THỰC TRẠNG LIÊN KẾT GIỮA TRƯỜNG ĐẠI HỌC
VÀ DOANH NGHIỆP TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Lê Thị Kim Thoa
Khoa Công nghệ Thơng tin, Trường Đại học Tài chính –Marketing
Email:
Tóm tắt: Hiện nay, sự liên kết, hợp tác giữa trường đại học (TĐH) với doanh nghiệp (DN)
đang phát triển rất phổ biến tại Việt Nam. Việc liên kết chặt chẽ giữa các TĐH và DN chính là
phương thức giải bài tốn chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Bài viết làm rõ
thực trạng mối quan hệ giữa nhà trường và DN, giữa nhà đào tạo và nhà sử dụng trong đào tạo
đại học ở nước ta hiện nay. Trên cơ sở phân tích nguyên nhân đẫn tới sự lỏng lẻo và chưa gắn kết
chặt chẽ của các mối quan hệ này, tác giả đã đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy hợp tác góp
phần làm cho sản phẩm đào tạo của các TĐH đáp ứng được nhu cầu của thị trường lao động cả
về số lượng, chất lượng và cơ cấu.
Từ khóa: doanh nghiệp, đào tạo, liên kết, trường đại học
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Nguồn nhân lực luôn được xem là một yếu tố tạo nên sự thành công của mọi tổ chức,
quốc gia. Đây là nguồn lực quan trọng nhất, quyết định năng suất, chất lượng, hiệu quả sử
dụng các nguồn lực khác trong hệ thống các nguồn lực. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế
toàn cầu, tất cả các nước đều coi nguồn nhân lực là công cụ quan trọng nhất để nâng cao
năng lực cạnh tranh quốc gia. Việt Nam đang có lợi thế với lực lượng lao động dồi dào và
cơ cấu lao động trẻ. Tuy nhiên, nhân lực còn yếu về chất lượng: thiếu hụt lao động có tay
nghề cao, chưa đáp ứng được nhu cầu của thị trường lao động và hội nhập; khoảng cách
giữa giáo dục nghề nghiệp và nhu cầu của thị trường lao động ngày càng lớn, lao động thiếu
năng động và sáng tạo và thiếu tác phong chuyên nghiệp. Thách thức đặt ra đối với các
TĐH là phải thay đổi trong công tác đào tạo để đào tạo ra nguồn lao động chất lượng cao
đáp ứng nhu cầu của xã hội. Do đó, các TĐH cần thay đổi quá trình đào tạo từ tiếp cận nội
dung sang đào tạo theo tiếp cận năng lực với định hướng ứng dụng nghề nghiệp. Việc hợp
tác đào tạo giữa TĐH và DN nhằm mục tiêu rút ngắn giữa lý thuyết và thực tiễn, góp phần
nâng cao chất lượng đào tạo, mang lại hiệu quả kinh tế cho cả xã hội, người học, nhà trường
và DN; mặt khác, sẽ giúp sinh viên có sự định hướng và lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với
bản thân ngay từ đầu, sớm được tiếp cận với thực tiễn môi trường làm việc trong tương lai.
59
2. TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT, SỰ CẦN THIẾT CỦA VIỆC LIÊN KẾT
GIỮA TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÀ DOANH NGHIỆP
2.1. Khái quát “liên kết giữa trường đại học và doanh nghiệp”
Ý tưởng liên kết, hợp tác giữa TĐH và DN được đề xướng bởi nhà triết học Đức
Willhelm Humboldt. Theo ơng, TĐH ngồi chức năng đào tạo phải có chức năng nghiên
cứu và hợp tác với các ngành công nghiệp.
Theo Carayon (2003) [2], Gibb & Hannon (2006) [3], mối quan hệ hợp tác giữa nhà
trường và DN được hiểu như là những giao dịch giữa các TĐH và DN vì lợi ích của cả hai
bên. Đẩy mạnh việc hợp tác này và khai thác giá trị của nó có thể giúp nhà trường tháo gỡ
những khó khăn về tài chính và giúp các DN đạt được hoặc duy trì ưu thế cạnh tranh trong
thị trường năng động ngày nay, đồng thời đóng góp cho sự tăng trưởng kinh tế của quốc
gia và đáp ứng đòi hỏi của thị trường lao động.
Ở Việt Nam, hợp tác giữa TĐH và DN được Đảng và Nhà nước quan tâm từ
hai thập niên trở lại đây. Các văn bản tuyên bố chủ trương và chỉ đạo khẳng định:
các TĐH phải là các trung tâm nghiên cứu khoa học, công nghệ, chuyển giao và ứng
dụng công nghệ vào sản xuất và đời sống; thực hiện liên kết chặt chẽ giữa các DN,
cơ sở sử dụng lao động, cơ sở đào tạo và Nhà nước để phát triển nguồn nhân lực theo
nhu cầu xã hội; coi DN là trung tâm của đổi mới ứng dụng và chuyển giao công nghệ,
là nguồn nhu cầu quan trọng nhất của thị trường khoa học – cơng nghệ…
Tóm lại, “quan hệ liên kết, hợp tác giữa TĐH và DN” là tất cả mọi hình thức tương
tác trực tiếp hay gián tiếp, có tính chất cá nhân hay tổ chức giữa TĐH và các DN nhằm hỗ
trợ lẫn nhau vì lợi ích của cả hai: hợp tác trong đào tạo, nghiên cứu và phát triển, kích thích
sự vận động năng động qua lại của cán bộ quản lí, giảng viên, người học và các nhà chuyên
môn đang làm việc tại các DN; thương mại hóa các kết quả nghiên cứu; xây dựng chương
trình đào tạo; tổ chức học tập suốt đời; hỗ trợ các nỗ lực sáng nghiệp và quản trị tổ chức.
2.2. Nội dung liên kết giữa trường đại học và doanh nghiệp
Hiện nay, mối liên kết giữa TĐH và DN là xu hướng phổ biến trong giáo dục đại học
theo định hướng ứng dụng nghề nghiệp. Các hoạt động liên kết chủ yếu tập trung ở các nội
dung sau:
60
-
Liên kết trong hoạt động đào tạo như tham quan thực tế, nhận sinh viên thực tập tốt
nghiệp, thực hành nghề nghiệp, giảng dạy, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập.
-
Liên kết xây dựng mục tiêu, nội dung, chương trình đào tạo, phương pháp, hình thức
tổ chức đào tạo.
-
Liên kết trong trao đổi chuyên môn, học tập kinh nghiệm hoạt động thực tiễn nhằm
nâng cao trình độ cho đội ngũ giảng viên.
-
Liên kết trong nghiên cứu khoa học, ứng dụng và chuyển giao công nghệ.
-
Liên kết xây dựng công viên khoa học công nghệ
2.3. Sự cần thiết của việc liên kết giữa trường đại học và doanh nghiệp trong giai đoạn
hiện nay
Trong những năm gần đây tình trạng sinh viên các TĐH sau khi tốt nghiệp khơng tìm
được việc làm hoặc có việc làm nhưng khơng phù hợp với chun mơn đào tạo có xu hướng
tăng lên. Trong khi sinh viên tốt nghiệp khơng có việc làm thì các doanh nghiệp lại thiếu
lao động một cách trầm trọng cả về số lượng và chất lượng. Theo số liệu khảo sát của dự
án giáo dục đại học về việc làm cho sinh viên sau tốt nghiệp thì trong khoảng 200.000 sinh
viên ra trường hàng năm chỉ có 30% đáp ứng được yêu cầu của nhà tuyển dụng, 45- 62%
sinh viên tìm được việc làm sau khi tốt nghiệp, trong đó chỉ có 30% là làm đúng ngành
nghề đào tạo.
Theo đánh giá của các nhà tuyển dụng sau khi tiếp nhận sinh viên về làm việc, phần
lớn sinh viên ra trường chưa thể bắt tay ngay vào làm những công việc chuyên môn; sinh
viên không thể tự lên kế hoạch học tập để hồn thiện mình trong cơng việc; sinh viên thiếu
hoặc chưa có những kỹ năng mềm cần thiết để phục vụ cho công việc được giao.
Làm thế nào để rút ngắn khoảng cách từ giảng đường tới thực tiễn công việc tại DN
là yêu cầu cấp bách và không chỉ dừng lại ở vấn đề nhà trường chỉ lo tìm chỗ thực tập cho
sinh viên hay xin cấp học bổng mà cần đi vào thực chất về nhu cầu năng lực, trình độ của
người lao động có đáp ứng yêu cầu của DN, của xã hội. Sự hợp tác đại học và DN sẽ trả lời
các câu hỏi này và mang lại những lợi ích cơ bản sau:
Thứ nhất, về phía các trường đại học. Các TĐH cần xây dựng mục tiêu, nội dung,
chương trình đào tạo, phương pháp, hình thức tổ chức đào tạo và dạy cái gì mà xã hội cần,
người học cần. TĐH kịp thời nắm bắt các thông tin, cập nhật kiến thức, điều chỉnh nội dung,
61
chương trình, dự báo các ngành nghề mới theo xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ
cấu sản xuất để tiến kịp với sự phát triển của đời sống xã hội.
Khi nhà trường hợp tác chặt chẽ với DN, sinh viên được tham quan, học tập tại DN,
có điều kiện thực hành trên những thiết bị, dây chuyền công nghệ hiện đại để sau khi ra
trường có thể bắt kịp với thực tế sản xuất. Ngồi ra DN cịn cung cấp, hỗ trợ xưởng thực
hành, công nghệ mới giúp SV có thể tiếp cận với những cơng nghệ tiên tiến, được củng cố
về kỹ năng làm việc và nâng cao khả năng được tuyển dụng sau khi ra trường.
Thông qua việc hợp tác với DN, góp phần tăng cường năng lực cho đội ngũ cán bộ,
giảng viên và nghiên cứu viên thông qua các hoạt động hợp tác nghiên cứu, phát triển sản
phẩm. Ngoài ra các TĐH được DN đón nhận các sản phẩm đầu ra: sinh viên, cơng trình
nghiên cứu khoa học, sáng tạo cơng nghệ… Từ đó, nâng cao vị thế, uy tín của nhà trường
và góp phần tăng thế mạnh trong công tác tuyển sinh.
Thứ hai, về phía doanh nghiệp. Hợp tác giúp DN có thể tiếp xúc trực tiếp với rất
nhiều sinh viên, có điều kiện để theo dõi, đánh giá tác phong làm việc cũng như kiến thức
và năng lực của sinh viên một cách chính xác nhất. Qua đó, DN có hướng tuyển dụng, lựa
chọn nhân sự phù hợp và góp phần quảng bá thương hiệu, hình ảnh, uy tín của DN.
Tham gia liên kết đào tạo cũng là một hình thức phát triển DN. Vì đầu ra của quá
trình đào tạo cũng chính là đầu vào của q trình tuyển dụng. DN ln n tâm có một đội
ngũ nhân lực vững chắc hỗ trợ khi mình có nhu cầu. Đồng thời DN ít tốn chi phí tuyển
dụng, thử việc, vì qua thời gian thực tập chính là thời gian sinh viên thể hiện năng lực, DN
đánh giá khả năng, năng lực, phẩm chất của sinh viên. Nói cách khác là DN có thêm quyền
và cơ hội lựa chọn và sử dụng nguồn lao động chất lượng, có trình độ, từ đó giải quyết được
bài tốn nan giải về nhân lực.
Ngồi ra, việc hỗ trợ tài chính, cơ sở vật chất cho các TĐH và tham gia thỉnh giảng
tại các TĐH mà mình hợp tác, DN cũng sẽ được hưởng lợi khi chất lượng sản phẩm đào
tạo của ĐH đáp ứng được yêu cầu của DN. DN là những người đi tắt đón đầu trong lĩnh
vực khoa học – cơng nghệ, do đó, DN có thể đặt hàng các đề tài nghiên cứu khoa học có
chất lượng và thiết thực từ các TĐH nhằm cải tiến, nâng cao sản phẩm của DN.
Thứ ba, về phía sinh viên. Hợp tác đại học và DN giúp sinh viên có cơ hội được lựa
chọn địa điểm thực tập phù hợp, tạo điều kiện cho sinh viên được tiếp cận với hệ thống kiến
thức mới nhất, được củng cố về kỹ năng làm việc và hơn nữa là nâng cao khả năng được
62
tuyển dụng sau khi ra trường. Học tập tại DN giúp sinh viên được trau dồi kiến thức thực
tế, học hỏi thêm các kỹ năng, mở rộng mối quan hệ, giúp sinh viên trưởng thành hơn và có
cơ hội tìm kiếm việc làm ngay sau khi tốt nghiệp. Việc hợp tác này cũng giúp sinh viên có
cơ hội tìm kiếm học bổng và tiếp cận sớm với các tổ chức tuyển dụng, tạo cơ hội có việc
làm sau khi tốt nghiệp, đồng thời, sinh viên có thêm thu nhập khi tham gia vào hệ thống
của DN.
3. THỰC TRẠNG LIÊN KẾT GIỮA TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÀ DOANH NGHIỆP
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Thực trạng mối quan hệ giữa TĐH và DN ở nước ta hiện nay chưa có sự gắn kết chặt
chẽ và còn nhiều bất cập. DN chưa được tham gia và đóng góp ý kiến về xây dựng chương
trình đào một cách chi tiết, thường xuyên. Do đó kiến thức của sinh viên nhận được sau khi
ra trường chưa đáp ứng được nhu cầu của các nhà tuyển dụng. Nguyên nhân chính xuất
phát từ mặt nhận thức chưa đủ, chưa đúng về nhu cầu gắn kết và hợp tác giữa TĐH và DN,
chưa có sự đồng điệu trong tư duy, bắt nguồn từ sự thiếu thông tin, thiếu hiểu biết về lợi
ích và thế mạnh của nhau.
Nhà nước chưa có chính sách cụ thể để phát triển và duy trì mối gắn kết giữa TĐH
và DN. Sự gắn kết giữa TĐH và DN chưa thực sự là nhu cầu bức thiết. TĐH còn thụ động,
chưa nhận thức được sự phát triển của trường có phần đóng góp của ở sự hợp tác hiệu quả
với DN. Về phía DN, DN chưa thực sự tham gia vào các hoạt động đào tạo (như: xây dựng
mục tiêu, nội dung, chương trình, phương pháp, hình thức tổ chức đào tạo...) một cách chi
tiết, thường xuyên và liên tục. TĐH và DN đều thiếu kinh nghiệm trong việc hợp tác với
nhau. Thiếu lòng tin và sự tin tưởng lẫn nhau giữa TĐH và DN cũng là một nguyên nhân
khiến cho mối gắn kết giữa hai bên cịn lỏng lẻo, chắp vá và chưa có sự liên kết sâu sắc,
dẫn đến hệ quả đó là: số lượng, chất lượng nguồn nhân lực mà các TĐH đào tạo không phù
hợp với yêu cầu của thị trường lao động, tạo nên sự mất cân đối nghiêm trọng về cung - cầu
nhân lực chất lượng cao.
Thực tế cho thấy, hiện nay việc liên kết giữa các TĐH và DN thực chất chỉ là kí kết
trên giấy tờ, rất ít trong số các DN có sự hợp tác bền chặt và sự giúp đỡ tận tình với TĐH.
Nhiều DN cịn e ngại việc cho sinh viên thực tập vì sợ làm ảnh hưởng đến hoạt động sản
xuất kinh doanh. Thời gian thực tập ngắn hạn cũng dẫn đến DN không thể hướng dẫn sinh
viên được nhiều. Vì vậy, việc tìm hiểu mối liên kết giữa TĐH và DN một cách sâu sắc hơn
63
là vấn đề hết sức cần thiết. Việc làm này giúp tìm hiểu các khó khăn, rào cản trong hoạt
động liên kết giữa TĐH và các DN, từ đó đề xuất những giải pháp phù hợp cho hai bên
nhằm tăng cường mối quan hệ hợp tác này.
Các chuyên gia cũng đánh giá rằng, việc liên kết giữa TĐH và DN đang có xu hướng
trở thành trào lưu, mang tính hình thức và còn nặng về sự tài trợ, hỗ trợ của DN. Vấn đề
quan trọng ở đây là chưa thiết lập được mối quan hệ tương tác chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau,
đơi bên cùng có lợi để đào tạo nhân lực đáp ứng nhu cầu của xã hội, của DN. Trong đó,
quan trọng nhất là TĐH cũng chưa chủ động đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp
đào tạo gắn với nhu cầu việc làm của xã hội, nhu cầu sử dụng của DN, cịn DN khơng chỉ
thụ động trong việc hỗ trợ các trường để đưa sinh viên đến tham quan thực tế và thực tập,
mà còn chưa tư vấn và đề xuất với các TĐH trong việc định hướng chiến lược đào tạo trong
nền kinh tế thị trường và đổi mới phương thức đào tạo đáp ứng nhu cầu của xã hội, của DN.
4. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM THÚC ĐẨY SỰ LIÊN KẾT HỢP TÁC TRƯỜNG
ĐẠI HỌC VỚI DOANH NGHIỆP
Một là, về phía cơ quan nhà nước, cần tiếp tục hồn thiện thể chế, chính sách để thúc
đẩy sự hợp tác giữa TĐH và DN. Tăng quyền tự chủ cho TĐH. TĐH cần được tự chủ và
chủ động về quy mơ đào tạo, hình thức tuyển sinh, xây dựng chương trình đào tạo, thu chi
nguồn tài chính. Khuyến khích cạnh tranh giữa các cơ sở đào tạo để tăng động lực phát
triển giữa các TĐH với nhau về chất lượng sản phẩm đào tạo, uy tín cũng như hình ảnh,
thương hiệu của TĐH. Cần có trung tâm dự báo nhu cầu đào tạo nhân lực có sự phối hợp
với các ngành ở địa phương và tham gia của TĐH và DN để đảm bảo gắn chặt giữa đào tạo
với sử dụng. Ngoài ra, cũng cần quy định trách nhiệm của DN trong việc cung cấp thông
tin về nhu cầu đào tạo và hỗ trợ các trường đại học trong q trình đào tạo. Tạo mơi trường,
sân chơi, các diễn đàn để TĐH và DN giao lưu, như sàn giao dịch công nghệ hay gặp gỡ
TĐH và DN…
Hai là, về phía trường đại học, Cần có sự tham khảo nhu cầu thị trường và DN để từ
đó xây dựng khung chương trình, giảng dạy, biên soạn, cải tiến giáo trình giảng dạy, hình
thức đào tạo, đánh giá sinh viên, nâng cao năng lực tự học của sinh viên sao cho phù hợp
với yêu cầu của thực tiễn và yêu cầu của DN trong từng giai đoạn phát triển. TĐH cần thực
hiện tốt phương châm đào tạo những gì xã hội cần chứ khơng đào tạo những gì TĐH có,
đào tạo lấy người học làm trung tâm. Bên cạnh việc đào tạo theo nhu cầu của DN thì TĐH
64
cần phải đảm bảo tính tiên tiến, hiện đại của chương trình đào tạo, phải đào tạo ra những
con người có khả năng làm việc độc lập, sáng tạo. Cần tạo mối quan hệ thật chặt giữa trường
và đơn vị sử dụng lao động để sinh viên sẽ có mơi trường thực tập, DN cũng sẽ cùng với
nhà trường giảng dạy, trường dạy lý thuyết thì DN dạy thực tiễn. Các trường đại học cần
phải bảo đảm tính tiên tiến, hiện đại của chương trình đào tạo, phối hợp với doanh nghiệp
để nghiên cứu xây dựng chương trình đào tạo phù hợp nhu cầu DN.
Đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu khoa học và thương mại hóa các kết quả nghiên cứu.
Đây là hình thức hợp tác cao nhất giữa TĐH và DN. Tăng cường chặt chẽ hơn nữa về mối
quan hệ giữa cựu sinh viên với nhà trường, tạo cơ chế để những cựu sinh viên đang làm
việc tại DN liên hệ thường xuyên với nhà trường, thường xuyên tổ chức những buổi hội
thảo trao đổi kinh nghiệm giữa lý thuyết với thực tiễn. Đây là cầu nối vững chắc giữa TĐH
và DN, rất hiệu quả, rất thiết thực.
Thứ ba, đối với DN, Thông tin cho các TĐH về nhu cầu nguồn nhân lực của DN
mình. DN cùng tham gia đào tạo bằng cách góp ý kiến về xây dựng, đánh giá và cải tiến
chương trình đào tạo thơng qua việc cung cấp thông tin, phản biện nội dung chương trình
đào tạo qua đó TĐH có thể chỉnh sửa cho phù hợp với thực tế. DN hỗ trợ tài chính cũng
như cơ sở vật chất bằng các hình thức như hỗ trợ học bổng cho sinh viên, ký kết các hợp
đồng tư vấn, nghiên cứu khoa học. Mặt khác, DN có thể hỗ trợ tài chính cho TĐH bằng
việc thành lập các công ty, khu công nghệ, khu thực hành, giảng đường, phịng thí nghiệm
trang thiết bị cho giảng dạy và học tập. DN cử các chuyên viên, chuyên gia, kỹ sư, công
nhân lành nghề tham gia trực tiếp giảng dạy hoặc hướng dẫn thực hành tại TĐH hoặc tại
DN. Ngồi ra, các DN cũng cần có thiện chí và tạo điều kiện tiếp nhận các giảng viên, cán
bộ quản lý đến DN học tập, học hỏi kinh nghiệm hoặc trao đổi những vướng mắc giữa
chương trình đào tạo và yêu cầu của thực tế.
Thứ tư, đối với người học. Khi đã chọn trường và ngành học thì cần xác định rõ tầm
quan trọng của ngành nghề để có cách tiếp nhận và học tập đúng đắn. Ngoài nội dung học
trên lớp người học cần học và tìm hiểu thêm kiến thức trên sách vở, báo chí, bạn bè, mạng
Internet…tham gia các diễn đàn, thuyết trình, hội thảo về chuyên ngành giữa TĐH và DN,
tham gia vào các nhóm nghiên cứu khoa học tăng khả năng tư duy, phát hiện và xử lý vấn
đề; tham gia thực tập thực tế theo chuyên ngành đào tạo tại các DN nhằm vận dụng kiến
thức đã tiếp nhận ở TĐH vào thực tế DN, trau dồi kinh nghiệm, lòng tự tin, bản lĩnh tìm cơ
65
hội việc làm sau khi tốt nghiệp. Mặt khác, người học phải tạo được tâm lý ổn định, vững
vàng và phải có lịng u nghề, có mục tiêu, định hướng rõ ràng trong quá trình học tập.
5. KẾT LUẬN
Hợp tác giữa các TĐH và DN là xu hướng tất yếu và mang lại giá trị lâu dài cho các
bên tham gia. Mối liên kết bền vững giữa TĐH và DN có vị trí đặc biệt quan trọng trong
việc đảm bảo và nâng cao chất lượng sản phẩm đào tạo của TĐH, đồng thời là nguồn nhân
lực chất lượng đầu vào của DN. Vì vậy, xây dựng và củng cố mối gắn kết bền vững giữa
TĐH và DN trong việc phát triển nguồn nhân lực là yêu cầu cấp bách, là nhiệm vụ bắt buộc
và là đòi hỏi của xã hội. TĐH và DN cần phải có những giải pháp đồng bộ và tối ưu nhằm
xây dựng và phát triển mối gắn kết bền vững này.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Đỗ Thị Thanh Toàn (2016), Liên kết trường đại học và doanh nghiệp -phương thức nâng cao
chất lượng đào tạo, Tạp chí Giáo dục, , Số 432 - 6/2018
[2]. Phạm Thị Hằng (2021), Hợp tác đại học và doanh nghiệp trong bối cảnh hiện nay. Trang web
truy cập 18/5/2022
[3] Nguyễn Đình Luận, (2015), Sự gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo nguồn
nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam: Thực trạng và khuyến nghị,Tạp chí
phát triển & hội nhập, Số 22 (32) - Tháng 05-06/2015
[4]. Trần Ái Cầm - Đặng Như Thảo (2021), Giải pháp tăng cường hợp tác giữa nhà trường và
doanh nghiệp trong giáo dục đại học: Trường hợp nghiên cứu tại Trường Đại học Nguyễn Tất
Thành. Tạp chí công thương, Số 25, tháng 10 năm 2021
[5] Trần Anh Tài, (2009), Gắn đào tạo với sử dụng, nhà trường với doanh nghiệp, Tạp chí Khoa
học ĐHQGHN, số 25-2009
.
66