BÀI 36: KHÁI QUÁT VỀ SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở SINH VẬT
A/ Câu hỏi mở đầu
Trả lời câu hỏi mục “Mở đầu” trang 148 SGK Khoa học tự nhiên 7: Mỗi sinh
vật từ khi hình thành, sinh ra và lớn lên đều trải qua quá trình sinh trưởng và phát
triển. Vậy quá trình sinh trưởng và phát triển là gì? Các quá trình này diễn ra như
thế nào?
Trả lời:
- Khái niệm sinh trưởng và phát triển:
+ Sinh trưởng là sự tăng về kích thước và khối lượng của cơ thể do sự tăng lên về số
lượng và kích thước tế bào, nhờ đó cơ thể lớn lên.
+ Phát triển bao gồm sinh trưởng, phân hóa tế bào, phát sinh hình thái cơ quan và cơ
thể.
- Trong vịng đời của sinh vật, các giai đoạn sinh trưởng và phát triển đan xen và gắn
bó với nhau. Nếu khơng có sinh trưởng sẽ khơng có phát triển và ngược lại.
B/ Câu hỏi giữa bài
I. SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở SINH VẬT
1. Sinh trưởng, phát triển là gì?
Trả lời câu hỏi mục “Câu hỏi và bài tập” trang 149 SGK Khoa học tự nhiên 7:
Đọc thông tin trên và quan sát Hình 36.1, thực hiện các yêu cầu sau:


1. Phát biểu khái niệm sinh trưởng và phát triển.
2. Mô tả các dấu hiệu thể hiện sự sinh trưởng ở cây cam và con ếch. Những biến đổi
nào diễn ra trong đời sống của chúng thể hiện sự phát triển.
Trả lời:
1. Khái niệm sinh trưởng và phát triển:
- Khái niệm sinh trưởng: Sinh trưởng là sự tăng về kích thước và khối lượng của cơ
thể do sự tăng lên về số lượng và kích thước tế bào, nhờ đó cơ thể lớn lên.
- Khái niệm phát triển: Phát triển bao gồm sinh trưởng, phân hóa tế bào, phát sinh
hình thái cơ quan và cơ thể.
2.

- Các dấu hiệu thể hiện sự sinh trưởng ở cây cam và con ếch:
+ Ở cây cam: sự tăng kích thước thân, sự tăng kích thước rễ, sự tăng kích thước lá,
sự tăng kích thước quả và hạt,…
+ Ở con ếch: sự tăng lên về kích thước, khối lượng của cơ thể.
- Những biến đổi diễn ra trong đời sống của chúng thể hiện sự phát triển là:
+ Ở cây cam: sự nảy mầm, sự ra rễ, sự ra lá, sự ra cành, sự ra hoa, sự ra quả, sự ra
hạt,…


+ Ở con ếch: sự hình thành các cơ quan và phát sinh hình thái của ấu trùng, sự hình
thành chân trong giai đoạn chuyển từ giai đoạn ấu trùng sang giai đoạn ếch trưởng
thành, sự hình thành các đặc điểm sinh dục ở ếch trưởng thành,…
2. Các giai đoạn sinh trưởng và phát triển ở sinh vật
Trả lời câu hỏi mục “Câu hỏi và bài tập” trang 149 SGK Khoa học tự nhiên 7:
Quan sát Hình 36.1 và thực hiện các yêu cầu sau:

1. Trình bày các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của cây cam và con ếch.
2. Sinh trưởng và phát triển có mối quan hệ với nhau như thế nào?
Trả lời:
1. Các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của cây cam và con ếch:
- Các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của cây cam: Hạt → Hạt nảy mầm → Cây
con → Cây trưởng thành → Ra hoa, kết quả.
- Các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của con ếch: Trứng đã thụ tinh → Ấu trùng
→ Ếch trưởng thành.
2. Mối quan hệ giữa sinh trưởng và phát triển:
- Trong vòng đời của sinh vật, các giai đoạn sinh trưởng và phát triển diễn ra đan
xen với nhau ở từng giai đoạn, đặc trưng cho từng loài.


- Sinh trưởng và phát triển gắn bó mật thiết với nhau: Sinh trưởng là cơ sở cho phát

triển, phát triển làm thay đổi và thúc đẩy sinh trưởng. Do đó, nếu khơng có sinh
trưởng sẽ khơng có phát triển và ngược lại.
II. MÔ PHÂN SINH VÀ CHỨC NĂNG CỦA MÔ PHÂN SINH
Trả lời câu hỏi mục “Câu hỏi và bài tập” trang 150 SGK Khoa học tự nhiên 7:
1. Quan sát Hình 36.2 và đọc thơng tin mục II để hồn thành nội dung theo mẫu
Bảng.

Bảng 36.1
Loại mơ phân sinh

Vị trí

Vai trị

Mơ phân sinh đỉnh

?

?

Mơ phân sinh bên

?

?

2. Tại sao nhiều lồi thực vật khơng ngừng dài ra và to lên?
Trả lời:
1.
Bảng 36.1

Loại mô phân sinh
Mô phân sinh đỉnh

Vị trí

Vai trị

Nằm đỉnh rễ, đỉnh chồi, Làm cho thân, cành, rễ tăng
đỉnh thân.

trưởng về chiều dài


Mô phân sinh bên

Nằm giữa tầng mạch gỗ Làm cho thân, cành và rễ tăng
và tầng mạch rây.

trưởng về chiều ngang

2. Nhiều lồi thực vật khơng ngừng dài ra và to lên vì có các mơ phân sinh đỉnh và
mơ phân sinh bên hoạt động liên tục sản sinh ra các tế bào mới.