GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT ƯỢNG GIẢNG DẠY
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THEO TINH THẦN
ĐẠI HỘI LẦN THỨ XIII CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
Trần Thị Thủy1
1. Email:
TĨM TẮT
Các mơn Lý luận chính trị trang bị thế giới quan, phương pháp luận khoa học, từ đó xây
dựng mục tiêu lý tưởng, bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, rèn luyện nhận thức và hành động
cho sinh viên. Vì vậy, các mơn Lý luận chính trị có vai trị đặc biệt quan trọng trong hệ thống
giáo dục Việt Nam nói chung và giáo dục đại học nói riêng. Giảng dạy lý luận chính trị là một
bộ phận trong cơng tác lý luận của Đảng, có vai trị to lớn và đóng góp quan trọng đối với nhiệm
vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Trên cơ sở trình bày tầm quan trọng của việc
giáo dục và học tập các môn Lý luận chính trị theo tinh thần Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam, bài viết đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất
lượng giảng dạy các môn khoa học này ở các trường đại trong thời gian tới.
Từ khóa: Lý luận chính trị, giảng dạy, Đại hội XIII.
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong sự nghiệp đổi mới đất nước hiện nay, công tác tư tưởng, lý luận được Đảng Cộng
sản Việt Nam đặc biệt quan tâm và coi trọng, nhất là việc giáo dục chính trị, tư tưởng đối với thế
hệ trẻ là. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX (4/2001 đã chỉ rõ): “Tăng cường giáo dục chính
trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên. Cải tiến việc giảng dạy và học tập các bộ
môn khoa học Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường đại học, cao đẳng, trung học
chuyên nghiệp và dạy nghề” (Đảng cộng sản Việt Nam, 2001). Hiện nay, cuộc đấu tranh trên lĩnh
vực tư tưởng đang diễn ra gay gắt và phức tạp. Những thế lực thù địch đang dùng mọi thủ đoạn
và âm mưu “diễn biến hồ bình” tác động vào xã hội nước ta, nhất là vào thanh niên, sinh viên,
trí thức... nhằm làm tan rã hệ tư tưởng, làm mất niềm tin vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh. Bên cạnh đó, sự nghiệp cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế
đã đặt ra yêu cầu mới đối với công tác giáo dục - đào tạo sinh viên, lực lượng cơ bản, chính yếu
của nước nhà là phải xây dựng nhân cách, bồi dưỡng bản lĩnh chính trị vững vàng, nâng cao trình
độ chun mơn nghiệp vụ, năng lực cơng tác cho họ. Vì vậy, việc vận dụng các Nghị quyết của
Đảng vào giảng dạy các mơn Lý luận chính trị theo tinh thần đưa Nghị quyết của Đảng vào cuộc

sống giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
2. NỘI DUNG
3.1. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu, giảng dạy và học tập các môn Lý luận chính
trị ở trường đại học
3.1.1. Khái quát chung về các mơn Lý luận chính trị
225


Lý luận chính trị là các mơn học thuộc ngành khoa học Xã hội và khoa học Nhân văn.
Nội dung cốt lõi của lý luận chính trị là các quan điểm, tư tưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh. Phương pháp nghiên cứu của các mơn Lý luận chính trị là phương pháp
duy vật biện chứng và duy vật lịch sử. Ngày 19/07/2019, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành
công văn số3056 /BGDĐT-GDĐH, Hướng dẫn thực hiện chương trình, giáo trình các mơn Lý
luận chính trị, trong đó xác định:
Triết học Mác - Lênin là khoa học về những quy luật chung nhất của tự nhiên, xã hội và
tư duy, nó đem lại cho con người thế giới quan khoa học, phương pháp luận đúng đắn để nhận
thức và cải tạo thế giới.
Kinh tế chính trị Mác - Lênin nghiên cứu phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, vạch rõ
sự bóc lột của nhà tư bản với giai cấp công nhân lao động, chỉ rõ những quy luật kinh tế chủ
yếu đưa chủ nghĩa tư bản tới chỗ diệt vong, nêu những tiền đề kinh tế, xã hội của chế độ mới
được hình thành trong lịng chế độ xã hội cũ, q trình xây dựng và phát triển kinh tế theo định
hướng xã hội chủ nghĩa.
Chủ nghĩa xã hội khoa học nghiên cứu những quy luật chuyển biến từ xã hội tư bản chủ nghĩa
lên chủ nghĩa xã hội và phương hướng xây dựng xã hội mới. Q trình xã hội hố lao động dưới
chủ nghĩa tư bản đã tạo ra cơ sở vật chất chủ yếu cho sự ra đời có tính tất yếu của chủ nghĩa xã hội.
Động lực trí tuệ và tinh thần của sự chuyển biến này là chủ nghĩa Mác - Lênin. Lực lượng xã hội
thực hiện sự chuyển biến là giai cấp công nhân và nhân dân lao động.
Tư tưởng Hồ Chí Minh “là một hệ thống quan điểm lý luận chính trị tồn diện và sâu sắc
về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa
Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể ở nước ta; kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp

của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại. Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu
tranh của nhân dân ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta. Đảng và
nhân dân ta quyết tâm xây dựng đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa trên nền tảng chủ
nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh” (Đảng cộng sản Việt Nam, 2001).
Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam cung cấp những tri thức có tính hệ thống, cơ bản về sự
ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam (1920-1930), sự lãnh đạo của Đảng đối với cách mạng
Việt Nam trong thời kỳ đấu tranh giành chính quyền (1930-1945), trong hai cuộc kháng chiến
chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược (1945-1975), trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ
Tổ quốc thời kỳ cả nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội tiến hành công cuộc đổi mới (1976 - 2018).
Các môn Lý luận chính trị tuy có đối tượng, phương pháp và nội dung nghiên cứu riêng,
song đều có các đặc trưng sau:
Một là, tính trừu tượng hóa và khái qt hóa cao, được thể hiện bằng khái niệm, phạm trù,
các nguyên lý, quy luật, đem lại cho con người sự hiểu biết sâu sắc về bản chất, tính quy luật của
các mối liên hệ tất nhiên trong sự vận động và phát triển của các sự vật, hiện tượng. Đây là một
hệ thống tri thức lý luận khoa học, đúng đắn cả trong lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư duy. Hệ thống
lý luận này trở thành kim chỉ nam cho con người nhận thức và cải tạo thế giới.
Hai là, tính hệ thống, lơgíc, chính xác và chặt chẽ. Mỗi khái niệm, phạm trù, nguyên lý
phản ánh những khía cạnh khác nhau của sự vật, hiện tượng, song lại có quan hệ chặt chẽ với
nhau, mang lại cho con người tri thức về sự vật hiện tượng trong tính chỉnh thể, toàn vẹn của
226


nó, giúp con người có cái nhìn tồn diện, chính xác về sự vật, hiện tượng, trên cơ sở đó, có thể
dự báo được xu hướng vận động và phát triển của các sự vật, hiện tượng trong tương lai.
Ba là, tính gắn bó, liên hệ, thống nhất với thực tiễn. Chủ nghĩa Mác là hệ thống lý luận
“mở”, phát triển, luôn bắt nguồn từ thực tiễn và luôn được bổ sung, phát triển bằng hiện thực cách
mạng, xã hội. Lý luận trước hết và chủ yếu là kết quả của sự khái quát hóa, trừu tượng hóa thực
tiễn, trên cơ sở tổng kết những kinh nghiệm được lặp đi lặp lại có tính quy luật, phản ánh những
vấn đề có tính bản chất của các sự vật, hiện tượng trong thế giới khách quan. Thực tiễn là cơ sở
chủ yếu và trực tiếp nhất của nhận thức, lý luận; thực tiễn là động lực và mục đích của lý luận;

thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý, là căn cứ để chứng minh tính đúng đắn của lý luận. “Trong
khi kiểm nghiệm và áp dụng sự đúng đắn của những phản ánh ấy vào thực tiễn của mình và trong
kỹ thuật, con người đạt tới chân lý khách quan” (V.I.Lênin, 2006).
Bốn là, thống nhất giữa tính khoa học và tính Đảng. Lý luận chính trị có mục đích cao cả
là thực hiện thắng lợi nhiệm vụ cách mạng xã hội chủ nghĩa nên nhiệm vụ quan trọng của nó là
định hướng cho con người nhận thức đúng thế giới để có thể cải tạo được thế giới. Khi đó tính
khoa học là tiền đề, cơ sở và tính Đảng giữ vai trò định hướng để loại trừ cái cũ, cái đã lỗi thời,
lạc hậu, xây dựng cái mới tiến bộ, hợp quy luật.
3.1.2. Tầm quan trong của các môn Lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục ở nước ta
hiện nay
Trong chương trình đạo tạo đại học, các mơn Lý luận chính trị thuộc khối kiến thức đại
cương, là môn học bắt buộc đối với sinh viên. Giảng dạy và học tập các mơn Lý luận chính trị
có tầm quan trọng đặc biệt, điều đó được thể hiện:
Một là, các mơn Lý luận chính trị nhằm truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh, góp phần xây dựng thế giới quan, nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa và phương
pháp luận khoa học cho sinh viên.
Các mơn Lý luận chính trị trang bị cho sinh viên thế giới quan khoa học (thế giới quan duy
vật biện chứng), phương pháp luận cách mạng (phương pháp biện chứng duy vật); cung cấp cho
sinh viên hệ thống tri thức lý luận cách mạng và khoa học, giúp sinh viên phát triển năng lực tư
duy lý luận, có cách nhìn khoa học đối với hiện thực khách quan và khẳng định vai trị, vị trí của
con người trong việc nhận thức và cải tạo thế giới. Đồng thời, giúp sinh viên nhận thức, nắm bắt
được bản chất, tính tất yếu, quy luật vận động khách quan của xã hội, quan điểm, chủ trương của
Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đối với các lĩnh vực của đời sống xã hội. Trên cơ sở
đó, sinh viên có thái độ đúng đắn, khoa học đối với hiện thực, có lập trường chính trị vững vàng,
ý thức chính trị, có khả năng nhận biết, phân tích, xử lý các tình huống xảy ra trong thực tiễn, các
vấn đề mới nảy sinh trên tinh thần thế giới quan của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh một cách hiệu quả, tránh vấp váp, sai lầm, mù quáng dẫn đến những thất bại đáng tiếc. Mặt
khác, đối với sinh viên, nắm được hệ thống kiến thức các mơn Lý luận chính trị - đó chính là nền
tảng, cơ sở, cơng cụ giúp sinh viên tiếp thu các môn khoa học khác có hiệu quả hơn, đồng thời,
vận dụng kiến thức chuyên ngành vào thực tiễn hoạt động, công tác sau này.

Hai là, các mơn Lý luận chính trị góp phần định hướng các giá trị, chuẩn mực đạo đức,
tư tưởng, lối sống mới cho sinh viên.
Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Nhân dân ta từ lâu đã sống với nhau có tình có nghĩa
như thế. Từ khi có Đảng ta lãnh đạo và giáo dục, tình nghĩa ấy càng cao đẹp hơn, trở thành tình
227


nghĩa đồng bào, đồng chí, tình nghĩa năm châu bốn biển một nhà. Hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin
là phải sống với nhau có tình có nghĩa. Nếu thuộc bao nhiêu sách mà sống khơng có tình có
nghĩa thì sao gọi là hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin được” (Hồ Chí Minh, 2000). Vì vậy, giảng dạy
các mơn Lý luận chính trị hướng vào mục tiêu nhằm hình thành cho sinh viên phẩm chất chính
trị là có lịng u nước nồng nàn, trung thành với Tổ quốc, với nhân dân, phấn đấu vì sự nghiệp
xây dựng chủ nghĩa xã hội, có ý thức tổ chức kỷ luật, ý thức đồn kết, có tinh thần tập thể. Đặc
biệt, trong điều kiện đổi mới đất nước và đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục hiện nay, đòi hỏi
việc giảng dạy các mơn Lý luận chính trị trong trường đại học là góp phần tạo ra các thế hệ sinh
viên có tri thức, có đạo đức trong sáng, ý thức được trách nhiệm của bản thân mình đối với việc
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Ba là, các mơn Lý luận chính trị góp phần hình thành nhân cách con người mới xã hội
chủ nghĩa cho sinh viên.
Mỗi môn khoa học được trong chương trình đào tạo ở trường đại học đều có vai trị nhất
định trong việc giáo dục và phát triển nhân cách cho sinh viên. Trong đó, giảng dạy các mơn Lý
luận chính trị đóng vai trị nền tảng, là cơ sở quan trọng hình thành nhân cách con người mới xã hội
chủ nghĩa ở sinh viên, để họ có một bản lĩnh chính trị vững vàng, có ý thức tự lập, tự chủ, năng
động và sáng tạo.
Thông qua các mơn Lý luận chính trị, sinh viên sẽ được trang bị những tri thức xã hội và
nhân văn cơ bản, giúp họ nâng cao tình cảm, ý chí và đạo đức cách mạng; có ý thức tự giác tham
gia các phong trào chính trị - xã hội do Đồn thanh niên và Hội sinh viên phát động; tự giác rèn
luyện, tu dưỡng phẩm chất chính trị, đạo đức, sống có niềm tin và hồi bão và lý tưởng xã hội chủ
nghĩa, đồng thời, xác định được trách nhiệm của mình đối với sự nghiệp cách mạng của đất nước.
Do yêu cầu của thực tiễn hiện nay đòi hỏi, sinh viên vừa có kiến thức chun mơn nghiệp

vụ tốt, cịn phải có kiến thức hiểu biết xã hội để tham gia giải quyết tốt các mối quan hệ xã hội. Do
đó, các mơn Lý luận chính trị với các quan điểm lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh cung cấp cho sinh viên phương pháp tư duy biện chứng, nhìn nhận và giải quyết các vấn
đề xã hội theo quan điểm khách quan, toàn diện, lịch sử - cụ thể và phát triển; thấy được mối quan
hệ biện chứng, quy luật vận động, phát triển của các sự vật, hiện tượng, các vấn đề trong học tập,
cuộc sống, từ đó xác định phương pháp học tập, hoạt động thực tiễn phù hợp; củng cố lập trường,
quan điểm, động cơ, thái độ, bản lĩnh chính trị vững vàng, niềm tin khoa học. Đồng thời, việc học
tập các mơn Lý luận chính trị giúp sinh viên có tư duy lý luận khoa học để học tập, chiếm lĩnh
những tri thức các môn chuyên ngành.
Trong điều kiện đẩy mạnh sự nghiệp cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập
quốc tế, sự tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng cơng nghiệp lần thứ tư, địi hỏi cán bộ, viên
chức, công chức và người lao động ngồi việc nắm vững kiến thức chun mơn nghiệp vụ, có
năng lực hoạt động tốt, cịn phải có năng lực tư duy lý luận để quán triệt, vận dụng đúng đắn,
có hiệu quả các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào q
trình thực hiện chức trách, nhiệm vụ và lĩnh vực hoạt động của bản thân; phục vụ mục tiêu, lý
tưởng của Đảng, đồng thời, có năng lực đóng góp vào việc xây dựng, phát triển đường lối, chủ
trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về các vấn đề kinh tế - xã hội. Trong
tương lai khi ra trường sinh viên sẽ trực tiếp tham gia vào các hoạt động thực tiễn, vì vậy, ở
trường đại học việc học tập tốt, nắm vững luận chính trị sẽ giúp sinh viên tích lũy được vốn lý
luận cần thiết cho việc vận dụng vào giải quyết công việc do yêu cầu thực tiễn đặt ra.
228


3.2. Quan điểm của Đảng về đổi mới dạy học các mơn Lý luận chính trị
Khác với các mơn khoa học khác, việc giảng dạy các mơn Lý luận chính trị đặt dưới sự
lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý trực tiếp và rất sát sao bởi Ban Bí thư Trung ương Đảng, Ban Tuyên
giáo Trung ương, Bộ Giáo dục và Đào tạo. Giảng dạy lý luận chính trị là một bộ phận của công
tác tuyên giáo của Đảng nhằm thống nhất nhận thức và chỉ đạo hành động đối với tồn xã hội,
góp phần tạo ra động lực tăng trưởng kinh tế, phát triển bền vững đất nước.
Trong quá trình giảng dạy các mơn Lý luận chính trị, việc nghiên cứu những quan điểm của

Đảng ở các kỳ Đại hội, nhằm cập nhật, bổ sung kiến thức mới trong từng nội dung của bài giảng là
vấn đề có ý nghĩa quan trọng nhằm góp phần đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống và giúp sinh
viên có tư duy lý luận khoa học để nhận thức đúng đắn tầm quan trọng, mục tiêu, yêu cầu, xu hướng
phát triển của khoa học chuyên ngành trong mối quan hệ tổng thể với những ngành khoa học khác,
lĩnh vực khác của đời sống xã hội trong bối cảnh tồn cầu hóa và hội nhập quốc tế hiện nay.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII (6/1991) chỉ rõ: “… nhiệm vụ chủ yếu của các ngành
khoa học xã hội là vận dụng sáng tạo và phát triển học thuyết Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh…” (Đảng cộng sản Việt Nam, 1991). Trước bối cảnh lịch sử mới và những yêu cầu, đòi hỏi
của sự phát triển đất nước trong những năm đầu của thế kỷ XXI, xác định phát triển giáo dục và
đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa,
là điều kiện để phát huy nguồn lực con người - yếu tố cơ bản quyết định đối với sự phát triển xã
hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững, Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: “Tăng cường
giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên. Cải tiến việc giảng dạy và
học tập các bộ môn khoa học Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường đại học, cao
đẳng, trung học chuyên nghiệp và dạy nghề” (Đảng cộng sản Việt Nam, 2001). Nghị quyết Hội
nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương (Khóa IX) bàn về nhiệm vụ chủ yếu của công tác tư
tưởng, lý luận trong tình hình mới đã chỉ ra phải “đề cao và coi trọng giáo dục đạo đức công dân
đặc biệt là trong các trường học, trong thanh thiếu niên” (Đảng cộng sản Việt Nam, 2002).
Thực tế việc quán triệt và thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nhằm
đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế
thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, công tác nghiên cứu, giảng dạy lý
luận chính trị ở các trường đại học đã đạt được những kết quả nhất định, góp phần “Chuyển mạnh
quá trình giáo dục chủ yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất
người học; học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn” (Đảng cộng sản Việt Nam, 2016). Nội
dung giảng dạy lý luận chính trị đã góp phần quan trọng để hình thành thế giới quan, phương
pháp luận và nhân sinh quan cho người học. Tuy nhiên, công tác giảng dạy lý luận chính trị vẫn
bộc lộ những yếu kém, bất cập, “Chất lượng và hiệu quả công tác tư tưởng, lý luận chưa cao...
Công tác tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận chưa đáp ứng yêu cầu của cơng cuộc đổi mới. Hệ
thống, chương trình đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cịn nhiều bất hợp lý. Phương pháp giảng
dạy, học tập lý luận chính trị cịn lạc hậu”. Do vậy, việc đẩy mạnh tuyên truyền, học tập chủ nghĩa

Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của
Nhà nước phù hợp với từng đối tượng theo hướng cụ thể, thiết thực, hiệu quả là hết sức cần thiết.
Qua 35 năm tiến hành công cuộc đổi mới, 30 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước
trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, đất nước đứng trước nhiều thời cơ và thách thức mới,
đặc biệt đại dịch Covid-19 đã lan rộng ở các nước trên thế giới và ở nước ta, việc quán triệt một
229


cách nhất quán và sâu sắc tinh thần khoa học và nội dung cách mạng, sáng tạo trong Nghị quyết
Đại hội XIII của Đảng vào công tác giảng dạy lý luận chính trị, giúp cho sinh viên hiểu được
những thành tựu to lớn của đất nước qua 35 năm đổi mới là cơng sức phấn đấu của tồn Đảng,
tồn qn, tồn dân ta. Từ đó, rút ra và qn triệt được những bài học quý báu của cách mạng
nước ta trong thời gian tiếp theo là vấn đề quan trọng và cần thiết. Vì vậy, để thực hiện tốt quan
điểm đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát
triển con người, cần “Chú trọng hơn giáo dục đạo đức, nhân cách, năng lực sáng tạo và các giá trị
cốt lõi, nhất là giáo dục tinh thần yêu nước, tự hào, tự tôn dân tộc, truyền thống và lịch sử dân tộc,
ý thức trách nhiệm xã hội cho các tầng lớp nhân dân, nhất là thế hệ trẻ... Gắn giáo dục tri thức, đạo
đức, thẩm mỹ, kỹ năng sống với giáo dục thể chất, nâng cao tầm vóc con người Việt Nam... Đào
tạo con người theo hướng có đạo đức, kỷ luật, kỷ cương, ý thức trách nhiệm công dân, xã hội; có
kỹ năng sống, kỹ năng làm việc, ngoại ngữ, công nghệ thông tin, công nghệ số, tư duy sáng tạo và
hội nhập quốc tế (cơng dân tồn cầu)” (Đảng cộng sản Việt Nam, 2021) đáp ứng yêu cầu sự biến
đổi của thực tiễn đất nước và thế giới.
3.3. Một số giải pháp góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy các mơn Lý luận chính trị ở
trường đại học theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng
Thứ nhất, nâng cao nhận thức và tăng cường sự lãnh đạo của các cấp uỷ Đảng, Ban Giám
hiệu và các tổ chức đoàn thể trong nhà trường đối với việc giảng dạy, học tập các mơn Lý luận
chính trị.
Trong chương trình đào tạo trình độ đại học, các mơn Lý luận chính trị thuộc khối kiến
thức giáo dục đại cương. Giảng dạy các mơn Lý luận chính trị chủ yếu cung cấp cho sinh viên
những kiến thức cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối cách

mạng của Đảng, trang bị cho sinh viên những kiến thức về lý luận chính trị, hình thành cho sinh
viên bản lĩnh chính trị vững vàng; xây dựng cho họ thế giới quan, phương pháp luận khoa học,
nhân sinh quan, đạo đức cách mạng; hiểu và vận dụng đúng đắn chủ trương, đường lối của
Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào thực tiễn học tập và công tác sau này; đấu tranh
chống các luận điệu xuyên tạc, những tiêu cực trong xã hội. Từ đó, giúp sinh viên có một cơng
cụ nhận thức sắc bén để định hướng và hành động trong thực tiễn, củng cố lòng tin vào sức
mạnh chân lý của hệ tư tưởng cách mạng và khoa học, vào con đường xây dựng chủ nghĩa xã
hội ở nước ta. Vì vậy, để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập các môn Lý luận chính trị,
địi hỏi phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng uỷ, Ban Giám hiệu nhà trường, các phòng, khoa
trong việc chỉ đạo và quán triệt và thực hiện đầy đủ, có hiệu quả các chỉ thị, văn bản pháp luật
của Đảng và Nhà nước về công tác giảng dạy lý luận chính trị cho sinh viên.
Đối với các tổ chức như Đoàn thanh niên, Hội sinh viên có vị trí, vai trị, chức năng, nhiệm
vụ khác nhau, song đều là nơi thu hút, tập hợp, vận động, giáo dục và tổ chức các hoạt động của
sinh viên trong nhà trường. Tính hiệu quả trong hoạt động của các tổ chức này có ảnh hưởng rất
lớn đến việc nâng cao chất lượng giảng dạy các môn Lý luận cho sinh viên. Thơng qua hoạt động,
Đồn thanh niên, Hội sinh viên có thể tuyên truyền, giáo dục đường lối, chủ trương của Đảng,
chính sách, pháp luật của Nhà nước; nêu gương tốt, việc tốt; phê bình những tư tưởng lạc hậu,
tiêu cực, những thói hư tật xấu trong học tập của sinh viên... Tuy nhiên, để phát huy vai trị của
Đồn thanh niên, Hội sinh viên, Ban Giám hiệu nhà trường phải quan tâm xây dựng và thường
xuyên kiện toàn các tổ chức này thật vững mạnh. Đồng thời, Đồn thanh niên, Hội sinh viên phải
tích cực, chủ động tổ chức các hoạt động để thơng qua đó định hướng cho sinh viên xây dựng,
230


thực hiện tốt các giá trị, các chuẩn mực xã hội tiến bộ, tích cực đấu tranh với các biểu hiện tiêu
cực trong nhà trường và xã hội.
Thứ hai, sử dụng và kết hợp các phương pháp, hình thức giảng dạy phù hợp với đối tượng
sinh viên.
Trước yêu cầu của thực tiễn chuyển sang phương thức đào tạo theo học chế tín chỉ, đặc biệt
là đại dịch Covid-19 đang diễn biến phức tạp, việc nâng cao chất lượng giảng dạy nói chung, giảng

dạy các mơn Lý luận chính trị nói riêng là một thách thức rất lớn. Để thực sự nâng cao chất lượng
giảng dạy và học tập môn học, kích thích, khơi dậy được tính sáng tạo, say mê của sinh viên trong
học tập lý luận chính trị, địi hỏi cần quan tâm đến phương pháp giảng dạy, từng bước cải tiến
phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại hoá.
Yêu cầu của việc đổi mới phương pháp giáo dục - đào tạo là phải “phát huy tính tích cực, tự
giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí
vươn lên” (Quốc hội nước cộng hồ xã hội chủ nghĩa Việt Nam, 2005), giúp học có khả năng thích
ứng cao với sự biến đổi của thực tiễn, từ đó hình thành động lực tự học, để họ tự hoàn thiện bản
thân, biết đề xuất những ý tưởng mới, có hồi bão và ý chí lập thân, lập nghiệp và ý thức được trách
nhiệm, nghĩa vụ đối với xã hội. Đảng Cộng sản Việt Nam đã chỉ rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ
phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận
dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy
móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật
và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực. Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình
thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Đẩy mạnh ứng
dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học” (Đảng cộng sản Việt Nam, 2013).
Thực hiện được điều đó, địi hỏi các trường đại học phải thường xuyên tổ chức hội thảo
về đổi mới phương pháp giảng dạy, giảng viên phải nhận thức rõ về việc cần thiết và chủ động,
sáng tạo, tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy, sử dụng linh hoạt các phương pháp khác
nhau và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học các môn Lý luận chính trị,
một mặt, nhằm khắc phục tính đơn điệu nhàm chán của môn học; mặt khác phù hợp với tình
hình thực tiễn chuyển đổi số trong giáo dục hiện nay. Ngoài ra, giảng viên cần bám sát đối
tượng để có phương pháp, hình thức giảng dạy phù hợp, đồng thời quan tâm tới các phương
pháp mang tính đặc thù, phù hợp với đối tượng môn học. Chẳng hạn, khi giảng dạy mơn Tư
tưởng Hồ Chí Minh, Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam cần quan tâm phương pháp nêu gương,
sử dụng các phương tiện dạy học trực quan như sách, báo, phim tư liệu... nhằm giúp sinh viên
tiếp thu bài giảng thiết thực và sâu sắc hơn.
Thứ ba, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên các môn Lý luận chính trị trước yêu cầu mới.
Đảng Cộng sản Việt Nam đã định: “Giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng của giáo
dục và được xã hội tôn vinh” (Đảng cộng sản Việt Nam, 1997). Vì vậy, để giảng dạy các mơn

Lý luận chính trị đạt hiệu quả cao, cần phải “Tăng cường đào tạo, đào tạo lại, nâng cao trình độ
khoa học, bản lĩnh chính trị và phẩm chất đạo đức của đội ngũ cán bộ nghiên cứu, giảng dạy
các môn khoa học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; chú trọng phát hiện và bồi dưỡng đội
ngũ chuyên gia đối với các chuyên ngành nghiên cứu, giảng dạy lý luận” (Đảng cộng sản Việt
Nam, 2007). Thường xuyên tổ chức các lớp bồi dưỡng hoặc tạo điều kiện cho giảng viên, nhất
là giảng viên trẻ tham gia các lớp bồi dưỡng những kiến thức cơ bản về lý luận dạy học, về
phương pháp dạy học phù hợp với tình hình thực tiễn phát triển của khoa học và công nghệ,
231


dịch bệnh bùng phát hiện nay. Bởi vì, chỉ trên cơ sở nắm vững những phương pháp giảng dạy,
những nguyên tắc cơ bản trong giảng dạy lý luận chính trị, giảng viên mới có thể truyền đạt và
giúp sinh viên hiểu sâu sắc nội dung bài giảng và có niềm say mê, hứng thú trong học tập. Ngoài
ra, cần tăng cường bồi dưỡng vốn kinh nghiệm thực tiễn cho giảng viên. Bởi lẽ, chỉ có trên cơ
sở có vốn kinh nghiệm thực tiễn phong phú, giảng viên mới có thể có được những bài giảng
sinh động, hấp dẫn, lơi cuốn sinh viên trong học tập có hiệu quả mơn học.
Thứ tư, khuyến khích sinh viên tích cực, chủ động, sáng tạo, tự tự học, tự nghiên cứu.
Tự học, tự nghiên cứu, giúp sinh viên nắm vững tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, không ngừng nâng
cao hiệu quả và chất lượng học tập lý luận chính trị, đồng thời, giúp sinh viên hình thành niềm tin
khoa học, rèn luyện ý chí phấn đấu, đức tính kiên trì, năng lực phê phán, bồi dưỡng lòng say mê,
hứng thú trong học tập lý luận chính trị và các mơn khoa học khác. Tự học sẽ giúp sinh viên hình
thành tính độc lập trong nghiên cứu và chủ động hồn tồn trong q trình học tập. Chỉ có tích cực,
tự giác, chủ động học tập, sinh viên mới có thể nắm vững và hiểu biết một cách sâu sắc những vấn
đề lý luận đã học. Tuy nhiên, để sinh viên thực hiện tốt việc tự học, tự rèn luyện, một mặt, sinh viên
phải xác định rõ mục đích học tập, xây dựng động cơ học tập đúng đắn, có kế hoạch sắp xếp thời
gian học tập và kiên trì thực hiện kế hoạch; mặt khác, giảng viên bộ môn cần chủ động giao bài tập
về nhà cho sinh viên, hướng dẫn sinh viên đọc tài liệu và nghiên cứu bài học trước khi lên lớp.
Thứ năm, từng bước đổi mới, hiện đại hóa về cơ sở vật chất, phương tiện dạy học nhằm
nâng cao chất lượng, hiệu quả giảng dạy và học tập nói chung, giảng dạy và học tập các mơn
Lý luận chính trị nói riêng.

Q trình giảng dạy và học tập của giảng viên và sinh viên dù được tiến hành dưới bất
kỳ hình thức nào cũng đều được diễn ra trong những điều kiện vật chất nhất định. Chính vì vậy,
cơ sở vật chất của nhà trường có ảnh hưởng nhất định và liên quan đến tổ chức, quản lý các quá
trình giảng dạy và học tập, nghiên cứu khoa học và sinh hoạt của giảng viên và sinh viên. Vì
vậy, các nhà trường cần quan tâm khai thác có hiệu quả cơ sở vật chất hiện có, sửa chữa, bổ
sung, đầu tư mới cơ sở vật chất phục vụ tốt việc giảng dạy và học tập. Đặc biệt, để thực hiện
tốt việc chuyển đổi số trong giáo dục hiện nay, cần phải quan tâm đầu tư các phương tiện thiết
bị dạy học hiện đại; cập nhật giáo trình, sách tham khảo môn học, phát triển thư viện điện tử,
xây dựng hệ thống mạng đồng bộ, thống nhất trong nhà trường.
Thứ sáu, giảng dạy các mơn Lý luận chính trị cần gắn với kiến thức thực tiễn.
Giảng dạy các môn Lý luận chính trị là một bộ phận của cơng tác tuyên giáo của Đảng
nhằm thống nhất nhận thức, chỉ đạo hành động đối với tồn xã hội góp phần tạo ra động lực
phát triển bền vững đất nước. Vì vậy, để vận dụng các Nghị quyết của Đảng vào giảng dạy,
nâng cao hiệu quả giảng dạy các môn Lý luận chính trị, trước hết, nội dung bài giảng phải bám
sát giáo trình, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Đồng thời,
bám sát thực tiễn về tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước. Tuy nhiên, kiến
thức thực tiễn rất phong phú, đa dạng và bài giảng các môn Lý luận chính trị thường có dung
lượng kiến thức khá dài, do đó, để bảo đảm thời gian trong giờ dạy, giảng viên cần lưu ý những
kiến thức thực tiễn đưa vào bài học cần có sự chọn lọc, mang tính nổi bật, điển hình, thời sự, trung
thực và gắn với nội dung bài giảng, giúp sinh viên hiểu rõ những vấn đề lý luận cũng như góp
phần làm sáng tỏ cơ sở khoa học của đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của
Nhà nước phục vụ và giải quyết các vấn đề của thực tiễn đặt ra.
232


Thứ bảy, đổi mới cách thức kiểm tra, thi đánh giá phù hợp mơn học, đối tượng học.
Để khuyến khích, kích thích tính tích cực, chủ động, sáng tạo của sinh viên trong học tập môn
học, hiểu được bản chất của vấn đề và biết vận dụng lý luận vào thực tiễn, địi hỏi cần phải có
phương pháp, cách thức kiểm tra, thi đánh giá phù hợp, có hiệu quả đối với môn học, đối tượng học.
Đảm bảo sinh viên sau khi học xong có thể biến những lời dạy, những phương pháp lý luận có sẵn

và học thuộc lịng thành cái thực tế sinh động, vận dụng những tri thức đã được học vào cuộc sống.
4. KẾT LUẬN
Xuất phát từ vị trí, vai trị của sinh viên đối với sự nghiệp phát triển của đất nước và yêu cầu
của sự nghiệp cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, giáo dục và đào tạo nói chung, giảng dạy
các mơn Lý luận chính trị cho sinh viên nói riêng có tầm quan trọng đặc biệt. Để xây dựng và thực
hiện có hiệu quả chiến lược hợp tác và hội nhập quốc tế về giáo dục đào tạo ở nước ta bắt kịp với
trình độ tiên tiến của thế giới, tham gia vào thị trường đào tạo nhân lực quốc tế, cần tích cực đổi
mới căn bản, tồn diện giáo dục và đào tạo, xây dựng một nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp
là vấn đề cốt lõi. Trong đó, nâng cao hiệu quả giảng dạy các môn Lý luận chính trị giữ vai trị quan
trọng. Song, để giảng dạy cho sinh viên có hiệu quả, việc quán triệt tinh thần Đại hội XIII của Đảng
để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập các mơn Lý luận chính trị ở trường đại học rất cần
thiết, và cần có một hệ thống các giải pháp đồng bộ từ Đảng và Nhà nước, xã hội, nhà trường, đặc
biệt quan trọng là tinh thần tự giác, chủ động, sáng tạo học tập tiếp thu, thấm nhuần các tri thức lý
luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh để đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn
diện giáo dục đào tạo cũng như xây dựng niềm tin, lý tưởng sống cao đẹp trong mỗi sinh viên.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (1991). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII. Hà Nội: Nxb Sự thật.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (1997). Văn kiện Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương khố
VIII. Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2001). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX. Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia.
4. Đảng Cộng sản Việt Nam (2002). Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khố
IX. Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia.
5. Đảng Cộng sản Việt Nam (2007). Văn kiện Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương khóa X.
Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia.
6. Đảng Cộng sản Việt Nam (2013). Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương
8 khóa XI về đổi mới căn bản, tồn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu cơng nghiệp hóa, hiện
địa hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế.
7. Đảng Cộng sản Việt Nam (2016). Văn kiện Đại hội đại biểu tồn quốc lần thứ XII, Văn phịng Trung
ương Đảng, Hà Nội. Nhà xuất bản chính trị quốc gia.
8. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập I, II. Hà Nội:

Nxb Chính trị quốc gia, Sự thật.
9. Hồ Chí Minh (2000). Tồn tập, tập 1. Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia.
10. V.I.Lênin (2006). Toàn tập, tập 29. Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia.
11. Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2005). Luật Giáo dục. Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia.

233