GIÁO TRÌNH TÂM LÝ HỌC Y KHOA

2014-2015


 

THƠNG BÁO CHẨN ĐỐN.
THƠNG BÁO TIN DỮ
MỤC TIÊU:
1. Trình bày được khái niệm về tin dữ và sự khó khăn khi thơng báo chẩn đốn/tin dữ
2. Trình bày được các kiểu thơng báo tin khác nhau và tác động của chúng
3. Trình bày được các nội dung cần chuẩn bị khi thông báo chẩn đốn/ tin dữ
4. Trình bày được tiến trình thơng báo chẩn đốn/thơng báo tin dữ.
Việc thơng báo chẩn đốn bệnh và cung cấp thông tin cho bệnh nhân là một trong những công
việc của người thầy thuốc dù ở bất cứ chun khoa nào, trong đó, thơng báo tin dữ là một trong
những phần khó khăn và nặng nề.
Khơng có sự khéo léo nào có thể biến đổi việc thông báo tin dữ thành một việc nhẹ nhàng.
Khi thông báo bệnh, người thầy thuốc không thể thay đổi những phản ứng thông thường. Họ chỉ
cố gắng làm thế nào để không gây thêm một chấn thương từ thông báo này (ví dụ khơng gây thêm rối
loạn, nhưng tạo điều kiện thuận lợi để bệnh nhân hợp tác điều trị trong tương lai)
Trong quá trình điều trị cần lưu ý nhìn nhận quyền bệnh nhân được biết về bệnh tật và cách điều trị
của mình là quan trọng.
1. Tin dữ/ tin xấu là gì?
Tin dữ là bất kỳ thơng tin làm ảnh hưởng nghiêm trọng và bất lợi đến viễn ảnh của mỗi cá nhân
về tương lai của họ.
Thông báo một tin dữ là một thông tin sẽ biến đổi cơ bản cuộc sống của bệnh nhân vì tin dữ động
chạm đến vấn đề cảm giác không thể bị tổn thương của bản thân. Thơng báo có thể là về bệnh nặng
hoặc một khiếm khuyết… Việc bác sĩ thông báo bệnh giống như đưa bệnh nhân đối diện với cái chết
của bệnh nhân.
Việc thông báo bệnh và cung cấp thông tin cho bệnh nhân nằm trong nghề nghiệp và khả năng

của bác sĩ dù bác sĩ ở bất cứ chuyên khoa nào. Thường thì việc thơng báo tin dữ là một phần khó
khăn và nặng nề trong cơng việc của bác sĩ.
Ví dụ:
-

Có phải tơi bị Ung thư/ HIV khơng ạ?

-

Bệnh của tôi chữa khỏi không?

ThS. Trần Thị Uyên Phượng | ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH


 

1


GIÁO TRÌNH TÂM LÝ HỌC Y KHOA

2014-2015


 
-

Tơi cịn sống được bao lâu?

-


Con tôi bị bệnh Down ư?

Thông báo tin dữ đặt vấn đề đối diện với sự thật. Có những câu hỏi được đặt ra ở đây là: sẽ
thông báo sự thật nào? cho ai? Có bắt buộc phải nói sự thật cho bệnh nhân khơng?
Người nhận thơng tin thường bị sốc và ngay lúc đó người đó khơng thể suy nghĩ hoặc hành động
được nữa. Tình trạng này cũng xảy ra khi ta thông báo về cái chết của một người thân. Trước tiên
người nhận được tin bị sốc, khơng thể chấp nhận sự thật, sau đó người đó bị sự trầm cảm xâm lấn và
cuối cùng, từ từ người đó chập nhận sự ra đi vĩnh viễn của người thân. Đó là những trạng thái tự
nhiên, bình thường.
Khơng có cơng thức cố định: Khơng có sự khéo léo nào có thể biến đổi việc thơng báo tin dữ
thành một việc mà sau khi thực hiện thì bệnh nhân có thể thấy nhẹ nhàng hơn ngay sau khi tiếp nhận.
Điều quan trọng là không làm hại: Khi thông báo bệnh, bác sĩ không thể thay đổi những phản
ứng thông thường, bác sĩ cố gắng làm thế nào để khơng gây thêm một chấn thương từ thơng báo này
(ví dụ không gây thêm rối loạn, nhưng tạo điều kiện thuận lợi để bệnh nhân hợp tác điều trị trong
tương lai).
2. Nên hay không nên thông báo tin dữ cho bệnh nhân?
Khi bác sĩ thơng báo tin dữ thì người nhận thơng tin thường bị sốc và ngay lúc đó người đó khơng
thể suy nghĩ hoặc hành động được nữa. Tình trạng này cũng xảy ra khi ta thơng báo về cái chết của
một người thân. Trước tiên người nhận được tin bị sốc, không thể chấp nhận sự thật, sau đó người đó
bị sự trầm cảm xâm lấn và cuối cùng, từ từ người đó chập nhận sự ra đi vĩnh viễn của người thân. Đó
là những trạng thái tự nhiên, bình thường.
Khơng có cơng thức cố định: Khơng có sự khéo léo nào có thể biến đổi việc thông báo tin dữ
thành một việc mà sau khi thực hiện thì bệnh nhân có thể thấy nhẹ nhàng hơn ngay sau khi tiếp nhận.
Điều quan trọng là không làm hại: Khi thông báo bệnh, bác sĩ không thể thay đổi những phản
ứng thông thường, bác sĩ cố gắng làm thế nào để không gây thêm một chấn thương từ thơng báo này
(ví dụ khơng gây thêm rối loạn, nhưng tạo điều kiện thuận lợi để bệnh nhân hợp tác điều trị trong
tương lai).
Hầu hết các thầy thuốc bây giờ thông báo cho bệnh nhân ung thư về những chẩn đốn của họ. Ở
một khía cạnh nào đó, khuynh hướng đưa đến việc tiết lộ thơng tin về tình trạng bệnh là kết quả của

sự nhận thức của công chúng về sự tiến triển của chẩn đoán và điều trị ung thư, đồng thời cũng là sự
hợp tác nhiều hơn nữa giữa thầy thuốc và bệnh nhân nhằm giảm sự ngăn cách và sự sợ hãi của họ,
động viên được năng lực và các kỹ năng tương tự của họ.
ThS. Trần Thị Uyên Phượng | ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH


 

2


GIÁO TRÌNH TÂM LÝ HỌC Y KHOA

2014-2015


 

Ở phương tây, phần lớn các bác sĩ thơng báo chẩn đốn và người ta quan niệm tất cả mọi người
có khả năng có quyền biết những thơng tin y tế (trừ những người có biểu hiện bệnh lý sa sút trí tuệ
hoặc thông tin không thể được bệnh nhân xử lý một cách phù hợp). Do vậy, thường bác sĩ thông báo
cho chính bệnh nhân. Tuy nhiên, ở Việt Nam, bác sĩ thường thông báo cho người nhà của bệnh nhân
biết. Việc nhìn nhận quyền bệnh nhân được biết về bệnh tật và cách điều trị của mình là điều quan
trọng.
2.1. Trường hợp không nên thông báo
- Người nhà bệnh nhân yêu cầu giấu.
- Sợ bệnh nhân mất hy vọng.
- Bệnh nhân sẽ đau khổ à chối bỏ bệnh tật, bỏ điều trị
- Tìm kiếm điều trị khơng chính thống.
- Sợ bệnh nhân bị trầm cảm.

- Sợ bệnh nhân mặc cảm, tự ti.
- Khi bác sĩ cảm thấy khó nói.
2.2. Trường hợp nên thơng báo
-

Giúp bệnh nhân sống tích cực, có ý nghĩa những ngày cuối đời. Gia tăng nội lực à chấp
nhận/đối đầu thực tế.

-

Lập kế hoạch cho cái chết, cho tương lai.

-

Quyết định chọn lựa điều trị kịp thời

-

Hòa giải những bất đồng

-

Tạo mối quan hệ tốt bác sĩ – bệnh nhân.

-

Nâng cao chất lượng cuộc sống

-


Hoàn thành ước nguyện cuộc sống trong thời gian còn lại.

3. Tác động của việc thông báo tin xấu đến bệnh nhân.
Việc thông báo tin xấu một cách cẩn thân và đúng lúc hết sức quan trọng. Vì:
- Bệnh nhân có thể bị tổn thương nếu việc thông báo tin xấu không được thực hiện tốt và
không phù hợp với các giá trị văn hóa của người bệnh.
- Khi vấn đề được thực hiện tốt, nó có thể củng cố mối quan hệ giữa bác sĩ và bệnh nhân.
- Thông báo tin xấu giúp cho gia đình và bệnh nhân có kế hoạch để đón nhận thực tế và đau
buồn.
Ví dụ:

ThS. Trần Thị Un Phượng | ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH


 

3


GIÁO TRÌNH TÂM LÝ HỌC Y KHOA

2014-2015


 

o “Đừng nói cho tơi biết nếu nó là ung thư”: một vài bệnh nhân u cầu khơng nói với họ tin họ
bị ung thư. Thầy thuốc nên hỏi bệnh nhân những gì mà tin xấu sẽ có ý nghĩa đối với họ, hoặc
những gì họ sợ xảy ra nếu họ nhận được tin xấu. Khi bệnh nhân yêu cầu không đưa tin xấu, rất
quan trọng để giải thích những lý lẽ với họ về kết quả chẩn đốn.

o “Đừng nói với anh ấy, cơ ấy đó là ung thư”: những thành viên trong gia đình có thể u cầu
rằng khơng nên nói kế quả chẩn đoán ung thư cho bệnh nhân. Phải cảm ơn gia đình về sự
quan tâm và đảm bảo rằng những câu hỏi của bệnh nhân sẽ được trả lời thành thật. Hãy giải
thích lý lẽ cho những hiểu biết của bệnh nhân về chẩn đoán và giúp gia đình tìm ra những giải
pháp để cung cấp sự ủng hộ về mặt cảm xúc. Hãy xem xét sự quan tâm của gia đình về những
gì có thể xảy ra nếu bệnh nhân biết.
3.1. Phản ứng của bệnh nhân trước một thông báo tùy thuộc vào:
-

Nhân cách của người nhận thơng tin và sẽ đảm nhận thơng tin đó.

-

Chất lượng mối quan hệ bệnh nhân – thân nhân (có thể chống đỡ và nâng đỡ nhau)

-

Phản ứng của người chung quanh (chối bỏ, giận dữ, mặc cảm tội lỗi...)

-

Chất lượng đối thoại của người thơng báo và khơng khí tin tưởng và lắng nghe một
cách trân trọng.

3.2. Cách thông báo tin xấu và tác động của nó.
3.1.1. Thơng báo đường đột: tính cấp thiết và nghiêm trọng à sock vì khơng có sự chuẩn bị
trước.
Thường do tính cấp thiết và tình trạng trầm trọng của bệnh, bệnh nhân cần được chăm sóc khẩn.
Bệnh nhân/ thân nhân được thơng báo trực tiếp về tình trạng bệnh. Họ phải tiếp xúc liền với sự
thật, không được chuẩn bị trước.

3.1.2. Thông báo âm thầm: Nhân viên y tế khơng dám giải thích và nói với bệnh nhân à
bệnh nhân sống trong trạng thái nghi ngờ và sợ hãi.
Nhân viên y tế không dám giải thích, sự n lặng gây khó chịu, nhân viên thì thầm và ít nhiều né
tránh. Cịn thân nhân bệnh nhân thì “Chúng tơi muốn biết sự thất nhưng họ khơng nói gì với chúng
tơi, chúng tơi khơng biết sẽ đi gặp ai nữa”.
Gia đình khơng biết nghĩ gì về tình huống đó, gia đình nghi ngờ và lo hãi. Tình huống trầm kha
hiển nhiên nhưng nhân viên y tế khơng nói với gia đình. Trong sự n lặng, thân nhân cảm thấy
khơng được tơn trọng, họ có thể có thái độ thụ động và thu mình lại, sự khó chịu bao trùm và điều
này làm cho êkíp chăm sóc khó chịu hơn.
ThS. Trần Thị Uyên Phượng | ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH


 

4


GIÁO TRÌNH TÂM LÝ HỌC Y KHOA

2014-2015


 

3.1.3. Thơng báo trực tiếp bằng lời và có sự chuẩn bị chu đáo trước: Bệnh nhân vẫn trải
qua những cung bậc cảm xúc khác nhau nhưng đây là cách thích hợp nhất. Đây là cách thích hợp nhất
dẫu rằng khơng dễ dàng để chọn lựa phải nói gì và nói như thế nào. Người thơng báo phải biết rằng
họ có nguy cơ đánh mất niềm tin ở người đối thoại với họ. Người thông báo ở đây không phải giúp
người nhà hoặc bệnh nhân tránh trải nghiệm một thảm kịch, cũng không phải làm họ đau khổ. Dầu
sao đi nữa thì người được thông báo tin dữ cũng sẽ trải qua những cảm xúc khác nhau : mặc cảm tội

lỗi, lo hãi, lo sợ, trầm cảm và ta phải cố gắng giữ mối liên lạc và cuộc đối thoại với họ.
è “Điều khơng thể chấp nhận là bác sĩ khơng nói gì hoặc nói quá đường đột, chiến lược tốt nhất là
chỉ nói điều có thể nghe và hiểu được, nhưng cùng lúc chấp nhận trạng thái tâm lý bệnh nhân, mức
độ bệnh nhân chấp nhận căn bệnh” [M. Bertrand]
4. Khó khăn của bác sĩ khi thơng báo tin xấu.
4.1. Khó khăn của bác sĩ
-

Thường phải trải qua nhiều cảm xúc mạnh như lo lắng, gánh nặng của trách nhiệm thông báo
tin xấu và nỗi sợ bị đánh giá không tốt.

-

Ngại thông báo tin xấu cho người bệnh, đặc biệt đối với những người bệnh là người dễ bị tổn
thương hoặc trong cơn đau khổ

-

Thế tiến thoái lưỡng nan: làm thế nào để trung thực với người bệnh và không phá vỡ niềm hy
vọng của họ?

-

Bác sĩ không được đào tạo về chủ đề này.

-

Bác sĩ có nhiều cơng việc (bệnh nhân nhiều) à ít thời gian để giải thích.

-


Thơng báo một tin dữ cũng là đối đầu với sự thất bại và bất lực của bản thân -> khó chấp
nhận.

-

Phản ánh sự sợ bệnh tật, cái chết của chính mình và những kinh nghiệm cá nhân trước đó.

4.2. Thái độ của bác sĩ khi thong báo tin xấu phụ thuộc vào:
-

Nhân cách và lịch sử bản thân

-

Sự đào tạo

-

Điều kiện vật chất công việc của bác sĩ (thời gian, phương tiện, cách tổ chức,...)

-

Mức độ stress mà bác sĩ phải gánh chịu.

5. Mục tiêu thơng báo tin xấu qua trị chuyện.
-

Thu thập thông tin từ người bệnh


ThS. Trần Thị Uyên Phượng | ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH


 

5


GIÁO TRÌNH TÂM LÝ HỌC Y KHOA

2014-2015


 

-

Chuyển tải thơng tin về tình hình sức khỏe

-

Cho phép bệnh nhân và gia đình có kế hoạch để đón nhận thực tế và đau buồn

-

Cung cấp những hỗ trợ cho người bệnh

-

Nêu ra những điều mà người bệnh có thể hợp tác để lập kế hoạch cho tương lai


-

Tạo ra mối quan hệ tốt bác sĩ – bệnh nhân

6. Nội dung của thông báo.
6.1. Do ai? Bác sĩ phụ trách và chỉ 1 bác sĩ mà thơi, có thể đồng nghiệp đi kèm hoặc lý tưởng là
một tâm lý gia.
6.2. Khi nào? Khi có thể được. Sự chờ đợi kết quả chẩn đoán/ tiên lượng là nguồn của sự lo âu

è phải để ý đến những gì BN có thể hiểu và chịu đựng được
6.3. Ở đâu? Nơi yên tĩnh không bị quấy rầy (tránh thông báo qua điện thoại hoặc trong phịng
hậu phẫu)
6.4. Thơng tin nào? thái độ ra sao? Giả thuyết, nguy cơ của căn bệnh và hậu quả, tiên lượng
trong tương lai. Bằng tất cả sự chân thật và trung lập, bác sĩ có thể nói về giả thuyết, nguy cơ về
những gì thường xảy ra nhưng khơng bao giờ có sự giống nhau hồn tồn giữa bệnh nhân này với
bệnh nhân khác. Cùng lúc đó, phải cung cấp những thông tin và để ý đến thực tại tâm lý, phản ứng
của người đó và thích nghi ( Ví dụ : sau khi được thơng báo, bệnh nhân khó chịu, ta hãy cho bệnh
nhân một thời gian để bình tâm lại rồi tiếp tục nói một cách nhẹ nhàng).
Khi thơng báo một tin dữ, bác sĩ thường có khuynh hướng tạo một khoảng cách tốt giúp cho thấy
mình là một nhà chuyên môn, đồng nhất với bệnh nhân, đặt mình vào vị trí của bệnh nhân (lắng nghe
và chia sẻ những cảm xúc) nhưng đồng thời cũng giữ được sự tự chủ trước tình huống (khơng khóc
trước bệnh nhân).
Lượng thơng tin mà một bệnh nhân muốn có được sẽ phụ thuộc vào văn hóa, niềm tin và giá trị
của bệnh nhân.
Có thể bệnh nhân khơng muốn nhận bất cứ thông tin nào hoặc đưa ra bất cứ quyết định nào về sức
khỏe của mình mà muốn để người khác như thành viên trong gia đình đón nhận tất cả thơng tin đó.
Có thể bệnh nhân muốn bản thân mình cần phải được cung cấp tất cả thông tin (phổ biến ở các
nước phương Tây).
7. Kỹ thuật thông báo tin xấu.

Sau đây là một hướng dẫn 6 bước thông báo tin xấu do các bác sĩ của Trung tâm Ung thư MD
Anderson tại Mỹ biên soạn nhằm giúp các bác sĩ chuyển tải thơng tin về tình trạng bệnh khơng mong
muốn cho người bệnh ung thư.
ThS. Trần Thị Uyên Phượng | ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH


 

6


GIÁO TRÌNH TÂM LÝ HỌC Y KHOA

2014-2015


 

7.1. Thiết kế buổi trị chuyện
Thơng báo một tin dữ cần phải có sự chuẩn bị để có được những điều kiện tốt.
Phải biết rõ ca bệnh để tránh nhầm lẫn, nói ngược nhau và nhất là khơng nói dối. Về điều này ta
có thể thảo luận với những bác sĩ khác mà bệnh nhân đã gặp, điều trị.
Khi thông báo, phải biết người đối thoại đang có mặt (những nhà chun mơn khác, chồng, bà
nội ngoại, cơ dì, con cái...nếu là cha mẹ, tốt hơn nên gặp chung cả hai cha mẹ).
Phải chọn trước một nơi yên tĩnh và kín đáo với tiện nghi tối thiểu cho bệnh nhân (tắt điện thoại...,
ngồi cạnh bệnh nhân).
-

Sắp xếp vị trí riêng tư.


-

Mời những người có liên quan.

-

Chỗ ngồi thoải mái.

-

Tạo sự liên hệ/kết nối với người bệnh.

-

Quản lý thời gian và các gián đoạn có thể có.

7.2. Đánh giá nhận thức của người bệnh:
-

Trước khi giải thích, bác sĩ nên hỏi bệnh nhân biết gì về bệnh của họ, và bệnh nhân muốn
nắm tình hình gì? Đánh giá hiểu biết của người bệnh về tình trạng bệnh và quyết định mức
độ thơng tin mà người bệnh muốn biết.

-

Tránh nói quá nhiều. Ngắt nghỉ thường xun để người bệnh hoặc gia đình có thể phản
ứng và hỏi, và xem xem họ có hiểu lời bạn nói khơng.

-


Tránh sử dụng từ y học mà người bệnh và gia đình có thể khơng hiểu.

-

Ví dụ:

ThS. Trần Thị Uyên Phượng | ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH


 

7


GIÁO TRÌNH TÂM LÝ HỌC Y KHOA

2014-2015


 

-

o

Bạn biết tình trạng sức khỏe của mình thế nào?

o

Bạn có biết tại sao bác sĩ đề nghị bạn chụp cắt lớp vi tính khơng?


o

Bạn nghĩ kết quả điều trị sẽ thế nào?

Lưu ý, biểu hiện bằng lời và không lời của bệnh nhân là điều quan trọng.

7.3. Mời gọi bệnh nhân.
- Để người bệnh quyết định mức độ thông tin người bệnh mong muốn được biết sẽ làm cho
người bệnh cảm thấy được trao quyền và kiểm soát bản thân tốt hơn.
- Bệnh nhân muốn biết điều gì? Phải đảm bảo là bệnh nhân đã sẵn sàng để nghe thơng báo
chẩn đốn.
- Tìm hiểu xem người bệnh hoặc gia đình hiểu biết gì về căn bệnh và tiên lượng.
- Đánh giá khả năng tiếp thu thông tin của người bệnh (hoặc gia đình)
- Hỏi người bệnh (hoặc gia đình) xem họ có muốn người nào khác cùng có mặt hoặc họ
muốn khơng có mặt của người nào đó.
- Tìm hiểu xem người bệnh (hoặc gia đình) muốn biết đến đâu.
- Nếu bệnh nhân hỏi thêm nhiều thông tin nữa, ta cung cấp dần dần cho họ với sự thận trọng.
- Nếu không, ta để cho họ có thời gian để nhìn nhận căn bệnh của họ (chối bỏ). Có thể bệnh
nhân chưa sẵn sàng nhận thêm những thông tin bổ sung.
- Nếu bệnh nhân khăng khăng khơng muốn biết thơng tin, đó là cách tự bảo vệ mình trước sự
lo hãi. Ta có thể hỏi bệnh nhân:
o

“Anh (chị, ơng/bà) nghĩ bệnh này sẽ ra sao? Anh (chị, ơng/bà) nghĩ gì bệnh của mình?”

o Ơng/ bà có muốn tơi giải thích thêm hoặc dành thêm thời gian để thảo luận về ý nghĩa kết quả và cách
xử trí?

o Ơng/bà muốn biết về bệnh chung chung hay chi tiết?

7.4. Chuyển tải kiến thức và kỹ năng cho bệnh nhân
-

Báo cho người bệnh rằng bạn sẽ thông báo tin xấu – “Tôi rất tiếc phải nói với bạn
rằng…”.

-

Mục tiêu của những lời giải thích là giảm thiểu tối đa sự bấp bênh.

-

Xác định cách người bệnh muốn được nhận thông tin.

-

Chuẩn bị trước những điều sẽ nói.

-

Chọn thời gian thích hợp

-

Sử dụng ngơn ngữ đơn giản, so sánh ví von. Tránh nói thao thao và sử dụng những từ
khoa học mà khơng giải thích.

-

Nhắc lại thơng tin nếu cần.


-

Khuyến khích người bệnh đặt câu hỏi.

ThS. Trần Thị Uyên Phượng | ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH


 

8


GIÁO TRÌNH TÂM LÝ HỌC Y KHOA

2014-2015


 

-

Kiểm tra sự hiểu biết về thông tin được thông báo.

-

Cần tránh cách nói “chúng tơi khơng thể làm gì hơn được nữa.”

7.5. Biểu lộ cảm xúc.
-


Quan sát cảm xúc của người bệnh – khóc, khơng tin, giận dữ, phủ nhận, đau khổ,…

-

Để người bệnh thể hiện cảm xúc, rất khó thảo luận các vấn đề khác cho đến khi cảm xúc
này qua đi. Tạo khoảng lặng.

-

Sẵn sang đón nhận các loại phản ứng, bao gồm giận dữ, buồn thảm, khóc lóc.

-

Lắng nghe một cách kiên nhẫn.

-

Thể hiện sự cảm thông.

-

Nhắc nhở người bệnh về sức mạnh của họ và các nguồn hỗ trợ khác.

-

Sự nói ra bằng lời những tình cảm của bệnh nhân giúp bệnh nhân nhận dạng những cảm
xúc của họ. “Bây giờ, anh (chị, ông/ bà) cảm thấy như thế nào?.”

7.6. Thảo luận chiến lược và tóm tắt.

- Tóm tắt vấn đề quan trọng nhất để giúp bệnh nhân thoát ra được khỏi sự lẫn lộn. Xây dựng
một loại chương trình với bệnh nhân bằng cách giải thích cho bệnh nhân điều gì sẽ xảy ra sau
đó (có thể là những xét nghiệm sắp tới, thời gian điều trị.....)
- Đảm bảo rằng người bệnh sẵn sàng tham gia trước khi thảo luận kế hoạch tương lai.
- Thảo luận các chọn lựa.
- Tóm tắt lại thơng tin đã thảo luận và quyết định đã thơng qua.
- Cố gắng trình bày những hy vọng có thể có.
- Những thay đổi trong mục tiêu chăm sóc hoặc địa điểm chăm sóc.
- Các xét nghiệm hoặc các chế độ điều trị tiếp theo (điều trị bệnh hoặc chăm sóc giảm nhẹ)
- Thảo luận các nguồn lực hỗ trợ tâm lý xã hội tiềm năng.
- Theo dõi kiểm tra sự hiểu biết của người bệnh về vấn đề được thảo luận và trả lời câu hỏi.
- Nếu cần, đề nghị một cuộc gặp gỡ khác vì cần có thời gian để người bệnh hiểu điều gì đang
xảy đến cho họ.
Lưu ý: Ln cho bệnh nhân cảm nhận được rằng bạn (bác sĩ) luôn luôn sẵn sàng để tư vấn và hỗ trợ
bệnh nhân.
8. Lưu ý khi thơng báo chẩn đốn. Thơng báo tin dữ.

ThS. Trần Thị Uyên Phượng | ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH


 

9


GIÁO TRÌNH TÂM LÝ HỌC Y KHOA

2014-2015



 

Thơng báo một tin dữ cũng gây ra những hậu quả như thông báo về cái chết của một người thân.
Người nhận thông tin (bệnh nhân hoặc gia đình của bệnh nhân) sẽ đắm chìm trong sốc cảm xúc và
cần có thời gian để thiết lập lại. Vì thế thơng tin phải đơn giản, rõ ràng và đôi khi phải được lặp lại.
Bệnh nhân và gia đình phải cảm thấy được đồng hành trong thử thách đầy khó khăn này. Thơng báo
phải ln trong tiến trình tương tác. Đặc biệt cần lưu ý các giai đoạn chấp nhận bệnh của Elizabeth
Kubler-Ross.
9. TÀI LIỆU THAM KHẢO.
1. A.V.Kvaxencô, Iu.G.Dubakarep, (1980), Tâm lý bệnh nhân, NXB Y học Hà Nội, NXB Mr
Maxcơva.
2. Beverley Mc.Namara, (2001), Fragile Lives: Death, Dying and Care, Crows Nest, N.S.W:
Allen & Unwin.
3. Ellizabeth Kubler-Ross, (1989) On Death and Dying, London: Routledge. First published in
Great Britain in 1970 by Tavistocl Publications Limited
4. Innes S, Payne S; Advanced cancer patients' prognostic information preferences: a review.
Palliat Med. 2009 Jan; 23(1):29-39. Epub 2008 Oct 24
5. Fujimori M, Uchitomi Y; Preferences of cancer patients regarding communication of bad
news: a systematic Jpn J Clin Oncol. 2009 Apr; 39(4):201-16. Epub 2009 Feb 3
6. Nguyễn Thị Mỹ Châu (Chủ biên), (2011), Giáo trình Tâm lý Y khoa, Đại học Y Khoa Phạm
Ngọc Thạch, Bộ môn Tâm thần-Tâm lý Y Khoa.
7. Vũ Đức (2009), Mục vụ cho bệnh nhân, NXB Tôn Giáo
8. SPIKES-A six-step protocol for delivering bad news: application to the patient with
cancer.Baile WF, Buckman R, Lenzi R, Glober G, Beale EA, Kudelka AP. Oncologist. 2000;
5(4):302-11.

ThS. Trần Thị Uyên Phượng | ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH


 


10