BÀI 41: MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG VÀ ĐIỀU HÒA,
ĐIỀU KHIỂN SINH SẢN Ở SINH VẬT
A/ Câu hỏi mở đầu
Trả lời câu hỏi mục “Mở đầu” trang 158 SGK Khoa học tự nhiên 7: Sự sinh sản
của sinh vật có ý nghĩa vơ cùng quan trọng đối với chăn ni và trồng trọt. Liệu con
người có thể chủ động điều khiển q trình sinh sản của vật ni và cây trồng theo
ý muốn để nâng cao năng suất chăn ni và trồng trọt khơng? Nếu có thì tiến hành
ra sao?
Trả lời:
- Con người có thể chủ động điều khiển q trình sinh sản của vật ni và cây trồng
theo ý muốn để nâng cao năng suất chăn nuôi và trồng trọt.
- Trong chăn nuôi và trồng trọt, để điều khiển q trình sinh sản của vật ni và cây
trồng theo ý muốn, người ta có thể điều chỉnh các yếu tố bên ngoài như ánh sáng,
nhiệt độ, độ ẩm,… hoặc sử dụng các hormone sinh sản nhân tạo.
B/ Câu hỏi giữa bài
I. MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SINH SẢN Ở SINH VẬT
Trả lời câu hỏi mục “Câu hỏi và bài tập” trang 169 SGK Khoa học tự nhiên 7:
Em hãy lấy ví dụ về ảnh hưởng của một số yếu tố môi trường đến sự sinh sản của
sinh vật.
Trả lời:
Ví dụ về ảnh hưởng của một số yếu tố môi trường đến sự sinh sản của sinh vật:
- Nếu dưa leo trồng ở điều kiện đất quá ẩm ướt, ánh sáng và độ ẩm quá thấp thì phấn
hoa bị kết dính mà khơng thể thụ phấn được. Ngược lại, nếu đất quá khô, thiếu nước,
nhiệt độ và ánh nắng quá gắt sẽ khiến cây bị thiếu dinh dưỡng, hoa teo lại, phấn hoa
quá khô sẽ không thể thụ phấn để ra trái.
- Cây hoa tulip ra hoa trong điều kiện độ ẩm đất khoảng 80%, nhiệt độ khoảng 10 –
20oC.


- Cây thanh long ra hoa trong điều kiện ngày dài và ánh sáng mạnh (mùa hè).
- Thiếu chất khoáng, vịt gà giảm tỉ lệ đẻ trứng.

III. VẬN DỤNG NHỮNG HIỂU BIẾT VỀ SINH SẢN HỮU TÍNH TRONG
THỰC TIỄN ĐỜI SỐNG
1. Trong trồng trọt
Trả lời câu hỏi mục “Hoạt động” trang 171 SGK Khoa học tự nhiên 7: Dựa vào
thông tin trên và liên hệ kiến thức đã học để thực hiện các yêu cầu và câu hỏi sau:
1. Trình bày các biện pháp điều khiển sinh sản ở thực vật. Lấy ví dụ trong thực tế.
Trả lời:
- Các biện pháp điều khiển sinh sản ở thực vật:
+ Sử dụng hormone kích thích sinh sản.
+ Điều chỉnh nhiệt độ, chế độ chiếu sáng, chế độ dinh dưỡng để kích thích cây ra
hoa, tạo quả trái vụ,…
+ Trực tiếp thụ phấn cho cây đồng thời chủ động bảo vệ và phát triển các lồi cơn
trùng thụ phấn trong tự nhiên nhằm nâng cao hiệu quả thụ phấn, giúp tăng năng suất
quả và hạt.
+ Sử dụng phương pháp chăm sóc thích hợp như ngắt ngọn để kích thích phát triển
nhiều chồi, nhánh giúp cây ra nhiều quả hơn,…
- Ví dụ trong thực tế:
+ Giảm lượng nước tưới để kích thích cây quất ra hoa đồng loạt.
+ Tưới nước ấm để kích thích cây đào ra hoa.
+ Bổ sung chất khoáng từ vỏ trứng, ốc, hến,… cho vịt để tăng tỉ lệ đẻ trứng.
+ Thắp đèn chiếu sáng cho thanh long tạo quả vào mùa đơng.
+ Ngắt ngọn bầu, bí trước thời điểm cây ra hoa để phát triển nhiều chồi, nhánh giúp
cây ra nhiều quả hơn.
+ Dùng khói hun cho cây dưa chuột kích thích ra nhiều hoa cái.


+ Khi cây dưa leo ra nhiều hoa đực, nên bấm ngọn chính của cây, kích thích phát
triển cành bên để cho ra nhiều hoa cái hơn.
+ Thực hiện thụ phấn nhân tạo cho cây ngô để tạo ra sản lượng hạt cao hơn.
Trả lời câu hỏi mục “Hoạt động” trang 171 SGK Khoa học tự nhiên 7: Dựa vào

thông tin trên và liên hệ kiến thức đã học để thực hiện các yêu cầu và câu hỏi sau:
2. Giải thích tại sao cần phải bảo vệ một số lồi cơn trùng như ong mật, ong bắp cày.
Trả lời:
Các lồi côn trùng như ong mật và ong bắp cày là tác nhân thụ phấn tích cực cho
nhiều lồi thực vật thụ phấn nhờ côn trùng. Như vậy, việc tồn tại của các lồi cơn
trùng sẽ quyết định sự sinh sản, duy trì nịi giống của các thực vật này. Do đó, cần
phải bảo vệ một số lồi cơn trùng như ong mật, ong bắp cày.
Trả lời câu hỏi mục “Hoạt động” trang 171 SGK Khoa học tự nhiên 7: Dựa vào
thông tin trên và liên hệ kiến thức đã học để thực hiện các yêu cầu và câu hỏi sau:
3. Giải thích cơ sở của việc tạo thành quả khơng hạt và kể tên một số loại quả không
hạt mà em biết.
Trả lời:
- Cơ sở của việc tạo thành quả khơng hạt: Quả khơng hạt là quả được hình thành do
khơng có sự thụ tinh hoặc quả được hình thành có sự thụ tinh nhưng hạt bị thối hóa.
Do đó, trong thực tế, để thực hiện việc tạo quả không hạt, người ta thường ngăn
không cho hoa thụ phấn rồi sử dụng hormone kích thích bầu nhụy phát triển thành
quả không hạt.
- Một số loại quả không hạt: dưa hấu, nho, cam,…
Trả lời câu hỏi mục “Hoạt động” trang 171 SGK Khoa học tự nhiên 7: Dựa vào
thông tin trên và liên hệ kiến thức đã học để thực hiện các yêu cầu và câu hỏi sau:
4. Việc trồng cây đúng thời vụ có ý nghĩa gì đối với q trình sinh sản ở thực vật?
Giải thích.
Trả lời:


Ý nghĩa của việc trồng cây đúng thời vụ đối với quá trình sinh sản ở thực vật: Quá
trình tạo giao tử, thụ phấn, thụ tinh của cây trồng chịu ảnh hưởng nhiều từ điều kiện
môi trường như độ ẩm, nhiệt độ, ánh sáng,… Ví dụ: Nếu dưa leo trồng ở điều kiện
đất quá ẩm ướt, ánh sáng và độ ẩm q thấp thì phấn hoa bị kết dính mà không thể
thụ phấn được. Bởi vậy, trồng cây đúng thời vụ sẽ đảm bảo cây được sinh trưởng và

phát triển trong điều kiện môi trường thuận lợi, tạo tiền đề cho cây sinh sản tốt, giúp
nâng cao được năng suất cây trồng đặc biệt là những cây lấy quả và hạt.
2. Trong chăn nuôi
Trả lời câu hỏi mục “Câu hỏi và bài tập” trang 172 SGK Khoa học tự nhiên 7:
1. Điều khiển số con và giới tính của đàn con có ý nghĩa như thế nào trong chăn
ni?
Trả lời:
- Ý nghĩa của việc điều khiển số con trong chăn nuôi: Tạo ra số lượng con trong đàn
phù hợp với mục tiêu chăn nuôi, đem lại hiệu quả kinh tế cao.
- Ý nghĩa của việc điều khiển giới tính trong chăn nuôi: Giúp con người tạo ra được
tỉ lệ đực : cái trong đàn đáp ứng mục đích sản xuất. Ví dụ: Nếu mục đích nhân giống
nhanh thì cần nhiều con cái; còn để đáp ứng nhu cầu cung cấp thịt, lơng, tơ,… thì
cần nhiều con đực.
Trả lời câu hỏi mục “Câu hỏi và bài tập” trang 172 SGK Khoa học tự nhiên 7:
2. Em hãy nêu một số thành tựu về điều khiển sinh sản ở động vật trong chăn nuôi?
Trả lời:
Một số thành tựu về điều khiển sinh sản ở động vật trong chăn nuôi:
- Người ta đã sử dụng các hormone kích thích trứng chín và rụng, cho trứng đó thụ
tinh với tinh tùng trong ống nghiệm để phát triển thành phôi, tùy từng đối tượng mà
người ta đem cấy ngay phơi đó vào tử cung con cái hoặc tách phôi thành nhiều phần,


mỗi phần phát triển thành một phôi mới rồi cấy vào tử cung của các con cái để tạo
ra số lượng con lớn.
- Thay đổi thời gian chiếu sáng để gà nuôi công nghiệp đẻ 2 trứng/ngày.
- Sử dụng máy ấp trứng công nghiệp để tăng tỉ lệ ấp nở của trứng gà vịt.
- Sử dụng hormone hoặc lọc, tách tinh trùng và lựa chọn loại tinh trùng đem thụ tinh
với trứng để tạo đàn con có giới tính mong muốn như tạo ra đàn lợn, bò, dê đực phục
vụ nhu cầu lấy thịt hoặc đàn bò và dê cái phục vụ nhu cầu nhân giống và lấy sữa,…