Khi tien hhnh thao tdc ndn, luc ndn luon
tt
nhe manh ddn 16n, den khi b6nh nhAn cd cam gidc
"tdc khi" c6 thd gifr th6m vhi chuc giAy nfa ho[c
tri tt thA ra, sau d6 lai tiep tuc thm nhu hic trudc.
SO'ldn lirm vir thbi gian ndn huy6t n6n vAn dung
linh hoat tuy theo bOnh vh dbi h6i cria phucrng phzip
tri 1i6u, th6ng thubng m6i huy6t trong khoing tir
2-5 phrit th duoc.
Hinh 34: Phuong ph6p n5n
1
Dic bi6t thfch ring khi rip
66
tinh.
dq.r.g vho
chfa mdt
r_AN
Dung mu bhn tay, ngrin rit, ngon deo nh6n, nggiLrrr vh ngcin tro d5t Ien m6t vi trf nhAt dinh nho
rlri;sau d6lhm dQng tdcco du6i cdtay, chuydn d6ng
ra hudng ngohi khien phlin mu bdn tay li6n tuc
lin qua I[n iai. DQng tdc nay duoc goi th t[n; thich
hop khi tzic d6ng luc 16n cdc virng co thit ndi cao nhu
lung, vai, eo, m6ng. Co tac dqng thu kinh hoat lac
b6i tron khdp, giAm dau trt t6 m6i. Khi lhm dQng
t.{c nhy, vr)ng vai va vung khuyu tay n6n thA l6ng;
khi ldn y6u cAu dOng tdc ddu, ii6n tuc, ting ddn:ip
1uc, trzinh ma xdt, kich d6ng hoic bhm.
llinh
Hinh 35; Phuong ph5p n6n 2
Phuong phdp ndn thuLrng ding dd tdc d6ng luc
16n cdc b6 phAn vh huy6t dao vtng tf chi. N6 cd
tdc dung di th6ng kinh lac, th6ng noi be t5.c, hoat
huy6t tin bA'm, trdn kinh gi6m dau, tinh 15o khai
tic, didu chinh tang phri.v.v
s0 benh cAp, mdn
xr. pHrr()Nt; puAp
36: Phuong ph6p tdn
CI{UONG
IV
J,:
ft NGUYEN TAC CO BAN VA NHCNG DIEU
DAc BrET LUU {, rHr xoA Bop HUytT
r.
r*
l,tcuyEN rAc LriN rBAr oal pHAp rAc)
Trong d6ng y, nguiri ta cdn
cf vho nhtng
khzic
67
nhau vd b6nh tinh, tinh trang vh sinh li dd tim ra
nguy6n tictrrb6nh, chia phucrng phdp tri b6nh bing
xoa bop ra thm "6n, th6ng, bd, ti, han, hba, tdn,
thanh". Do lh tdm nguy6n tdc co bAn trong xoa bop
huy6t.
1. NguyAn td.c 6n
Phuong phdp 6n c
chinh, cd thd lhm ti6u trt hirn khi, Am hhn hay
cbn diroc goi v
Trong xoa bdp thutrng ding cdc d6ng tdc ddn, db,
xoa, day lir nhfrng dQng tdc co tdc dung lhm ndng,
dat ttii muc dich 6n duong khu hhn (dirng nhi6t d0
nong (duong) ad audl hirn khi). Vi du : trong khi tri
li6u chdng thOng kinh, dau bung, Ianh bq.,g & ph,+
nfr, nguiri ta thubng day huy6t Bzit Phong, db Tam
Am Giao v.v... Khi tri cdc chfng phong hdn, cim
m?o, ngubi ta thudng dp dung day Dai Chiry, xdt
Nghinh Huong.v.v...Dring nhu cAu "An chi d[c
nhi6t khi chi,nhiat khi chi ddc thong chi" (en db
cho khi n
"TdVan" da vi6t.
2. NguyAn fiic thdn.g
Phuongphaip th6ng co tac dqng di6u hba doanh
v6, dA th6ng kinh lac. Xoa bdp theo huong luAn
chuydn cria kinh mach cd thd l2rm th6ng nhttng noi
tdc mh "th6ng titcb{t thong. Phuong phrip thdng
cti the lb.m hoat huydt, hda bdm, ti6u trir sung
68
clrrrring; tri duoc cdc b6nh do huy6t bdm ngung tu
lilrorrg th6ng, kinh lac be titc g€ry ra. phuong phzip
llrirng chri yeu gdm cdc dOng tdc xoa, dn, d6'n.v.v...
i). NguyOn. td.c bd
Phuong phdp Ud ta vAn dung czic thri phzip cti
tdc dung bo'ich dd bn ddp nhtng khi6m khuyet
cua the chat ho5c co n5.ng trong bAn thAn, phil
chinh khu ti, tir dd ti6u trri cdc chring b6nh do hu
nhuoc gAy ra. Phuong phzip bd duoc rip dung rat
rQng nhu hao hut khi huydt, ty vi hu nhuoc, ndng
nAy, bdn ch6'n, ra md h6i tr6m, di tinh.v.v... phuong
phzip bd thutrng ding cdc d6ng tzic hbi hba. Xoa
bdp doc theo kinh mach goi lh bd, xoa b
vdi kinh mach goi lh ti. Trong hic thuc hi6n d6ng
tac day, xoa, Ihm theo chidu kim ddng h6' goi lh bd,
nguoc chi6u kim ddng hd goi le ta. Trong ltic xdc
dinh huy6t, db tri tri vd nhA'c I6n tr) tt goi Ih bd; db
thdt nhanh, nhdc I6n thAt nhanh goi ld ta.
4. Nguydn td,c t&.
Phuong phzip ti lh m6t czich ddn nhring di6m ri
dgng, bd tFtc trong thAn the, ta ky hidn th. Dirng
tri cdc b6nh vd thap trong thbi ky lAm shng. Ngodi
tdc dung th6ng, ti6n xa, khi dp d,+ng phuong phzip
nly vdo chfra tri cac b6nh mang tfnh nhi6t, nd cbn
tdc dung bli tri th nhi6t, co td,c dqng thanh nhi6t.
Cdc chring b6nh do tb thap gAy ra thubng khien
69
chudng b.].rg, ddy bung, tl hoi ndng do hoa vuong,
bi tieu ti6n. Ta ddu cri thd ding phuong phzip ndy
de
tri.
5. NguyOn td.c hd,n
H6n th dd md h6i, c6 nghia lir phzit tdn khien th
b6nh bi htja giii tri ben ngohi. Trong "n6i kinh"
noi: "th tai bi gi6, han nhi phdt chi, the nhuoc phidm
vi6m, han xudt khi tdn". Phuong phztp han co tdc
dung khu phong tdn hhn, khai th6ng thau Ii. Vf
du nhu khi bi ngoai cam phong hhn, dirng phuong
phzip n5.m trudc nhe sau manh, ting cutrng kich
thfch khien luc tdc d,+ng tham thiu ddn ddn, nAng
tat sinh 6n, khien toiin thAn tozit md h6i, dat tdi
muc dich trtr hhn glAi bidu. Neu mdc chfng ngoai
cam phong nhi6t n6n dilng phuong phzip ddnh nhe,
rrLu hba md nhanh khien thau ly duoc mb ra' Khi
thm thuAt nhy, ngutri b6nh c6rn thay thu thdi, d6
chiu, b6n ngoai co thd rin md h6i, dm tat tal b6nh
tu tan.
6. NguyOn. td'c hda
Trong "n6i kinh" ndi "b6nh tai mach, didu chi
huyOt, bOnh tai huy6t, didu chi lac ; bOnh tai khi
didu chi vi". Hba ct5 nghla la didu hba. Phdm b6nh
khi nua rO nua khdng, khdng n6n dd ngubi b6nh
todt m6'h6i, n6n, ta,ta n6n dr)ng phuong phzip hba
ad didu tri cho ho. Khi tien hhnh xoa bop theo
phuong phzip hba, tu phzip n6n binh 6'n, nhu hba.
70
Cd thd ding didu tri cdc chfng khi huy6i bat hba,
kinh lac khdng th6ng, Am duong kh6ng ddu, gAy
ra b6nh. Vi du ty vi bdt hba, can vi khf th6'ng, kinh
nguy6t kh6ng ddu, sung dau tohn thAn, sung dau
ngoai khoa.v.v... d6'u cti thd dr)ng phuong phrip hba
dd didu tri.
7. Nguydn td.c td.n.
Tdn tdc lir ti6u tdn, so tdn, phAn tdn. phuong
phzip tan co thd lbm "ki6n gi6 ti6u chi, k6i gi6 tzin
chi, hfru hinh dqng ti6u phzip, v6 hinh dung tdn
phdp" (didm ngh6n thi ti6u, didm t
hinh thi ti6u, vO hinh thi tzin).Ti6u phzip vh tdn
pheip tuy hinh thric gi6:ng nhau nhung thuc te
khdng ph6i lh m6t. Tdn thi nhanh md ti6u thi
chAm. Phuorrg phrip tdn c6 thd lhm luu th6ng nhtrng
noi ket tu, dua toi tac dqng "phi nhi tdn chi, ti6u
nhi tdn chi".
8. Nguydn td.c thanh
Phuong phzip thanh co tac dqrg thanh nhi6t,
dudng can, trt sot giAi khdt. Trong " NOi kinh,,ndi:
"nhi6t gii thanh chi" vh cdi goi ld phuong phdp
thanh chu yeu dr)ng tri li6u nhtng b6nh mang tfnh
nhi6t, thutrng dr)ng tri c1.c loai b6nh cA'n thanh n6i
nhi6t (lirm mdt b6n trong); th6ng bi ti6n (gidp bi
ti6n duoc dai, tidu ti6n 16 rhng); ninh tAm thA'n
(girip tinh thdn tho&i mzii); khu phidn n6o (gitip
het phidn n6o, buc tric); binh can h6a (dep sfc
"O"g
trong gan).
7L
rr. NHONG omu o4c
urr
Luu {' rcrt xoa utlp
Thri phrip ld vin dd quan trong nhat trong xoa
b6p chCta b6nh. Kir thuAt le bd ngohi, kh6o leo phai
Udt ddu tt b6n trong, thu tily tAm chuydn (tay thm
theo tAm), phrip ting thu xuAt (phucrng phz{p xuAt
phzit tr) tay). Cdc loai hinh thric thu phzip vd thu
phzip kh6o 16o d6u phai trAl qua tAp luyen c6ng
phu. Thudng duoc ntii gon bing tdm cht: "nhu hba,
manh mE, thdm thiu, ki6n tri".
1. Nhu hda : Nhu hba chi thu phdp c€in ddu
d[n, c5 ti0t tau, binh on nhung cd tinh dhn hdi,
cdn nhe nhhng md khOng hivi hot, manh mh kh6ng
tr6. Tdc d6 cua thri phzip kh6ng n6n hic nhanh ltic
chAm, luc db khOng n6n hic nhe hic n[ng. Thu
phdp khOng n6n cring rdn, th6 bao, chng kh6ng
duoc lhm thuong tdn t6i da thit, co vd cdc b6 ph+n
khzic.
2. Manh mZ : Cing vtii nhu hba cbn cAn c6 cA'
manh m6. Manh mE il dAy lh chi mric dO vAn dr+ng
luc. Thri phzip xoa bdp cdn cti m6t ngu6n dp luc
nhat dinh thi kinh mach mdi phzit sinh phbn fng
ddc khi, tt d6 dat tdi muc dich cria tri b6nh. Mric
d6 vAn dgng luc trong thu phzip cAn c[n crf vho
th€i chAl cua ngubi b6nh, chring b6nh, noi mhc
b6nh- von lh nhflng dhc didm khong ddng nhat cho
n6n ph6i dd ndm bdt no m6t cdch linh hoat.
72
3. Thdm thdu ad. kiAn fri: Sau khi thu phzip
dd o m6t mric d6 vAn dung iuc, bi6n d6, toc d0, d0
mdm vh dai nhat dinh, tr6n co s& nhu hba vh manh
m6, ta c
vtli vdn dd c6ng luc khong nglng tdng l6n, thu phzip
nghy chng di6u 1uy0n, ddn ddn dat den mric dO tAu
dai va cd sdc nhAn nai.
CIIUONG V
cAc LoAI cnAr LrDu u6 rno
rnr
XOA BOP HUYET
Trong khi ti6n hhnh xoa btip, dd gi6m thieu
nhrlng cin tril, Ihm tron da, trdnh nhrlng t6'n
thuong do ma sdt tao ra ho5.c dd c6 duoc tdc dung
h5 tro cua thu6'c, nguiri thm xoa b6p thuirng xoa lOn
tay m6t chdt chit l6ng, phan. Nhirng loai chat l6ng,
phan nhy duoc goi Ib girli chat cria xoa bop.
Co rdt nhidu loai girii chat cria xoa bdp vdi du
cdc loai nhu the nudc, thd da'u, thd pharr, loai
thubng duoc su dung nhA't c
Durug dlch hd.nh od, ging.' Xay neit hbnh vd
gring rdi cho vho Io dtrng ddn. Trudc khi xoa b
thubng xoa m6t chtit 16n tay lhm ndn. ChA't dich
t'7
,
D
r-)
cua hbnh, girng c6 t{,c dqng ndng thm tozit md h6i,
rertt6t cho trri ta, dec biAt khi xoa b6p cho tr6 nh6.
Dd,u co .'Th6ng thubng ngubi ta ding loai ddu
nhy b6i l6n vet thuong do bi b6ng ho5.c xoa vbo
nhtng noi d6 tien hhnh phuong phrip xdt xong,
gifp tdng hi6u qu6 tri 1i6u.
Dung dlch nhua cd.y hg thanh hao od
th&.o mdc : Lh h5n hqp cria ddu gio vh tinh chat
th6o m6c. T6n khoa hoc th cAy Nhua ru6i (Ilex
Pedunculosa). NOn c5.n cri theo nhu cdu vh chi d6n
cria thdy thu6'c dd srl dqrg thich hqp toai ddu nhy.
Dd,u aing : C6 tac dqng chri yeu th b6i tron.
Trong dAn gian, khi dp dung cdc phuong phdp
masage hoic phuong phdp v6o thubng dr)ng ddu
viing thm gidi ch?tt.
Dd,u nhdn. thwc ad,t : Loai ddu niry duoc phoi
che tt ddu Ngoc thu thdn, Gli-x6-rin , dAu ting
tidt, c6n tinh chat. Cd tac drlng ti6u sung gi6m dau,
trt phong tdn hbn.
Ddu nhuc qud : HAm n6ng ddu huong
que
rdt hay duoc dtng ldm gidi chA't trong xoa btip,
cri
tdc dung tri cd.c b6nh phong hhn.
Nudc ab bdo: NgAm tdm v6 bbo trong nu
vh dr)ng chdt nudc d
Nu
chdt trong xoa b
74
Ntrdc lanh.'Nudc lanh tinh khiet cung c6 thd
dirng lbm gidi chat cho xoa btip. Ddc bi6t khi tr6
nh6 bi s6t n
lam gidi chAl.
Ldng trdng tr*ng gri ; ChAm m6t 15 nh6 tr6n
v6 qui tning, liy lbng trdngtrfng gh lirm gi6i chat.
Theo truydn thuydt, nhfng cung nfr thm c6ng vi6c
xoa brip, thm dep trong cung thubng dilng lbng
tring tning gh lhm gi
co ti.c dUng thm dep, cung cap thdnh phdn dinh
dudng cho da.
Ting
hoa phdn.' Xay hoa ti.ng ra thirnh bOt
min, tr6n phin nhy vdi phan r6m, r5"c l6n ch5 cdn
xoa brip ldm gioi chat. Phan hoa tirng co tac dung b6i
trorr, hdt dm n6n rat hgp khi dirng trong mia hb.
Phdn r6rn : Co tac dqng chri ydu lh b6i trorr n6n
thuimg duoc dirng xoa bdp cho virng tri chi, lung, vai.
TriO'n. cd.n. dan. (ViAn ld.m rd.n. rbi co bdp) t
Cbn duoc goi lh thuoc brip.
Phuong phrip pha chO': Nhu huong 10 gam, Mai
duoc 10 gam, Thng hdng huong 5 gam, Ta huong
2,5 gam, BIng phien 2,5 garn, Chuong n6.o 2,5 goffi,
Huy6t hat 25 gam, xay nh6 dd vho 1o bit kin dr)ng
ddn. Tridn cAn dan co tl,c dq.rg ti6u sung gi6m dau,
n6n thubng duoc ding lam gidi chat khi xoa b6p
nhttng ch6 ngoai thuong.
75
Ruttu n6ng; Dirng ruou n{ng d6i cheiy l6n
thm gidi chdt, thubng ding khi xoa bdp cho ngutti
l
chring b6nh nhu trting gici, phong thAp, tb khi xAm
nhQp, dol vdl nguiri s6't n
ha nhi6t.
Ruou thudc.' Ding cdc loai thu6c bdc ngdm
trong ruou manh, miy ngby sau IA'y ruou iy lhm
gidi chit. Th6ng thutrng nguLri ta ding cdc loai
thudc co tac dqng hhnh khi,hoat huydt ae l:rm
thang (toa) hodc cflng c6 thd cdt theo ngubi hohc
c6t theo b6nh.
Cdch thrl nhdt: Nhfl huong 5 gam, Mai duoc 5
gam, Huyet hat 15 goffi, Chuong n5.o 10 93ffi, Tam
thdt 5 g&ffi, Quhng mOc huong 1,5 gam, Bdng phien
1 gam, Thng h6'ng hoa 5 gam. NgAm vdi 1 lit ruou
n{ng trong hai tudn. Ding cho nh{tng trudng hop
b6nh cap tinh hohc m6n tinh.
Cdch thti hai; Hdng hoa, xuyOn 6, th6o 6, QuY
vi, dho nhAn, cam thAo tuoi, giing tuoi, ma hohng,
doan
tu nhi6n d6ng, hat m6 tidn, qud chi, nhu
huong, mai duoc m5i vi 50 gam, ngAm trong 1,5lit
ruou nang trong hai tudn; ding cho nhtng truitng
hqp bi thuong do va cham th6ng thubng, dhc bi6t
c6ng hieu d0i vrii b6nh tdn thuong cep tinh hobc
cap tinh vr)ng xuong ho6c sun.
76
CI{UONG VI
PHUONG PHAP XOA BOP DUONG SINH
Phuong phzip xoa bdp (mdt xa) du0ng sinh Id
phuong pheip tdc d6ng kich thfch IOn cdc huy6t
vt, c1.c duong kinh lac de khi huy6i vAn hhnh
th6ng su6i. Kinh lac cd tdc dqng v6n hhnh khf
huyet tohn thAn; nol lidn tr6n-dudi, trong - ngohi
tohn thAn; li6n lac phe phti voi cdc chi, khdp
khi6n con nguiri tro thdnh m6t chinh th6'hrfu
co. Vi vAy tAl moi tdc dqng cua sinh Iy, b6nh ly
trong crr the con nguiri ddu do hG th6ng kinh lac
ti6n hhnh didu ti6i vd kh6ng che, ih van dd mA'u
chdi cua vi6c b6o vO sric kh6e vh truLrng tho cua
m5i con nguiri. Xoa brip kinh lac cri thd khien
khi huy6t trong co,thd duoc luu th6ng d6 dang
tuAn hohn th6ng su6i, dat muc dich cuLrng thAn
kien th6'. Xoa bdp kinh lac duoc chia ldm ndm
phAn ta : Chi trdn, phAn dAu, phAn nguc bqng,
phA'n eo lung va phdn chi du
hai lfin theo thti tu nhu sau
:
t. xoA n
uu'LRy
Xoa tay (rua tay) : Xoa lbng bdn tay, xdt mu
bdn tay, m6i thf 45 Idn
77
Ndn b6p 10 ngdn tay : Ndn tay trdi - ,5n huy6t
Hop Coc 180 ldn (phu nfr mang thai trdnh ldm).
Ndn tt didm tiep girip cri"a ngtin czii vrii ibng ban
tay xu6ng ddu ngdn tay, lai ndn tii dliu ng
nguoc l6n t
chuydn sang cdc ngtin tr6, gifra, nhdn, rit - m6i
ngdn 27 ldn. Ndn huy6t Lao Cung 27 ldn, ttdn
huy6t Ngu Te 18 ldn. Chuydn sang ndn tay phAi.
VA.n thrt cdng
Ap hai lbng bhn tay vbo nhau theo hinh chlt thAp,
truoc ti6n tay trrii nim tr6n, hai tay bop nhau 27lltn;
sau do ddi tay phhi nim tr6n, bop nhau 27lirn.
Xoa rugdn: Ap hai bhn tay vho nhau, 10 ng
tay thing nhau, dilng sfc xoa midt 27 litn.
Daru tay: Dan ngdn cua hai bhn tay vdo nhau,
ndm chit trudc, th6 l6ng sau, Ihm 27 12tn.
Ddn tay : C{,c ng
trudc, lbng bhn tay ddn lOn tru6c 3 ldn, ddn I6n
tr6n 3 Idn.
Niim tay : ThA l6ng cdc ngon tay, n5.m vao 18
ldn. Dua ngang thing vai, nim tay 18 ldn. Dua
tay sang ngang nim tay 18 ldn. Khi nim nhd vAn
sric n5.m chdt tay.
Xoa b6p hai cd,nh tay : (rti'a ccinh tay)
Xoa bdp ccinh tay trcii: Truoc khi tien hhnh xoa
btip n6n ding tay no *oa nen tay kia cho nting 16n.
78
Ding lbng bhn tay trdi A'n l6n huy6t Dai Ndng,
N6i Quan; day doc 16n ving vai theo phia trong
cdnh tay tr6i, vbng qua bi vai, vudt xudng tAn ngon
tay theo hudng phdn ngohi cdnh tay. M6i ldn nhu
vdy duoc tinh lb m6t d6ng tdc, ldm 27ld,n. Ddi tay,
ldm cho tay phii.
Sau khi ldm d6ng tdc rira cdnh tay xong, ding
ddu ngdn tay cdr b6n phii db l6n huy6t NOi Quan
cria tay trdi, ng6n tr6 db l6n huy6t ngoai quan, ng6n
gifa db l6n huy6t Chi CAu, xoa bdp 180 ldn. DO'i
tay, tay trdi lhm nhu vAy cho tay phii.
2.
xoA sop oAu
Xoa btip ddu duoc chia lhm g6i ddu, dd trdn,
ddn mdt, xzit dot sdng gdy, sdng m5t, r,]a mfr.i, ddnh
hai hhm ring vdo nhau vir th6ng nhi.
a. G6i dd.u: Duoc chia lhm 3 phdn Id xoa bdp
mit, xdt vtng chAn tdc vh mdng tay chii ddu.
- Xoa b6p mdt: Hai tay db l6n huy6t Bdch H6i,
vu6't tri truric trdn xudng dudi .5*, chia ra hai bOn
vbng qua tai vudt nguoc l6n huyOt Bzich H6i lhm
nhu vAy 27 ld,n.
- X(it chd,n /dc ; Dirng ddu ng
b6 cdc vring chAn t
- Ding m6ng tay cd,o: Dtng 10 m6ng tay chii
ddu, 54 ldn
79
mclng tay, rua sach hai tay.
,-\
.f}I
Ding hai ngon tay gita xdt hai b6n mi mdt
-4
/ret
:r
l+/
1[,\ t-..1r /l
iJ
\#r
\ *
f/
Hinh 37: C6c hu6ng cdn m5t xa
b. Dd trcin d.6n mdt: (hrnh 35) Chia cdc ngon
tr6, giCta, nhAn cia hai bhn tay ra hai b6n d[t I6n
giCtalrdn, vudt dn sang hai b6n. Ap hai lbng bhn tay
xudng duoi cim d6n nguoc l6n tr6n,lhm nhu v?ry 27
liin.
Sau khi lhm xong dOng tzic dd trdn ddn m{t,
dr)ng hai lbng bitn tay v6 nhb nhe vho hai b6n mit
180 ldn
Xrit d6't s6'ng gciy : Ng
cdc huy6t Phong Tri, Thi6n Tru, A M6", Phong
Phu; quay ddu sang hai huting phhi vh trdi, cdc
ngdn cua hai bhn tay ddn, xdt vho cdc huy6t tr6n'
La* 36 ldn. Nhitng nguiri c
c.
d0t s6'ng gziy thm nhi6u hon.
d.. Minh muc: Chia lhm hai giai doan lb rua mdt
vh vAn dQng mdt.
- Ria miit: Trudc khi rrla mdt n6n cdt ttg5"
80
tr6n, dudi 27 ldn.
Ngon gitta tay phii an huy6t Ngu YGu, ngdn
nh6n an Toan Tnic, ng6n trb ?rn Ty Trric Kh0ng.
Tay trrii cfrng lam nhu tay phii, ldm 36 ldn.
Ng6n gifa tay trdi Ain vho Thria Khip, ngdn
tro an Ddng Tu LiOu. Tay phii cfr.ng nhu tay trdi,
thm 54 llin.
Ding ddu ng
108 ldn. Dr)ng hai ngon tay cdi an l6n huy6t Thdi
Duong, day theo chidu kim ddng hd vh nguoc.lai,
m6i hudn g 27 vbng.
Dirng hai ngon tay cat,tr6 ndm huy6t An Duirng
27 ldn, ding ngon tay tr6 day 27 ldn.
- VQru dQnS mdt : ltdt k}rOp htr, udn iudi l6n vbm
ech, y nghi vd huy6t Tinh Minh. Nhdm mdt, d6o
trbng mht theo chidu kim ddng hd m6t vbng, t;t cA
lhm 7 IA'n. D6o m5t theo chi6u nguoc kim ddng hd
7 ldn. Sau khi nhin chim chri vho phia trudc 10
giAy, dio mdt nhin sang hai bdn phii, tr{,i tdt ca
ba lA'n. Cudi cr).ng nhin thing vhi phrit.
c. Ria mui : duoc chia lhm ba d6ng tzic.
- X(it s6'ng mfii : Diing hai ngdn cai, trb xdt tri
song mui xu6'ng Nghinh Huong lai d6'n nguoc 16n
song mui duoc coi Ih mOt IAn, thm 27 ldn.
81
- Day Nghinh Huong: Dr)ng hai ngdn tay tr6
" day hai b6n huy6t Nghinh Huong theo chidu trdi,
ph6l zz Idn.
bAn mfi,i : Ding hai ngdn cdi vh giita
kgp lay hai b6n mui, ngon tay tr6 di theo sdng mui tir
-
Niin hai
tr6n xudng duoi lai tir duoi 16n tr6n, lhm 27 ldn.
g. Ddnh hai hd,m rd.ng: Hai mdt *rep hb, ddnh
hai hdm rdng vho nhau, cAn ddnh cho manh. M6i
ldn dzinh hai hhm r5.ng vbo nhau lai ngiing trong
3 giAy, lbm trong 36ldn. Nghi 10 giAy lai ddnh hai
hlm rlng 36 ldn, $Lt ca lhm 108 ldn.
h. Nu6't nuri'c bot :Irlfnlu0i l6n hirm ech doi khi
nudc bot tiet ra ddy mi6ng, sric mi6ng beng nudc
bot trong vhi phrit, sau dd chia thm ba ldn nu6't,
nu6't het so nudc mieng ay.
- Th|ng nhi : Chia lam ba phdn th Minh thi6n
cd, xdt nht hd, Ddn nhl
- Minh thiAn co': Dung hai tbng bhn tay bit kin
hai 16 tai, dr)ng ng
Phong Tri, A M6n, Thi6n Tru sau
ldn, ldm nhu vAy 3 ldn.
- Xdt nhi h6 ; Diing hai ngdn tay tr6, ceii kep
lay vdnh tai btip xoa tt tr6n xu6ng dudi 36 ldn.
Dilng hai ng6n cai, trb ndm iay vb"nh tai ndn 3 ldn,
sau dd nen nguo. c l6n tr6n ddn didm cao nhdt cria tai.
82
Dirng ngon tay tr6 xoa, xdt b6n trong vdnh tai 9 tan.
Ddn nhi : Tay phAi vbng qua dAu, dilng 3 ng6n
czii, tr6, giCra ndm tay dinh tai trrii keo l6n; ddng
thb'i ding tay trat day an huy6t Dai Chiiy 27 ldn.
Ddi tay tam vdi tai phii cung vAy.
-
3.
XoA U6P VUN(; I}UNG, NGUC
Xoa bdp vr)ng ngqc b,+ng chia lhm xoa nguc,
xoa bung, xoa tu cung, hO hap bqng.
o,. Xoa ngtc: dilng hai ngdn tay cdi (ngdn czii
tay trdi ding tru
ddn tu huy6t DAn Trung theo NhAm Mach xu6'ng
durli, qua Cu Khuyet, Thuong Quin,'Irung Quin,
Ha Qu6n, ThAn KhuyOi, (r'6-n), Khi Hai, Quan
Nguy6n, Trung Cuc t
tay chia d6i ra hai b6n d6n nguoc 16n toi huy6t Dhn
Trung. Lhm nhu vAy 27 ld,n. Sau d6 ding ng
gifta tay trdi an vho Thfin Khuyet, ng6n tr6 tay
trdi in Dan Trung; ngdn tr6 tay phhi nn Thi6n D6t,
da.v 36 1iin.
b. Xoa btlrg tuAn: Xoa hai tay vdo nhau cho
ndng I6n. Lbng tay trzii ddt 16n lung bhn tay phii,
ibng tay phii uip vao rOn day theo chi6u kim ddng
hd 9 vbng nh6, 9 vbng trung binh vh 9 vbng rQng.
Lbng tay phAi ddt I6n lung bhn tay trdi, Ibng bbn
83
tay trai dp vao ron day nguoc chidu kim ddng hd 9
vbng nh6, 9 vbng trung binh vh 9 vbng l
hic xoa b6p thi l6ng tohn thAn, tinh thdn thu thdi,
nghi vd huy6t Dan didn.
c. Xoa brlng duci'i
Nam gidi dr)ng phuong phdp trim ki6n nhuong,
chia thm 4 buric.
-
Nd,n tiruh t6': Ngdn tay gifa ddt vho huyet
H6i Am, hai ng
nhuong 108 tdn
- Tim kiAn nhuong : Tay phAi ndm lay ki6n
nhuong (tinh hohn) tay trdi rip gdn vr)ng huy6t
Khdc Cdc, hai tay cr)ng ding sric k6o 16n tr6n 108
ldn. DO'i tay,tay trdi ndm tinh hohn, tay phai dp
gdn ving huy6t khric c6i dirng sfc kdo l6n tr6n
108 ldn.
- Niin tinh hoan; Ng6n cai, tr6 cria tay phAi
ndn hai b6n tinh hohn b6n phai, hai ng6n cai,tr6
ndn hai b6n tinh hodn b6n trdi, ndn kh6 108 idn.
Hai
c{.i, trb tay phAi tfm lay virng Am kinh
c5n, nhe nhhng xoa nen virng Am kinh chn 108 ldn.
- in, xoa Dan DiOn: Lbng birn tay trzii d5t t6n
ng<5n
mu ban tay phii, lbng bdn tay phii iay huy6t Dan
Di6n (Khi Hai) ldm trung tdm day an theo chidu
kim d6'ng h6 27 Ia'n. Do'i tay xoa dn nguoc chi6'u
kim ddng frd zZ ldn.
84
Phu nu xoa ti cung: Lbng bhn tay trzii rip l6n
mu bhn tay phii, lbng bbn tay phai dht I6n huy6t
Khi Hai day trbn theo chidu kim d6'ng hO' fOa ldn;
doi tay day trbn theo chidu nguoc kim ddng hd 10g
Idn.
Xoa tu cung co ti,c dr+ng didu kinh hoat huyet,
ki6n vi ich khi.v.v...
d. Thd kiA'u burug: Nim ngrla ludi u6'n l6n vbm
ech; dat 3 ng
Tam Quin (thuong, trung, hA), tay trdi d5t l6n
huy6t Dan Didn hit chdm chAm bing mr1i, bung
phinh to l6n, dlng lai 1 chtit, tr) tt th& ra. U5l ldn
hit vho th& ra trong vbng 10 giAy. Ldm nhu vAy 27
ldn xong nuot nudc bot.
4. XOA BOP VUNG F],O, LUNG
Xcit uung thd,n, eo : chia thm 4 d6ng teic.
- X(it d6'c mach: Xoa hai tay vdo nhau khien
Ibng bhn tay nting 16n, hai tay 5.p vho hai b6n Doc
Mach ddn xzit tt Can Du xu6'ng Trubng Cubng, lai
d6'n len den Can Du. Ldm nhu vAy 27 ld,n.
- Phwong plLcip ndn cOt s6'ng: Dtng hai tay v6
ndn bdt ddu tri huy6t Trubng Cubng doc theo Hoa
Da Gi:ip Tich 16n den doi xuong cd thf nhA't r6'i lai
n5n xu6'ng. Lhm nhu vAy 3 lA'n.
85
X(it MAnh M6n : Hai bdn tay dilng MGnh MOn
lam trung didm, ddn xrit qua lai 27 ldn.
- Vdn dQng uai ud, lung
+ Quy tric : Nhdm m5.t, ludi u6n 16n hhrn ech,
hit khi vb"o, dAu cdi xu6'ng, cd co lai, hai vai vuon
l6n, Iung cong, gAp hai khujru tay lai, dirng sfc vay
ra hai b6n phii trdi, m6t ldn b6n phii, m6t liin tr0n
trzii th m6t luot. Lhm xong tho khi ra.
+ Hac dd.n : Ngdng dAu, vuon cd, Iudi uon 16n
hdm 6ch hit khf vho, n5.m hai tay lai. Dung nim
tay trdi dam vao ngUc phii, diing thiyi dA'u quay
sang b6n ph6i, mb mdt nhin thing vd b6n phii.
Tay phii dam vdo ngqc trdi, ddng thbi dA'u quay
sang b6n trdi, mo mdt nhin th$ng vd ben treii
Mot ldn b6n phAi, m6t ldn b6n trdi tinh la m6t
iuot. Ldm 9 ldn, lhm xong tho ra.
-
s.
hinh trbn thm 18 ldn. Day nguoc lai 18 ldn. Ding
3 ngrin c{,i, tr6, giua ndn 4 huyet Tat Nhan hai
ben ddu goi Se ldn, ng6n tay c{,i an l6n huy6t Tdc
Tam Lv 54 ldn.
Xoa ldng bd,n chd,n: Xoa chAn trdi trudc. Tay
trdi ndm ldy cac ngdn chAn, m5i ddu ng6n chAn
day 22ldn; d6'ng thbi dr)ng huy6t Lao Cung tay
phAi da duoc xoa n6ng, xoa 16n huy6t Dfrng Tuydn
cua chAn trzii 110 ldn. Ding m
lbng bdn chAn trdi 54ldn, ddng thbi nghiOng canh
bdn tay treii day qua cdc huy6t 6 viing khe chAn
vh mu bdn chAn nhu Brit Phong, NOi Dinh, Thdi
Xung, C6ng T6n, Nhi6n Cdc, Trung Phong.v.v...Tay
phai v6o ndn huy6t Dung Tuydn 5416'n, d6'ng thbi
canh tay tudt day qua cdc huy6t & g6t chAn nhu
Giai Kh6, KhAu Khu, ThAn Mach, C6n L6n, Thdi
KhO, Tam Am Giao; xong dO'i tay lbm cho chAn kia.
xoA rrip nnr cHAN
Xoa chdru: Hai tay d5t 16n khdp hzing chAn trdi
ding sfc d6'n xu6'ng duoi qua khdp ddu goi tdi khdp
tnet c5, thi dtng lai. Sau d
mdt c6.l6n tdi kh
CIIUONG
cHCA npNH BANG PHuoNG PHAP xoA,
BAM HUYTT
18 luot.
Xoa ddu g6'i : Ng6'i x0'm, xoa hai lbng bhn tay
vho nhau cho nring ddt I6n hai khdp g6i. Tay phai
day sang b6n phii, tay trdi day sang b6n trdi, theo
86
VII
r. vrnna NHr6M cAp
riNu DUoNG nO nAp rREN
Phdi hop cric phuorug phdp; Ding hai lbng bhn
tay xoa xdt 5414'n I6n hai b6n huyOt Phong Tri,
-
87
day Befch H6i, An Dubng, Thz{i Duong; nhn Hop
C6'c, day N6i Quan, Ngoai Quan.
Day Thi6n D6t, DAn Trung, Trung Phu, day Dai
Triy, PhdDu, Can Du.
Dilng phdn nghi6ng ddu ngdn tay tr6 day A'n
Nghinh Huong 27 ldn.
COng hiAu: Phdi duoc thdng, kh6ng cbn chm gidc
tric nguc.
Xoa cdnh tay : Day Khric Tri, Hop Coc, Ndi
Quan, Ngoai Quan, Thdn M6n.
Xoa eo : Day PhdDu, Chi Thdt.
Rua dA'u g6i : Day Tric Tam Ly, Am Ling
Tuydn, Duong Ldng Tuy6'n, Tam Am Giao, Phong
Long, Thzti Xung, Thdi KhO, Dflng Tuydn.
C6rug hiAu: C
luu th6ng tdt; gan lu6n o trang thdi duoc binh dn,
khOng c
2. vrEM pH6 euAN nlA,Nl'iNu
- Ph6'i hop ccic phuctng phcip: Day xdt Dai Trtt,
PhdDu - m6i huy6t 54 ldn, day an N6i Quan 54ldn
Day Din Trung, Trung Phi, NhAn Nghinh m6i huy6t 54 ldn
- Cdng hiAu: Giii nhi6t, ha hoA; co lcri cho phdi,
trdnh duo. c vi6m nhi6m.
:. rBNu
clo uuy6r Ap
phuong phrip: Lhm dOng tzic g6i
ddu; day Bdch H6i, Xudt C6'c, An Dutrng, Thdi
Duong, Phong Tri, Thi6n Tru. Hai tay chia ra hai
b6n d6'n trdn.
Ph6'i hop
ccic
Xoa nguc : Day D6.n Trung, Trung Quin, Quan
Nguy6n.
88
:,1
Phoi hop ,,,;^::;;;:
khi rirm d6ng tzic
g6i ddu, in vho huy6t Bdch H6i, NhAn Trung, NhAn
Nghinh, Dai Triry, N6i Quan, Thdn MOn, Khric Tri.
Lhm dQng tac x{,t eo lung xong day vho huy6t
Czich Du, Phd Du, Can Du, MOnh M6n, vh xdt co
mdn, Huy6i HAi, Tric Tam Ly, Tam Am Giao, Thdi
Xung.
COng hiAu: Bd
ty - tric lir kich thich su tao mdu
cua ld kich.
5. CAC BENH LIEN QUAN
T6I VAN TIM
Ph6'i hop ccic phuorug phdp:Day Dai Triiy, Pha
Du, MOnh M6n, Chi Tha't.
89
Day nguc bung, lai day Din Trung, Trung
Quin, Khi Hai, Quan Nguy6n, Chuong M6n.v.v...
Xoa Hop Coc, N6i Qui.n, Ngoai Quan, Thfin
M6n, Xich Trach.
Day Tric Tam Ly, Tam Am Giao, Thdi Xung.
COng hi|u: Dudng tim bd khi, girip cho su luu
th6ng bi ri dong mdu. L6l6,ch duoc kh6e vh bdthAn.
6.
Ph6'i hop cric phuong phrip :Day Dai Trhng Du,
Ki6n Tinh; xdt Vi Du; xoa Trung QuAn, Chuong
M6n, Khf Hai.
Day Hqp Cdc, Ndi Quan, Ngoai Quan.
Day Am Ling Tuydn, Duong Ling Tuydn, Ttic
Tam Ly, Tam Am Giao, Thrii Xung, N6i Dinh.
COng hiAu : Khai th6ng hoat d6ng ciia gan de gan
hoat d6ng duoc dn dinh; lalicln kho6 vh bd thAn.
7. XA DA DAY
Ph6'i hcrp cric phuong phcip : Day Bdch H6i, Dai
Truy cim thay n6ng l6n thi th6i.
Xoa Trung Quin, Chuong M6n, Khf Hai.
Day Ty Du, Vi Du.
90
Giao.
Cttng hiAu: Bd trung fch khi.
s. c
Ph6'i hnp
ccf,c
ruXr
ccr uoAnu
phuctng phrip: Day Dai Truy, Phong
Tri, xdt Vi Du, Fhd Du. Day DAn Trung, Trung
Quan, Khi Hai, Chucrng M6n.
Day Hqp C6'c, N6i Quan, Ngoai Quan, Tric Tam
vrEM oa oAv nrAN riNu
Day Ho-p Cdc, N6i Quan, Ngoai Quan, Am
Tuydn, Duong Ling Tuydn, Tric Tam Ly, Tam Am
L[ng
Li
COng hiAu : Lhm gi6m con dau thdt,
dO dhng lhm tan dbrn chin dudng th6.
y.
Ph6'i hcrp
cci,c
thb duoc
in cuAy uAN'riNu
phuctrtg phrip: Day Dai
Trily; xzit
Can Du, Ty Du, Tam Ti6u Du, ThAn Du, Bdng
Quang Du.
Day N6i Quan, Ngoai Quan, Hop C6c.
Day Trung Qui.n, Chuong M6n, Thi6n Khu, Dai
Hohnh, Khi Hai, Quan Nguy6n.
Day Tdc TarnLy, Tam Am Giao, Thdi KhO, Thdi
Xung.
COng hiAu: Didu chinh vd hoat dOng sinh ly cria
gan vd lzi ldch; gif cho thAn duoc A'm; clim di ia
chiy.
91
ro. TAo B(iN
Ph1'i hop ccic phuong phrip:Xdt Can Du, Ty Du,
Vi Du, Chi That, D4i Trbng Du, Truiyng Cubng m5i huyet 27 litn
Dilng hai ngdn tay cai ddn doc NhAm mach tu
Din Trung tdi Khric C6i, day nguoc tu Khric Cot
D6n Trung, day Thi6n Khu, ThA'n Khuyet tdng
cQng 27 lfrn.
Day Hop C6'c, Chi CAu, Dai Truy.
Day Ttic Tam Ly, Am Ling Tuydn, Duong Ldng
Tuy6n, Thua Scrn, Phong Long, Tam Am Giao, Thzii
Xung, Thira Phi., NOi Dinh.
Xoa Phong Tri, Trung Qui"n, Khi Hai 72ldn;
day Hop C6c, Am LIng Tuydn, Duong Lhng Tuy6n,
Tric Tam Ly, Tam Am Giao, Phong Long, Thira Son.
COng hi|u : Lhm cho
duong khi.
I2. YIEM (;AN
16n
Day bung : .rim thing, tay trai dit len mu bhn
tay phAi, zip chdt vbo co b'qrrg, lay ron thm trung
diem, day trbn theo chidu kim ddng n6 Zl vbng.
Lhm nguoc lai, tay phii ddt l6n mu bdn tay trai,ap
l6n ron day nguo. c chi6u kim d6'ng hd 27 vbng. Dirng
hai ng
Khuyet) xu6'ng Khtic Cdt Zl tdn.
COng hiAu : NhuAn
trhng, ru6t
co bop
mdm mai,
dai ti6n d6 dhng.
khf huyet luu th6ng nAng
Ph6'i hctp cric phuorug phcip: DayAn Duirng, Th{ii
Duong, chia hai tay ra ddn trdn.
.
Day Ty Du, Can Du, Dbm Du, Chi Duong, Can
Du, Chi Tha't, Tam Ti6u Du.
Xoa Dhn Trung, Trung Quin, Ky M6n, Chuorrg
M6n.
Day Ho-p COc, N6i Quan, Ngoai Quan, Chi CAu,
Khric Tri.
Day Am Ldng Tuydn, Duong Ldng Tuydn, Tric
Tam Ly, Huydn Chung, Tam Am Giao; an Th:ii
Xung, Thdi Kh6, KhAu Khu, N6i Dinh.
COng liAu: Lhm cho sinh ly cua gan duoc th6ng
sudt, tzi lzich kh6e manh vd mdm mai.
I:}.VIEM .I.UI MAT (;IAI DOAN oAu
1I. SA TRUC TRANG
Phdi hop cric phucrng phdp: Xoa Bdch H6i, Dai
Trily, Phe Du.
92
B
c6 riNrr cuar
naAN
riNu
Ph6'i hctp ccic ph,uong phcip: Xoa Can Du, D&m
Du, Ty Du, Vi Du, ThAn Du, Tam Ti6u Du, day Dai
Trr)y.
93
Xoa Trung Qu6.n, Khi EIAi; day Din Trung, Ky
MOn, Chuong Mdn, m6i huy0t 27 lfin.
Day Khric Tri, Chi CAu, Ndi Quan, Ngoai Quan,
Hop Coc.
Day Huyet Hii, Duong L[ng Tuydn, Tric Tam
Ly, Phong Long, Tam Am Giao, m6i huy6t 27 lirn.
COng hiAu: Lhm th6ng gan, co lcri cho mAt, trdnh
duoc vi6m nhi6t, ndng bric cdn cao
r+. vrEna
rAc nnlcs nrAu
luu thdng d6 dhng, trdnh
khidn thAn duoc mdt m6, m6m mAi.
I6. PHi DAI TUY6N TTEN
T-TOT
Ph6'i h,np cric phucrng phdp: Day Dai Truy, Phe
Du; xoa Ty Du, Tam Ti6u Du, Bbng Quang Du.
Ph6'i hop ccic phuong phrip : Day Dai Truy, PhO
Du, ThAn Du.
Day Phong Tri, Trung Quin, Quan NguyOn;
day an 86 Quan. (gitta l5n ben 5 dni trudc).
Day Am Ling Tuydn, Duong L[ng Tuydn, Tric
Tam Ly, Tam Am Giao, Huydn Chung, Phong
Long, Thua Son, KhAu Khu. Nan day Thzii Xung,
dzinh vho huy6t Phong Thi.
C6rug hiAu: Mdu
Khuyet (ron) Quan Nguy6n.
Day Am Ldng Tuydn, Duong Ldng Tuydn, Tdc
Tam Ly, Tam Am Giao, Thdi Khe.
COng hiAu: Ldm cho Id l6ch kh6e, co loi cho thAn
ducrc
Ndn
Hcr-p Coc,
Ndi Quan, Ngoai Quan, day Phong
Tri.
Day Trung Qui"n, Quan Nguy6n, Trung Cuc.
Day dn Khric Tuy6n, Thua Scrn, Tfc Tam Ly,
Phong Long, Tam Am Giao, Thdi Kh6, C6n L6n, Thdi
Xung.
C6ng hiAu: Co tac dqng th6ng kinh di6'u khi,
cdc hoat dQng cua co thd duoc manh kh6e, 6'n dinh,
phdt tridn binh thubng.
dau nh'ic vi vi6m t5c.
17.
rs. vrEM'r'HAN, ud luAN uAN't'iNu
Ph6'i hop ccic phuong phcip: Day Dai Truy, Phd
Du; xoa Ty Du, ThAn Du, Chi That, Tam Ti6u Du.
Day Hop COc, Khfc Tri, Trung Quin, ThA'n
94
Bi DAI, U DONG DICH lHE n,tAN riNu
Ph6'i hnp cric phuong phrip: Day Dai Truy, Phd
Du, xdt Ty Du, Tam Ti0u Du, MOnh M6n, ThAn
Du, Bhng Quang Du.
Ndn Hqp C6'c, N6i Quan, Ngoai Quan, day Chuorrg
95
M6n, Khf Hai, Thuj,Dao, Trung Cqc, Khric C6't.
Day Khric Tuydn, Am Ling Tuydn, Duong LSng
Tuy6'n, Uj, Duong, Am C6'c, Tric Tam LV, Tam Am
Giao, Thuy Dao, xoa an Thzii KhA, Thdi Xung.
C6ng hiAu: VAn hhnh ha ti6u, So di6u bhng quang.
ts. oAt oAnr
PhO'i hop ccic phuctng phcip: Day ThAn Du,
MOnh M6n, Ty Du Bhng Quang Du, Tidu Trang
Du, day Dai Truy, Phe Du, Phong Tri.
Day Thfin M6n, Hop COc.
Xoa Trung QuAn, day Khi Hii, Quan Nguy6n,
xoa Khric Cot, Thuj, Dao.
Day Am LHng Tuydn, Duong Ldng Tuy6n, Tdc
Tam Ly, Tam Am Giao, Thdi KhO, COn L6n.
C6rug hiAu : NAng phdn Am khi, bdi duOng gitr
gin phdn ducrng khi. Bd thAn, giCr tinh dich.
19.
DI 'TINH
Ph6'; hcp ccic phuorug phcip:Day Phong Tri, Dai
Truy, xzit Phe Du, ThAn Du, MOnh M6n, Chi Thit,
day N6i Quan, ndn Thdn M6n.
- Day xoa ciic huy6t: Trung QuAn, Chuong Mdn,
Khi Hai, Quan Nguy6n, Dai Hohnh, Khdc Cot.
- Day cdc huy6t Khric Tuydn, Am Ldng Tuy6n,
96
Duong Ldng Tuydn, Tam Am Giao, v.v...
C6ng hiAu: B6'i duOng ducrng khi, nAng Am khi.
Bd than. co dinh giCt tinh.
20. I,IET DU(ING
Ph6'i hctp ccic phuong phdp : Day Dai Truy, Phe
Du, MOnh M6n.
Day Trung Quin, Quan Nguy6n.
Day Bdch HOi, nin Hop Coc, Thdn MOn, Ndi
Quan, Ngoai Quan.
Day Am Ldng, Duong Lhng Tuy6n, Khfc Tuydn,
Tric Tam Lv, TamAr.r Giao, Huy6n Chung, xdt Dirng
Tuydn.
C6ng hiAu: Bdi bd thAn khi, tdng dich, duong khi
manh m6.
zr. vrEir,r'l'HAN ruNu nrAr
Ph6'i hop ccic phuong pltcip:Day Tri Bach, Tinh
Minh, Toin Trtic, Duong Bach, Thdi Duong, Phong
Tri, An Duirng b6n mdc b0nh.
Xoa Nghinh Huong, NhAn Trung, Thua Tuong,
Dia Thuong, Hq Quan, E Pho.,g, Thfnh H6i.
Day Hop Coc, NOi Quan, Ngoai Quan.
COng hiAu : Luu th6ng khf huydt, kinh lac; di6u
hba khi huy6t
.
97
22.
DAU DOI DAY'THAN KINH'I'I{U NAM
Ph6'i ltop cric phuong phctp : Dau thdn kinh tam
thoa dAy thf nhat : DayAn Dutrng, ToAn Tnic, Thdi
Duong, Duong Bach, Thuong Quan, Ho'p Coc, Tinh
Minh, Ty Tnic KhOng, Phong Tri, ddn hai b6n trdn.
Dau dAy thdn kinh tam thoa dAy thri hai : Day
Ddng Tu Lieu, Tri Bach, Ha Quan, Quydn Li6u,....
Phong Tri, Hop Coc.
Dau dAy thdn kinh tam thoa dAy thd 3: Day
Giaip Xa, NhAn Nghinh, Thinh HOi, Thua Tuo'ng,
Dia Thuong, ThAn M6n, Hop COc.
COng hiAu, : Luu th6ng khf huyet kinh lac, di6u
hba khi huy6t, nen cac con b6'c hoa, gi6m dau.
24. DAU DAU
Ph{i phuong: Day Bdch H6i, Suat C6'c, Thuong
Tinh, An Dudng, Thdi Ducrng, chia ra ddn trrin. Day
Phong Tri, Thi6n Tru, Phong M6n. Day an vi.ng
dau trOn dAu.
Day Hqp
Thdn M6n, N6i Quan, Ngoai Quan.
Day Tric Tam Ly, Theii Xung, Dung Tuydn.
COc,
COng h,iAu: Sdi fo nu6i dudng khi huydt, git
cho gan duoc c6ng bdng, kh6ng bi nhiSm d6c, chong
lai cdc con dau, th6ng thodt kinh lac.
2s. HoA
nrA'r'curiNc MAr
Ph6'i hr1p yg,c phuong phrip: Day xrit Bdch H6i,
Zf. U,tl,
Ph6'i hop
n-<;U
phuong phcip: Lhm theo thuAt
xoa bdp dudng sinh kinh lac phdn hai g6i dAu trong
"xoa btlp dAu". Day Th€in M6n, N6i Quan, Trung
QuAn, Khi Hai, Ttic Tam Ly, Tam Am Giao, Dung
cric
Tuy6'n.
D6'n tir An Dubng l6n Bdch HOi,
tr6n dutrng d6n,
dung lai day tai Thdn Dinh, Thuong Tinh, m6i
huy6t 9 ldn.
C6rug hiAu: Bd mdu, co lcri cho ld ldch, du0ng tim,
an thdn.
98
Tinh Minh, An Duirng, Thdi Duong, Phong Tri,
Thi0n Tru, Thinh Cung,
Day Suat Coc.
f
Phong, chia ra ddn trdn.
Day Dai Truy, xeit Ty Du, ThAn Du, Chi That,
ndn Hop COc, N6i Quan, Ngoai Quan, Li6t Khuyet.
Day Quan Nguy6n Khf Hai, Trung Qurin.
Day Tric Tam Ly, Tam Am Giao, Phong Long,
Thzti Khe Thdi Xung, Gi6i Kh6; xdt Dung Tuy6'n.
COng hi€u: Di6u hba vh bd duOng khi huy6t,
lhm cho lzi lzich kho6 vd mdm mai, cAn bing cho
gan, kh6ng bi n6ng, cdn cho, cing thing.
99
26. DAU E
Nua oAu pHin
slu
cdc khdp hoat dQng d6 dhng.
Ph6'i hop ccic phuorug phrip: Day Phong Tri,
Thi6n Tru, Dai Truy, Ki6n Tinh, Lac Cham, Hgp
Coc. Day hai b6n xuong s6ng virng gziy; hai tay
xdt vdo cci, g6y, day xzit vho ch5 dau.
C6rug hiAu : Luu th6ng mdu, ceic khrip m6'm mai,
Tri, Ki6n Ngung, Ty Nhu, Ki6n Tinh b6n bi dau.
COng hiAu: Thu kinh, th6ng lac, hoat huydt chi
cu d6ng dO ddng.
thong
27. ta,u
NHUC vA cuNr;
xutip cO
Ph6'i hop ccic phuortg phdp :Day xdt Phong Tri,
Thi6n Tru, Dai Truy, Dai Trri, KiOn TInh, An
Dubng, Thdi Ducrng, chia ra ddn trdn. Day xdt Tric
Tam Ly, Am Ling Tuy6n, Duong Ling Tuy6n, Tam
Am Giao, Dfrng Tuydn.
Day Trung Quhn, Quan Nguy6n, Khi Hai. Day
Hgp Cdc, NOi Quan, Ngoai Quan;xdt eo lung;dayTy
Du.
COng hiAu: Kich thfch su luu th6ng rndu, cd.c
khtip duoc mdm mai, d6 dhng cu d6ng hon.
28. VIEM QUANH KHOP VAI
Ph6'i hctp cric phuong phcfp : Ndn Hop Cdc, Khric
Tri, Ki6n Ngung, Ty Nhu, Ki6n Tinh; xdt Dai Truy.
COng hiAu: DAy chdng
100
ving vai duoc mdm mai,
29. CUNG
KH6P KI{UiU TAY
Ph6'i, hnp cdc phunrug phcip: Day Hop C6c, Khric
30. 'ruurrxc
TON MAN TiNH c() vuNG Eo Do LAO LUC
Ph6'i hop cric phuorug phcip: Day MOnh M6n,
ThAnDu, Chi Thit, Dai Trhng Du, Tieu Trdng Du;
xdt eo, mdng d6ng thbi lhm cdc d6ng tdc vAn dQng
phdn eo.
Day NOi Quan, Ngoai Quan, Hqp C6c; day an
nhi6u vho noi bi dau b eo.
COng hiAu: Hoat dQng sinh ly tro iai binh
thubng, ldm cho ving eo duoc am zip; mdu luu
th6ng tot, kh6ng bi f dgng, tdc ngh6n.
:t. r'u0,(t utlA cOT silNc
Ph6'i hop ccic phucrng phcip : Diing hai ngdn tay
cdi cil.ng hic an day 49 ldn vho huy6t Phuc Thd
czich xucrng bzinh chb 16n tr6n 6 th6'n, vtng drii ddn
khi cam thiy cing, m6l thi thoi.
Hai chAn duSi thlng vd phia tru
101
l6n hai b6n ddu goi, ng
ng6n khdc ding sau, sau d
day an Uj,Trung 49 Idn, tdi khi cim thiy cdng,
m6t thi thoi.
Ndm hai ban tay lai, dtng phdn ddu ndm dam
xoa xdt nhanh hai b6n eo theo chidu tt tr6n xudng
dudi, m6i ldn ldm nhu vAy kho6ng 49-180 ldn rdi
khi cim thay nring 16n ld duoc. Cd thd lim rrong
tu the dring.
Dung phdn mdm cua ngrin tay cai ddt IOn hai
b6n huy6t Dai Trhng Du, trudc ti6n hai ngon ciing
db an vho huy6t vh day xudng phfa du
sau lai d6n an 16n tr6n, day r6ng ra ngohi. Lhm nhu
vAy 3 ldn, sau d6 kh6 day an Dai Trhng Du 49ldn.
Hai tay nim lai, ding khdp ngdn tay c|,i ddt
l6n hai didm h6m lung (eo nhdn), day trbn 49 IAn,
c6m thay dau m6i thi th6i.
Chum 4 ddu ng
ng
thay b6n trong nring l6n Ih duoc.
Hai tay n5.m lai, dilng khop tiep girip gitta ngrin
tay tr5 vd lbng bhn tay dn l6n hai b6n huy6t Hodn
Khi6u, vua day an vta hoat ddng ving eo, lam 9
ldn. Sau dtl ding phA'n ndm tay xdt v
ddnh vho vilng eo, h6ng.
COng hiAu : Lhm cho mdu th6ng, kh6ng bi ti tr6
102
cdt
ccrn
dau, c6t sdng hoat dOng binh thuirng.
32. DAU
THAN KINH TOA
Ph6'i hop ccic phuong phrip: Day ThAn Du, day
Dai Truy, D?i Trt, MOnh M6n. Didm, day huy6t
Hohn Khi6u, b6n dau 54ldn. Dam vho huy6t Phong
Thi 2J ldn.
Day Huyet HAi, Uj, Trung, Thta Son, Phong
Long, Huydn Chung, Tam Am Giao, Tric Tam Ly,
Am Ling Tuy6'n, Duong Ling Tuydn. Dam tri
m6ng den mdt cd chAn 9luot.
Day COn L6n, Thdi KhO, Thdi Xung, KhAu Khu,
day Hop Coc, N6i Quan, Ngoai Quan, Phong Phli.
COng hiAu: Luu th6ng khi huy6t, cdt con dau;
bd than, ldm cho ving eo duoc kho6 manh.
33. THU()NG
KH0P nri(r CA CAp riNn
Ph6'i hop cric phuong phrip: Ddm, nhd huy6t
Duong Phq (tr6n ,net c5, ch6n 4 thon) 9 ldn, day
?rn 49ldn tai chAn bi dau.
Hai ngdn tay cdi chia ra dit 16n cdc huy6t C6n
L6n, Thdi Khe - trong vd ngohi sau *et cd chAn,
sau dti d6'n an xu6'ng du
tdi Giai KhO. Lirm nhu vAy 9 16'n v
103
nhe den manh. Cuoi cing day dn GiAi KhC, Berc
Tham (ving da hai mdu duiii bdn chAn, th$ng C6n
L6n xudng) - m6l huy6t 49 idn.
Tay trdi cua ngutri b6nh dua ra ddng truoc ndm
Iay mdt cd chAn, ngdn cdi vh ngdn tr6 96 vho b6n
dudi mdt c5.; tay phAi ndm chb,c l?tv bdn chAn, ldc
trbn theo chi6u kim ddng h6'vhi vbng, iai 15c nguo-c
tr6lai, toc d6 ldc nhanh dA'n I6n
Sau dri lbm d6ng tdc co du5i ben chAn. N6u bi
ton thuryng b6n ngohi ,nirt c5, chAn, trong hic ldm
dQng t6.c co gAp bhn chAn, ng
huy6t Giai Khe thuAn theo mdt cd chAn xu6-ng phia
du
trong hic lbm dQng tdc co du6i bhn chAn, dirng ng6n
tay car lhm d6ng tdc ddn an tir huy6t GiAi KhG qua
mdt c5, chAn xuong phia durii, tdi khi phzit ra ti6ng
k6u "khuc"... thi thdi. Neu chua phzit ra tidng k6u,
ldm nhu vAy trong 3 ldn nfa.
Didm day Duong LIng Tuydn, Thria Son, Nhi6n
Coc (gifta v6t hom b6n du
mu bdn chAn tao thhnh) m6i huy6t 49 ldn. Sau dtj
dirng dQng tdc nhe chia ra ddn, dr)ng ng
day an vho ch6 bi thuong tdn vhi ld'n Ia duoc.
COng hiAu: Lhm cho mdu ludn luu th6ng,
kh6ng bi ri tr6 , cet con dau; hoat dQng duoc binh
thubng.
104
34. CHUNG CAN THI XHONC PrrAT SAN4 SINH
d rHaNu rruBu
Phdi hctp
NrBI',t
phuong phcip; Tu thdngili, hai mdt
khep hb, ding hai ng
Quang Minh b hai b6n cing chdn (tr6n ,nit c6"chAn
b6n ngoir.i 5 thon) 49 ldn.
cric
Ndm hai tay iai, dr)ng phdn khdp noi gita hai
ngon tay trii vh bhn tay day an hai b6n huyOt PhA'
Du 49 ldn. Day dn hai huy6t tr6n tdi khi nlo cim
thdy m6i, c5.ng thuc su 16 rdng thi th6i.
Ding ngdn tay cdi, ngdn tr6 cria tay phii ho5.c
trzii an vao hai b6n huy6t Tinh Minh phia tr6n sdng
mui; ddu tien an xu6ng phia dudi, sau d
phia tr6n, mQt ldn dn, m6t ldn d6'n, Ihm nhu vAy
18 ldn.
Ding hai ngdn tay cdi ho[c tay tr6 tru
sau xoa tai huyOt chi cria ,ndt bi cAn, dudi huyOt
Toin Trdc 3 phAn. Dr)ng ngr5n tay day 16n tr6n tdi
xdt xuong h6c mdt. Day t'n ddng huy6t kh6ng di
dQng; sau khi an khoing nua phrit, ding phdn m6m
dliu ng
ldc an vbo huy6t {y, xung quanh s6 c6 cAm gidc
n6ng l6n, cring m6i.
Ndm tay lai, chia cdc ng
ra ddt & vung I6m dudi xuong hhm, hai ng6n tr6
ddt l6n hai b6n huy6t Tri Bach didm 49 ldn.
105
1
Ding hai ngt5n tay tr6 db l6n huy6t Ty Trric
Kh6ng, ng
lA'n, y6u cdu d6ng tdc nhe nhang.
Hai tay ndm htr hai ngdn tr6 hoi cong, zip seit
khdp thf hai l6n trbng ,nit, hai ngrin tay cdi An
huy6t Thdi Duong 18 ldn.
Xoa b
10 phdt, m6i nghy lbm nhu vAy hai lA'n vao buoi
sdng vh buoi t6i. Khi nao mdt m6i met cu ng cri the
Ihm nhu vAy.
36.VIEM MUI MAN TINH
Ph6'i hop ccic phucrrug phcfp; Ndn An Dubng, day
Thuong Tinh, Nghinh Huong, chia ra ddn trdn, xdt
cdnh mfr.i, xoa Bzich H6i, Phong Tri, Thi6n Tru.
Ndn Hop Coc.
C6rug hiAu: C6loi cho Id kich vh phol thOng khoang
mti.
rz. vIBna HONG uAN
rinu
luu th6ng, hoat
dQng sinh ly cua mdt linh hoat, thoii mdi, khong
cfng m6i...
Ph6'i hop ccic phuong phrip: Day Phong Tri,
Thi6n Tru, Dai Triry, day Phe Du.
Day NOi Quan, Ngoai Quan, Hop Coc, Thien
D6t, Dan Trung.
rs. vrftN'r.rrr ri ucuor r;rA
C6ng hi€u: Bo phdi vh thAn, tidng noi trong, hqng
mdm mai.
COng hiAu: Lhm cho mdu duoc
Ph6'i hctp ccic phuong phcip: Ng
ng6n tay tr6 cua bhn tay ph6i ndm lay huy6t Tidn
Coc, HAu KhO bhn tay ftai, ndn 18 ldn. Ng6n tay
cdi vh ng6n tr6 ctia tay phhi dd tny ng6n rit, ddn
vho phia lbng ban tay 18 lfin, k6o nguoc ng6n tay
tit vd phia sau 18 ldn. Ding phdn canh bhn tay
phia ngrin tay dt an l6n mdt ban 18 ldn. Sau dd ddi
hai tay, m5i ngdy lhm hai ldn viro szing toi.
Luu th6ng khi huyet, mdt tu didu
chinh linh hoat, nhay ben.
COng hiAu :
106
38. DAU nAN<;
Ph6'i hnp cric phuong phdp: Ndn Hop Coc. Day
Ha Quan, Gidp Xa, Nht M6n, Thinh HOi, Thzii
Duong b6n bi dau.
COng hiAu : Ldm diu con dau dft d6i, bd Am, c6
ioi cho thAn.
39. EAU BUNG
KINH
Ph6'i hop ccic phuong phcip: Day Dai Triry, xdt
107
Ty Du, ThAn Du, Tri Thdt, Tam Ti6u Du.
Day Din Trung, Trung Quin, Chuong M6n,
Quan Nguy6n, Dai Hohnh.
Day Huy0t HAi, Hop C6'c, Tric Tam Ly, Tam Am
Giao, Thdi Kh6, Thrii Xung.
COng hiAu: Didu hba gan vb thAn, th6ng thozit
cdc dutrng d6n trong h0 sinh duc.
40.
ni
Quan Nguy6n, Trung Cuc, Chuong M6n, d6'n
nghiOng xudng phdn bUng dudi. Day Huyet Hii,
Am Lang Tuydn, Tric Tam L1z, Tam Am Giao, Thdi
Kh6, Thrii Xung. Nan Hop Coc, day N6i Quan,
Ngoai Quan, Khdc Tri.
COng hiAu: Cd loi cho Id ldch vd thAn gif am
vr)ng eo hd chAu.
42.
KrNH
Ph6'i hctp cric phuong phdp: N5n an Dai Truy,
KjOn Tlnh, day Hqp C6'c, N6i Quan, Ngoai Quan. Day
in Din Trung, Trung Quin, Chuorrg MOn, Quan
Nguy6n.
An PhODu, ThAn Du, Chf Thdt.
An Khric Tuy6n, Tam Am Giao, Thdi KhC, Thdi
Xung, Dung Tuydn.
Cbng hiAu: Cd loi cho tim vh ld ldch, thAn khoii,
bo mziu; mdu luu th6ng t6t, trdnh duoc cdc didu
gdy tb,c kinh.
+r. vrona HO cHAu UAN
liNu
Ph6'i hop cric phucrng phdp : Day Dai Truy, xdt
Ty Du, M6nh MOn, Tam Ti6u Du.
Day Dan Trung, Trung Quin, Dai Hob.nh, Khi
108
Hii,
c|c
B0NH
ri oO rudl
'TRUNG NIEN
Ph6'i hop t:cic phuong phcip: Day An Dutrng,
Thzii Duong, chia ra d6'n trdn, day Phong Tri, n5n
Hop Cdc, Thdn M6n. Xdt Dai Truy, day Ty Du, Ki6n
Du, M6nh M6n. Day Trung Quhn, Chuong M6n,
Quan Nguy6n.
Day in Huyet Hii, Tric Tam Ly, Tam Am Giao,
Thrii KhO, Thdi Xung.
COng hiAu: Cd loi gan vd thAn, Ld lzich kho6,
giim thong kinh huyet.
43. sA
ltr culc
NgR
Ph6'i hop ctic plwong phdp: Xzit Bzich HOi 54ldn,
Phong Tr\27ldn, Dai Truy 27 lan, ndn Ki6n Tinlt2T
1dn.
Day hai ben Hqp C6c m6i b6n 27 ldn.
Xrtt Ty Du, ThAn Du, M6nh Mon m6i huyet 27
109
ldn.
Day Trl cung, Khric C6't, Quan Nguy6n.
Xoa Tric Tam Ly, Am Ling Tuydn, Duong Ldng
Tuy6n, Tam Am Giao, Khric Tuydn, Thuii KhA, Thuii
Xung, Dfrng Tuydn m6l huy6t 27 lirn.
COng hiAu: NAng cao khi huy6i, giii nhi6t, co
thd mzit m6 kh6ng bi cdng thing, ndng s6't.
MUC LUC
Chuvngl
KIfN
vi uwnr vr
I.
II.
Muivi b6'n dubng kinh vh nh{mg
11
m.
IV.
huy6t co bhn
Kinh phdi (phe) b ctinh tay (theii Am)
Duimg kinh ru6t g:ir (Dai trhng) b tay
(ducrngkinh)
13
Dutmg kinh da dhy (vi) b chAn (Duorrg kinh)
16
Dutmg kinh l:i l6ch (ty) b chAn (Thrli Am)
20
Duong kinh tim (tAm) b tay (thidu Am)
oo
V.
VI.
VII.
VIII.
Lin nrii ddu
5
Khrii qurit
7
IX.
X.
XI.
XII.
t2
Duimg kinh tidu trhng (ru6t non)
i! tay -
110
THOC CO BAN
thdi duong
Dubng kinh bhng quang
24
&
chAn (Thdi duong)
Kinh th6n i! chdn (thieu Am)
Kinh tAm bao b tay (quydt Am)
Kinh tam ti6u (thidu Duong)
b
26
31
t).)
dd
tay
34
i11
XIII.
XrV.
Kinh mAt (Dbm) o chAn (thidu duong)
Kinh gan (can) b chAn (quy6t Am)
XV.
Ddc mach (mach c6 vai trb chi huy
XW.
tohn co thd)
NhAm Mach
XWI.
Caic
36
Chuong
I.
49
II. Nhirng di6u d[c bi6t luu y khi
II
Phuong phrip do bing ng
Cdch xtic dinh huy6t dcrn giAn, ti6n lcri
tAc co eAN vA
46
NHONG DIBU
8 nguy6n tdc ldn (brit dai phrip t6c)
67
xoa btlp
72
ChuongV
CAC LOAI CHAT LIEU HO TRO KHI
cAcn xAc orNH HUyET
I.
II.
8 NGUYEN
IV
oAc srEr LUU V KHr xoA eop Huy0r
43
huy6t b6n ngohi kinh mach
Chuong
40
XOABOPHTTYET
73
53
54
ChuorugVI
PHUOI{G PHAP XOA BOP DUONG SINH
Chuong
III
PHUONG PHAP XOA BOP
I.
II.
III.
IV.
V.
VI.
'VII. t
VIII.
IX.
X.
XL
lt2
D6'n
55
1. Xoa bdp hai tay
2. Xoab6p ddu
3. Xoa b6p virng bung, nguc
4. Xoa b6p virng eo, Iung
5. Xoa b6p hai chAn
77
79
83
85
Phuongphdp an
Phuorrg phrip bam
59
Phucrngphdp ndm
59
Phuongphdpxoa
60
xdt
61
CHUA BENH BANG PHUONG PHAP XOA,
Phuong phdp day
63
BAM HUYET
Phuongphdpxoa
64
Phuorrgphrip d6im
65
Phuotrg phdp n6n
65
Phucrng phdp l6n
67
Phucrng ph6p
57
86
ChuongVII
1. Vi6m nhi6m cap tinh dutrng hd hap tr6n
2. Vi6m phdquan mln tinh
3. B6nh cao huyet dp
4. Huyet dp thap
87
B8
88
89
113
tl!
5.
6.
7.
8.
f.
10.
11:
12.
13.
Cdc b6nh li6n quan t
tim
Vi6m da dhy m6n tfnh
Xa da dhy
thit
90
90
Cohohnh
91
ia chAy m1n tinh
91
Tdo bdn
92
Co
Sa truc
trhng
Vi6m gan B
Vi6m tdi mAt giai doan ddu
tinh chat mtn tinh
Vi6m tfc mach mdu
92
oa
crj
14.
15. Vi6m t than, bdthan m6n tinh
16. Phi dai tuydn tidn li6t
17. Bi ddi, ti dong dich thdmin tinh
18. Drii ddm
19. Di tinh
20. Li6t duong
27. Vi6m thdn kinh mdt
22. Dau d6i dAy thdn kinh thd n6m
23. Mait ngii
24. Dauddu
25. Hoa mit chdng mit
26. Dau 6 nua dliu phia sau
27. Dau nhdc vh cfngkhdp co
28. Vi6m quanh kh
29. Cring khdp khuj,u tay
30. Thucrng t6h man tinh co virng eo do lao luc
lt4
89
93
94
94
95
95
31. Thorii hod c6t song
32. Dau thdn kinh toa
33. Thuong khdp m6t cd cap tinh
34. Chting cAn thi kh6ng phhi bam sinh
101
thanh thidu ni6n
Vi6n thi b ngu'iri gih
Vi6m mfli man tinh
Vi6m hong min tinh
Dau rdng
Dau bung kinh
Be kinh
Vi6m h6'chAu man tinh
Cdc b6nh b do tu6i trung ni6n
Sa tu cung nhe
105
b
35.
36.
37.
38.
39.
40.
4t.
42.
43.
103
103
106
107
107
107
107
108
108
109
109
96
96
97
97
98
98
99
99
100
100
100
101
101
115