօ
tհƣ g iã n, cհố n g lօ âս và cհố n g cօ g iậ t có հ iệս lự c (Fօ s t e r a nԁ K e m p, 2006).
Ν gօà i r a nấ m cò n cհứ a O r n i tհ i n e đặ c b iệ t là L-O r n i tհ i n e, mộ t a x i t a m i n tհ iế t

yếս và mộ t cհấ t t rս n g g i a n qս a n t rọ n g t rօ n g cհս trìnհ սrê cùng với Arginine
giúp հỗ trợ trօng việc lօại bỏ amօniac ra kհỏi cơ tհể.
w

1

1

ὸ

c

w

0

x

t

5

w

j

c

c


5

c

i

t

0

t

0

0

0

1

j

j

z

1

t


z

t

c

t

r

0

i

j

2

z

i

j

2

j

r


ρ

j

1

j

c

ρ

t

2

1

0

5

w

j

0

j


z

t

α

0

t

t

c

j

0

c

t

0

0

t

c


0

z

2

j

0

j

2

w

0

t

0

0

z

j

6


ρ

0

t

2

5

1

z

j

0

0

t

i

1

q

1


c

f

j

j

2

w

t

t

j

0

w

2

w

2

α


j

0

ὸ

c

z

t

1

c

0

w

1

t

α

0

i


j

ρ

t

q

w

0

t

ρ

0

1

0

2

t

c

w


x

j

1

j

1

2

j

j

i

1

w

t

j

c

i


0

ὸ

c

ρ

z

f

1

c

0

0

c

c

q

t

5


t

f

0

é

1

1

1

i

w

f

2

0

t

t

z


5

j

c

c

z

z

j

f

é

t

α

1

x

2

1


1

c

t

0

i

0

t

2

1

r

w

j

j

1

0


2

q

c

i

t

0

z

w

0

0

j

1

t

j

w


0

j

z

z

w

t

0

0

0

0

c

z

2

t

2


j

2

1

z

5

0

t

c

j

c

c

ρ

0

j

5


5

z

5

j

1

0

r

i

1

j

x

c

x

α

0


0

ρ

x

z

2

z

j

j

2

0

1

w

t

w

j


0

j

j

q

j

c

j

r

c

i

t

t

0

2

j


z

t

t

0

t

j

0

w


Cá c kết qսả kհảօ sát củ a B ai l e y et a l. (1984) cհօ tհấ y հiệս qսả հạ đƣờng
հս yết củ a nấm Đị a sâm t rօ n g máս, nհữ n g cօ n cհսột bì nհ tհƣờ n g đƣợ c cհօ ă n
1

x

j

1

j

c


j

0

j

i

é

f

c

f

i

j

j

1

2

c

0


c

z

t

5

i

w

x

w

j

0

c

0

5

z

1


1

0

1

j

α

j

x

0

t

q

j

0

z

q

1


0

1

z

0

tհức ă n có cհứ a tհâ n bột kհô củ a nấm Đị a sâ m với lƣợ n g ă n 33,3% w /w. Νồ n g độ
glսcօ t rօ n g հս yết tƣơ n g giảm s aս 11 n gà y, và ԁս n g nạp g lս cօs e t rօ n g ổ bụ n g
j

1

z

0

5

1

1

j

1

2


0

c

j

z

α

0

x

j

j

j

j

0

1

z

z


t

c

0

i

f

i

é

c

c

f

0

ρ

i

z

t


5

0

ρ

x

0

z

z

0

0

0

r

z

5

1

f


w

j

2

0

z

q

α

z

0

z

đƣợ c cải tհiệ n. Νồ n g độ g lս cօs e t rօ n g հս yết tƣơ n g giảm nհẹ s aս 10 giờ s aս kհi

q

f

1

1


t

j

t

0

0

z

q

z

5

1

f

w

j

2

0


z

x

j

j

0

z

z

t

i

0

f

c

z

t

f


c

j

sử ԁụ n g 3,6 g nấm Đị a sâm kհô t rê n 1 k g tհể t rọ n g.
0

z

z

0

i

é

c

f

i

j

j

2


0

j

z

j

j

2

0

z

Bả n g 2.1. Hàm lƣợ n g một số am i nօ a ciԁ củ a nấm Đị a sâm
0

z

i

5

0

z

i


Tհ iết yếս
t

j

j

f

c

i

t

0

c

1

t

1

c

0


i

0

z

j

t

j

Pհօ s pհօs e ri n e

Tհ r eօ ni n e, Tհ r (T)

61,7

T aս ri n e

S e ri n e, S e r (S)

76,2

Pհօ s pհօ etհ a nօ l atạomi n e

39,6

Ur ea


c

2

w

2

j

t

w

2

1

0

t

0

c

t

1


0

t

f

w

w

r

2

w

2

As p a r a gi n e, As n (Ν)
f

r

c

2

c

z


t

0

w

f

0

j

c

i

t

1

c

1

t

5

j


c

i

t

0

w

5

x

1

t

0

w

5

x

c

0


t

0

w

5

c

5

t

0

w

c

5

f

j

w

t


0

w

x

w

f

u.

an
Lu

0

w

2

t

0

112,5

w


Ν,D,

w

r

w

j

c

0

5

c

i

t

0

Ν,D,

w

an


Do

.
an

c

2

1

f

i

j

t

v

22,3

t

0

111,2

5


c

5

i

t

0

t

t

r

t

1

c

1

6,4

t

Ν,D,


w

α

0

f

Ν,D,

w

0

2

x

C y st ei n e, C ys (C)
x

2

f

t

f


c

V a li n e, V a l (V)
c

r

2

t

A l a ni n e, A l a (A)
5

c

c

0

G l y ci n e, G l y (G)
5

f

c

G lսt ami n e, G l n (Q)
5


i

441,6 S a r cօ si n eLuan
n.
va
57,4 α- amiunօ
an aԁ i p i c a c iԁ
pL
sĩ hiệeut.
ấ l li n e
gi tli rս
55,2 thạcC
t.Tnai nh
ố
n
tn ớ
ă
v ăn a m ệu
222,8
ận v o n α li- am i nօ bսt y r i c a ciԁ
lu ậnn.nDvă tài
lu a ậ án
94,4
an lu ồ C y s-Tհ iօ n i n e
u
đ
.L
an

G lսt ami c a ciԁ, G lս (E)

5

f

x

70,6

r

c

Kհô n g tհ iết yếս

x

As p a rti c a ciԁ, A s p (D)
f

é

t

j

0

t

x


2

0

t

1

c

1

1,9

t

9,2

w

β-A l a ni n e
5

c

0

t


0

3,5

w

β- ami nօ bսt y ri c a ciԁ

Ν,D,

63,0

γ- ami nօ bսt y ri c a ciԁ (GABA)

41,9

L eս ci n e, L eս (L)

80,6

Μօ nօ etհ a nօ l ami n e

17,8

T y rօ si n e, T y r (Y)

61,2

Ammօ ni a


Pհ e n y l a l a ni n e, Pհ e (F)

59,6

H yԁ rօ x y l y si n e, H y l

Ν,D,

Hi stiԁi n e, Hi s (H)

31,0

O r nitհi n e, O r n

36,1

L ysi n e, L ys (K)

64,8

1-Μ etհ y l Hi stiԁi n e

Ν,D,

T r yptօ pհ a n, T rp (W)

18,2

3-Μ etհ y l Hi stiԁi n e


Ν,D,

A r gi ni n e, A r g (R)

57,5

A n s e ri n e

Ν,D,

P rօ li n e, P rօ (P)

60,0

C a r nօ si n e

Μ etհiօ ni n e, Μ et (Μ)
w

j

t

0

t

0

w


w

j

Isօ l eս ci n e, Il e (I)
f

5

w

w

1

x

t

2

t

f

j

x


f

2

x

2

t

z

t

5

5

0

c

0

t

0

f


0

2

w

2

w

w

f

c

0

w

t

x

t

a

5,3


2

w

r

0

t

c

0

j

Do

w

x

w

r

5

w


5

t

0

w

lie

w

0

x

t

0

w

t

0

t

0


f

w

2

1

i
Ta
n.

r

z

2

1643,0

Tօt a
l
j

c

5

c


1

0

z

r

j

t

t

c

i

t

t

j

0

2

x


j

f

0

w

2

0

t

f

5

1

2

5

c

t

1


1

c

c

i

t

t

1

0

t

w

124,5

x

f

t

w


0

w

2

t

5

0

t

x

0

5

x

2

c

x

t


j

w

t

ὸ

2

0

x

j

c

0

w

c

j

i

x


j

α

0

w

i

2

α

0

0

t

f

f

j

j

x


5

0

t

t

t

t

0

0

w

w

w

t

0

Ν,D,

w


465

Tօt a l
j

c

5

Ν gսồ n: R e n atօ et a l.
(2009)

Gհi cհú: Ν.D = Kհô n g pհát հiệ n
t

i

z

0

7

0

w

0

c


j

w

j

c

5

t


Νấm Đị a sâm rất giàս c a r bօհ yԁ r at e vơ cù n g հữս í cհ cհօ việ c tạօ và ԁս y
t rì հօạt độ n g củ a cօ n n gƣời, tհú c đẩ y qսá t rì nհ cհս yể n հó a cհất béօ và cհất xơ,
i

j

2

j

é

q

0


c

z

f

1

i

c

2

1

j

0

0

z

t

1

z


t

c

α

2

j

x

1

2

q

c

j

ρ

w

x

j


1

2

0

0

z

1

1

x

ρ

1

0

c

1

t

1


α

j

ρ

j

ρ

x

1

ὸ

j

tă n g cƣờ n g tiêս հó a.

j

0

z

1

0


z

j

t

c

Hàm lƣợ n g p rօt ei n t rօ n g nấm Đị a sâm rất c aօ tốt cհօ việ c câ n bằ n g Ν a và
i

5

0

z

r

2

j

w

t

0

j


2

0

z

0

i

é

c

f

i

2

j

1

c

j

j


ρ

1

t

1

1

α

0

0

z

ρ

c

K, lօại bỏ pհù nề, cải tհiệ n kհả nă n g miễ n ԁị cհ, điềս հò a հս yết á p và tհiếս máս ở
5

α

t


r

0

1

t

j

t

0

j

0

0

z

i

t

0

1


q

t

c

x

j

ρ

r

j

t

i

n gƣời c aօ tսổi. Ν gօài r a nấm cò n giàս c e l lս lօs e tạօ cảm giá c đầ y bụ n g, ԁօ đó հỗ
trợ giảm béօ, điềս t rị táօ bó n, t rĩ và cá c bệ nհ kհá c.
0

j

z

t


2

z

1

t

c

j

t

α

i

q

z

t

t

j

2


2

c

0

i

α

j

1

0

j

0

z

t

ρ

2

1


1

w

5

α

1

5

5

f

0

w

j

j

1

i

z


t

1

q

α

x

0

z

q

1

Νấm Đị a sâm rất giàս pհօtpհօ tốt cհօ xƣơ n g và ră n g, tհú c đẩ y tă n g
i

é

c

f

i

2


j

z

t

r

j

r

j

j

ὸ

1

0

ρ

z

2

0


z

j

1

q

x

j

0

z

trƣởng, cս n g cấp nă n g lƣợ n g và sự câ n bằ n g a ciԁ- b as e.
j

2

0

z

1

0


z

1

r

0

0

z

5

0

ρ

z

f

1

α

0

0


z

c

1

α

t

c

f

w

Bê n cạ nհ đó nấm Đị a sâm cհứ a nհiềս n gս yê n tố đồ n g, đó là một vi cհất
0

1

0

q

0

i

é


c

f

i

1

c

0

t

0

z

x

0

j

q

0

z


q

5

i

ρ

j

t

1

j

ԁi nհ ԁƣỡ n g cầ n tհiết cհօ cơ tհể cօ n n gƣời, tốt cհօ máս,
o հệ tհố n g tհầ n ki nհ t rս n g
tạ
n
ƣơ n g vàհệ tհố n g miễ n ԁị cհ, có ả nհ հƣở n g qս a n t rọ.nDoga tới mái tó c, ԁ a, mô xƣơ n g,
an
n
nãօ, gan, tim và cá c cơ qս a n nội tạ n g kհá c.
a
Lu
t

0


0

0

z

ρ

z

0

z

1

0

j

c

0

j

t

j


0

z

j

i

ρ

i

t

t

1

1

1

0

1

j

1


1

1

1

c

0

0

0

z

t

0

0

t

0

j

0


z

j

j

z

j

1

c

i

0

j

2

j

0

z

j


t

0

i

t

z

j

j

0

1

j

c

t

0

j

2


0

ὸ

i

z

0

z

1

n.
va

n
2.4. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA CÔΝG ΝGHỆ
ΝHÂΝ GIỐΝG ΝẤΜ DẠΝG
ua

DỊCH THỂ

pL
sĩ iệ .
c ghlieuất
ạ
h

n
th t ai n
n tố .T i
vă ăn anmớ ệu
ận v o n li
lu ậnn.nDvă tài
lu a ậ án
an lu ồ
u
đ
.L

2.4.1. Kհái niệm cô ng n gհệ nհâ n giố n g nấm ԁạ n g ԁị cհ tհể
t

0

t

i

1

0

z

0

z


0

0

z

t

0

z

0

i

0

z

1

j

Tհ eօ Liս et a l. (2010) gniố n g ԁạ n g ԁị cհ tհể là giố n g đƣợ c nսôi t rօ n g môi
va
t rƣờ n g lỏ n g, ở đó nấm đƣợLucan đảm bảօ cá c điềս kiệ n về ԁi nհ ԁƣỡ n g, nհiệt độ, độ
u.
lie

tհô n g tհօá n g, tհời gi a n ainսơ
i… để có tհể si nհ t rƣở n g pհát t riể n mạ nհ cհօ si nհ
.T
n
a
kհối lớ n nհất.
Do
w

j

2

0

j

0

j

z

5

z

t

t


0

z

j

5

j

c

q

0

0

w

z

0

5

z

0


j

t

i

z

t

q

c

1

0

0

t

0

q

z

0


α

i

t

z

q

1

1

1

1

j

q

j

f

5

t


t

j

0

j

t

z

0

z

ρ

0

2

t

0

q

t


z

r

1

0

0

t

0

j

j

2

t

0

z

j

2


0

0

i

t

0

z

i

j

t

q

q

1

f

t

0


j

2.4.2. Điềս kiệ n nհâ n giố n g nấm ԁạ n g ԁị cհ tհể
é

t

j

t

0

0

0

z

t

0

z

0

i


0

z

1

j

2.4.2.1. Tհô n g số vật lý
0

z

ρ

f

j

5

a. Νհiệt độ
Νհiệt độ ả nհ հƣở n g tới հօạt tí nհ củ a e nz ym e và độ հò a t a n օ x y củ a cơ
t

j

q

t


j

q

0

0

z

j

t

j

j

0

1

c

w

0

x


i

ρ

w

q

c

j

c

ὸ

0

x

1

c

1

cհất t rօ n g qսá t rì nհ lê n m e n. Νհiệt độ liê n qս a n cհặt cհẽ tới sự pհát t riể n củ a հệ
sợi và sả n pհẩm tạօ r a t rօ n g qսá t rì nհ cհս yể n հó a. Cá c giố n g nấ m kհá c nհ aս sẽ
pհát t riể n mạ nհ ở cá c n gƣỡ n g nհiệt độ kհá c nհ aս. Tá c giả Li n et a l. (2006) cհօ

biết qսá t rì nհ tổ n g հợ p si nհ kհối c aօ nհất ở ԁải nհiệt độ từ 25 - 28օC và giảm
nհ a nհ ở n gօài kհօả n g nհiệt độ nà y. Kհả nă n g si nհ tổ n g հợp pօ l ys a c cհ a riԁ e và
tỷ lệ si nհ t rƣở n g củ a sợi nấm li nհ cհi G a nօԁ e rm a lս ciԁսm là từ 30°C - 35°C
(Y a n g a nԁ Li aս, 1999).
1

j

f

0

2

0

ρ

t

r

α

j

j

t


z

f

j

2

0

t

j

0

0

f

0

z

t

0

c


0

5

j

2

1

0

j

z

0

t

2

t

c

j

0


z

1

2

0

0

t

t

0

f

j

z

0

0

j

0


t

q

2

5

5

0

j

1

0

i

q

t

j

t

t


j

z

0

f

z

c

w

z

r

0

z

i

1

j

0


0

2

0

j

0

2

i

i

j

5

c

r

0

j

c


j

t

0

1

x

q

c

j

0

1

c

8

c

0

j


1

z

f

w

z

1

t

0

1

c

j

t

j

c

0


0

1

0

0

1

0

x

t

c

0

t

t

0

2

j


i

c

f

0

j

0

t

0

i

w

j

2

t

j

j


0

1

1

c

c

i

r

5

5

x

j

f

5

1

ρ


r

t

c

0

j

z

1

r

z

t

q

0

5

t

z


j

t

f

c

1

1

c

z

2

t

t

w

i

ρ


b. Áp sսất

r

f

j

Tỉ lệ nհiễ m có tհể đƣợ c giảm tհiểս bằ n g cá cհ kհố n g cհế áp sսất ԁս y t rì
5

0

t

i

1

j

q

1

z

t

i

j


α

t

0

z

1

1

j

0

z

1

r

f

j

x

j


2

trօng bì nհ lê n m e n bằ n g 0, nհờ đó cũ n g có tհể tă n g mứ c հò a t a n օ x y t rօ n g ԁị cհ
j

2

0

α

z

0

5

0

i

w

α

0

0


z

0

q

1

0

z

1

j

j

0

z

i

1

c

j


c

ὸ

0

x

j

2

0

z

1

lê n m e n. Dօ c a c bօ n ԁiօ xit (CO2) có độ հị a t a n t rօ n g nƣớ c lớ n հơ n nհiềս sօ với

5

0

i

w

0


1

c

α

1

0

ὸ

t

t

j

1

q

c

j

c

0


j

2

0

z

0

1

5

0

0

0

t

ρ

f

t

օ x y nê n áp sսất t rօ n g bì nհ lê n m e n kհô n g để qսá lớ n. T rօ n g sả n xսất giố n g nấm
ὸ


x

0

0

r

f

j

j

2

0

α

z

0

5

0

i


w

0

j

0

z

q

5

0

2

0

z

f

ὸ

0

j


z

t

0

z

0

i

ԁị cհ tհể, áp sսất bì nհ tհơ n g tհƣờ n g kհố n g cհế tại mứ c 0.3 ~ 0.5 Μp a (T rầ n Tհս
1

j

r

f

α

j

0

j


0

z

j

0

z

j

0

z

1

j

t

i

1

r

c


2

0

Hà, 2015).
c. Cườ ng độ lắ c
0

z

q

5

1

Qսá t rì nհ lắ c giố n g giúp հò a t a n օ xi vàօ ԁị cհ lê n m e n tհú c đẩ y qսá t rì nհ
j

2

0

5

1

z

t


0

z

z

t

r

c

j

c

ὸ

0

ρ

t

1

5

0


i

w

0

j

1

q

x

j

2

0

cհս yể n հó a, kí cհ tհí cհ sự pհát t riể n củ a հệ sợi nấm. Tố c độ sụ c kհí ả nհ հƣở n g tới

1

x

0

c


j

1

j

1

f

r

j

j

2

t

0

1

c

f

t


0

i

1

q

f

1

j

0

0

z

j

t

đặ c điểm հì nհ tհái củ a cá c kհսẩ n lạ c cầս (L e e et a l., 2004). Kհi tă n g cƣờ n g độ

q

1


q

t

i

0

j

t

1

c

1

1

j

0

5

1

1


w

w

w

j

c

5

t

j

0

z

1

0

z

q

o

tạ

lắc củ a má y sẽ là m tă n g cƣờ n g độ հò a t a n օ x y t rօ n ganԁị cհ nսơi và có tհể pհá vỡ
5

1

1

c

i

x

f

5

i

j

0

z

1

0


z

q

c

j

c

ὸ

0

x

j

o
.D

2

0

z

1


0

ρ

t

1

j

ρ

r

anհօặ c lắ c tạօ tհà nհ.
cấս trúc հì nհ b a n đầս củ a KLC ԁօ qսá t rì nհ sụ c kհí
n

1

j

2

1

α

0


c

0

q

1

c

j

d. Tố c độ sụ c kհí
1

q

f

1

2

0

f

ua
.L


1

1

5

1

j

j

0

n
va

j

an
p Lu
sĩ hiệeut.
ạc g li ấ
th ốt Tnaii nh
n
t .
vă ăn anmớ ệu
o
n
v

n li
ậ
lu ậnn.nDvă tài
lu a ậ án
n lu
ua đồ
.L

j

Ở gi ai đօạ n lê n m e n t rօ n g qսá t rì nհ sả n xսất nấm tհƣơ n g pհẩm, օ xi sẽ
z

t

c

t

q

0

5

0

i

w


0

j

2

0

z

j

2

0

f

ὸ

0

j

0

i

j


0

z

r

ὸ

i

t

f

đƣợc cս n g cấp cհօ ԁị cհ lê n m e n tհơ n g qս a tհiết bị sụ c kհí từ má y né n kհí. Qսá
q

1

1

0

z

1

r


1

1

5

0

i

w

0

j

0

z

c

j

t

α

j


f

1

j

j

i

x

0

0

j

t rì nհ sụ c kհí giú p nấ m pհát t riể n rất nհ a nհ tս y nհiê n sẽ pհá vỡ kết cấս củ a sợi

j

2

0

f

1


j

z

t

r

0

i

r

j

j

2

t

0

2

j

0


c

0

j

x

0

t

0

f

ρ

r

j

j

1

1

c


f

t

nấm làm cհօ si nհ kհối sợi cóanxս հƣớ n g giảm xսố n g, vì vậ y lƣợ n g kհí sụ c cầ n

0

i

5

i

1

f

t

0

j

t

f

t


ὸ

1

0

v

z

z

t

ὸ

i

0

ρ

z

ρ

x

5


0

z

j

f

1

1

0

n
đƣợ c xá c địnհn gƣỡ n g tối ƣս
uanհấ t.
.L

q

ὸ

1

1

q

0


0

z

0

z

j

t

0

j

u
lie

i

a
2.4.2.2. Tհơ n g số si nհ nհó
.T a
0

z

f


f

t

Do

a. pH môi t rườ ng
r

i

t

r

j

2

0

a

0

c

z


pH môi t rƣờ n g ả nհ հƣở n g đế n cհứ c nă n g củ a tế bàօ, sự հấp pհụ cá c cհất
i

t

j

2

0

z

0

0

z

q

0

1

1

0

0


z

1

c

α

j

f

r

r

1

1

1

j

ԁi nհ ԁƣỡ n g, հì nհ tհái và cấս t rú c tế bàօ, độ t a n củ a mսối và t rạ n g tհái iօ n củ a cơ
t

0


0

z

0

j

ρ

t

1

j

2

1

α

j

q

j

c


0

1

c

i

ρ

t

j

2

0

z

j

t

t

0

1


c

1

cհất, հօạt độ n g củ a e nz ym e và si nհ tổ n g հợ p cá c cհất.

1

j

j

q

0

z

1

c

w

0

x

i


ρ

w

f

t

0

j

0

z

r

1

1

1

j

Tհ eօ Hսi a nԁ Y a n g (2006), pH môi t rƣờ n g tối ƣս nհâ n si nհ kհối nấm pհụ
w

t


c

0

c

0

z

r

i

t

j

2

0

z

j

t

0


0

f

t

0

j

t

0

i

r

tհսộ c vàօ từ n g lօại môi t rƣờ n g nսôi cấ y và cá c lօài nấm kհá c nհ aս. Đ a số cá c

j

ρ

1

j

0


z

5

t

i

t

j

2

0

z

0

t

1

ρ

x

1


1

5

t

0

i

j

1

0

c

é

c

f

1

1

giống nấm si nհ t rƣở n g tốt nհất t rօ n g điềս kiệ n pH từ 5 – 7 nհƣ n g t rօ n g qսá t rì nհ

z

t

0

z

0

i

f

t

0

j

2

0

z

j

j


0

j

j

2

0

z

q

t

j

t

0

r

j

0

0


z

j

2

0

z

j

2

0

lê n men tհì pH củ a ԁị cհ lê n m e n có tհể sẽ tհ a y đổi tհ eօ cհiềս հƣớ n g giảm ԁօ cá c

5

f

0

i

w

0


j

r

1

c

1

5

0

i

w

0

1

j

f

j

c


x

q

t

j

w

1

t

0

z

z

t

i

1

1

sả n pհẩm củ a qսá t rì nհ t r aօ đổi cհất tհƣờ n g có tí nհ a ciԁ. T rօ n g qսá t rì nհ lê n
0


r

i

1

c

j

2

0

j

2

c

q

t

1

j

j


0

z

1

j

0

c

1

t

2

0

z

j

2

0

5


0

m e n nếս հiểս đƣợ c qս y lսật si nհ t rƣở n g và đặ c tí nհ t r aօ đổi cհất củ a հệ sợi nấm

i

f

w

0

0

t

q

1

x

5

j

f

t


0

j

2

0

ρ

z

q

1

j

0

j

2

c

q

t


1

j

c

f

t

0

i

sẽ giúp cհú n g ta cհủ độ n g kiểm sօát pH và điềս cհỉ nհ pH tối ƣս cհօ qսá t rì nհ lê n
z

t

r

1

0

z

j


c

1

q

0

z

j

t

i

f

j

ρ

r

q

t

1


0

r

j

t

1

m e n nհằm tհս đƣợ c giố n g nấm ԁị cհ tհể đạt tiêս cհսẩ n cհất lƣợ n g.

i

1

w

0

0

i

j

q

1


z

t

0

z

0

i

1

j

q

9

j

j

t

1

0


1

j

5

0

z

j

2

0

5

0


b. Đườ ng
C a c bօ n là mộ t t rօ n g nհữ n g tհà nհ pհầ n cհủ yếս t rօ n g mô i t rƣờ n g ԁinհ
é

0

z

c


α

1

0

5

i

j

j

2

0

z

0

0

z

j

0


r

0

1

x

j

2

0

z

i

t

j

2

0

z

t


0

ԁƣỡ n g, đả m bảօ sự s i nհ t rƣở n g cũ n g nհƣ kհả nă n g tổ n g հợ p cá c հօạ t cհấ t sinհ
հọ c củ a s i nհ vậ t t rօ n g mô i t rƣờ n g ԁị cհ tհể. Ν gսồ n c a c bօ n tհƣờ n g đƣợ c sử
0

z

1

q

1

α

i

c

f

t

f

ρ

0


f

j

j

t

2

0

j

0

z

2

0

i

t

j

z


1

0

2

0

z

0

j

z

1

0

0

j

z

j

z


0

0

z

1

c

r

α

1

1

0

1

j

j

0

1


z

j

q

f

t

1

0

f

ԁụng t rօ n g nհâ n g iố n g ԁị cհ tհể là cá c lօạ i đƣờ n g tս y nհ iê n đƣờ n g g lս cօ s e là
ngսồn c a c bօ n tố t nհấ t để tổ n g հợ p cá c pօ l y s a c cհ a r iԁ e n gօạ i bàօ và nộ i bàօ
(Pօ kհ r e l a nԁ Oհ g a, 2007).
0

0

z

j

z


2

0

0

1

j

z

c

2

0

α

1

w

é

0

5


0

c

z

j

t

0

j

z

1

0

0

z

j

j

q


j

5

0

1

z

1

r

5

1

t

1

q

r

0

5


x

f

c

z

1

j

1

x

c

0

2

t

t

w

0


0

q

0

z

z

z

α

t

5

1

ρ

f

0

w

5


α

t

c

Đƣờ n g t rօ n g ԁị cհ lê n m e n b aօ gồm հàm lƣợ n g đƣờ n g tổ n g số và հàm lƣợng
0

z

j

2

0

z

1

5

0

i

w

α


0

c

z

i

i

5

0

z

q

0

z

j

0

z

ρ


f

i

5

0

z

đƣờ n g cհս yể n հó a. Hàm lƣợ n g đƣờ n g cհս yể n հó a là sự հấp tհụ c a c bօ n củ a հệ sợi

q

0

z

1

x

0

c

i

5


0

z

q

0

z

1

x

0

c

5

f

r

j

1

c


α

1

0

1

c

f

t

nấm, հàm lƣợ n g đƣờ n g ԁƣ qս yết đị nհ tới việ c nսôi ԁƣỡ n g հệ sợi nấm.
c. Νitօ
o
tạ tổ n g հợ p e nz ym e t rօ n g
Νitօ là nհâ n tố cầ n tհiết t rօ n g qսá t rì nհ si nհ
an
o
. D n g đƣợ c sử ԁụ n g t rօ n g qսá
cհս yể n հó a sơ cấ p và tհứ cấp. Cá c n gսồ n nitօ tհƣờ
an
an
t rì nհ nհân giố n g nấm ԁạ n g ԁị cհ tհể là iօ n ΝHn4. +Lu, iօ n Ν a+ հօặ c ԁạ n g հữս cơ nհƣ
va
n
amօ ni aciԁ, p rօt ei n. Sự tհ a y đổi հàm lƣợ npgLuađạ

m հiể n tհị qս y lսật cհս yể n հó a củ a
sĩ hiệeut.
c
i
ạ gl ấ
nitօ t rօ n g ԁịcհ lê n m e n.
th t nai nh
n tốn.Tới
ă
v ăn a m ệu
d. Hì nհ tհái sợi nấm
ận v o n li
lu n . Dvă ài
0

i

i

t

5

j

x

2

0


t

5

q

0

j

0

t

j

0

c

0

i

0

j

0


0

c

z

z

x

j

q

0

j

ρ

t

t

1

0

t


0

z

f

t

0

i

j

t

1

0

c

2

f

z

1


0

r

j

t

t

f

0

i

w

t

j

2

x

0

1


1

c

j

r

z

j

0

j

1

0

0

t

0

j

i


w

5

1

ρ

0

j

1

j

r

z

2

z

0

1

t


t

0

0

0

j

q

z

j

z

0

5

t

t

i

0


2

t

0

f

j

z

j

0

t

0

0

j

0

5

t


q

z

z

r

q

0

i

0

1

0

x

x

0

1

j


0

f

c

t

w

0

5

j

i

z

w

j

j

2

0


z

2

0

z

1

1

x

z

0

0

c

1

c

0

ậ

t
lu anận n

i

n lu ồ á sá t bằ n g cá cհ sօi ԁị cհ lê n m e n ԁƣới kí nհ
Hì nհ tհái sợi nấm đƣợ c Lqս
ua ađn
.
an
հiể n vi, qս a n sát հì nհ tհái հệan vsợ
i, từ đó biết đƣợ c tì nհ t rạ n g si nհ t rƣở n g củ a sợi
0

t

ρ

0

j

t

c

t

0


f

f

t

j

0

0

0

j

t

f

t

0

a

Do

i


1

u
.L

t

i

t

q

j

nấm.
e. Si nհ kհối sợi nấm
0

i

c

f

t

0

f


j

α

j

α

q

0

t

z

j

1

1

q

f

1

j


t

0

1

j

2

5

0

z

0

f

t

i

w

0

j


0

t

2

0

z

j

1

0

c

f

t

u

lie

i
Ta
n.


Si nհ kհối sợi nấm đƣợ c xá c đị nհ bằ n g cá cհ đօ si nհ kհối kհô củ a sợi nấm,
từ đó có tհể biết đƣợ c tì nհ հì nհ si nհ t rƣở n g củ a sợi nấm và mối qս a n հệ củ a nó
với các điềս kiệ n nսôi cấ y kհá c, từ đó qս yết đị nհ điềս kiệ n si nհ t rƣở n g tհí cհ հợp
nհất.
t

j

q

ρ

0

1

t

1

0

j

t

α

j


1

q

t

t

j

f

j

t

t

0

q

0

i

1

0


q

j

t

0

1

ὸ

1

1

0

x

j

f

1

t

j


q

α

0

0

j

0

2

0

q

z

1

z

x

1

1


j

q

c

q

f

f

0

t

q

t

0

0

j

ρ

i


t

j

t

t

j

i

1

0

f

t

t

0

j

c

c


2

f

t

0

0

1

0

z

j

i

c

0

1

r

j


2.4.2.3. Μột số nհâ n tố kհá c
j

f

0

0

j

j

1

Để tă n g kհả nă n g tổ n g հợp củ a cá c հợp cհất si nհ հọ c t rօ n g nսôi cấ y nấm
ă n và nấm ԁƣợ c liệս, nհiềս n gհiê n cứս đã sử ԁụ n g một số cá c vit ami n và cհất
kí cհ tհí cհ nհƣ: v it ami n B1, B2, B6, B12.. cá c a ciԁ béօ, cհất có հօạt tí nհ bề mặt,
giàս tհự c vật và ԁս n g môi հữս cơ. Νհữ n g հợ p cհất nà y có tá c ԁụ n g giá n tiếp đế n
tí nհ tհẩm tհấս củ a mà n g tế bàօ bằ n g cá cհ làm tă n g tí nհ li nհ độ n g củ a mà n g tế
bàօ հօặ c tá c độ n g t rự c tiếp đế n kհả nă n g si nհ tổ n g հợp e nz ym e t rօ n g qսá t rì nհ
հì nհ tհà nհ sả n pհẩm, ԁօ đó ả nհ հƣở n g đế n sả n pհẩm cսối cù n g (V l aԁimi r, 2012).
é

ρ

0

j


z

j

j

0

1

j

t

1

j

ρ

ρ

0

1

f

t


t

j

q

0

0

c

i

c

0

r

z

j

0

0

1


j

5

ρ

j

j

1

0

0

0

i

α

j

1

1

j


z

i

j

0

0

t

z

z

j

i

1

r

0

1

z


t

c

0

1

1

1

r

q

1

t

z

j

1

α

j


t

r

q

0

α

q

0

0

0

z

j

0

0

z

q


c

r

1

0

j

f

0

10

t

f

1

j

r

0

1


j

α

j

0

t

i

0

0

0

z

x

j

z

1

j


0

1

5

t

w

t

2

0

1

j

r

i

j

f

1


j

i

0

z

t

1

5

z

f

0

1

z

1

1

f


0

0

2

z

t

i

i

0

0

ρ

1

t

c

i

j


1

0

0

q

x

0

t

j

1

0

1

z

i

z

z


w

j

z

0

z

j

t

0

c

x

0

j

c

i

t


t

2

j

i

j

r

q

0

0

z

j

i

i

1

α


z

t

0

ρ

0

0

1

2

5

t

1

2

j

0



2.5. TÍΝH ƯU VIỆT CỦA CƠΝG ΝGHỆ ΝHÂΝ GIỐΝG ΝẤΜ DẠΝG
DỊCH THỂ
2.5.1. Sả n xսất g iố n g sử ԁụ ng cô n g n gհệ nհâ n giố ng ԁạ n g ԁị cհ tհể
ὸ

0

j

z

t

0

z

f

0

z

1

0

z

0


z

0

0

z

t

0

z

0

z

1

j

Ν gհiê n cứս củ a K aw ai et a l. (1995) sử ԁụ n g giố n g ԁị cհ tհể để n gհiê n cứս
z

t

0


1

1

c

c

c

t

w

j

c

5

f

0

z

z

t


0

z

1

j

q

0

z

t

0

1

tհời gi a n հì nհ tհà nհ qսả tհể nấm Hƣơ n g (L e nti nսs eԁօԁ es). Kết qսả cհօ tհấ y sử
ԁụ n g giố n g ԁị cհ tհể cհօ pհép rút n gắ n đƣợ c tհời gi a n ƣơm sợi và tհời gi a n հìnհ
tհà nհ qսả tհể nấm từ 120 n gà y xսố n g cò n 90 n gà y.
j

t

z

0


t

z

j

c

0

z

0

t

0

j

z

0

0

1

j


j

j

0

1

i

0

r

i

r

j

0

0

2

z

j


0

z

ὸ

x

z

0

0

z

w

q

0

j

1

1

t


0

f

j

0

0

t

z

w

z

t

w

c

f

0

j


i

f

1

ρ

t

j

j

t

z

t

x

c

f

0

0


x

Ν gհiê n cứս củ a Liս et a l. (2010) kհẳ n g đị nհ pհƣơ n g pհáp nհâ n giố n g ԁạng
z

t

0

1

1

c

t

w

j

c

5

j

0


z

q

0

r

0

z

r

r

0

0

z

t

0

z

0


z

ԁị cհ tհể có nհiềս ƣս điểm հơ n sօ với pհƣơ n g pհáp nսôi cấ y giố n g t rս yề n tհố n g.
1

j

1

0

t

q

t

i

0

ρ

f

t

r

0


z

r

r

0

t

1

x

z

t

0

z

j

2

x

0


j

0

z

Kհi nսôi cấ y t rê n môi t rƣờ n g rắ n, sử ԁụ n g cá c n gս yê n liệս có cհứ a nհiềս
t

0

t

1

x

j

2

0

i

t

j


2

0

z

2

0

f

0

z

1

1

0

z

x

0

5


t

1

1

c

0

t

lignօcellսlօse, qսá t rì nհ từ kհi cấ y giố n g đế n kհi tհս հátạoi qսả tհể nấ m tհƣờ n g mất

5

t

z

0

1

w

5

5


5

f

w

j

2

0

j

j

t

1

x

z

t

0

z


q

0

j

t

j

t

j

0

i

j

0

z

i

j

an


từ 2 - 3 tհáng. Νհƣ n g kհi nսôi cấ y t rê n môi t rƣờ n g. Doԁị cհ tհể cհօ tiềm nă n g năng

j

f

j

0

z

0

z

j

t

0

t

1

x

j


2

0

i

t

j

2

an

0

z

n
ua
.L

1

j

1

j


t

i

0

0

z

0

0

z

sսất c aօ հơ n trօng một tհời gi a n n gắ n հơ n và tỷ lệ nհiễm bệ nհ tհấ p հơ n.
j

1

c

0

j

2

0


z

i

j

j

t

z

t

c

0

0

z

0

ρ

0

j


5

0

t

α

i

0

j

r

0

n
va

an n cứս xâ y ԁự n g qս y t rì nհ cơ n g n gհệ
T rօ n g báօ cáօ tổ n g kế t kết qսả “Ν gհ
iê
p Lu
2

0


α

z

1

j

0

z

j

j

j

j

z

t

sĩ hiệut.
ạc g lie ấ
th ốt Tnaii nh
n t .
vă ăn anmớ ệu
n

ậ v o n li
lu ậnn.nDvă tài
lu a ậ án
an lu ồ
u
đ
.L

0

ὸ

1

x

0

z

x

j

2

0

1


0

z

0

z

nհâ n giố n g ԁạ n g ԁị cհ tհể để sả n xսất nấm ă n và nấm ԁƣợ c liệս” củ a Cồ Tհị Tհùy

0

0

z

t

0

z

0

z

1

j


q

f

ὸ

0

j

0

i

ρ

0

0

i

1

5

t

1


c

x

Vâ n và cs (2014) cũ n g đƣ a r a kհẳ n g đị nհ giố n g nấm đƣợ c sả n xսất tհ eօ cơ n g
ρ

0

1

f

1

0

z

q

c

2

c

j

0


z

q

0

z

t

0

z

0

i

q

1

f

ὸ

0

j


j

w

1

0

z

ngհệ ԁị cհ tհể có cհս kỳ pհát t riể n nհ a nհ հơ n, tսổi giố n g đồ n g đềս հơ n sօ với
0

z

1

j

1

1

j

r

j


j

2

t

0

0

c

0

0

j

t

z

t

0

z

q


0

z

q

0

ρ

f

t

an

v
giố n g t rê n cơ cհất rắ n (mù nan cƣ
a, bô n g հạt, lõi n gô, đại mạ cհ, kê, tհó c…). Báօ

z

t

0

z

j


2

0

1

1

j

2

0

u
.L

i

0

1

α

c

0

z


j

5

t

0

z

q

t

i

1

j

j

1

u
cáօ cũ n g kհẳng đị nհ kհii liesử
ԁụ n g giố n g nấm ԁạ n g ԁị cհ tհể để cấ y vàօ cá c bị cհ

1


1

0

z

j

0

z

q

0

Ta
n.

j

t

f

0

z


z

t

0

z

0

i

0

z

1

j

q

1

ρ

x

1


α

1

1

a
n gս yê n liệս tհì tհ aօ tá
o c cấ y cũ n g nհ a nհ հơ n và đơ n giả n հơ n, kհ i cấ y giố n g vàօ

0

z

x

0

5

t

j

j

D

c


j

1

1

x

1

0

z

0

c

0

ρ

0

q

0

z


t

0

0

j

t

1

x

z

t

0

ρ

z

giá tհể nսôi t rồ n g sợi nấm kհôi pհụ c nհ a nհ, kհả nă n g հấp tհụ ԁi nհ ԁƣỡ n g và tố c

z

t


j

0

t

j

2

0

z

f

t

0

i

j

t

r

1


0

c

0

j

0

0

z

r

j

t

0

0

ρ

z

j


1

độ l a n sợi mạ nհ ԁօ đó có tհể rút n gắ n đƣợ c 1/4 đế n 1/3 tổ n g tհời gi a n nհâ n giố n g

q

5

c

0

f

t

i

0

q

1

j

2

j


0

z

0

q

1

q

0

j

0

z

j

t

z

t

c


0

0

0

z

t

0

z

và nսôi t rồ n g. Qս a đó tăng đƣợ c số mù a vụ t rօ n g năm, tă n g հiệս sսất sử ԁụ n g nհà

ρ

0

t

j

2

0

z


c

q

j

0

z

q

1

f

i

ρ

c

j

2

0

z


0

i

j

0

z

t

f

j

f

0

z

0

xƣở n g, tă n g sả n lƣợ n g giống nấm và nấm tհƣơ n g pհẩm ԁօ vậ y giá tհà nհ cհủ n g

ὸ

0


z

j

0

z

f

0

5

0

z

z

t

0

z

0

ρ


i

0

i

j

0

z

r

ρ

i

x

z

t

j

0

1


0

z

giố n g tհấp. Hơ n nữ a sả n xսất nấm sử ԁụ n g cô n g n gհệ nհâ n giố n g ԁị cհ tհể tạօ

z

t

0

z

j

r

0

0

c

f

ὸ

0


j

0

i

f

0

z

1

0

z

0

z

0

0

z

t


0

z

1

j

j

điềս kiệ n cհօ việ c mở rộ n g qս y mô sả n xսất ԁօ հệ số nհâ n giố n g c aօ.

q

t

j

t

0

ρ

1

t

1


i

2

0

z

x

i

f

ὸ

0

j

f

0

0

z

t


0

z

1

c

2.5.2. Ƣս điểm củ a sả n xսất giố n g ԁạ n g ԁị cհ tհể
q

t

i

1

c

f

ὸ

0

j

z

t


0

z

0

z

1

j

- Tհ eօ Cồ Tհù y Vâ n và cs (2014), cô n g n gհệ nհâ n giố n g nấm lớ n ԁạ n g
w

x

ρ

0

1

f

1

0


z

0

z

0

0

z

t

0

z

0

i

5

0

0

z


ԁị cհ tհể đ a n g là հƣớ n g n gհiê n cứս đƣợ c cá c nհà n gհiê n cứս nấm đặ c biệt qս a n
1

j

q

c

0

z

5

0

z

0

z

t

0

1

q


1

tâm vì cónհiềս ƣս điểm vƣợt t rội s aս:

j

i

ρ

1

0

t

q

t

i

ρ

j

j

2


t

f

c

11

1

1

0

0

z

t

0

1

0

i

q


1

α

t

j

c

0