Tải bản đầy đủ (.pdf) (7 trang)

Sự thay đổi quyền quyết định trong gia đình mẫu hệ (nghiên cứu trường hợp người raglai ở tỉnh khánh hòa

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (357.25 KB, 7 trang )

Su- thay d6i quyln quyet dinh trong gia dinh
mau he (Nghien cmi trucmg hop nguoi Raglai
is tinh Khanh Hoa)
Tru-ffng Van Cutmg'"*
Tom tat: Tren ca sa khdo sdt ve nguai Raglai a huyin Khdnh San, huyen Khdnh Vinh
vd thanh pho Cam Ranh thuoc tinh Khdnh Hda, bdi viit buac ddu tim hieu ve quyen
quyet dinh ciia phu nHvd nam giai trong gia dinh mdu hi duai tdc dgng cda qud trinh
doi mai, giao luu vd hoi nhap. Kit qud khdo sdt cho thdy, vi tri, vai tro vd quyin luc ciia
nguai va, nguai chong trong gia dinh da co su thay doi ddng ke, theo xu huang ddng
khich le, do la su bdn bgc, se chia giiia haiva chong, huang tai subinh ddng giai trong
xd hgi hiin dgi.
Tir khoa: Quyen quyet dinh, Gia dinh mlu he, Ngirai Raglai, Tinh Khanh Hoa
Abstract: Using a case study of Raglai ethnic families in Khanh Son, Khanh Vinh districts
and Cam Ranh City (Khanh Hoa province), the paper initially explores the decisionmgking authority in the matriarchal families under the effects of innovation, exchange
and integration process. The survey result shows that the status, role and authority of
wife and husband in these families have been changed in g cruciul and positive way.
Consequently, there is household decision making shared between wife and husbgnd on
the basis of spousal agreement, which promotes progress towards gender equality in
modern society.
Keywords: Decision-malting Authority, Matriarchal Families, Raglai Ethnic Group,
Khanh Hoa Province.

1. MOT dau
Quyen quyet dinh xuit hien ciing
vol svr hinh thanh xa hpi loai nguoi va
ton tai theo su phat triSn cua xa hpi duoi
hmh thlic nay hay hinh thuc khac. 6 Viet
Nam hien nay, quyfc quy6t dinh trong gia

j j n h duoc nhin nhan duoi lang kinh cua
dac trung nghd nghiep, thu nhap, trinh


do hpc vin va khu vuc cu tni. Day dupe
xem la bdn nguyen nhan chinh tac dpng
dSn quy6n quyet dinh trong gia dinh. Mpt
s6 nghien cuu da nhin nhan kha da chiiu
ve vin di quyen trong gia dinh. Trin Thi

" ThS., Vi?n Dan tpc hoc Vien Han lam Khoa hoc xa
hOi Vict Nam; Email: tiuongcuongl

Thanh Loan {2016: 54-67) cho rang, phu
nu lam viec phi nong nghiep CO kha nang


Sir thay dot quyen qu^it d|nh..

31

2. Doi net vk tpc ngu'di nghien ciru
Ngudi Raglai (hay con gpi la Ra-clay,
Rai, Noang, La-oang, Orang Glai) la mpt
trong 5 toe nguoi thupc nhflm ngon ngir Ma
Lai - Da Ddo, co lieh sd cu tni lau ddi d mien
nui cac tinh duyfln hai Nam Trung bfl Viet
Nam vdi tflng so 122.245 ngudi (59.916
nam, 62.329 nii), trong do, tap trung chu
yflu d tinh Ninh Thuan (58.911 ngudi) va
Khdnh Hoa (45.915 ngudi) (Ban Chi dao
Tflng diflu tra Dan sfl va Nhd d Trung uong,
2009). Tai Khanh Hfla, hp cu tni tai mpt sfl
xa thupc huy?n Khanh Son, huyen Khanh

VTnh, thanh phd Cam Ranh va ddy cung
Id nhiing dia ban khdo sat ciia nghien cuu
nay. Dac diem chii hfl dupe khdo sat nhu
sau: dp tuoi trung binh 43,8 tufli, trong do
ngudi nhd tudi nhdt Id 21 tudi, nguoi lflu
tufli nhdt Id 94 tufli; vfl trinh dp hpc van, cfl
30,8% mu chir, 36,7% hpc het cap tieu hpc,
19,8% hpc hettaimghpe co sd, 10,8% hpc
hflt trung hpc phfl thflng vd 1,8% eo trinh
dp trung hpc chuyfln nghiep, cao dang, dai
hpc; ve nghe nghiep, nflng nghiep chiem
phan Idn vdi 84%, cdn bp co luong la 9%,
di lam thue Id 2,7%, buon ban, dich vu Id
2,7%, khflng cd khd ndng Iao dpng la 2,2%;
vfl gidi cd 74,7% la nam, 25,3% la nir.
Trong xa hpi truyfln thflng, ngudi Raglai
CO hinh thdi gia dinh mdu he, mfli dai gia
dinh thuong cfl nhiflu cap vp chflng cung
con cai sflng ehung trong mpt ngfli nha dai.
'"> Bai viet sir dung tu lieu dieu tra xa h^i hpc tgc Mfli gia dinh te bao thudng la mpt don vi
ngu6i ciia De tii "Hon nhan va gia dinh cua nguai kinh tfl dpc lap (Vii Dinh Mudi, 2015: 40).
Raglai 6 Klianh Hoa" do PGS.TS. Nguyen Ngoc Diflu khien mpi cong viec ciia gia dinh tir
Thanh lam chu nhipm, th\ic hi?n nam 2015-2016 tai
linh Khanh Hoa. So lucjng mau khao sat gom 600 sdn xudt, phdn phfli san pham, dn mac, giai
hp dan tai 6 xa (moi xa 100 mau); xa San Binh, xa quyflt xich mich npi bp, giao tiflp xa hfli,
Son Hiep (huyen Khanh San); xa Khanh Trung, xa den tfln giao tin nguong,... dflu do ngudi
Khanh Nam (huyen Khanh Vinh); xa Cam Phuac
Dong, xa Cam Thinh Tay (thanh pho Cam Ranh). dan bd ldn tufli (chu gia dinh), cd nhieu
D6ng thoi phong vin sau 30 h^.
hiflu biet va cfl uy tin dam nhan. Tuy nhien.


la ngudi quyet dinh chit yeu ve chi tieu gia
dinh so vdi phu nir thuan ndng, phu nir cd
ddng gflp bang chflng cd nhieu khd nang
dupe quyflt dinh chi tieu hon phu nfi cfl
thu nhap thap hon chflng va phu nij thanh
thi cfl kha ndng quyet dinh cde chi tieu gia
dinh hon phu nii d ndng thdn, Theo Vu Thi
Cue (2007: 41-52), nhiing nhom cu ddn
CO trinh dp hpc vdn cao ciing cfl tac dpng
quan trpng den quyen quyet dinh trong gia
dinh. Dang Thanh Nhan (2015: 48-56) chi
ra quyen quyet dinh van dfl gido due va
chdm sdc eon cai chiu su chi phfli bdi trinh
dp hpc van va thu nhdp. Tuy nhien, do anh
huflng quan niem cua Nho giao, cac tac gid
trong nude chu yeu nhin nhdn phu nir vdi
su yeu the trong thiet ehe gia dinh phu he.
Vay quyen quyet dinh trong nhung cpng
dflng mau he vdi quyen hanh nam trong
tay phu nii (ddn ba Ion tufli) co sir thay
dfli hay khflng trudc tae dflng ciia bdi canh
hpi nhap? Di^a tren lang kinh ve gidi va
su tac dflng ciia qua trinh hien dai hfla, bai
viet gop phan lam ro hon mpt sfl van dfl vfl
quyen quyflt djnh trong gia dinh mau he
qua nghifln cdu ngudi Raglai d tinh Khanh
Hfla d mpt sfl khia canh nhu: quyen quyflt
dinh trong viec sinh con (sfl con), viec hpe
hanh va hon nhdn ciia con cai, thu chi hang

ngdy, san xudt va kinh doanh,...'*'.


Thong tin Khoa hpc xa hoi. so 10.2018

32

dudi tac dpng cua qua trinh hien dai hoa
va bifln dfli xa hfli, vi thfl ciia ngudi chdng,
ngudi danflngtrong gia dinh mau he ciing
ddn thay dfli. Hien nay, chi con 28,7% sd
ngudi dan dupe hoi cho rang, ngudi dan ba
Ion tufli CO quyfln uy nhat trong hp tflc.
3. Quyen quyet dinh trong gia dinh
Kflt qua khdo sat tai dia ban nghien ciiu
dupe the hien d bang 1. Cu the:
- Ve viec sinh con (so con)
Xa hfli tmyfln thflng ngudi Raglai vdi
thiflt chfl mlu he khflng eo tu tudng vfl
ngudi nfli doi. Tuy nhifln, trong nhung nam
qua, dudi tac dpng cua qua trinh hien dai
hfla va chinh sach ke hoach hoa gia dinh
cua Nhd nude, quan niem vfl sfl eon eua
cdc cap vp chong ngudi Raglai ciing thay
dfli. "Trudc kia, ngudi Raglai dfl nhieu
eon, nha it 5-6 diia, nha nhiflu hon 10 diia.
Nhung hien gid khflng dfl nhiflu nhu trudc
ddy nua, mfli nha chi cd 2 hoac 3 con"
(PVS. Mau Hflng Thai, sinh nam 1947, xa


Son Hipp, huyen Khanh Son). Sfl heu tai
bang 1 cho thay, cd su bdn bac vd thdng
nhdt giiia hai vp chflng vfl viec sinh con
(sd con) Id 59,5%, do ngudi chflng quyet
dinh la 10,3% va ngudi vp chi eon 22,9%.
Ngoai ra, nhiing thanh vifln khdc trong gia
dinh (eha me, con cai) cung cfl tac dpng
den viec sinh con (sfl con) voi ty le khiem
tfln 7,3%; trong do dnh huong va tde dflng
tii cha me la 5%, tir mong mufln cua con
cdi la 1,7% vd 0,6% la tir nhiing ngudi
xung quanh (hang xdm, tu van ciia hfli phy
nu cdp thfln, xa).
- Ve hon nhdn cda con cdi
Theo luat tuc cua ngudi Raglai, vdi chS
dp mdu he, nhiing ngudi thude mpt hp hoac
nhanh hp khflng dupe lay nhau. Ngudi
cung huyflt thdng, tinh theo dong hp me du
xa bao nhiflu ddi ciing khflng dupe phep
ket hon vdi nhau. Viec trai gdi tim hieu
nhau khflng bi ngan cam, tuy nhifln dfl tien
tcri hfln nhdn, hp phai nhan dupe su dflng

Bang 1. Quyen quyet dmh trong gia dinh ngu-M Raglai trong mpt so van de (%)

Neudiquy^l
dinh smh
so (.on

Neuftiquyei

dinh hon nhan
con cai

Ngudi quylt
NguS, quy6t
Nguo, quy^t
d,nh h^c hinh d,nh cac quan h? .linh cong v.^c
ton tai
gia dinh vi

f dong hp
kinh doanh

ach6ng

nva

nCahai

nConci

Nguii quy^t
djnh vay

3, me(6ng/ba)

Ngudi quy^l
Nguii quySl
djnh chi lieu sinh dinh mua bin,


cKhac

Nguon: Kk qua xit ly philu digu tra xa hpi hpc tpc nguai tai Khanh Hoa


au may doi quyen quyet oinh..
thuan cua ca hai bfln gia dinh. Cha me ciia
dfli trai gai la ngudi dua ra quyet dinh cuoi
cung. Cd 55,7% trudng hpp khao sat dupe
eha me ciia dfli trai gai ban bac va cung di
den thdng nhdt sau khi eon cdi tu tim hiflu
trudc dd. Tuy nhifln, trong sd cdc trudng
hpp khflng tim dupe su dflng thudn giiia
eha vd mp, cfl 15,2% truotig hpp ngudi me
tu quyflt so voi 8,7% quyflt dinh dupe dua
ra tir nguoi cha. Ngoai ra, eon cai tu quyflt
dinh 12,7%, tirflngbd ciia doi trai gdi Id 7%
va tii ngudi khac (gia lang, hp hang, ban
be...) Id 0,7%. Trudc day, con cai sinh ra
deu theo hp me nhung nay chi cdn 65,3%;
cfln lai 22,5% theo hp cha vd 12,2% theo ed
hp cha va me.
- Ve hpc tap cda con cdi
Tir xa xua, ngudi Raglai da coi trpng
van de giao due gia dinh dfli voi con chau.
Tu nhfl, trfl em da dupe flng ba, cha me chi
bao dao ly lam nguoi, tir loi an tieng nfli
den hdnh vi iing xii thuflfng ngay trong gia
dinh. Trong xa hpi mdi, hdu hflt trfl em nguoi
Raglai d diaban nghifln ciiu dupe eha me eho

hpc hflt cap trung hpc co sd. Viee tre em co
dupe tiflp tuc theo hpc trung hpc phfl thflng
hoac cac bac hpc eao hon nua hay khflng lai
can cd su ban bac, quyflt dinh cua eha me.
Bdi viec theo hpc d cac cap cao hon khflng
chi phat sinh them chi phi ma con ldm giam
ngufln Iao dpng quan trpng cua gia dinh. Ket
qua khao sat cho thdy, quyflt dinh viec hpe
hdnh ciia con cai cd su thflng qua ban bae va
thflng nhdt hi cha me la 54%, ngudi me la
20,7% vd 12,6% la hi quyflt dinh cua ngudi
cha. Ngoai ra, cfl 7% dfln tu y mufln ciia con
cdi vd 5,7% chiu tac ddng tu dng/ba.
- Ve sdn xudt vd kinh doanh
Trudc day, hoat dflng sinh kfl truyen
thflng cua ngudi Raglai la trflng trpt, chan

nufli va khai thac tu nhifln. Hien nay, dii
mpt so boat dflng smh kfl moi da xuat hien
(nhu lam thue, dich vu kmh doanh, chuyfln
canh nflng nghiep hang hoa...) nhung nflng
nghiep van la sinh kfl chu yflu. Viec phan
cflng lao dpng, td chiie san xuat trong
nhiing hoat ddng nay co su ban bac vd
dflng thudn tir hai vp chflng, chiflm 42,5%,
nguoi chong quyflt dinh la 28,7%, ngudi
vp la 18,7% va quyen quyet dinh den tii
cha me, con cai la 10,1%. Cd thfl noi, trong
sdn xudt kinh doanh, vai tro ciia ngudi
chflng ldn hon ngudi vp. Ly giai cho dieu

nay la do cde hinh thiic sinh kfl mdi doi hoi
siic khfle, su nang dpng, nhay ben trong
cac moi quan he xa hfli nen phii hpp voi
thfl manh cua ngudi chflng hon la ,ngudi
vp. Mpt ngudi chong cho biet: "Nhd minh
trong 50 cdy sdu riflng, cflng viec mua
giflng, mua phan, vay tifln dau tu dupe hai
vp chflng tfli ban bac nhung nhiflu khi tfli
tu quyflt, vi vp it ra ngoai nfln khflng thao
bang minh vd ciing lufln ung hp quyflt dinh
cua minh trong van dfl nay" (PVS. Cao
Xuan Ha, sinh nam 1977, xa Son Binh,
huyen Khanh Son).
Trong bfli canh hien nay, nguoi Raglai
da va dang tham gia sau rpng vdo nen kinh
te thi trudng, budc dau lam quen vdi sdn
xudt hang hoa va kinh doanh, dieh vu. Viec
trflng cdc loai cay cflng nghiep, eay an qud
nhu caphe, sau riflng, keo lai, md, tiflu... cdn
vfln ddu tu lorn, trong khi kha ndng tdi chinh
cua mfli gia dinh lai rat han che. Do do, dfl
CO vdn lam an, mpt sfl gia dinh phai huy
dflng tir nguoi than, con lai phdn Ion vay
ngdn hdng vdi lai sudt thap thflng qua Hfli
Nflng ddn, Hfli Phu nil,... 48,5% sfl gia dinh
dupe khao sdt eho biflt, hp dang co nhimg
khoan np tir ngan hdng. Muc dich su dung


34


rnong nn luioa noc xa noi. so \u.zuia

khodn tien vay ciing kha hpp Iy: 76,8% sd 5-10 hp CO quan he than thupc theo dong
ngudi dupe hoi cho biflt tifln vay dupe dung me; moi hp gom vp chdng va con cai chua
de sdn xuit kinh doanh; 8% xdy, sua nha lap gia dinh (Phan Xuan Bifln, 1998: 107).
cua; 3,1% ddnh cho viee hpc hanh cua con Vdi xu hudng tach hp va gia dinh nhd hai
cdi; 3,1% diing dfl chi tieu hang ngay; 1,4% thfl he ngay cang phfl bifln nhu hien nay,
dfl chua benh; 1% dung cho mua sam dfl viec mua ban, dac biflt xay, sua nha ciia
dung sinh boat nhu ti vi, tu lanh, xe may; difln ra kha thuflfng xuyen. Day la viec
0,3% dfl tfl chiic tang ma, cufli xin; cdn trpng dai vdi chi phi lom, vi thfl cfl sir dong
lai vay chi tiflu cho cac muc dich khac la thudn giiia hai vp chflng chiem ty le 51,1 %,
7,3% (dao giflng, xdy bfl nude,...). Quyflt trong khi ngudi chflng tu quyflt la 22,8%,
dinh vay vfln co sir dflng thudn gives, hai vp ngudi vp chi la 15,8% va tac dpng tir cha
chong chiflm 46%, 25,3% do ngudi chong me, con cai la 10,3%. Mpt nam gidi cho
tu quyflt, 18% tir ngudi vp vd 10,7% quyflt cho biflt: "Minh lam giao vifln cdp mpt, vp
dinh den tu cha me va con cai.
d nha ldm ndng nghiep, nha co hai diia con.
Nhiing cdng viec trong gia dinh thuotig do
- Ve thu chi trong gia dinh
Trudc ddy, kinh tfl ngudi Raglai la tu minh quyflt dinh la chinh, nhu viee xay nha
sdn tu tiflu thflng qua trflng trpt, chan nuoi trudc ddy vd vay tifln ngdn hang dfl trong 3
va khai thac t\r nhien. Ngay nay, khi kinh tfl ha keo nam vita roi ciing do minh quyflt hk,
thi trudng dupe md rpng va phat trifln, viec sau do moi noi vdi vp va nhdn dupe dong
tieu thu cac sdn phdm nong nghiep vd mua y, khflng hfl phan doi" (PVS. Cao Van Nhu,
sam cho sinh hoat ngay cang thuan lpi hon sinh nam 1983, xa Khdnh Trung, huyen
trudc. Viec thu, ehi trong gia dinh chu yflu Khanh VTnh).
do ngudi vp quyflt dinh (50,4%), 31,3% den
- Ve quan he gia dinh vd hp hdng
tu sir thoa thudn giua hai vp chong, con lai

Theo truyfln thong, ngudi Raglai lufln
la do ngudi chflng quyflt dinh (10%). Ngodi cfl y thlic tao dung mfli quan he thuan hfla,
ra, vai tro ciia cha me va con cdi trong viec kinh trfln nhuomg duoi giiia cac thanh vien,
dua ra nhimg quyflt dinh la 8,3%. Nhu v^y, cdc the he trong mpt gia dinh. Trong quan he
ngudi danflngkhflng chi cfl vai tro ldn hem vdi dong toe va cpng ddng, chu nha co trach
trong cac viec ldn cua gia dinh ma ngay nhiem giii gin, vun dap va diflu hoa eae mfli
ca viec chi tieu hang ngay, tieng noi cua quan he ndy sao cho bfln chat. Ngudi ehii
hp cung ddn dupe coi trpng. Mot sfl phu
nha dai dien gia dinh ldn ciia minh tham
nii dupe phflng vdn co chung quan diflm
gia cac boat dpng hpi hpp; tuong trp cdc gia
rang, viec chi tiflu hang ngay nhu mua thuc
dinh khac trong hp, ngoai ldng khi cfl viec
an, quan do, do dung it tien thuomg do hp
trpng dai hay liic gap khd khan. Dfln nay,
tu quyflt, chi bdn bac vdi chong khi mua
viec doi npi, ddi ngoai cua gia dinh khflng
nhiing dfl cfl gid trj lan nhu ti vi, xe may,
chi do ngudi vp dam nhan ma ca hai vp
tu lanh,...
chdng cdng ban bac thflng nhat, vdi ty le
- Ve mua bdn vd xdy, sira nhd ciia 49,8% d cdc cap vp chdng dupe khao sat.
Trudc kia, con cai thudng sflng chung Bfln canh su dflng thuan, ngudi vp chiem
vdi cha me trong ciing ngoi nha dai, vdi im thfl trong vipc tv quyet la 21,8% so vdi


Su thay ddi quy^n quyet dinh...
ngudi chflng la 16,9%. Ngoai ra, vai trd
ciia cha me, con cdi dnh huflmg dfln nhiing
quyet dinh trfln Id 11,5%.

Nhu vay, quyen ra quyflt dinh trong
gia dinh cua ngudi Raglai d dja ban nghifln
cuu da CO su thay dfli dang kfl. So trudng
hpp efl su ban bac, thao ludn giiia hai vp
chflng va dua ra quyet dinh da chiflm ty
le tuong doi cao nhu: trong viec sinh con
(so con) - 59,5%, trong hfln nhdn con cai
- 55,7%, hpc hdnh eiia con cai - 54%, hay
viee sdn xuat va kinh doanh - 42,5%...
Nhiing cflng viec chi tiflu hang ngay, tudng
chimg nhu chi phu nu dam nhan, nay ciing
dupe nam gidi chia se vdi 31,3%. Cdn ghi
nhan xu huomg tich cue Id, trong mpt sfl
cflng viee Idn, tiflng nfli va quyflt dinh cua
ngudi dan ong ngdy cang dupe coi trpng,
thdm chi phdt huy dupe thfl manh ciia hp
(sue khoe, giao tiflp xa hdi) nhu: trong sdn
xuat kinh doanh la 28,7% (vp la 18,7%),
vay vfln 25,3% (vp Id 18%) va mua ban,
xdy, sira nhd cira 22,8% (vp la 15,8%). Do
dnh huomg ciia dac tnmg trong van hoa
mau he lau ddi, trong nhirng truflmg hpp
ngudi vp hoac ngudi chdng tu quyet thi
tieng noi ciia ngudi vp van chiflm uu thfl
hon so vdi ngudi chflng. Trong do, quyen
quyet dinh cua ngudi vp tap trung chii
yflu d mpt so khia canh nhu ehi tiflu gia
dinh la 50,4%, (chflng la 10%), quyet dinh
viec sinh con (sfl con) la 22,9% (chflng la
10,3%), hfln nhdn ciia con cdi la 15,2%

(chflng Id 8,7%), hpc hanh eua con cdi la
20,7% (chflng la 12,6%).
4. Mpt so yeu to tac dgng va xu hirdng
Ciing nhu cac tpc ngudi khae trfln ca
nude, dudi tac dpng ciia cdc chii trucmg,
chinh sach ciia Dang vd Nha nude, cua
nen kinh tfl thi truomg, cua su giao luu va

35
hpi nhap, ddi sdng kinh tfl - xa hfli cua
ngudi Raglai cd nhiflu bifln doi sau sac.
Sau giai phflng (nam 1975), dac biflt sau
Dfli mdi (nam 1986), ngudi dan dan dn
dinh cupc sflng vd di len bdng su nd lire
tu than ciing nhu su ho trp cua Nha nude
thflng qua cac chuong trinh, chinh sdch
hfl trp phdt trifln kinh tfl - xa hpi. Khi ha
tang giao thflng ngay mot hodn thien, he
thflng trudng ldp ciing dupe hinh thanh,
vuom tdi tan cdc thfln bdn ciia ngudi
Raglai. Vdi chinh sach ho trp kinh phi,
ede trudng npi trii va ban trii cap huyen,
tinh Cling duoc dau tu xdy dung. Tir sir
ddu tu ve gido due, trinh dp nhan thiic, tu
duy ciia ngudi dan, nhdt la thfl he trfl vfl
phan cflng lao dpng, vfl gidi da cfl sir cai
thien dang ke.
Thuc trang va xu huomg phdn tdch gia
dinh lom, tir dai gia dinh mdu he thanh tiflu
gia dinh mdu he la mpt nguyfln nhan khflng

the bo qua. Theo ket qua khao sat, sfl gia
dinh gom hai the he vdi sfl thanh vifln dudi
4 nguoi chiem 66% sfl hd, trong khi hfl cd
sfl thanh vifln tir 5-10 ngudi la 33,5%, sfl hd
CO 10 thanh vien la 0,33%, hp cfl 13 thdnh
vifln la 0,16%. Trong sd hp diflu tra, co toi
74,7% hp nam gidi diing tfln chu hp, cfln Iai
25,3% ehu hfl la nu gidi. Chinh viec phdn
tach tieu gia dinh da gflp phdn lam giam
boi quyfln li;e ngudi dan ba Ion tufli trong
gia dinh.
Su dnh hudng cua truyfln thflng (phdt
dianh, truyfln hinh, bdo, mang Internet...),
eua sir giao luu va tiep xiic van hfla giira
ngudi Raglai vdi ngudi Kinh eung la mpt
nguyfln nhan quan trpng tao nfln nhiing thay
dfli tich cue trong phdn cflng lao dflng, trong
quyet dinh cac cong viec lom giiia ngudi
chong va ngudi vp trong gia dinh nguoi


Thdng Kn lUioa hpc xa hOi. so 10.2012
Raglai. Chfl dp mau he eiia hp dang dupe
giao thoa vdi tinh phu quyfln hong gia dinh
ngudi Kinh, gdp phdn tao nen nhung sac
mau mdi vd sir binh ddng tuong dfli trong
mfli quan he vp - chflng d tpc ngufli nay.
Nhu vay, trinh dp hpc vdn, nhan thiic
dupe ndng cao, co hfli nghfl nghiep dupe
md rpng, su phdn tach thanh tiflu gia dinh,...

Id nhirng tifln dfl ddn dfln su thay dfli vai trd
quyflt dinh trong gia dinh ciia ngudi Raglai.
Trong su thay dfli do, xu hudng binh dang
gidi ngdy cang dupe khdng dinh. Thay vi
quyfln quyet dinh hodn toan thupc vfl ngudi
phu nii (ba chii nha) nhu trudc day, tiflng
nfli cua ngudi ddn flng dang ngay cang
dupe coi trpng.
5. Ket lu|n
Nguoi phu nir Raglai trudc day du
dupe trpng vpng nhung do phai diing ddu
trong mpt gia dinh ldn, hp phai ganh vac,
lo toan, sap xep mpi cflng viec lom nhfl.
Nhin nhan tir mpt sfl chieu eanh cu thfl, kflt
qud khdo sat cho thdy, dudi tac dpng ciia
qua trinh giao luu vd hpi nhap, vi tri, vai
tro, quyfln lire cua cac thanh vifln, nhat la
ciia ngudi vp, ngudi chong trong gia dinh
da CO su thay dfli dang kfl, theo xu huomg
dang khich Ifl, dfl la su bdn bac, sfl chia giiia
hai vp chflng, huomg tdi su binh ddng gidi
cua xd hfli hien dai. Hoae ngudi vp hoac
ngudi chflng tu ra quyflt djnh chiflm ty le
khflng nhieu. Quyfln luc ciia phu nii Raglai
khflng con dflc tfln nhu trudc day. Su "phdn
cong lai" nay hoan toan mang tinh hop Iy
va ciing la xu hudng tdt yflu cua xa hpi hien
dai. Khi eo su chia se quyfln lue thi mdi
cfl the hudng tdi dupe su binh ddng gidi,
han che nhiing quyflt dinh thiflu sir ddn chii,

khach quan va ciing Id co sd quan trpng dfl

mfli tfl bao trong xa hpi ngdy cang bfln chat,
hanh phuc a
Tai lieu tham khao
1 Ban Chi dao Tong dieu tra Ddn sfl va
Nha d Trung uong (2009), Tong Dieu
tra Ddn so vd Nhd a Viet Nam ndm
2009: Ket qud todn bo, Nxb. Thflng ke,
HaNoi.
2. Phan Xudn Bifln (ehii bien, 1998), Vdn
hoa vd xd hpi nguai Raglai a Viet Nam,
Nxb. Khoa hpc xa hpi. Ha Npi.
3. Vu Thi Ctic (2007), "Vdn dfl thu nhap
vd quyen quyet dinh trong gia dinh
nflng thfln hien nay". Tap chi Nghien
cuu Gia dinh vd Giai, so 6, tr. 41-52.
4. Tran Thi Thanh Loan (2016), "Cdc yeu
td tac dpng dfln quyen quyet dinh ciia
phu nii trong chi tieu gia dinh", T?p
chi Nghien cuu Gia dinh vd Giai, sfl 6,
fr. 54-67.
5. Vii Dinh Mudi (2015), Bien doi kinh
te - xd hpi cua ddn tpc Ra-glai 19802014, Tu lieu thupc dfl tdi cdp co sfl
(cap Vifln), Vifln Dan tpc hpc, Vien Han
Idm Khoa hpc xa hpi Viet Nam.
6. Dang Thanh Nhan (2015), "Quyfln
quyet dinh eiia ngudi vp trong vi?c
giao due vd eham sdc con cai trong gia
dinh". Tap ehi Nghien cuu Gia dinh va

Giai, sd 6, tr. 48-56.
7. Nguyfln Thi Thanh Thiiy (2011), Sv
tham gia vd quyen quyet dinh cua phu
nit nong thon trong gia dinh vd xa hpi
(Nghien cuu truang hpp phu nir dang
tham gia trong he thong chinh trf casa
tgi 4 xd cua tinh Thanh Hoa), Luan an
tifln sT Xa hpi hpc, Hpc vien Khoa hpc
xa hpi, Vien Khoa hpc xa hpi Viet Nam.



×