Ngày soạn: 29/10/2020
Tiết 39, 40. HAI CÂY PHONG
(Trích ''Người thầy đầu tiên'') - Ai-ma-tốpI. Mục tiêu bài học:
1. Kiến thức
- Vẻ đẹp và ý nghĩa hình ảnh hai cây phong trong đoạn trích.
- Sự gắn bó của người hoạ sĩ với quê hương, với thiên nhiên và lòng biết ơn
người thầy Đuy-sen.
- Cách xây dựng mạch kể; cách miêu tả hình ảnh và lời văn giàu cảm xúc.
2. Năng lực: Tự chủ và tự học, Giao tiếp và hợp tác, Giải quyết vấn đề và sáng
tạo; Sử dụng ngôn ngữ; Thẩm mỹ
- Đọc – hiểu một văn bản có giá trị văn chương, phát hiện, phân tích những đặc
sắc về nghệ thuật miêu tả, biểu cảm trong một đoạn trích tự sự.
- Cảm thụ vẻ đẹp sinh động, giàu sức biểu cảm của các hình ảnh trong đoạn.
3. Phẩm chất: Trách nhiệm, tự giác, giáo dục lịng biết ơn tình cảm kính u
thầy cơ, q hương.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU:
1. Chuẩn bị của giáo viên: Bảng phụ, Kế hoạch bài dạy.
2. Chuẩn bị của học sinh: Chuẩn bị theo hướng dẫn SGK, yêu cầu của giáo
viên
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1. Tổ chức:
Lớp
Tiết
Ngày dạy
Sĩ số
8A1
1
2
8A2
1
2

8A3
1


2
2. Kiểm tra bài cũ:
Kiểm tra 15 phút
H. Vì sao nói bức tranh''Chiếc lá cuối cùng'' là một kiệt tác?
Đáp án
- Nó rất đẹp, rất giống lá thật khiến Giơn-xi và Xiu đều khơng nhận ra.
- Nó đã góp phần cứu sống một con người, đẩy lui ác bệnh
- Nó được hồn thành trong một hồn cảnh khắc nghiệt
- Nó được tạo ra bằng chính sinh mạng của người vẽ nó, bằng tình u thương
bao la, lịng hi sinh cao thượng
-> vì đã hướng tới và phục vụ cuộc sống con người.
Hoạt động 1: Mở đầu
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Hoạt động cá nhân: GV in phiếu học tập cho học sinh, yêu cầu hs: Chia sẻ của
em về quê hương mình?
Phiếu học tập
Họ tên:
lớp

HS nhận nhiệm vụ
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS suy nghĩ – Thảo luận
GV hỗ trợ giải đáp vướng mắc
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi một số HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ
sung.
- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá kết quả của HS, chốt kiến thức,

ghi bảng


Cư-rơ-gư-xtan là một đất nước xa xôi tươi đẹp với núi đồi và thảo nguyên,
những dãy núi trập trùng và áng mây lơ lửng “chẳng khác nào một đoàn chiến
hạm đang bơi về một nơi nào đấy”.(An-đrây-tu-cốp). Nhà văn Ai –ma-tốp nhà
văn nổi tiếng xứ này sẽ giúp ta cảm nhận được vẻ đẹp ấy qua văn bản: "Hai cây
phong".
Hoạt động của thầy và trò
Sản phẩm dự kiến
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức I.Tiếp xúc văn bản :.
mới
1. Đọc – Tóm tắt.
Nhiệm vụ 1
a. Mục tiêu: HS hiểu biết về văn bản,
tác giả, tác phẩm, bố cục.
b. Tổ chức thực hiện:
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Gv hướng dẫn đọc: Giọng chậm rãi.
Cần thay đổi giọng những đoạn người
kể chuyện xưng tơi để phân biệt ngơi
kể và điểm nhìn nghệ thuật.
GV đọc mẫu, HS đọc, nhận xét.
2. Tìm hiểu chú thích:
Trình bày hiểu biết của em về tác giả, a. Tác giả:
tác phẩm?Nêu vị trí của đoạn trích?
Ai-ma-tốp là nhà văn Cư-rơ-gư-xtan
Xác định kiểu văn bản, thể
(Liên bang Xô Viết cũ)
loại,phương thức biểu đạt

b. Tác phẩm.
Đoạn trích được chia làm mấy phần?
+ Xuất xứ:
nội dung từng phần?
- Trích từ truyện vừa “Người thầy đầu
HS nhận nhiệm vụ
tiên” (1966).
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- Đoạn trích thuộc phần đầu của truyện
HS suy nghĩ – Thảo luận
+ KVB & PTBĐ:
GV hỗ trợ giải đáp vướng mắc
- Tự sự.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV
- Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm,
gọi một số HS trả lời, HS khác nhận
nổi bật là miêu tả và biểu cảm.
xét, bổ sung.
c. Từ khó:
- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV - Học sinh trả lời các chú thích 3, 5, 6,
đánh giá kết quả của HS, chốt kiến
7, 11, 14, 15.
thức, ghi bảng
3. Bố cục: 4 phần
- Sinh 1928, quê ở thung lũng Ta-lat,
- P1: Từ đầu  Phía tây: Giới thiệu
làng Sê-ke-rơ, huyện Ki-rốp.
chung về cảnh sắc của làng quê
- Xuất thân trong gia đình viên chức.
- P2: Tiếp  Thần xanh: Hình ảnh 2

- Ơng học ĐHNN rồi học tiếp ĐH văn cây phong
tại Mat-xcơ-va.-> chuyển sang hoạt
- P3: Tiếp  Biêng biếc kia: Nhớ về


động báo chí và viết văn.
- Tác phẩm đầu tay của ông là tp Giami- lia được nhà văn Pháp A-ra-gơng
xem là bản tình ca hay nhất TKXX.

tuổi thơ bên 2 cây phong
- P4: Còn lại -> Suy nghĩ về người
trồng cây

Nhiệm vụ 2
a. Mục tiêu: HS hiểu biết mạch kể
chuyện, cảnh sắc làng Ku-ku-rêu
b. Tổ chức thực hiện:
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Hoạt động cá nhân:
? Tìm và xác định ngôi kể trong văn
bản?
? Người kể chyện nhân danh tơi đứng
ở vị trí nào?
? Người kể chyện nhân danh chúng tơi
đứng ở vị trí nào?
? Qua đó người kể muốn bộc lộ cảm
xúc khác nhau ntn?
? Em có nhận xét gì về cách kể chuyện
của văn bản này?


II. Phân tích:

? Mở đầu tác giả giới thiệu về làng
Ku-ku-rêu qua những chi tiết hình ảnh
nào?
? Giới thiệu theo trình tự nào?
? Em có nhận xét gì về cảnh sắc thiên
nhiên của làng quê?
(Quê hương hiện ra với những hình
ảnh đường nét đậm nhạt, cao thấp,
gần xa của 1 hoạ sĩ tài hoa->bức
tranh thiên nhiên kì thú)
? Khi kể về ngơi làng tác giả có cách
xưng hơ như thế nào?
Qua cách nói đó em nhận thấy tình

1. Mạch kể chuyện:
+ Ngôi kể:
- Tôi - Chúng tôi
- Tôi: Hiện tại – hoạ sĩ - đã trưởng
thành - một người -> kể về những cảm
xúc tâm hồn riêng về 2 cây phong
- Chúng tơi: Q khứ - những học trị
nhỏ – nhiều người
-> kể về cảm xúc chung trong đó có tơi
về 2 cây phong và thảo nguyên.
=>2 mạch kể: phân biệt nhưng đan xen
lồng ghép nhau.
=> Truyện sống động, thân mật, ấm áp,
đáng tin và chân thật hơn đối với người

đọc.
2. Cảnh sắc làng Ku-ku-rêu và hình
ảnh hai cây phong
+ Cảnh sắc làng Ku-ku-rêu:
-...trên: cao nguyên rộng..
dưới: là thung lũng...
....thảo nguyên mênh mơng...
.....đồng bằng...tận chân trời...
-> Trình tự: Trên - xuống dưới, bao quát
xung quanh.
->Thiên nhiên hùng vĩ, bao la
- Xưng hơ: Làng chúng tơi, làng tơi,
phía trên làng tơi...
=>Mến thương, tự hào về quê hương.


cảm gì của tác giả với làng quê?
HS nhận nhiệm vụ
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS suy nghĩ – Thảo luận
GV hỗ trợ giải đáp vướng mắc
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV
gọi một số HS trả lời, HS khác nhận
xét, bổ sung.
- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV
đánh giá kết quả của HS, chốt kiến
thức, ghi bảng
* Hướng dẫn về nhà: Về nhà học bài, giờ sau học tiếp.
TIẾT 2
* Kiểm tra : Kết hợp trong giờ

3. Hoạt động dạy học:
Hoạt động 1: Mở đầu
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho học sinh
b. Tổ chức thực hiện:
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Kể những loại cây mang nét đặc trưng của đất nước mà em biêt?
HS nhận nhiệm vụ
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS suy nghĩ
GV hỗ trợ giải đáp vướng mắc
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi một số HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ
sung.
- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá kết quả của HS, chốt kiến thức, ghi
bảng
Việt Nam có cây tre; Nhật Bản: Cây hoa anh đào; Nước Nga có cây Bạch dương...
Những loại cây này mang hồn cốt của con người, vẻ đẹp của dân tộc...
Tiết hơm nay chúng ta sẽ tìm hiểu vẻ đẹp và tình cảm của con người gắn bó với
cây phong...
Hoạt động của thầy và trò
Dự kiến sản phẩm
II. Phân tích:
Nhiệm vụ 2.
2. Cảnh sắc làng Ku-ku-rêu và hình
a. Mục tiêu: Cảnh sắc làng Ku-ku-rêu và ảnh hai cây phong
hình ảnh hai cây phong. Kí ức tuổi thơ
b. Hình ảnh hai cây phong
gợi về. Hiểu được nghệ thuật đặc sắc.
- "Giữa 1 ngọn đồi có 2 cây phong
b. Tổ chức thực hiện:
lớn, hiện ra trước mắt hệt như những

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
ngọn hải đăng đặt trên núi"


HĐ cá nhân:
? Hai cây phong được giới thiệu qua chi
tiết nào?
? Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì?
? Tác dụng của biện pháp ấy?
? Thái độ của tác giả như thế nào khi nói
đến 2 cây phong?
Hoạt động theo cặp - mỗi bàn một cặp
HS đọc đoạn 2.
- Tác giả đã miêu tả đặc điểm của 2 cây
phong qua những từ ngữ nào?
- Cách miêu tả kết hợp với các biện pháp
nghệ thuật nào?
- Điều đó cho thấy những tình cảm nào
của tác giả?
Hai cây phong có ý nghĩa vai trị gì?

-> Nghệ thuật so sánh
=> Tác dụng: tín hiệu (dẫn đường về
làng) của 2 cây phong.
=> Khẳng định vai trị khơng thể thiếu
của chúng đối với những người đi xa
về làng
-> Niềm tự hào của dân làng Ku-kurêu về 2 cây phong.

* Đặc điẻm:

-"Chúng có tiếng nói riêng, tâm hồn
riêng".
- "Tiếng thì thầm thiết tha nồng thắm
…như một đốm lửa vơ hình, tiếng thở
dài một lượt như thương tiếc người
nào, reo vù vù như một ngọn lửa bốc
cháy rừng rực"
- Nghiêng ngả thân cây, lay động lá
Hai cây phong là tín hiệu của làng.
cành, khi mây đen kéo đến... xơ gãy
- Gắn bó thân thuộc, gần gũi với con
cành, tỉa trụi lá...
người
=>Kể xen lẫn tả, so sánh, nhân hố, trí
.- Có sự sống riêng.
tưởng tượng phong phú
Việt Nam chúng ta có hình ảnh loại cây => Sự gần gũi, thân thiết giữa con
nào cũng tạo được vẻ đẹp như vậy?
người với thiên nhiên...
- Hình ảnh cây tre gắn với làng quê,
=> Là nơi hội tụ niềm vui tuổi thơ, nơi
tượng trưng cho sự dẻo dai, đoàn kết,
mở rộng chân trời hiểu biết.
dùm bọc lẫn nhau, vượt lên gian khỏ, khó - Chúng gắn với người trồng cây –
khăn: "Tre xanh xanh tự bao giờ...
thầy Đuy-sen với tấm lịng cao cả như
Điều đó gợi lên ấn tượng gì trong lòng
là ân nhân của làng
tác giả?
=> Hai cây phong là chứng nhân lịch

sử của trường Đuy-sen.
=>Nơi ghi khắc biến cố của làng
Kí ức tuổi thơ gắn liền với những kỉ niệm 3. Kí ức tuổi thơ:
gì ?
+Trèo lên cây để phá tổ chim...
PTBĐ nào được sử dụng ?
->Miêu tả, biểu cảm kết hợp với so
sánh, nhân hoá
Thiên nhiên hiện lên ntn? (Tìm chi tiết
+ Ngắm nhìn thiên nhiên:
hình ảnh?)
…thế giới đẹp đẽ …khơng gian bao la
Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả và ánh sáng
của tác giả ở đoạn này?
- phía sau làng: dải thảo nguyên


Tình cảm của tác giả như thế nào khi
nhắc đến ký ức tuổi thơ?

Cái điều nhân vật tôi chưa hề nghĩ đến
thời bé: "ai là người đã trồng hai cây
phong trên đồi này? Người vơ danh ấy.
ước mơ gì...ấp ủ những niềm hi vọng
gì"?
Chi tiết này cho ta biết thêm điều gì?

Qua đó em hiểu gì về nhân vật tơi hiện
tại?


hoang vu…nhìn thấy …những con
sơng, …những dịng sơng lấp lánh tận
chân trời như những sợi chỉ bạc mỏng
manh
- …lắng nghe tiếng gió ảo huyền,
tiếng lá cây đáp lời gió thì thầm to
nhỏ về những miền đất bí ẩn …sau
chân trời xa thẳm biêng biếc
=> Trí tưởng tượng phong phú,
Tâm hồn nhạy cảm, yêu 2 cây phong
cũng là yêu làng quê.
4. Suy nghĩ về người trồng cây:

- Tình yêu 2 cây phong gắn liền với
tình yêu quý thầy giáo đã trồng 2 cây
phong với ước mơ và hi vọng về sự
trưởng thành của trẻ em làng Ku-kurêu.
=>Tình yêu thiên nhiên mở rộng tới
tình u con người.
-> Lịng biết ơn sâu sắc

Đó là lịng biết ơn kính trọng thầy giáo người đã vun trồng ước mơ, hi vọng cho
những học trò nhỏ của mình.
Em đọc được những điều đáng quý nào
- Tình yêu tha thiết sâu nặng dành cho
trong tâm hồn “tôi” qua tất cả những biểu thiên nhiên con người và làng quê.
hiện trên?
- Tâm hồn trong sáng, giàu xúc cảm
cao đẹp.
- Tâm hồn mang bản sắc quê hương.

Qua phân tích ở trên em hãy cho biết vẻ
- Vẻ đẹp thân thuộc và cao quý của 2
đẹp nào của thiên nhiên và con người
cây phong.
được phản ánh trong tác phẩm?
- Sự gắn bó của con người với cảnh
Văn bản nhắc nhở ta điều gì?
vật nơi quê hương.
“ăn quả nhớ kể trồng cây...''; Người
thầy ''trồng cây, trồng người''
HS nhận nhiệm vụ
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:


HS suy nghĩ – Thảo luận
GV hỗ trợ giải đáp vướng mắc
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi
một số HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ
sung.
- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV
đánh giá kết quả của HS, chốt kiến thức,
ghi bảng
Nhiệm vụ 3
a. Mục tiêu: HS rút ra nét đặc sắc về
nghệ thuật và nội dung ý nghĩa của văn
bản.
b. Tổ chức thực hiện:
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Em hãy cho biết nghệ thuật đặc sắc và
nội dung ý nghĩa của văn bản « Hai cây

phong »
HS nhận nhiệm vụ
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS suy nghĩ – Thảo luận
GV hỗ trợ giải đáp vướng mắc
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi
một số HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ
sung.
- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV
đánh giá kết quả của HS, chốt kiến thức,
ghi bảng

III. Tổng kết

1. Nghệ thuật:
- Lựa chọn ngôi kể, người kể tạo nên
hai mạch lồng ghépđộc đáo.
- Miêu tả bằng ngòi bút đậm chất hội
hoạ, truyền sự rung cảm đến người
đọc.
- Có nhiều liên tưởng, tưởng tượng hết
sức phong phú.
2. Nội dung:
Đoạn trích là bài ca về tình yêu quê
hương xứ sở, bài ca về người thầy
chân chính:
- Hình ảnh hai cây phong trong cảm
nhận của người hoạ sĩ là biểu tượng
của quê hương.
- Những kỉ niệm tuổi thơ đẹp đẽ

khơng thể nào qn.
- Lịng biết ơn người thầy Đuy sen đã
gieo vào những tâm hồn trẻ thơ niềm
tin yêu, niềm khát khao hi vọng về 1
cuộc sống tốt đẹp.

Ý nghĩa:
Hai cây phong là biểu tượng của tình yêu
quê hương sâu nặng gắn liền với những
kỉ niệm tuổi thơ tươi đẹp của người họa
sĩ làng Ku – ku – rêu.
HS. Đọc ghi nhớ SGK/101
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
a) Mục tiêu: Hs nhằm củng cố, hệ thống hóa, hồn thiện kiến thức mới mà HS đã
được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức
b) Tổ chức thực hiện:
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Nhóm 1, 2: ? Tìm những biện pháp tu từ được sử dụng trong văn bản “Hai cây


phong”, nêu tác dụng của chúng?
Nhóm 3, 4: ? Trong VH tình u q hương đó biểu hiện bằng cây cối, dịng
sơng, con đường .... Tìm 1 vài TPVHVN có cách diễn đạt tình q như thế.
Nhóm 5, 6: Từ đoạn trích hai cây phong bức thơng điệp mà tác giả muốn gửi tới
bạn đọc điều gì?
HS nhận nhiệm vụ
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS suy nghĩ – Thảo luận
GV hỗ trợ giải đáp vướng mắc
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi một số HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ

sung.
- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá kết quả của HS, chốt kiến thức, ghi
bảng
- Các phép tu từ chủ yếu là so sánh và nhân hóa được sử dụng rất nhiều trong bài.
- Đây là bài văn kể chuyên xen lẫn miêu tả và biểu cảm, do vậy tác dụng của các
phép tu từ ở đây giúp mạch văn trôi chảy, sự vật, sự việc được tái hiện một cách
sinh động, hấp dẫn. (Từ gợi ý này HS phân tích một số VD cụ thể)
- Bên kia sơng Đuống (Hồng Cầm)
- Nhớ con sông quê hương (Tế Hanh, Giang Nam)
- Quê hương (Tế Hanh)
- Việt Nam đất nước .. (Đất nước- Nguyễn Đình Thi)
- Ca dao: ""Anh đi anh nhớ...''
- Hai cây phong nhắc nhở ta đừng quên quá khứ tuổi thơ, đừng bao giờ qn cơng
ơn và tình cảm về người thầy giáo đầu tiên của cuộc đời.
* Tích hợp kiến thức liên môn Âm nhạc.
Yêu cầu cả lớp hát tập thể bài “Người thầy”.
HOẠT ĐỘNG 4. VẬN DỤNG
a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết
những vấn đề mới trong học tập và thực tiễn
b) Tổ chức thực hiện:
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Văn bản hai cây phong bồi đắp cho em những tình cảm nào?
HS nhận nhiệm vụ
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS suy nghĩ – Thảo luận
GV hỗ trợ giải đáp vướng mắc
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi một số HS trả lời, HS nhận xét, bổ sung.
- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá kết quả của HS, chốt kiến thức
Tình cảm yêu quê hương đất nước, kính trọng biết ơn thầy cơ giáo, gắn bó với
mái trường



*Hướng dẫn về nhà - Học thuộc ghi nhớ.- Hoàn thành các bài còn lại