BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ Y TẾ

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y- DƢỢC

LÊ THÀNH TRUNG

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG
KẾT QUẢ SỚM ĐIỀU TRỊ CHẤN THƢƠNG GAN
TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TRUNG ƢƠNG THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP BÁC SĨ NỘI TRÚ BỆNH VIỆN

Chuyên ngành: Ngoại khoa
Mã số: NT 62 72 07 50

Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS. TRỊNH HỒNG SƠN

THÁI NGUYÊN 2010


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đề tài “Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm
sàng kết quả sớm điều trị chấn thương gan tại Bệnh viện Đa khoa trung
ương Thái Ngun” là cơng trình nghiên cứu của riêng tơi. Các số liệu trong
Luận văn là có thật nếu có gì sai tơi xin hồn tồn chịu trách nhiệm.
Tác giả
Lê Thành Trung

Lời cảm ơn
Để hoàn thành Luận văn này tôi đà nhận đ-ợc sự giúp đỡ
quý báu của nhiều tập thể và cá nhân. Nhân dịp này tôi
xin trân trọng cảm ơn Đảng ủy, Ban Giám hiệu, Khoa sau
đại học, Bộ môn Ngoại tr-ờng Đại học Y D-ợc - Đại học
Thái Nguyên, đà tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong
suốt quá trình học tập và tiến hành nghiên cứu.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc, Phòng kế hoạch
tổng hợp, Phòng l-u trữ hồ sơ, Khoa Ngoại tổng hợp - Bệnh
viện Đa khoa Trung -ơng Thái Nguyên đà tạo điều kiện, giúp
đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu.
Xin trân trọng cảm ơn Ban giám đốc, Phòng Kế hoạch
tổng hợp, Khoa Phẫu thuật tiêu hóa Bệnh viện Việt Đức
cùng các thầy, các anh chị tại Bệnh viện Việt Đức đÃ
truyền thụ kiến thức và giúp đỡ tôi rất nhiều trong thời
gian học tập lâm sàng cũng nh- quá trình nghiên cứu.
Với lòng biết ơn chân thành, tôi xin gửi lời cảm ơn
tới PGS.TS Trịnh Hồng Sơn -

ng-ời thầy luôn dành cho tôi

những tình cảm ân cần và tận tình h-ớng dẫn

tôi trong

suốt quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành Luận văn
này.
Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới các

thầy giáo trong Hội đồng đánh giá Luận văn tốt nghiệp đÃ
đọc và có ý kiến cho Luận văn của tôi đ-ợc hoàn thiện
hơn.
Tôi vô cùng mang ơn cha mẹ, vợ và em gái, những ng-ời
đà dành cho tôi tất cả tình th-ơng, sự hy sinh và là
nguồn động viên lớn lao giúp tôi v-ợt mọi khó khăn trong
suốt thời gian hơn 3 năm học tập.


Cũng nhân dịp này, tôi xin đ-ợc gửi lời cảm ơn chân
thành đến tất cả đồng nghiệp, anh em, bạn bè thân thiết
đà động viên giúp đỡ và dành cho tôi sự quan tâm quí giá.
Thái Nguyên, ngày 2 tháng 12 năm 2010.

Lê Thành Trung


CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

AAST

: American Association for Surgery of Trauma

BSCK

: Bác sĩ chuyên khoa.

CLVT

: Cắt lớp vi tính


CTBK

: Chấn thương bụng kín

ĐM

: Động mạch

HPT

: Hạ phân thùy

KLS

: Khoang liên sườn

OMC

: Ống mật chủ

TM

: Tĩnh mạch

TMC

: Tĩnh mạch cửa

TMCD


: Tĩnh mạch chủ dưới


MỤC LỤC
Lời cam đoan .....................................................................................................................................................................
Lời cảm ơn ............................................................................................................................................................................
Danh mục chữ viết tắt
Mục lục

............................................................................................................................................

.....................................................................................................................................................................................

Danh mục hình vẽ ........................................................................................................................................................
Danh mục bảng ...............................................................................................................................................................
ĐẶT VẤN ĐỀ.......................................................................................................................................................................... .01

Chƣơng 1: TỔNG QUAN ...........................................................................................................................................03
1.1. Sơ lược giải phẫu và sinh lý gan ...........................................................................................................03
1.1.1. Giải phẫu gan .................................................................................................................................................03
1.1.2. Sinh lý gan........................................................................................................................................................ 09
1.2. Tình hình chẩn đốn chấn thương gan trên thế giới và tại Việt Nam...........11
1.2.1. Nguyên nhân chấn thương gan ...................................................................................................11
1.2.2. Triệu chứng lâm sàng chấn thương gan ............................................................................12
1.2.3. Triệu chứng cận lâm sàng chấn thương gan .................................................................15
1.2.4. Phân độ tổn thương gan ......................................................................................................................17
1.3. Tình hình điều trị chấn thương gan trên thế giới và tại Việt Nam

..................


19

1.3.1. Điều trị bảo tồn.............................................................................................................................................19
1.3.2. Điều trị phẫu thuật ....................................................................................................................................22
Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.............................................33
2.1. Đối tượng nghiên cứu .......................................................................................................................................33
2.1.1. Tiêu chuẩn lựa chọn ................................................................................................................................33
2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ....................................................................................................................................34
2.2. Thời gian, địa điểm nghiên cứu..............................................................................................................34
2.3. Phương pháp nghiên cứu ...............................................................................................................................34
2.4. Các chỉ tiêu nghiên cứu ...................................................................................................................................34


2.4.1. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu. ............................................................................34
2.4.2. Triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng ..............................................................................35
2.4.3. Các kỹ thuật xử lý chấn thương gan trong mổ ...........................................................37
2.4.4. Kết quả điều trị sớm nhóm bản tồn ........................................................................................37
2.4.5. Kết quả sớm nhóm điều trị phẫu thuật ................................................................................38
2.5. Phương pháp xử lý số liệu............................................................................................................................39
Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ....................................................................................................40
3.1. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu ..........................................................................................40
3.2. Triệu chứng lâm sàng, cận lâm sàng khi vào viện. ...........................................................42
3.2.1. Triệu chứng toàn thân ...........................................................................................................................42
3.2.2. Các triệu chứng cơ năng.....................................................................................................................43
3.2.3. Các triệu chứng thực thể. ..................................................................................................................44
3.2.4. Các triệu chứng cận lâm sàng..................................................................................................... .45
3.3. Kết quả điều trị .........................................................................................................................................................50
3.3.1. Nhóm điều trị bảo tồn ...........................................................................................................................52
3.3.2. Nhóm điều trị phẫu thuật. .................................................................................................................53

Chƣơng 4: BÀN LUẬN ...........................................................................................................................................58
4.1. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu ..........................................................................................58
4.1.1. Tuổi, giới.............................................................................................................................................................58
4.1.2. Nguyên nhân gây chấn thương gan ........................................................................................58
4.1.3. Sơ cứu và khoảng thời gian đến viện sau chấn thương ....................................59
4.2. Triệu chứng lâm sàng, cận lâm sàng, tình hình chẩn đốn .......................................60
4.2.1. Tình trạng huyết động khi vào viện .......................................................................................60
4.2.2. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng, tình hình chẩn đoán ..................................62
4.3. Kết quả sớm điều trị chấn thương gan ............................................................................................67
4.3.1.Kết quả nhóm điều trị bảo tồn .......................................................................................................67
4.3.2. Kết quả điều trị nhóm phẫu thuật .............................................................................................71


KẾT LUẬN ..............................................................................................................................................................................79
1. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng

....................................................................................................

79

2. Kết quả điều trị sớm ..........................................................................................................................................80
TÀI LIỆU THAM KHẢO. ......................................................................................................................................78
Phụ lục 1: Mẫu bệnh án nghiên cứu ....................................................................................................................
Phụ lục 2: Danh sách bệnh nhân .............................................................................................................................


DANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 1.1. Gan nhìn trước

...........................................................................................................................................


Hình 1.2. Mặt tạng của gan

.....................................................................................................................................

Hình 1.3. Phân bố của mạch máu và đường mật
Hình 1.4. Phân chia phân thuỳ gan

4
4

.............................................................................

6

.................................................................................................................

9

Hình 1.5. Khâu gan và tạo hình mạc nối lớn phủ đường vỡ

............................................

26


DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1. Phân chia gan theo Tôn Thất Tùng

.....................................................................................


Bảng 2.1. Phân độ tổn thương gan theo AAST
Bảng 3.1. Tuổi, giới

9

..............................................................................

36

......................................................................................................................................................

40

Bảng 3.2. Nguyên nhân gây chấn thương .............................................................................................41
Bảng 3.3. Sơ cứu sau chấn thương

...............................................................................................................

Bảng 3.4. Thời gian vào viện sau chấn thương

..............................................................................

41
42

Bảng 3.5. Mạch, huyết áp khi vào viện và phương pháp điều trị ................................42
Bảng 3.6. Tình trạng sốc khi vào viện

......................................................................................................


43

Bảng 3.7. Triệu chứng cơ năng

........................................................................................................................

43

Bảng 3.8. Tri giác khi vào viện

........................................................................................................................

44

Bảng 3.9. Các triệu chứng thực thể ..............................................................................................................44
Bảng 3.10. Các tổn thương phối hợp

.........................................................................................................

45

Bảng 3.11. Các chỉ số huyết học .....................................................................................................................45
Bảng 3.12. Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh được áp dụng

...............................

46

Bảng 3.13. Siêu âm ổ bụng ...................................................................................................................................46

Bảng 3.14. Tổn thương phát hiện trên siêu âm

...............................................................................

47

Bảng 3.15. Tổn thương gan trên siêu âm ...............................................................................................47
Bảng 3.16. Vị trí tổn thương gan trên siêu âm
Bảng 3.17. Chụp cắt lớp ổ bụng

................................................................................

48

......................................................................................................................

48

Bảng 3.18. Các tổn thương phát hiện trên phim chụp cắt lớp ổ bụng

....................

49

Bảng 3.19. Tổn thương gan trên cắt lớp vi tính ..............................................................................49
Bảng 3.20. Chẩn đốn khi vào viện .............................................................................................................50
Bảng 3.21. Chẩn đốn ở nhóm bệnh nhân phẫu thuật
Bảng 3.22. Phân độ tổn thương sau phẫu thuật

.............................................................


50

..............................................................................

51

Bảng 3.23. Độ tổn thương và các tổn thương phối hợp ở nhóm II ............................51
Bảng 3.24. Tỷ lệ tử vong, biến chứng .......................................................................................................52


Bảng 3.25. Thời gian nằm viện
Bảng 3.26. Kết quả điều trị

........................................................................................................................

52

...................................................................................................................................

53

Bảng 3.27. Tình trạng gan đánh giá trong mổ ..................................................................................53
Bảng 3.28. Các phương pháp phẫu thuật ...............................................................................................54
Bảng 3.29. Độ tổn thương và các phương pháp phẫu thuật

..............................................

55


Bảng 3.30. Các biến chứng sau điều trị ...................................................................................................56
Bảng 3.31. Phân độ tổn thương và thời gian điều trị
Bảng 3.32. Kết quả điều trị

................................................................

56

...................................................................................................................................

57