02 sự phát triển phần phụ thai
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.26 MB, 35 trang )
SỰ PHÁT TRIỂN PHẦN PHỤ THAI
BS. Ngô Huỳnh Phương Anh
Mục tiêu
1. Mơ tả được các màng thai
2. Trình bày được cấu tạo và chức năng của bánh nhau
3. Trình bày được cấu tạo và chức năng của dây rốn
4. Liệt kê được thành phần và chức năng của nước ối
Màng thai
Màng thai
Gồm 3 lớp từ ngoài vào:
1. Ngoại sản mạc (màng rụng – decidua): do niêm
mạc tử cung phát triển, 3 loại tùy vào vị trí giải
phẫu
o Màng rụng thành
o Màng rụng bao
o Màng rụng đáy
Màng thai
2. Trung sản mạc (màng đệm): do các TB mầm nhỏ
phát triển thành. Thời kỳ đầu trung sản mạc tạo
nên các chân giả vây quanh trứng, về sau các
chân giả bao quanh phơi teo đi tạo thành màng ít
thấm nước, dính sát vào màng rụng, phần chân
giả ở nơi bám vào niêm mạc tử cung phát triển
mạnh tạo thành các gai nhau.
3. Nội sản mạc (màng ối): 1 số TB của lá thai ngồi ở
phía lưng của phơi tan đi tạo thành buồng ối. Đây là
1 màng mỏng bao mặt trong buồng ối, che phủ mặt
thai nhi của bánh nhau, bao quanh dây rốn từ điểm
xuất phát ở nhau đến rốn thai nhi. Màng ối dai, dễ
thấm nước. Chức năng: sản xuất, tiêu thụ nước ối,
ngăn cản vi khuẩn.
Bánh nhau
Sự thành lập bánh nhau
• Trong gđ làm tổ: trung sản mạc → gai nhau ngun
thủy, bao quanh phơi.
• Sau khi làm tổ: phôi tăng trưởng to dần, đội lớp
màng bao quanh, chiếm hết lòng TC. Lớp màng
rụng bao mỏng dần, dính vào màng rụng thành. Các
gai nhau nguyên thủy biến mất, trừ vùng màng rụng
đáy → phát triển thành bánh nhau.
• Các TB ni của gai nhau có áp lực thu hút dưỡng
khí của máu, xâm nhập vào mạch máu của màng
rụng đáy tạo nên các xoang các hồ huyết.
• Các hồ huyết thơng nhau nhưng đóng kín ở ngồi
vịng kín Winckler.
Cấu tạo bánh nhau
•
•
•
•
Đường kính ~ 15cm
Dày ~ 2-3cm (trung tâm)
Nặng ~ 500g (1/6 trọng lượng thai)
Gồm 15-20 múi nhau (cotyledon), giữa các múi là
rãnh nhỏ (placental septa)
• Mỗi múi nhau cấu tạo nên bởi 1 gai nhau chính
(main stem villus)
• Gồm 2 mặt: mặt mẹ, mặt thai
Mơ học bánh nhau
• Màng rụng đáy có 3 lớp:
o Lớp đặc
o Lớp xốp
o Lớp đáy
Lớp chức năng
• Trung sản mạc có 2 loại gai nhau:
o Gai nhau dinh dưỡng: lơ lửng trong hồ huyết
o Gai nhau bám: dinh dưỡng + giúp bánh nhau bám
vào niêm mạc TC
• Cấu tạo 1 gai nhau: 1 trục sợi mạch bằng mô sợi
reticulin thưa và các nhánh mạch máu cuống rốn,
lót bởi lớp TB nuôi.
o Trước 16w: TB Langhans và hợp bào nuôi
o Về sau: chỉ có hợp bào ni, ngày càng mỏng
→ thuận lợi cho sự trao đổi chất mẹ - con
Bánh nhau đảm nhận nhiều chức năng quan trọng
1. Trao đổi chất giữa mẹ và thai
Thông qua lớp hội bào nhờ các cơ chế:
o
o
o
o
Khuếch tán đơn giản
Khuếch tán gia tăng
Vận chuyển chủ động
Thực bào
• Sự trao đổi khí: khuếch tán đơn giản
o Máu mẹ có [O2] cao hơn, [CO2] thấp hơn máu con
o Hb của thai có khả năng gắn kết oxygen cao
Bánh nhau đảm nhận nhiều chức năng quan trọng
• Sự trao đổi chất dinh dưỡng:
o Nước, điện giải: thẩm thấu
o Protid: chuyển thành acid amin, cần yếu tố chuyên
chở, sau đó tổng hợp thành protein đặc hiệu của thai
o Lipid: qua nhau rất hạn chế
o Glucid: khuếch tán
o Vitamin: caroten qua nhau khó khăn, vit.D qua nhau
nhưng nồng độ vẫn thấp hơn so với mẹ, vit.B, C qua
nhau dễ
o Gai nhau còn tổng hợp 1 số phospholipid, nhất là các
steroid nhau thai
Bánh nhau đảm nhận nhiều chức năng quan trọng
2. Chức năng bảo vệ
o 1 số kháng nguyên, kháng thể có nguồn gốc protein
đi qua gai nhau (prothrombin, IgG…) → miễn dịch thụ
động cho thai
o Đôi khi hồng cầu của thai vào được tuần hoàn của
mẹ → mẹ sinh kháng thể gây tán huyết máu thai nhi
(bất đồng nhóm máu mẹ - con)
o Mầm bệnh: vi khuẩn ko qua được nhau thai, siêu vi
qua được nhau thai gây nhiễm trùng bào thai
o Thuốc và hóa chất: TLPT <600 qua nhau dễ,
TLPT>1000 khó qua nhau, các thuốc có thể gây dị
dạng hoặc gây độc cho thai
Bánh nhau đảm nhận nhiều chức năng quan trọng
3. Vai trò của nhau đối với mẹ
Nhau sản xuất 1 số hormon làm cơ thể mẹ thay đổi
o hCG (human chorionic gonadotropin): hợp bào ni,
kích hoạt những mơ mầm và kích thích tiết các
steroid sinh dục.
o hPL (human placental lactogen): tế bào nuôi, sinh
sữa, biến dưỡng glucid, lipid, protid.
o Estrogen, progesteron: lúc đầu do hồng thể thai kỳ,
sau đó do nhau tiết ra. Tác dụng: duy trì sự phát
triển của TC, kiểm sốt hoạt động của TC trong thai
kỳ, kích thích sự phát triển của thai nhi.
o Các steroid khác như 17-ketosteroid, glucocorticoid
cũng tăng lên trong thai kỳ.
Dây rốn
Đại thể
• Dài 40-60cm, đường kính 15-20mm, mềm trơn,
màu trắng
• Một đầu bám vào bánh nhau, thường ở trung
tâm bánh nhau
• Đầu kia bám vào da bụng thai
o Nội sản mạc dây rốn liên tục với hạ bì da bụng
o Thượng bì da bụng bao quanh chân dây rốn 1cm
→ nơi rốn sẽ rụng
Cấu tạo
•
•
•
•
Màng ối (nội sản mạc)
Thạch Wharton
1 tĩnh mạch rốn
2 động mạch rốn (xoắn quanh tĩnh mạch)
2 kiểu phân nhánh trên bánh nhau
• Mạch phân tán
• Mạch phân tận
Giữa 2 ĐM rốn có nhánh nối
Bất thường dây rốn
•
•
•
•
•
Quá dài: dễ sa dây rốn, dây rốn quấn cổ…
Quá ngắn
Thắt nút, xoắn → chèn ép tuần hồn
Chỉ có 1 ĐM rốn: thường kèm dị tật hệ tim mạch
Dây rốn bám mép (bánh nhau hình vợt), dây rốn
bám màng
