Mạch môn đông - Vị thuốc chữa ho có đờm hiệu quả pdf
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (138.63 KB, 10 trang )
Mạch môn đông - Vị thuốc chữa ho
có đờm hiệu quả
Mạch môn đông còn có tên là : Mạch môn , Mạch đông , Duyên giới thảo . Tên
khoa học: Ophiopogon japonicus ( Thunb) Ker - Gawb thuộc họ Mạch môn
(Haemodoraceae) Trước kia gọi là họ Hành tỏi(Liliaceae)
* Đặc Điểm
Mạch môn là một loại cỏ sống lâu năm , thân rễ ngắn , lá hình dải hẹp , mọc túm ở
gốc , bẹ lá ôm thân dài 15-40 cm , rộng 0,3 - 0,5 cm - Rễ chùm , củ phát triển ở
đoạn giữa rễ , củ già màu hồng , củ non màu trắng . Hoa có tràng màu xanh nhạt .
Quả mọng màu tím đen , đường kính 0,5 - 0,6 cm có 1 đến 2 hạt
Mạch môn mọc hoang ở miền núi , được trồng làm cảnh , làm thuốc ở khắp nơi
trong nước ta - Trung Quốc cũng trồng nhiều . Dược điển Việt Nam và Trung
Quốc đều ghi là vị Mạch Môn
* Bộ Phận Dùng
Đoạn rễ phình lên gọi là củ Mạch môn ( Radix ophiopogoni ) Thu hoạch sau khi
trồng 2-3 năm lấy củ già có màu hồng ( bỏ củ non và đoạn rẽ ) rửa sạch và phơi
sấy khô . Khi dùng bỏ lõi .
Bảo quản: Chống mốc
* Kỹ Thuật trồng Mạch môn
Có thể trồng quanh năm . Để tiện nguồn giống , nên trồng vào lúc thu hoạch củ .
Sau khi thu hoạch củ , tách từng gốc riêng rẽ, cắt bớt rễ, lá để làm giống . Cây nọ
cách cây kia là 20 cm . Mạch môn là cây ưa ẩm, ưa ánh sáng nhưng cũng chịu hạn ,
chịu bóng, có thể phát triển trên mọi loại đất, trừ nơi úng ngập .
* Có những cách trồng như sau.
- Trồng làm cảnh : Bao quanh bồn hoa , tạo hình tròn , vuông sao 5 cánh hay bao
quanh hàng rào dọc lối đi kết hợp thu dược liệu
- Trồng cây bảo vệ đất , chống sói mòn ; ở vùng trung du trồng theo đường đồng
mức ( Kiểu luống khoai lang ) từ lưng chừng đồi xuống chân đồi , cách 3-4 mét lại
trồng một vòng Mạch môn . Mạch môn phát triển rất nhanh , bảo vệ đất , chống sói
mòn và giữ ẩm cho đất đồi rất tốt . Năng suất củ Mạch môn khá cao .
- Trồng sản xuất ; Trồng kiểu luống khoai lang thấp (Cao khoảng 20 cm) mỗi năm
bón phân và vun gốc một lần (Vào tháng 9 dương lịch)
* Công năng - Tính vị
Mạch môn vị ngọt hơi đắng , tính hàn vào các kinh phế, tâm vị , - Có tác dụng ;
dưỡng âm, nhuận phế, thanh tâm ích vị , sinh tân dịch , trừ đờm .
* Tác dụng dược lý : theo kết quả nghiên cứu của Đỗ Trung Đàm và cộng sự (
Viện Dược liệu ), Mạch môn có tác dụng như :
- Ức chế ho rõ rệt ; với súc vật thí nghiệm bằng cách gây ho (bằng axit axetic ,
xitric , amoniac)
- Lợi đờm rõ rệt : Trên mô hình nghiên cứu có sự tăng tiết dịch khí phế quản thỏ
- Chống viêm cấp tính và mãn tính , giảm triệu chứng sưng, nóng, đỏ, đau ở đường
hô hấp trên .
- Kháng sinh ; Tác dụng khá với Diplococcus pneumonial , yếu với staphylococcus
aureus
* Một số bài thuốc
SINH MẠCH TÁN ; Có tác dụng chữa choáng do các nguyên nhân khác nhau.
Các bệnh về tim như: rối loạn nhịp tim, mạch vành, đau thắt ngực:
Mạch môn 9-15g .
Nhân sâm 6-9 g ,
Ngũ vị tử 6-9 g.
Thuốc uống: Dạng chè thuốc, thuốc sắc. Thuôc tiêm: tiêm bắp, truyền tĩnh mạch.
CHỮA MAI HẠCH KHÍ. (Loạn cảm họng, luôn phải khạc như có hạt mơ )
Mạch môn 12g .
Sa sâm 12g .
Sinh địa 12g .
Thạch hộc 12g .
Đan sâm 8g .
Ngưu tất 8g .
Hậu phác 8g .
Qua lâu nhân 8g .
Sắc nước 3 lần . Cô lại còn 300ml . Chia làm 4 lần uống .
Cách dùng , Ngậm thuốc rồi nuốt từ từ .
GIẢM HO MÁT PHỔI. Chữa các chứng ho khan, hỗ trợ điều trị lao phổi .
Mạch môn bỏ lõi sao khô 15g . thái mỏng .
Cam thảo đất 15g
Vỏ quýt 3 năm cạo hết lớp trắng thái nhỏ , sao khô 10g
Củ rẻ quạt chế ( ngâm nước Vo gạo ; 3 lần ) 5g .
Sắc 3 lần với 500ml . Cô nước sắc lấy 100ml . Thêm đường đủ ngọt . Chia làm 3
lần uống trong ngày .
CHỮA HO TRẺ EM
Mạch môn bỏ lõi sao khô 10g .
Cát cánh 10g ,
Sa sâm 10g ,
Sắc 3 lần với 500ml . Cô lại còn 100ml . Thêm đường đủ ngọt chia làm 4 lần uống
trong 24 giờ . Trẻ dưới 6 tuổi uống 1/2 liều trên .
* Tránh nhầm lẫn : Dễ nhầm với Tóc tiên . Tóc tiên lá dải nhỏ và mềm hơn.
