Copyright © 2006, HaiVDC
1
Nội dung trình bày

Hệ thống tập tin UNIX

Làm việc với tập tin

Làm việc với thư mục

Quyền truy xuất tập tin
Copyright © 2006, HaiVDC 2
Hệ thống tập tin Unix
UNIX tổ chức tập tin như thế nào?
Copyright © 2006, HaiVDC
3
Hệ thống tập tin UNIX

Thư mục nhà

Là nơi chứa thông tin của mỗi người dùng.

Bạn luôn đứng tại thư mục này khi vừa mới đăng nhập.

Lệnh hiển thị đường dẫn tới thư mục nhà: “echo $HOME”

Thư mục làm việc

Từ thư mục nhà bạn có thể chuyển tới thư mục khác bằng
lệnh “cd”


Thư mục tại đó bạn đang đứng gọi là thư mục làm việc hay
thư mục hiện hành

Lệnh hiển thị đường dẫn tới thư mục hiện hành: “pwd”.
Copyright © 2006, HaiVDC
4
Hệ thống thư mục điển hình của UNIX
root (/)
bin dev etctmp usr varhome
students teachers spool
mailhaivdc hvthao
(all users’ mail)
0211206
0211233 0211243
Copyright © 2006, HaiVDC
5
Các thư mục điển hình

bin: chứa các lệnh của shell và hầu hết các lệnh thông dụng của
UNIX.

usr/bin: chứa các lệnh mở rộng, chương trình tiện ích của UNIX
cũng như các ứng dụng.

dev: (viết tắt của devices) gồm các driver cần thiết để điều khiển
các thiết bị ngoại vi như ổ đĩa, máy in, và thiết bị đầu cuối. Mỗi tập
tin trong thư mục này là 1 liên kết tới 1 thiết bị.

etc: chứa các tập tin cấu hình của hệ thống như danh sách người
dùng và mật khẩu.


home: chứa các thư mục nhà của người dùng.

tmp: thư mục chứa tập tin tạm thời.

var: chứa tập tin thường xuyên thay đổi.
Copyright © 2006, HaiVDC
6
Tên tập tin và thư mục

Tên hợp lệ là một chuỗi bao gồm các ký tự:

Chữ cái viết hoa (A to Z)

Chữ cái viết thường (a to z)

Chữ số (0 to 9)

Dấu chấm (.), dấu gạch dưới (_), dấu phẩy (,).

Không nên chứa khoảng trắng hoặc các ký tự sau:

& * \ | [ ] { } $ < > ( ) # ? ‘ “ / ; ^ ! ~ %

Không trùng tên với tập tin hoặc thư mục đã có

Tránh đặt tên tập tin hoặc thư mục trùng với các lệnh UNIX.
Copyright © 2006, HaiVDC
7
Đường dẫn tuyệt đối


Để đọc nội dung tập tin, cần biết tên tập tin.

Để truy xuất tập tin nằm trong thư mục khác, cần biết
đường dẫn.

Đường dẫn là một địa chỉ trong hệ thống cây thư
mục để xác định vị trí của tập tin hoặc thư mục.

Đường dẫn tuyệt đối là đường dẫn từ gốc của cây thư
mục tới tập tin.

Tất cả các đường dẫn tuyệt đối đều bắt đầu bằng ký
tự “/”.

Còn gọi là đường dẫn đầy đủ.
Copyright © 2006, HaiVDC
8
Ví dụ
root (/)
bin dev etctmp usr varhome
students teachers spool
mailhaivdc hvthao
(all users’ mail)
0211206
0211233 0211243
Đường dẫn tuyệt đối truy xuất đến tập tin data.txt
/home/students/0211206/data.txt
data.txt
temp

Copyright © 2006, HaiVDC
9
Đường dẫn tương đối

Thông thường bạn muốn truy xuất tới tập tin từ
thư mục hiện hành bạn đang đứng.

Đường dẫn tương đối xuất phát từ thư mục hiện
hành.

Thư mục hiện hành ký hiệu bằng ký tự “.”

Thư mục cha của thư mục hiện hành ký hiệu bằng
ký tự “ ”.

Thư mục nhà ký hiệu bằng ký tự “~”
Copyright © 2006, HaiVDC
10
Ví dụ
root (/)
bin dev etctmp usr varhome
students teachers spool
mailhaivdc hvthao
(all users’ mail)
0211206 0211233 0211243
Người dùng: 0211206
Thư mục nhà: /home/students/0211206
Thư mục students là thư mục cha của thư mục 0211206
Copyright © 2006, HaiVDC
11

Nội dung trình bày

Hệ thống tập tin UNIX

Làm việc với tập tin

Làm việc với thư mục

Quyền truy xuất tập tin
Copyright © 2006, HaiVDC 12
Làm việc với tập tin
Cách tạo, hiển thị, sao chép, đổi tên, in và nén
Copyright © 2006, HaiVDC
13
In lịch

Lịch của một tháng

cal 03 2006

Lịch cho một năm

cal 2006
Copyright © 2006, HaiVDC
14
Tạo tập tin

Bằng cách chuyển hướng

Hầu hết các lệnh xuất kết quả ra màn hình.


Bạn có thể thay đổi nơi xuất kết quả bằng phép
chuyển hướng: “>”

cal 2006 > lich2006

Bằng lệnh

Cú pháp: touch <tên tập tin>

Ví dụ: touch data.txt
Copyright © 2006, HaiVDC
15
Lệnh hiển thị nội dung thư mục: ls

ls: list

Hiển thị tên tập tin và các thư mục con bên trong
thư mục.

Cú pháp: ls [<đường dẫn tới thư mục>]

Tùy chọn:

-a: hiển thị tất cả kể cả tập tin ẩn

-l: hiển thị thông tin đầu đủ

-R: hiển thị nội dung của thư mục con


-s: hiển thị kích thước tập tin
Copyright © 2006, HaiVDC
16
Hiển thị nội dung tập tin

Xem nội dung tập tin văn bản (text)

Lệnh cat

cat [Tên tập tin]

cat lich2006

Lệnh more

more [Tên tập tin]

more lich2006

Xem nội dung tập tin nhị phân (binary)

od <Tên tập tin>
Copyright © 2006, HaiVDC
17
Nối tập tin

Lệnh cat hiển thị nhiều tập tin

cal 6 2006 > june


cal 7 2006 > july

cal 8 2006 > august

cat june july august

Lưu kết quả vào một tập tin

cat june july august > summer2006
Copyright © 2006, HaiVDC
18
Nối đuôi (append) tập tin

UNIX cho phép bạn thêm thông tin vào cuối của
một tập tin bằng phép chuyển hướng “>>”.

cal 9 2006 >> summer2006
Copyright © 2006, HaiVDC
19
Lệnh sao chép: cp

Sao chép (copy) nội dung tập tin vào tập tin khác.

Cú pháp

cp [<tập tin nguồn>] [<tập tin đích>]

Tùy chọn

-r: sao chép cả thư mục.


-u: chỉ sao chép nếu tập tin nguồn mới hơn tập tin đích.

Lỗi thường gặp

No such file or directory: không tìm thấy tập tin nguồn

Permission denied: không có quyền truy xuất tập tin nguồn
hoặc tạo tập tin đích
Copyright © 2006, HaiVDC
20
Lệnh di chuyển hoặc đổi tên: mv

Chuyển (move) vị trí tập tin hoặc thư mục trong
cây thư mục hoặc đổi tên.

Cú pháp:

mv [<tập tin nguồn>] [<thư mục đích>]

mv [<tập tin nguồn>] [<tên mới của tập tin>]
Copyright © 2006, HaiVDC
21
Lệnh in tập tin: lpr

In tập tin ra máy in

Cú pháp

lpr [<tùy chọn>] [<tên tập tin muốn in>]


Tùy chọn:

-P: Xác định tên máy in.

-w[1-n]: Cho biết số trang trên một tờ.

-h: Loại bọ tiêu đề trang.
Copyright © 2006, HaiVDC
22
Xoá tập tin: rm

Xoá (remove) danh sách tập tin.

Chú ý: tập tin sẽ không khôi phục được sau khi xóa

Cú pháp

rm [<danh sách tên tập tin>]

Tùy chọn:

-f: xóa lập tức

-r: xóa cả thư mục

-d: Xóa liên kết (link)
Copyright © 2006, HaiVDC
23
Nén/giải nén tập tin: zip/unzip


Nén một hoặc nhiều tập tin

Cú pháp

zip [<tập tin zip>] [<tập tin nguồn>]

Ví dụ

zip data.zip data.txt

Giải nén tập tin

Cú pháp

unzip [<tập tin zip>] [–d] [<thư mục>]

Tùy chọn: -d chỉ tên thư mục chứa nội dung sau khi giải nén

Ví dụ

unzip data.zip –d /home/students/0211206/temp
Copyright © 2006, HaiVDC
24
Nén/giải nén tập tin: tar, gzip

Đóng gói các tập tin thành 1 tập tin kiểu tar

Cú pháp


tar [Tùy chọn] <tập tin tar> <tập tin hay thư mục>

Tùy chọn

-c: Tạo

-v: In thông tin quá trình đóng gói

-f: Tập tin

-x: Bung gói tar

-z: Giải nén

Ví dụ:

tar –cvf data.tar data.txt

tar –xvf data.tar
Copyright © 2006, HaiVDC
25
Nén/giải nén tập tin: tar, gzip

Dùng gzip để giải nén và giải nén tập tin kiểu tar.gz

Cú pháp

gzip [Tùy chọn] <tập tin kiểu tar>

Tùy chọn


-d: Giải nén

Ví dụ:

gzip data.tar (sẻ tạo ra tập tin data.tar.gz)

gzip –d data.tar.gz (Giải nén -> data.tar)

Có thể dùng tar để giải nén tập tin tar.gz:

tar –xvfz data.tar.gz (Tạo ra tập tin data.txt)