TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CÔNG NGHỆ

Trung tu hệ bàn máy bào
B365

Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 1


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CƠNG NGHỆ

Lời Nói Đầu
Hiện nay đất nước ta đang trong công cuộc đổi mới nhằm CNH, HĐH đất nước.
Trong cơng nghiệp hóa xã hội, nước ta các nhà máy xí nghiệp được trang bị các
máy cơng cụ với số lượng ngày càng tăng và chủng loại ngày càng phong phú.
Bên cạnh công tác thiết bị thiết kế, chế tạo thì cơng tác phục hồi máycơng
nghiệp
Nói chung , máy cơng cụ nói riêng đã và đang chở thành nhiệm vụ cấp bách ở tất
cả các cơ sơ ở nước ta.
Để đáp ứng được nhu cầu này, ở nước ta đã có một số trường mở ngành BC
và CTBCN, cụ thể là trường ĐHSPKTHY. Là một sinh viên của trường trong
ngành cơ khí sửa chưa , em thấy mình cần phải cố gắng học tập để khi ra trường
mình có thể góp sức mình vào nền cơng nghiệp của đất nước ta .
Trong quá trình học tại trường. Sau 3 năm để đánh giá lượng kiến thức mình
đã tích luỹ được trong q trình học , em được thầy cơ trong khoa giao cho đề tài

môn học là Trung tu hệ bàn máy bào B365.
Được sự giúp đỡ tận tình của các thầy cô trong khoa. Đặc biệt là sự chỉ bảo,
hướng dẫn của thầy: Đào Chí Cường để em có điều kiện hồn thành đồ án mơn
học này
Trong đồ án, em khơng tránh khỏi những sai sót, do nhầm lẫn, do năng lực
bản thân cịn hạn chế chưa có nhiều kinh nghiệm trong thực tế. Em mong các thầy
cô chỉ bảo thêm để cho em có thể hồn thiện mình hơn.
Em xin chân thành cảm ơn.
Hưng Yên ,Ngày 7 tháng 12 năm 2011
Sinh viên thực hiện :

Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 2


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CÔNG NGHỆ

MỤC LỤC
Chương 1 : Tổng quan về vấn đề nghiên cứu.
1.1 Lịch sử bảo trì.
1.2 Tầm quan trọng của bảo trì.
1.3 Các giải pháp bảo trì.
Chương 2 : Xây dựng kế hoạch
2.1.1 Giới thiệu chung về máy bào B365
2.1.2 Đặc điểm cấu tạo và nguyên lý làm việc của máy
2.2.1 Nguyên lý làm việc của hệ bàn máy bào B365
2.2.2 Quy trình tháo lắp hệ bàn máy của máy bào B365

2.2.3 Kiểm tra và phân loại chi tiết hỏng của hệ bàn máy bào B365
Chương 3 : Xây dựng quy trình phục hồi chi tiêt điển hình.
3.1 Các phương pháp phục hồi trong sửa chữa máy
3.2 Kế hoạch sửa chữa cho máy B365
3.3 Xây dựng quy trình phục hồi .

Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 3


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CÔNG NGHỆ

Chương 1 : Tổng quan về vấn đề nghiên cứu.
1.1 Lịch sử bảo trì
Bảo trì đã xuất hiện kể từ khi con người biết sử dụng các loại dụng cụ, đặc biệt
là từ khi bánh xe được phát minh. Nhưng chỉ hơn mười lăm năm qua bảo trì mới
được coi trọng đúng mức khi có sự gia tăng khổng lồ về số lượng và chủng loại của
các tài sản cố định như máy móc, thiết bị, nhà xưởng trong sản xuất cơng nghiệp.
Bảo trì đã trải qua ba thế hệ sau:
Thế hệ thứ nhất: (Bắt đầu từ xa xưa mãi đến đầu chiến tranh thế giới thứ II)
Trong giai đoạn này công nghiệp chưa được phát triển. Việc chế tạo và sản xuất
được thực hiện bằng các máy móc cịn đơn giản, thời gian ngừng máy ít ảnh hưởng
đến sản xuất, do đó cơng việc bảo trì cũng rất đơn giản. Bảo trì khơng ảnh hưởng
lớn về chất lượng và năng suất. Vì vậy ý thức ngăn ngừa các thiết bị hư hỏng chưa
được phổ biến trong đội ngũ quản lý. Do đó khơng cần thiết phải có các phương
pháp bảo trì hợp lý cho các máy móc. Bảo trì lúc bấy giờ là sửa chữa các máy móc
và thiết bị khi có hư hỏng xảy ra.

Thế hệ thứ hai: Mọi thứ đã thay đổi trong suốt thời kỳ chiến tranh thế giới thứ
II.
Những áp lực trong thời gian chiến tranh đã làm tăng nhu cầu của các loại hàng
hóa trong khi nguồn nhân lực cung cấp cho cơng nghiệp lại sút giảm đáng kể. Do
đó cơ khí hóa đã được phát triển mạnh để bù đắp lại nguồn nhân lực bị thiếu hụt.
Vào những năm 1950, máy móc các loại đã được đưa vào sản xuất nhiều hơn và
phức tạp hơn. Công nghiệp bắt đầu phụ thuộc vào chúng.
Do sự phụ thuộc ngày càng tăng, thời gian ngừng máy đã được ngày càng được
quan tâm nhiều hơn. Đơi khi có một câu hỏi được nêu ra là "con người kiểm sốt
máy móc hay máy móc điều khiển con người". Nếu cơng tác bảo trì được thực hiện
tốt trong nhà máy thì con người sẽ kiểm sốt được máy móc, ngược lại máy móc hư
hỏng sẽ gây khó khăn cho con người.
Vì vậy đã có ý kiến cho rằng những hư hỏng của thiết bị có thể và nên được
phòng ngừa, để tránh làm mất thời gian khi có những hư hỏng hay tình huống khẩn
cấp xảy ra. Từ đó đã bắt đầu xuất hiện khái niệm bảo trì phịng ngừa mà mục tiêu
Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 4


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CƠNG NGHỆ

chủ yếu là giữ cho thiết bị ln hoạt động ở trạng thái ổn định chứ không phải sửa
chữa khi có hư hỏng. Trong những năm 1960 giải pháp này chủ yếu là đại tu lại
thiết bị vào những khoảng thời gian nhất định.Chi phí bảo trì cũng đã bắt đầu gia
tăng đáng kể so với chi vận hành khác. Điều này dẫn đến việc phát triển những hệ
thống kiểm sốt và lập kế hoạch bảo trì.Cuối cùng tổng vốn đầu tư cho tài sản cố
định đã gia tăng đáng kể nên người ta bắt đầu tìm kiếm những giải pháp để có thể

tăng tối đa tuổi thọ của các tài sản này.
Thế hệ thứ ba: Từ giữa những năm 1970, công nghiệp thế giới đã có những
thay đởi lớn lao.
Những thay đổi này địi hỏi và mong đợi ở bảo trì ngày càng nhiều hơn.

1940 1950 1960 1970 1980 1990 2000
Hình 1 : Những mong đợi đới với bảo trì đang ngày càng tăng.
1.2 Tầm quan trọng của bảo trì
Ngày nay bảo trì đóng một vai trị rất quan trọng trong mọi hoạt động sản xuất,
có thể so sánh như một đội cứu hỏa. Đám cháy một khi đã xảy ra phải được dập tắt
càng tốt để tránh những thiệt hại lớn. Tuy nhiên, dập tắt lửa khơng phải là nhiệm vụ
chính của đội cứu hỏa mà cơng việc chính của họ là phịng ngừa khơng cho đám
chảy xảy ra. Cho nên vai trị chính của bảo trì là:
· Phịng ngừa để tránh cho máy móc bị hỏng.
· Cực đại hóa năng suất.
· Nhờ đảm bảo hoạt động đúng yêu cầu và liên tục tương ứng với tuổi thọ của
máy lâu hơn.
Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 5


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CÔNG NGHỆ

· Nhờ chỉ số khả năng sẵn sàng của máy cao nhất và thời gian ngừng máy để
bảo trì nhỏ nhất.
· Nhờ cải tiến liên tục quá trình sản xuất.
· Tối ưu hóa hiệu suất của máy:

· Máy móc vận hành có hiệu quả và ổn định hơn, chi phí vận hành ít hơn, đồng
thời làm ra sản phẩm đạt chất lượng hơn.
· Tạo ra môi trường làm việc an tồn hơn.
· Hiện nay, bảo trì ngày càng trở nên quan trọng. Ở những nước đang phát triển,
có nhiều máy móc cũ đang hoạt động. Vấn đề phụ tùng là yếu tố cần quan tâm, bởi
vì khó tìm được phụ tùng thay thế cho thiết bị, nếu có tìm thấy thì giá cũng rất cao
và phải trả bằng ngoại tệ. Nếu cơng tác bảo trì tốt, hậu quả của những hỏng hóc đã
được đề phịng thì những vấn đề này phần nào đã được giải quyết.
1.3 Các giải pháp bảo trì .
- Bảo trì khơng kế hoạch: chiến lược này được xem như là vận hành cho tới
khi hư hỏng. nghĩa là khơng hề có bất kỳ một kế hoạch nàohay hoạt đọng bảo trì
nào trong khi thiết bị đang hoạt động cho tới khi hư hoảng. và có hai loại giải pháp
phổ biến trong chiến lược bảo trì ( bảo trì phục hồi và bảo trì khẩn cấp)

Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 6


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CÔNG NGHỆ

Chương 2 : Xây dựng kế hoạch
2.1.1 Giới thiệu chung về máy bào B365
Máy bào B365 là máy dùng để gia cơng kim loại. Máy có hai chuyển động
chính
- Chuyển động của dao là chuyển động tịnh tiến cứ hồi theo phương ngang của
đầu bào mang theo dao dọc và chuyển động lên xuống của bàn máy mang theo
phơi.

- Các chuyển động đó nhận từ một động cơ có N=4,5kw và n=1440 vịng\phút
hoặc từ tay quay của hệ bàn dao
1. Các thông số kỹ thuật
-B :là bào
-3: là máy nằm ngang vạn năng
-65: là hành trình lớn nhất đạt được là 650mm
Bảng thông số kỹ thuật
Khoảng chạy của đầu trượt
mm
 Tối đa
650
 Tối thiểu
95
Khoảng dịch chuyển của bàn máy
mm
 Ngang tối đa
600
 Lên xuống tối đa
300
Khoảng cách từ đầu trượt đến bàn
mm
máy
370
 Max
65
 Min
Khoảng lên xuống của cầu đầu bào
mm
175
Góc quay lớn nhất của đầu bào

(0)
600
Tốc độ tiến ngang của bàn máy
mm/htk
0,33-3,33
Tốc độ tiến ngang của đầu trượt
htk/ph
12,5-73

Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 7


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CƠNG NGHỆ

Động cơ chính
 Cơng suất
 Tốc độ
 Điện áp

kW
v/ph
V

Kích thước máy
Dài
 Rộng

 Cao
Khối lượng máy

4,0
1440
380/220

mm

kg

Hình 1
1 : Động cơ
2: Đế máy
3:Giá đỡ

4:Bàn máy
5:Đầu gá dao
6:Đai ốc hãm

7:Đầu trượt
8:Mâm biên
9:Tay gạt

Vi trí của mâm biên nằm ở bên phải , giữa thân máy.
Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 8

2060
1450

1750
1975


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CÔNG NGHỆ

2.1.2 Đặc điểm cấu tạo và nguyên lý làm việc Máy B365
2.1.2a Đặc điểm cấu tạo máy B365
Máy bào dùng để gia cơng các chi tiết có chiều dài khoảng 200-800mm
Chuyển động chính là do bàn trượt lắp dao thực hiện
Chuyển động chạy dao do bàn máy mang phôi thực hiện , chuyển động này
không liên tục
Máy gồm các bộ phận chính:
- Đầu bào
- Thân trượt
- Hộp tốc độ
- Cơ cấu chuyển động chính
- Bàn máy và đế máy
- Đầu bào
đầu bào được làm bang thép và làm nhiệm vụ chuyển động cắt gọt và trên
đầu bào được gá đài gá dao
- Thân trượt
được bố tri ở trên thân máy và được cố định trên thân máy làm nhiệm vụ gá
đỡ và di trượt cho đầu bào.
- Hộp tốc độ
-Được lắp trên than máy ,vỏ hộp được làm bằng gang
- Hộp được lắp ba trục và có sáu tỷ số truyền

-Trên trục có lắp các khối bánh răng di trượt và cố định.
- Cơ cấu chuyển động chính.
- Mâm biên
- Bánh răng Culít
- Thanh biên
- Mâm biên
Là bộ phận bắt với thân máy nhờ các bulông lục giác đều và được chế tạo
bằng gang xám. Trên mâm biên có gia cơng lỗ xun suốt để lắp 2 bạc đỡ 2 đầu
trục rỗng

Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 9


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CƠNG NGHỆ

Bánh răng culít: Bánh răng culit Z102 là bánh răng có góc nghiêng dẫy răng
là150 bước răng là 4 và bề dày la 60mm bánh răng được làm bằng gang CY21-40
- Thanh biên: Là chi tiết được làm bằng gang có nhiều gân gờ trợ lực để tăng
độ cứng vững, phía dưới có mặt cong
để lắp với con trượt cầu phía trên
thân thanh biên có gia cơng
rãnh hìnhchữ nhật để con
trượt vuông trượt lên xuống.
- Thân máy và đế máy
+Thân máy :Thân máy được đúc bằng gang bên trong có nhiều gân gờ trợ lực
để tăng thêm độ cứng vững mặt sống.

+ Đế máy :Đế máy được đúc bằng gang có ưu điểm giảm chấn đơng khi gia
cơng và tăng độ chính xác chi tiết. Gồm: Bệ trái,bệ phải để lắp động cơ chính và
lắp hộp tốc độ,phía dưới lắp cơ cấu điều khiển hộp tốc độ,bệ phải lắp thiết bị điện
và bộ phận làm nguội.
-

Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 10


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CÔNG NGHỆ

SƠ ĐỒ ĐỘNG MÁY BÀO B365

Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 11


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CÔNG NGHỆ

15

14


16

17 18

19

20

21

13
12
i

I
M2:1
11

10

9

8

22

23

7


24

25

6

5

4

3

2

i
M2:1

1

BẢN VẼ LẮP HỆ BÀN MÁY BÀO B365
Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 12


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CÔNG NGHỆ

2.1.3. Nguyên lý làm việc của hệ bàn máy bào B365

+ Chuyển động tự động ngang. Chuyển động tù bánh răng Z36 qua cơ cấu
culit an khớp với bánh răng Z36 ở bên ngoài qua cơ cấu thanh truyền bằng một
chốt lệch tâm, làm cho thanh thanh cóc lắc đi lắc lại, mà thanh cóc được lăp với giá
đỡ ăn khớp với bánh răng lắp voi trục vít me. Khi ta cho chạy tự động, nẫy cóc
được cắm xuống rãnh làm cho trục vít me quay tại chỗ, đai ốc lắp trên trục vít và cố
định trên bàn máy chuyển động đi lại.
+ Đối với quay bằng tay:
Ta rút nãy cóc ra và quay vơ lăng làm cho trục vít me chuyển động, mà đai ốc cố
định với bàn máy làm cho bàn máy đi lại phụ thuộc vào q trình gia cơng.
+ Chuyển động lên xuống của bàn máy
Khi quay trục dầu vuông qua cặp bánh răng cơn làm cho trục vít quay và tịnh
tiến.Đai ốc được lắp cố định trên hệ bàn máy làm cho bàn máy chuyên động.
Công dụng
- máy bào dùng để gia công các loại mặt phẳng:
Mặt phẳng đơn, mặt phẳng song song , vng góc mặt bậc , mặt phẳng nghiêng.
- gia công các loại rãnh: rãnh vuông rãnh mang cá, rãnh chữ T……
2.2.2 Quy trình tháo lắp hệ bàn máy của máy bào B365
Một trong những việc hết sức quan trọng trước khi sửa chữa đó là phải kiểm tra
đối tượng cần sửa chữa đó cơng việc này giúp ta tìm được những nguyên nhân sai
hỏng từ đó đưa ra những biện pháp sửa chữa thích hợp
a. Kiểm tra biên ngồi và xem các chi tiết có đầy đủ khơng
b. Kiểm tra biên trong công việc thực hiện sau khi đã tháo hộp tốc độ ra
khỏi máy

Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 13


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC


ĐỒ N CễNG NGH

quy trình công nghệ tháo lắp hệ bàn máy bào b365
TT

I

II

III

IV

V

Nội dung nguyên công

Sơ đồ nguyên công

Dụng cụ

Tháo giá đỡ trục vít me ngang
hạ bàn máy,tháo hai bu lông
M16 đ-a giá đỡ ra ngoài
-Tháo hai đai ốc công,đóng
chốt tay quay,tháo bu lông
bắt tay đỡ với xà ngang,tháo
chốt tay biên quay trục vít
me ngang đ-a ra ngòai.


Clê 22-24
Đột .
Búa nguội
Tông
đồng.

-Tháo bàn gá:Dùng gỗ kê đỡ
bàn gá chắc chắn
-Tháo bu lông M12 đ-a căn
tr-ợt ra ngoài dùng dây đai
đòn khiêng đ-a bàn gá ra
ngòai.

Gỗ
Dây đai
Đòn
khiêng
Clê17-19
Clê22-24

-Tháo bánh răng côn và trục:
Tháo các vít định vị M18.
Tháo đai ốc công,tháo bánh
răng và đ-a trục ra ngoài

Tuocnơvit
Búa nguội
Tông
đồng.


-Tháo xà ngang:Dùng gỗ kê
đỡ xà ngang,tháo bu lông
M12,M16 đ-a căn tr-ợt
vuông ra ngoài
Dùng dây đai,đòn khiêng
đ-a xà ngang ra ngoài

Gỗ
Dây đai
Đòn
khiêng.
Clê lục
lăng.

-Tháo rời bàn gá:Tháo các
bu lông M16 và các chốt
định vị,đ-a bàn gá và ®ai
èc ra.

Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thc hin: Page 14

Clê22-24
Búa
nguội.
Tông
đồng.



TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CÔNG NGHỆ

Chú ý : tất cả các chi tiết khi tháo ra phải để trên bàn sửa chữa theo thứ tự tháo lắp,
trước khi lắp phải kiểm tra toàn bộ các chi tiết xem co hư hỏng gì hay khơng, nếu
khơng thì ta lau chùi cẩn thận trước khi lắp nếu chi tiêt nào sai hỏng thì cần phải
tìm cách khắc phục sửa chữa xong thì mới được lắp.
CÁC DẠNG SAI HỎNG VÀ BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC
TT Dạng hỏng
Khi quay vô lăng bàn máy
1
không dịch chuyển sang,
phải trái
2

Khi quay trục đầu vuông
hệ bàn máy không lên
xuống

3

Hệ bàn máy lên xuống lúc
nặng nhẹ hoặc giật cục

4

Bàn máy sang phải sang
trái nặng giật cục


5

Sản phẩm làm ra khơng
vng góc khơng song
song

Ngun nhân
-Do đứt chốt hoặc
mất chốt ở đầu vô
lẵng
-Do đai ốc q mịn
-Do mất cốt của
bánh răng cơn
-Khe hở của cặp
bánh răng quá lớn
-Do trục vít mẹ bị
cong hoặc do căn
điều chỉnh q chặt
tâm của trục vít và
tâm của đai ốc
khơng trùng nhau
-Do trục vít me bị
cong hoặc căn chỉnh
quá chặt hoặc cặp
bánh răng côn bị gãy
một số răng
-Do đai ốc của giá
đỡ bị nới lỏng trong
quá trình làm việc

-Các mặt trượt bị
mịn khơng đều

Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 15

Biện pháp khác phục
-Thay chốt

-Tiện lại đai ốc
-Thay chốt
-Điều chỉnh lại khe hở
-Nắn lại vít điều chỉnh
lại căn
Điều chỉnh lại đai ốc
trục vít

Kiểm tra hiệu chỉnh lại
trục

-Kiểm tra điều chỉnh đai
ốc


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CÔNG NGHỆ

2.2.3 Kiểm tra và phân loại chi tiết

Trong các phần trước ta đã tìm hiểu rõ về cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ bàn
máy,làm việc dựa trên cơ cấu ăn khớp giữa các bánh răng di trượt và cố định lắp
trên hai trục.Vì vậy khi tiến hành kiểm tra và sử chữa ta tiến hành xem xét lại tình
trạng làm việc của các bộ phận, bởi các bộ phận có tính chuyển động tương đối nên
khi một bộ phận này hỏng thì sẽ làm một bộ phận khác hỏng theo. Do đó khi tiến
hành kiểm tra cácchi tiết nếu cho tiết này hỏng thì cần phải tiến hành kiểm tra các
chi tiết có lien quan đến nó. Để tiến hành cơng việc sửa chữa phục hồi, máy đạt
hiệu quả và thuận lợi.
Trước khi sửa chữa ta phải tiến hành thử máy để qua đó phát hiện ra sai hỏng, khả
năng làm việc của từng chi tiết để từ đó có phương án sửa chữa kịp thời tránh làm
chậm tiến độ.
1 sửa chữa trục:
Do ba trục của hộp tốc độ có kích thước dài và khối lượn lớn. mặt khác trên trục có
lắp them các bánh răng để tạo chuyển động chính nên trong q trình làm việc
thường gây ra sai hỏng này ta kiểm tra trục và tìm được phương pháp khắc phục.
Khi máy đang làm việc nếu có tiếng đập lạ do các bánh răng gây ra thì đầu tiên để
khắc phục dạng sai hỏng này ta cần kiểm tra trục
Phương pháp kiểm tra độ song song của trục:
Để đảm bảo độ ăn khớp giữa các bánh răng để từ đó tạo ra độ làm việc ổn định cho
máy.đường tâm các trục phải nằm trên một mặt phẳng.phải song song với nhau và
sai lệch khoảng cách giữa chúng không quá lớn, để kiểm tra độ song song có thể
dung trục gá , đồng hồ so hoặc panme đo trong chuyên dùng.

Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 16


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC


ĐỒ ÁN CƠNG NGHỆ

Hình 1: Kiểm tra độ song song của trục
Phương pháp kiểm tra là dùng trục –calip lần lượt đo các khoẳng cách a1, a2 , b1
,b2.tại cả hai đầu mút của trục hoặc các khe hở l1 ,l2, i.nếu đường tâm của các trục
song song với nhau và khơng bi nghiêng thì a1= a2; b1= b2 khe hở
l1= l2.

Hình 2: Sơ đồ kiểm tra khơng song song và độ nghiêng của các trục
Ngoài ra để kiểm tra độ song song của trục ta cần kiểm tra độ làm việc của các ổ
.trục bị nghiêng do khe hở giữa ổ bi và ngõng trục ta dùng thước nhét có bề dày là
0,3mm nếu ch̉n thì thước nhét khơng thể đi qua khe hở tiếp xúc giữa ổ bi và
ngõng trục khe hở chủ yếu là hướng kính.
Một phương pháp đơn giản để xác định khe hở hướng kính trong ổ bi với ngõng
trục hoặc lắp với vỏ hộp là kiểm tra vịng ổ bi xem có bị lắc nhiều hay khơng vì
giữa khe hở hướng kính và chiều trục có mối quan hệ tương hỗ. đối với vịng chặn
của ổ ép lên trục được kiểm tra bằng đồng hồ theo độ đảo chiều trục. đối với ổ đỡ
chặn lắp trên trục ba các khe hở được điều chỉnh bằng cách dịch chuyển theo các
chiều trục trong các vành.nếu ổ bi làm việc êm, khơng có tiếng va đập lạ và rung
thì chứng tỏ ổ làm việc tốt. nếu tiếng ồn đùng đục đều thì chứng tỏ ổ bị bẩn, có
tiếng kêu chứng tỏ thiếu chất bơi trơn hay có sự ma sát giữa xác chi tiết của bộ
phận ổ đỡ. Để phát hiện ra tiếng kêu trong ổ ta dùng ống nghe hoặc cái vặn vít. Các
ổ này phải thường xuyên cho dầu và thay mỡ .nếu ổ bi bị hỏng hoặc vỡ thì phải

Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 17


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC


ĐỒ ÁN CÔNG NGHỆ

thay mới. nếu khe hở của ổ và trục nhỏ có khả năng sửa chữa thì ta tiến hành sửa
chữa theo phương pháp hàn đắp sau đó gia cơng cơ đạt khe hở đảm bảo u cầu.

Hình 3: Kiểm tra khe hở giữa ổ bi với ngõng trục
ổ ba trục trong hộp giảm tốc độ là trục trơn nhiều bậc nên khi trục làm việc chịu
nhiều ứng suất và momen xoắn do đó trục dễ bị cong gãy, nứt để kiểm tra độ cong
của trục ba ta đưa trục lên bàn máp sau đó kiểm tra bằng cách nhìn ánh sáng lọt qua
khe hở ở đường tiếp xúc với bàn máp hoặc dùng căn lá lùa vào khe hở đó. Nếu trục
bị cong ta dùng phương pháp nắn trục,có hai phương pháp nắn trục đó là nắn nóng
và nắn nguội . dưới đây là sơ đồ nắn nóng trụ

Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 18


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CƠNG NGHỆ

Hình 4: Nắn nóng trục và kiểm tra bằng đồng hồ so

Do ba trục trên hộp tốc độ là trục lớn nên ta phải dùng phương pháp nắn nóng .trục
được gá trên hai mũi tâm hoặc cặp trong mâm cặp và luymet tĩnh trên máy tiện ,
phần cong lồi của trục hướng lên trên.
Phương pháp nắn trục bị gãy sửa chữa theo chương V sách công nghệ sửa chữa
máy công cụ .

Nếu trục bị nứt để kiểm tra khe nứt ta dùng dầu lửa. ngâm trục khoảng 20-40 phút
trong dầu lửa sau đó lau thật sạch bề mặt và rắc lên đó một lớp mỏng bột phấn
trắng hoặc dùng phấn sát trực tiếp vào chi tiết khi đó tại chỗ bị nứt sau một thời
gian phấn sẽ đậm lại do hút dầu tại khe nứt.
Đối vói trục dẫn hướng, các tay gạt của cơ cấu dẫn tốc độ khi bị cong gãy có thể
sủa chữa bằng cách nắn hoặc hàn nối trục sau đó gia cơng cơ. Nếu trục khơng sửa
được thì thay mới, đo đó trục dẫn hướng dài nên khi nắn ta dùng phương pháp nắn
nguội . phương pháp nắn xem sách công nghệ sửa chữa máy công cụ, để bảo dưỡng
máy ta thương xuyên cho dầu vào trục dẫn hướng. với ngàm gạt của cơ cấu chuyển
động chính. Nếu ngàm gạt bị gãy ta hàn đắp sau đó gia cơng cơ. Một phương pháp
khác để sửa chữa ngàm gạt là ta gia công một bên của ngàm gạt sau đó khoan lỗ
chốt để bắt chốt mỏ ngàm vói thân ngàm.
2: sửa chữa then bằng:
Trên ba trục của hộp đều có nắp then bằng. riêng trục I có nắp 1 then bằng dài
được bắt chặt với trục. do then bằng được nắp theo khe hở giữa hai mặt bên và khe
hở giữa mặt trên của then với đáy rãnh mayơ của bánh răng hoặc bánh đai
Nên trong q trình làm việc then có thể bị tróc xước, dập. cịn rãnh then trên
trục có khả năng bị rộng ra do nắp sửa không chặt, phải sủa lại bằng phương pháp
Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 19


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CÔNG NGHỆ

cạo hoặc rũa. Để kiểm tra độ làm việc của then bằng ta kiểm tra chiều sâu của rãnh
then bằng thước cặp. khi bề mặt bên của rãnh bị hư hỏng thì gia cơng lại trên máy
phai hoặc máy bào.khi gia cơng rãnh then mới thì gia cơng lại ln then mới. trong

q trình sửa chữa cần chú ý:
- tất cả các cạnh của then bằng phải song song với nhau
- để kiểm tra chất lượng làm việc sau khi sửa chữa và lắp ghép ta dùng thước
nhét để kiểm tra khe hở giữa mặt bên giữa then vói rãnh
- kiểm tra khe hở giữ mặt bên của then với đáy của rãnh mayơ của chi tiết đối
tiếp

Hình 5: sơ đồ ghép then bằng
thường xuyên kiểm tra các vít bắt then bằng riêng với trục ba vì có nắp thêm bánh
răng nghiêng nên khi làm việc thường sinh ra mômen xoắn lớn dễ làm trục bị cong.
Then bằng dễ bị dập, gẫy.
3: sửa chữa bánh răng .
Trong hộp tốc độ để tìm hiểu các nguyên nhân sai hỏng của cơ cấu bánh răng
ta kiểm tra khả năng làm việc của chúng. Độ làm việc của các cặp bánh răng được
kiểm tra bằng dây chì hoặc vết sơn tiếp xúc, hay kiểm tra khe hở mặt rằng bằng
đồng hồ so.

Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 20


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CƠNG NGHỆ

Hình 6: Kiểm tra khe hở mặt răng
Đối với bánh răng lớn có mơđun lớn dùng sợi dầy chì để kiểm tra khe hở mặt răng.
Đường kính dây chì lấy bằng 1,4- 1,5 Cn . nêm bơi một lớp vadolin kỹ thuật bào
đoạn dây chì và uốn thành chữ U để ốp chặt lên cả hai mặt răng . mỗi đoạn ốp 3-4

đoạn dây chì. Dùng đồng hồ so , panme để đo kích thước phần bị kẹt của dây chì.
Cách đo này khơng những phát hiện được trị số khe hở mặt răng mà cả độ song
song và độ nghiêng của đường tâm bánh răng.

Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 21


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CƠNG NGHỆ

Hình 7: Kiểm tra khe hở bánh răng bằng dây chì
Thực chất của việc kiểm tra sự ăn khớp bằng vết sơn tiếp xúc là để kiểm tra diện
tích tiếp xúc của răng. Trên bánh răng dẫn phủ một lớp sơn mỏng và quay một vài
vòng trên mặt đối tiếp của bánh răng bị động hằn lên các vết sơn tiếp xúc. Theo vết
sơn trên bánh răng bị động xác định chất lượng của sự ăn khớp, diện tích càng đều
và lớn chất lượng ăn khớp càng tốt
(hình vẽ )

Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 22


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CƠNG NGHỆ


Hình 8: Diện tích tiếp xúc của răng
Nếu bánh răng bị nứt hay mẻ gãy một vài răng ta sửa chữa theo phương pháp
trong sách công nghệ sửa chữa máy công cụ , sửa chữa các chi tiết và cụm máy
Nếu bánh răng bị gãy hay hỏng một răng ta dùng phương pháp hàn đắp như
sau:
Gia công rãnh hàn trên bánh răng sau đó gia cơng một răng co vài vành răng bằng
với vành răng đã gia công trên bánh răng sau đó tiến hành hàn đắp và gia cơng cơ,
trong q trình gia cơng dùng các thiết bị do kiểm để kiểm tra đến khi đạt tiêu
chuẩn.

Trong các phần trước ta đã tìm hiểu rõ về cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ
bàn máy. Làm việc dựa trên cơ cấu ăn khớp giữa các bánh răng di trượt và cố định
lắp trên ba trục.vì vậy khi tiến hành kiểm tra và sử chữa ta tiến hành xem xét lại
tình trạng làm việc của các bộ phận, bởi các bộ phận có tính chuyển động tương đối
nên khi một bộ phận này hỏng thì sẽ làm một bộ phận khác hỏng theo. Do đó khi
tiến hành kiểm tra cácchi tiết nếu cho tiết này hỏng thì cần phải tiến hành kiểm tra
Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 23


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CƠNG NGHỆ

các chi tiết có liên quan đến nó. Để tiến hành công việc sửa chữa phục hồi, máy đạt
hiệu quả và thuận lợi.
Trước khi sửa chữa ta phải tiến hành thử máy để qua đó phát hiện ra sai hỏng, khả
năng làm việc của từng chi tiết để từ đó có phương án sửa chữa kịp thời tránh làm
chậm tiến độ.

1 sửa chữa trục:
Do trục của hệ bàn có kích thước dài và khối lượng lớn. mặt khác trên trục có lắp
them các bánh răng để tạo chuyển động chính nên trong q trình làm việc thường
gây ra sai hỏng này ta kiểm tra trục và tìm được phương pháp khắc phục.
Khi máy đang làm việc nếu có tiếng đập lạ do các bánh răng gây ra thì đầu tiên để
khắc phục dạng sai hỏng này ta cần kiểm tra trục
Phương pháp kiểm tra độ song song của trục:
Để đảm bảo độ ăn khớp giữa các bánh răng để từ đó tạo ra độ làm việc ổn định cho
máy.đường tâm các trục phải nằm trên một mặt phẳng.phải song song với nhau và
sai lệch khoảng cách giữa chúng khơng q lớn, để kiểm tra độ song song có thể
dung trục gá , đồng hồ so hoặc panme đo trong chuyên dùng.

Hình 1: Kiểm tra độ song song của trục

Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 24


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SPKT HƯNG YÊN
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

ĐỒ ÁN CÔNG NGHỆ

Phương pháp kiểm tra là dùng trục –calip lần lượt đo các khoẳng cách a1, a2 , b1
,b2.tại cả hai đầu mút của trục hoặc các khe hở l1 ,l2, i.nếu đường tâm của các trục
song song với nhau và khơng bi nghiêng thì a1= a2; b1= b2 khe hở
l1= l2.

Hình 2: Sơ đồ kiểm tra khơng song song và độ nghiêng của các trục
Ngoài ra để kiểm tra độ song song của trục ta cần kiểm tra độ làm việc của các ổ

.trục bị nghiêng do khe hở giữa ổ bi và ngõng trục ta dùng thước nhét có bề dày là
0,3mm nếu ch̉n thì thước nhét không thể đi qua khe hở tiếp xúc giữa ổ bi và
ngõng trục khe hở chủ yếu là hướng kính.
Một phương pháp đơn giản để xác định khe hở hướng kính trong ổ bi với ngõng
trục hoặc lắp với vỏ hộp là kiểm tra vịng ổ bi xem có bị lắc nhiều hay khơng vì
giữa khe hở hướng kính và chiều trục có mối quan hệ tương hỗ. đối với vòng chặn
của ổ ép lên trục được kiểm tra bằng đồng hồ theo độ đảo chiều trục. đối với ổ đỡ
chặn lắp trên trục ba các khe hở được điều chỉnh bằng cách dịch chuyển theo các
chiều trục trong các vành.nếu ổ bi làm việc êm, khơng có tiếng va đập lạ và rung
thì chứng tỏ ổ làm việc tốt. nếu tiếng ồn đùng đục đều thì chứng tỏ ổ bị bẩn, có
tiếng kêu chứng tỏ thiếu chất bơi trơn hay có sự ma sát giữa xác chi tiết của bộ
phận ổ đỡ. Để phát hiện ra tiếng kêu trong ổ ta dùng ống nghe hoặc cái vặn vít. Các
ổ này phải thường xuyên cho dầu và thay mỡ .nếu ổ bi bị hỏng hoặc vỡ thì phải
thay mới. nếu khe hở của ổ và trục nhỏ có khả năng sửa chữa thì ta tiến hành sửa
chữa theo phương pháp hàn đắp sau đó gia cơng cơ đạt khe hở đảm bảo yêu cầu.

Giáo viên hướng dẫn : Đào Chí Cường
Sinh viên thực hiện: Page 25