Tiền ảo và quản lý tiền ảo ở Việt Nam - Những khía
cạnh pháp lý cần lưu tâm
Phan Đăng Hải - Nguyễn Phương Thảo
Khoa Luật, Học viện Ngân hàng

Ngày nhận: 21/01/2022

Ngày nhận bản sửa: 03/03/2022

Ngày duyệt đăng: 23/03/2022

Tóm tắt: Ngày 15/6/2021, tại Quyết định số 942/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Chính phủ
đã giao nhiệm vụ cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là đơn vị chủ trì nghiên cứu, thí điểm tiền
ảo dựa trên cơng nghệ blockchain (sau đây gọi tắt là tiền ảo), thời gian thực hiện từ năm 2021
đến năm 2023. Theo xu hướng chung, loại hình này được kỳ vọng có thể mang lại nhiều lợi thế
cho hoạt động thanh toán so với tiền giấy pháp định, song chắc chắn sẽ đặt ra nhiều thách thức
cho chính sách tiền tệ của mỗi quốc gia. Thơng qua bài viết, nhóm tác giả tập trung nghiên cứu
những khía cạnh pháp lý về tiền ảo và quản lý tiền ảo ở một số quốc gia trên thế giới cũng như
Việt Nam, từ đó đưa ra những kiến nghị, đề xuất nhằm xây dựng và hoàn thiện pháp luật về quản
lý tiền ảo ở Việt Nam. Để đảm bảo tính thống nhất, trong khuôn khổ nghiên cứu này, tiền ảo dựa

Cryptocurrency and cryptocurrency management in Vietnam- The legal perspectives
need to be considered
Abstract: On June 15, 2021, in Decision 942/QD-TTg, the Government assigned the State Bank of Vietnam to
be the unit in charge of researching and piloting cryptocurrency based on blockchain technology (hereinafter
referred to as cryptocurrency), the implementation period is from 2021 to 2023. According to the general
trend, this type is expected to bring many advantages for payment activities compared to legal paper money,
but it will certainly pose many challenges to the monetary policy of each country. Through the article, the
authors focus on researching legal aspects of cryptocurrency and cryptocurrency management in the
world and Vietnam, thereby making recommendations and suggestions to develop and improve the law
on the management of cryptocurrency in Vietnam in the coming period. To ensure consistency, within the

framework of this study, the cryptocurrency based on blockchain technology is studied as a cryptocurrency,
not extended to others concepts.
Keywords: digital currency, cryptocurrency, cryptocurrency management, perfecting the law.

Phan, Dang Hai
Email:

Nguyen, Phuong Thao
Email:
Organization of all: Faculty of Law, Banking Academy of Vietnam

Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng
Số 239- Tháng 4. 2022

14

© Học viện Ngân hàng
ISSN 1859 - 011X


PHAN ĐĂNG HẢI - NGUYỄN PHƯƠNG THẢO

trên công nghệ blockchain được nghiên cứu là crytocurrency (tiền mã hóa), khơng mở rộng đến
các khái niệm khác.
Từ khóa: tiền ảo, tiền mã hóa, quản lý tiền ảo, hồn thiện pháp luật

1. Khái quát về tiền ảo và những vấn đề đặt ra
đối với quản lý tiền ảo
1.1. Khái quát về tiền ảo
Tiền ảo xuất hiện như một hiện tượng của

thời đại công nghệ số, nó mang lại nhiều
cơ hội đầu tư và cơ hội nghiên cứu phát
triển công nghệ cho người dùng, đồng thời
cũng đang tạo ra những rủi ro nhất định. Hệ
thống tiền ảo đầu tiên trên thế giới với tên
gọi DigiCash ra đời từ năm 1994 nhưng tiền
ảo chỉ thực sự được biết đến và phát triển
sau sự xuất hiện của Bitcoin và công nghệ
Blockchain vào năm 2009 (Mark Gates, 2017).
Sự xuất hiện và phát triển của các đồng tiền
ảo trong hệ thống tài chính tiền tệ thế giới là
một thực tế khách quan không thể phủ nhận
hay ngăn cản. Hiện nay, trên thế giới, có rất
nhiều loại tiền ảo đã được tạo ra và đưa vào
lưu thông. Theo thống kê của Coinmarketcap
tính đến ngày 15/12/2021, trên thế giới có
15.657 loại tiền ảo và 444 sàn giao dịch tiền
ảo. Tổng giá trị vốn hóa thị trường của tiền
ảo trên tồn thế giới đã tăng lên chóng mặt,
từ mức gần bằng 0 vào năm 2013 lên đến con
số hơn 2.142 tỷ USD. Trong các loại tiền ảo,
Bitcoin có giá trị vốn hóa cao nhất trên thị
trường (hơn 894 tỷ USD), chiếm khoảng 40%
tổng giá trị vốn hóa thị trường.
Theo cách định nghĩa của các nhà kinh tế
học, tiền “là bất cứ thứ gì được chấp nhận
chung trong việc thanh tốn cho hàng hóa
hoặc dịch vụ hoặc trong việc hồn trả các
món nợ” (Prederic S.Mishkin, 2001) và là một
loại tài sản hình thành thông qua hoạt động

in, đúc của Ngân hàng Trung ương (NHTW).
Với cách tiếp cận này, có thể hiểu “tiền ảo”

tức là tiền khơng có thật, khơng cầm nắm
hay chiếm hữu được trong thế giới khách
quan.
Hiện nay, trên thế giới, khái niệm tiền ảo
đã được các nhà tổ chức, các nhà khoa học
nghiên cứu và đề cập đến ở nhiều góc độ
khác nhau.
Theo NHTW Châu Âu ECB (2015), tiền ảo là
một loại tiền kỹ thuật số (digital money)
không phải do NHTW hoặc các tổ chức tài
chính phát hành. Tiền ảo ở giai đoạn đầu
phát triển được quan niệm là một loại tiền
“được ban hành và kiểm soát bởi các nhà
sáng lập và được chấp nhận giữa các thành
viên trong cộng đồng sử dụng”. Về sau, do
sự mở rộng của tiền ảo, ECB đã thừa nhận
tiền ảo có thể dùng để trao đổi, thanh toán,
được chấp nhận sử dụng trong cả cộng đồng
mạng và cộng đồng thật.
Theo Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính Quốc
tế FATF (2015), tiền ảo là một đại diện số có
giá trị, có thể được giao dịch kỹ thuật số và
có chức năng như: (i) Một phương tiện trao
đổi; (ii) Một đơn vị tài khoản; (iii) Một giá trị
lưu trữ, nhưng không phải đồng tiền pháp
định ở bất kỳ khu vực nào trên thế giới. Tiền
ảo khơng có bất kỳ thẩm quyền nào và thực

hiện các chức năng trên chỉ bằng cách thỏa
thuận trong cộng đồng của người sử dụng
tiền ảo.
Theo nhóm nghiên cứu của IMF (2016), tiền
ảo là đại diện số có giá trị do các nhà phát
triển tư nhân phát hành và có đơn vị tính
tốn của riêng mình. Tiền ảo có thể được
chứa đựng, lưu trữ, truy cập và giao dịch điện
tử, có thể được sử dụng cho nhiều mục đích
khác nhau, miễn là các bên giao dịch đồng ý
sử dụng chúng.

Số 239- Tháng 4. 2022- Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng

15


Tiền ảo và quản lý tiền ảo ở Việt Nam - Những khía cạnh pháp lý cần lưu tâm

Mặc dù có khá nhiều định nghĩa khác nhau
về tiền ảo, tuy nhiên, những cách hiểu trên
đều đưa ra một ý niệm chung nhất về tiền
ảo, là một tài sản kỹ thuật số được thiết kế
để hoạt động như một phương tiện trao đổi
trung gian. Tiền ảo được mã hóa để đảm bảo
an tồn cho các giao dịch, kiểm sốt việc
tạo ra các đơn vị tiền tệ mới và chứng thực
việc chuyển giao và sở hữu tài sản (Shuettel,
2017).
Như vậy, tiền ảo không được xem là tiền tệ

đúng nghĩa giống như mong muốn của nhà
sáng lập ban đầu khi tạo ra chúng. Tuy nhiên,
thực tế cho thấy sự tồn tại của tiền ảo có thể
khả năng mang lại những lợi ích nhất định,
thậm chí là đáng kể cho chủ thể sử dụng. Từ
khi ra đời, tiền ảo được kỳ vọng sẽ được sử
dụng để thực hiện các giao dịch mua bán
trên không gian mạng. Người dùng có thể
sử dụng tiền ảo trong các giao dịch để nhận
lại một lượng hàng hóa tương ứng theo nhu
cầu. Thông qua phương thức này, các giao
dịch trở nên nhanh chóng, tiết kiệm nhiều
chi phí giao dịch và đặc biệt, nhờ tính ẩn
danh cao cho nên khơng ai có nhu cầu biết
hoặc khó có thể biết được các chủ thể tham
gia giao dịch. Những ưu thế vượt trội này của
tiền ảo ngày càng thu hút sự quan tâm và
tin tưởng của người sử dụng. Bên cạnh đó, tỷ
giá quy đổi của các đồng tiền ảo thường có
xu hướng tăng cao, tỷ lệ thuận với số lượng
người dùng và mức độ phổ biến của nó.
1.2. Những thách thức, khó khăn trong quản lý
tiền ảo
Sự phát triển nhanh chóng và tốc độ phổ
biến vượt trội của tiền ảo đặt ra rất nhiều
thách thức cho các quốc gia. Một trong số đó,
phải kể đến những khó khăn trong việc quản
lý tiền ảo.
Thứ nhất, tiền ảo gây khó khăn cho việc điều
hành chính sách tiền tệ: Đặc trưng của tiền

ảo là khơng bị kiểm sốt bởi bất kỳ ai, kể cả

16

Chính phủ hay những người tạo ra nó. Vì
vậy, việc gia tăng sử dụng tiền ảo trong hệ
thống tài chính tiền tệ sẽ dẫn đến sự gia tăng
vòng quay của tiền và sự gia tăng này có thể
dẫn đến lạm pháp (Franco, 2015). Ngoài ra, sự
tồn tại của tiền ảo song song với tiền pháp
định do NHTW phát hành cũng có thể dẫn
đến tình trạng giảm sút niềm tin vào đồng
tiền pháp định. Khi các khoản thanh toán sử
dụng tiền ảo tăng lên thì nhu cầu sử dụng
tiền mặt và dự trữ tiền do NHTW phát hành
sẽ ít đi, gây ảnh hưởng tới bảng cân đối tiền
tệ của NHTW, qua đó tác động đến chính
sách tiền tệ (Kastelen, 2017).
Thứ hai, tiền ảo dễ bị lợi dụng để phục vụ
cho các hoạt động bất hợp pháp. Tiền ảo cho
phép người dùng chúng thực hiện các giao
dịch trong hệ thống mà không cần khai báo
chính xác họ tên, thơng tin cá nhân cũng
như các nội dung giao dịch. Ở thời điểm
hiện tại, sự xuất hiện của tiền ảo vẫn là một
vấn đề tương đối mới mẻ, chính vì vậy, cách
thức điều chỉnh của pháp luật trong việc
quản lý tiền ảo vẫn cịn có nhiều điểm khác
nhau ở các hệ thống pháp luật khác nhau
trên thế giới. Bên cạnh đó, khó có thể tránh

khỏi tình trạng cịn tồn tại một số bất cập,
hạn chế trong các quy định của pháp luật
dẫn tới việc nhiều chủ thể lợi dụng tiền ảo
để làm những hoạt động phi pháp như rửa
tiền, tài trợ khủng bố, đánh bạc... Có thể nói,
tội phạm tiền ảo là một vấn đề nhức nhối
của các nước trong quản trị an ninh xã hội.
Thực tế chỉ ra rằng, chính những lợi thế vượt
trội của tiền ảo, trong đó tiêu biểu là tính ẩn
danh cao, vơ hình chung đã tạo ra nhiều cơ
hội cho việc thực hiện các hành vi vi phạm
pháp luật, không chỉ trong lĩnh vực tài chínhngân hàng. Chẳng hạn, liên quan đến tiền
ảo LR (Liberty Reserve), theo điều tra của cơ
quan tư pháp Mỹ, chỉ trong khoảng 7 năm,
LR đã thực hiện 55 triệu lượt giao dịch bất
hợp pháp trên toàn thế giới, liên quan đến
khoảng 1 triệu người với số tiền nhiều tỉ USD

Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng- Số 239- Tháng 4. 2022


PHAN ĐĂNG HẢI - NGUYỄN PHƯƠNG THẢO

(Trần Hồng Phong, 2013).
Ở khía cạnh khác, một bộ phận cơng chúng
đầu tư thời gian và công sức vào kinh doanh
tiền ảo- một lĩnh vực không được pháp luật
thừa nhận, cho nên sản phẩm, thành quả họ
tạo ra khơng được tính vào GDP. Xét ở góc
độ nào đó, điều này cũng gây ảnh hưởng

đến mức độ phản ánh thực tế của các số liệu
đánh giá tốc độ tăng trưởng kinh tế quốc gia.
Hậu quả khác nữa là vấn nạn tín dụng đen
dẫn đến lãi suất thị trường bị đẩy lên, nguy
cơ nợ xấu gia tăng, hệ quả này đi ngược với
nỗ lực của NHTW về chính sách tín dụng
phục vụ sản xuất lưu thơng hàng hóa, hạ mặt
bằng lãi suất, cải thiện tình trạng nợ xấu…
(Phạm Anh Tuấn, 2018).

Từ những lợi ích và cả những khó khăn
trong quản lý tiền ảo, các quốc gia trên thế
giới có những góc nhìn rất khác nhau về tiền
ảo. Theo báo cáo của Thư viện Quốc hội Hoa
kỳ (2018) về tình trạng pháp lý của Bitcoin
tại một số quốc gia trên thế giới, có thể chia
quan điểm của các quốc gia về tính hợp pháp
của tiền ảo thành 3 nhóm chính như sau:

hợp pháp của tiền ảo là Vương quốc Anh.
Chính phủ Vương quốc Anh tuyên bố tiền
ảo khơng bị kiểm sốt và nó được xem như
ngoại tệ, không bị đánh thuế VAT khi chuyển
đổi thành đồng Euro hay ngoại tệ khác, tuy
nhiên thuế VAT vẫn sẽ được áp dụng khi có
phát sinh các giao dịch trao đổi hàng hóa
lấy Bitcoin hay bất kỳ đồng tiền mã hóa nào
khác mà giá trị xác định lúc đó là giá trị của
đồng tiền mã hóa tại thời điểm giao dịch, lợi
nhuận thu từ đầu tư tiền mã hóa sẽ bị tính

thuế thu nhập đặc biệt từ lợi nhuận sau đầu
tư- gains tax (UK Government, 2019).
El Salvador, một nước thuộc Trung Mỹ, hiện
được coi là quốc gia đầu tiên trên thế giới
chấp nhận thanh toán bằng Bitcoin song
song với tiền pháp định (kể từ tháng 6/2021).
Quyết định này của Chính phủ El Salvador
đã “khuấy đảo” thị trường tài chính, tiền tệ
khơng chỉ trong nội bộ quốc gia mà còn tạo
ảnh hưởng đến nhiều nước khác trên thế
giới. Ngay sau El Salvador, Chính phủ Cuba
cũng đã cơng bố sẽ bắt đầu cho phép người
dân sử dụng các loại tiền ảo, đồng thời, đặt
ra các quy định đối với các cơ quan cấp phép
và điều chỉnh việc sử dụng các loại tiền ảo
(vietnamplus.vn, 2021).
Như vậy, sự tồn tại và mức độ ảnh hưởng của
tiền ảo đối với các quốc gia trên thế giới hiện
nay đang ngày một hiện hữu và rõ nét.

Thứ nhất, thừa nhận tiền ảo như một
phương tiện thanh toán
Nhật Bản là quốc gia đi đầu trong việc nhìn
nhận Bitcoin và một số tiền ảo khác như một
phương tiện thanh toán điện tử bên cạnh
tiền tệ quốc gia và xây dựng các quy phạm
cụ thể để ràng buộc trách nhiệm pháp lý, quy
định quyền và nghĩa vụ của công dân khi
tham gia đầu tư tiền ảo hay sử dụng tiền ảo
trong các giao dịch tại đất nước này (Sayuri

Umeda, 2016). Đạo luật được thơng qua năm
2016 và có hiệu lực năm 2017.
Một quốc gia khác cũng thừa nhận tính

Thứ hai, thừa nhận tiền ảo là một tài sản đặc
biệt nhưng không phải phương tiện thanh
tốn
Argentina khơng nhìn nhận tiền ảo là tiền
tệ hợp pháp của quốc gia vì tiền ảo khơng
do NHTW phát hành, trong khi Hiến pháp
Argentina quy định chỉ có NHTW mới có
quyền phát hành tiền tệ hợp pháp. Tuy nhiên,
điều này khơng có nghĩa là tiền ảo khơng
được xem như tiền mà chúng vẫn được sử
dụng tại Argentina. Các quan hệ hoặc giao
dịch có liên quan đến tiền ảo sẽ được điều
chỉnh bằng các quy phạm của Bộ luật Dân

2. Các khía cạnh pháp lý của tiền ảo
2.1. Quan điểm của các quốc gia về tính hợp
pháp của tiền ảo

Số 239- Tháng 4. 2022- Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng

17


Tiền ảo và quản lý tiền ảo ở Việt Nam - Những khía cạnh pháp lý cần lưu tâm

sự của quốc gia này. Vào tháng 9/2018, Ngân

hàng Trung ương Argentina đã cân nhắc
đưa Bitcoin vào dự trữ quốc gia và đồng thời,
lắp đặt và đưa vào hoạt động nhiều máy rút
tiền tự động cho phép mua bán Bitcoin (Võ
Đức Toàn, 2021).
Tại Úc, ngày 20/4/2014, Cục Thuế của Úc
(Australia Taxation Office- ATO) đã ban hành
một văn bản hướng dẫn về dự thảo thuế liên
quan đến hàng hóa và dịch vụ (GST), trong
đó có quy định việc đánh thuế đối với Bitcoin
và các loại tiền ảo tương tự khác (virtual
currencies). Quan điểm ATO cho rằng Bitcoin
không phải tiền, cũng không phải ngoại tệ mà
việc quản lý sẽ tương tự như các giao dịch trao
đổi hàng hóa và chịu các loại thuế tương tự.
Nói cách khác, cá nhân sẽ khơng phải chịu
thuế GST nếu sử dụng Bitcoin để mua hàng
hóa, sử dụng cá nhân và không sử dụng để
kinh doanh. Khi cá nhân sử dụng Bitcoin vào
mục đích mua sắm hàng hóa tiêu dùng, nhận
thu nhập hay khoản nợ nào với mức chi phí
ước tính dưới 100.000 đơ la Úc thì sẽ được xem
là sử dụng vào mục đích cá nhân. Nếu các cá
nhân sử dụng Bitcoin để đầu tư thì phải tuân
thủ các quy định của thuế về vốn thặng dưđánh vào phần lợi nhuận thu được do đầu tư.
Doanh nghiệp phải ghi lại giá trị của các giao
dịch bằng Bitcoin và xem nó như một phần
của thu nhập doanh nghiệp và phải chịu thuế
GST khi thu nhận Bitcoin để mua bán hàng
hóa hay dịch vụ (Australian Taxation Office,

2018).
Hệ thống pháp luật Canada khơng có bất kỳ
văn bản nào nhìn nhận tiền ảo là tiền tệ hợp
pháp hay phương tiện thanh toán của quốc
gia này. Dường như theo quy định của pháp
luật về các tài sản cá nhân của Canada, tiền
ảo là dạng tài sản vơ hình và được phép kinh
doanh. Quốc gia này không cấm công dân sử
dụng chúng, đồng thời sớm bổ sung về kinh
doanh tiền ảo vào các quy định pháp luật,
để ra các cơ chế về phòng chống rửa tiền,
chống khủng bố dựa vào đạo luật về ngân

18

sách C-31 được thông qua năm 2014 (Trịnh
Tuấn Anh, Nguyễn Thị Liệu, 2020). Trong
lĩnh vực đầu tư, năm 2017, tổ chức quản lý
về chứng khoán của Canada và các vùng
lãnh thổ thuộc Canada- Canadian Securities
Administrators (CSA) đăng một thông báo
liên quan đến tiền ảo, cảnh báo về các rủi ro
liên quan đến tiền ảo, hoạt động huy động
vốn bằng tiền ảo ICO và các vấn đề liên quan.
Văn bản đã khuyến cáo rằng pháp luật về
chứng khốn có thể được áp dụng để quản
lý một số trường hợp liên quan đến ICO hay
thực hiện hoạt động huy động vốn IPO mà
sử dụng tiền ảo. Thơng báo cũng khuyến
khích các nhà đầu tư đưa tiền ảo vào danh

mục đầu tư, minh bạch hóa trong việc xác
minh danh tính giao dịch tiền ảo để tránh
các hoạt động rửa tiền hay tài trợ khủng bố
(Canadian Securities Administrators, 2019).

Thứ ba, không thừa nhận tiền ảo, cấm các
giao dịch về tiền ảo
Trung Quốc là quốc gia có quy định cấm đối
với tiền ảo. Ngày 03/12/2013, NHTW Trung
Quốc (PBOC) đã ban hành văn bản thông
báo về về việc phịng chống rủi ro về Bitcoin.
Thơng báo này khẳng định Bitcoin như một
loại “hàng hóa ảo” đặc biệt, khơng phải tiền tệ
và không được lưu thông hay sử dụng trên
thị trường như tiền tệ. Ngân hàng và các
tổ chức tín dụng tại Trung Quốc bị cấm sử
dụng Bitcoin, các tổ chức tài chính bị cấm
sử dụng giá Bitcoin cho các giao dịch hàng
hóa hay dịch vụ, cũng như khơng được mua
bán Bitcoin (Nguyễn Hồng Thụy Bích Trâm,
Trần Thị Thùy Linh, 2021). Ngày 09/02/2017,
nhiều sàn giao dịch Bitcoin phải tạm ngừng
hoặc trì hỗn các giao dịch rút tiền Bitcoin,
theo các trang báo chí thì điều này xuất phát
từ u cầu của PBOC. Theo thơng tin báo
chí Trung Quốc, một quan chức cấp cao của
PBOC đã cho biết ngân hàng có một văn bản
để nghị các công ty đào Bitcoin phải “rút lui
một cách có trật tự” khỏi doanh nghiệp và


Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng- Số 239- Tháng 4. 2022


PHAN ĐĂNG HẢI - NGUYỄN PHƯƠNG THẢO

người đào Bitcoin tại Trung Quốc cho biết
họ nhận được thơng báo của chính quyền về
việc đề nghị hạn chế tiêu thụ điện, và họ đã
phải chuyển các máy đào Bitcoin sang nước
ngoài hay các nơi có chi phí th đất và điện
rẻ hơn, như Mơng Cổ, để hoạt động.
Ngồi Trung Quốc, Bangladesh, Bolvia,
Ecuador, Kyrgyzstan và Nepan cũng là các
quốc gia ban hành lệnh cấm Bitcoin (Nguyễn
Hồng Thụy Bích Trâm, Trần Thị Thùy Linh,
2021). Nhìn chung, quan điểm của các quốc
gia có động thái quyết liệt đối với tiền ảo cho
rằng tiền ảo vốn tồn tại bên rìa hệ thống tài
chính tồn cầu và không được quản lý bởi
một cơ quan nhà nước giống như các loại
tiền pháp định do Chính phủ phát hành.
Hiện nay, trước những ưu điểm khó cưỡng
của tiền ảo, có thể thấy xu hướng chung của
hầu hết các quốc gia trên thế giới về việc
nghiên cứu và xây dựng khung pháp lý về
quản lý tiền ảo và xem xét thừa nhận tiền ảo
ở các mức độ và hình thức khác nhau. Đây
sẽ là bài học kinh nghiệm cho Việt Nam đối
với việc hoàn thiện khung pháp lý về quản
lý tiền ảo trong giai đoạn hội nhập quốc tế

hiện nay.
2.2. Những khía cạnh pháp lý của tiền ảo và
quản lý tiền ảo ở Việt Nam hiện nay
Ngày 27/2/2014, Ngân hàng Nhà nước Việt
Nam (NHNN) lần đầu tiên đưa ra Thông cáo
báo chí về Bitcoin và các loại tiền ảo tương
tự khác. Nội dung của Thông cáo khẳng định
Bitcoin và các loại tiền ảo tương tự khác
không phải là phương tiện thanh tốn hợp
pháp tại Việt Nam. Tiếp đó, trước những diễn
biến khó lường và những ảnh hưởng tiêu cực
của các hoạt động liên quan đến tiền ảo tại
Việt Nam, ngày 21/7/2017, Thủ tướng Chính
phủ đã ban hành Quyết định số 1255/QĐ-TTg
về phê duyệt Đề án hoàn thiện khung pháp
lý để quản lý, xử lý đối với các loại tài sản,
tiền điện tử, tiền ảo. Ngày 11/4/2018, Thủ

tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 10/CTTTg về tăng cường quản lý các hoạt động
liên quan tới Bitcoin và các loại tiền ảo tương
tự khác. Ngày 13/4/2018, Thống đốc NHNN
ban hành Chỉ thị số 02/CT-NHNN về các biện
pháp tăng cường kiểm soát các giao dịch,
hoạt động liên quan đến tiền ảo nhằm thực
hiện Chỉ thị số 10/CT-TTg. Có thể xem đây là
những cơ sở pháp lý đầu tiên liên quan đến
lĩnh vực tiền ảo và cũng là những yếu tố nền
tảng quan trọng phản ánh sự cần thiết, cấp
bách của việc ban hành khung pháp lý hoàn
chỉnh để quản lý tiền ảo ở Việt Nam.

Trong giai đoạn hiện nay, mặc dù chưa có
những văn bản pháp luật cụ thể điều chỉnh
về vấn đề này, tuy nhiên, các quy định liên
quan đến tiền ảo nằm rải rác tại các văn bản
pháp luật khác nhau và thể hiện một số quan
điểm pháp lý về tiền ảo và quản lý tiền ảo
như sau:

Thứ nhất, tiền ảo không phải là một loại tài
sản
Điều 105 của Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “1.
Tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền
tài sản. 2. Tài sản bao gồm bất động sản và
động sản. Bất động sản và động sản có thể
là tài sản hiện có hoặc tài sản hình thành
trong tương lai”. Để được coi là tài sản dưới
dạng vật, tiền, giấy tờ có giá hoặc quyền tài
sản để có thể được đưa vào giao lưu dân sự,
tiền ảo phải thỏa mãn những yêu cầu, điều
kiện nhất định, đặc biệt là ở khía cạnh pháp
lý.
Đầu tiên, có thể thấy tiền ảo không được coi
là một vật theo đúng bản chất bởi lẽ để trở
thành vật trong giao lưu dân sự, đối tượng
cần phải thỏa mãn những điều kiện sau:
Là bộ phận của thế giới vật chất; con người
chiếm hữu được; mang lại lợi ích cho chủ
thể; Có thể đang tồn tại hoặc sẽ hình thành
trong tương lai.
Thứ hai, theo quy định của Luật NHNN năm

2010, Bitcoin nói riêng và các loại tiền mã

Số 239- Tháng 4. 2022- Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng

19


Tiền ảo và quản lý tiền ảo ở Việt Nam - Những khía cạnh pháp lý cần lưu tâm

hóa nói chung khơng được coi là đơn vị
tiền tệ chính thức của Nhà nước Việt Nam.
Khoản 2 Điều 6 Luật NHNN năm 2010 đã
củng cố thêm luận điểm này khi cho thấy
tiền ảo không được xem là ngoại tệ (không
phải đồng tiền chính thức của bất cứ quốc
gia nào), đồng thời cũng không phải là đối
tượng của ngoại hối.
Thứ ba, tiền ảo, trong đó bao gồm Bitcoin,
khơng được liệt kê vào danh sách các giấy
tờ có giá theo quy định tại Cơng văn 141/
TANDTC-KHXX ngày 21/9/2011 của Tịa án
nhân dân tối cao, quy định các loại giấy tờ có
giá bao gồm: Trái phiếu Chính phủ, trái phiếu
cơng ty, kỳ phiếu, cổ phiếu, hối phiếu địi
nợ, hối phiếu nhận nợ, Séc, Cơng cụ chuyển
nhượng khác…
Thứ tư, tiền ảo không được coi là một quyền
tài sản bởi lẽ quyền tài sản là quyền trị giá
tính bằng tiền, gồm có quyền tài sản đối với
đối tượng có quyền sử dụng đất, quyền sở

hữu trí tuệ và các quyền tài sản khác (quyền
hưởng dụng, quyền bề mặt, quyền địa dịch…).
Với những phân tích trên, có thể thấy tiền ảo
không phải là một loại tài sản được quy định
tại Bộ luật Dân sự 2015.

Thứ hai, tiền ảo khơng phải là phương tiện
thanh tốn hợp pháp
Theo quy định tại khoản 6 Điều 4 Nghị định
số 101/2012/NĐ-CP ngày 22/11/2012 của Chính
phủ về thanh tốn khơng dùng tiền mặt (sửa
đổi, bổ sung bởi Nghị định 80/2016/NĐ-CP
ngày 01/07/2016 của Chính phủ), phương tiện
thanh tốn khơng dùng tiền mặt sử dụng
trong giao dịch thanh toán bao gồm: Séc,
lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy nhiệm
thu, thẻ ngân hàng và các phương tiện thanh
toán khác theo quy định của NHNN. Đồng
thời, tại khoản 7 Điều 4 Nghị định này cũng
quy định: Phương tiện thanh tốn khơng hợp
pháp là các phương tiện thanh tốn khơng
thuộc các trường hợp nêu trên.
Như vậy, với quy định được trích dẫn ở trên,

20

việc sử dụng tiền ảo làm phương tiện thanh
toán là bất hợp pháp tại Việt Nam vì tiền ảo
khơng phải là séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ
thu, ủy nhiệm thu, thẻ ngân hàng hay bất cứ

phương tiện thanh toán nào khác được quy
định trong Luật NHNN năm 2010 (sửa đổi, bổ
sung năm 2017). Thêm nữa, trong Thơng cáo
báo chí ngày 27/2/2014 của NHNN về Bitcoin
và các loại tiền ảo tương tự khác, NHNN
khẳng định Bitcoin và các loại tiền ảo tương
tự khác không phải là phương tiện thanh toán
hợp pháp tại Việt Nam (Nguồn: sbv.gov.vn).

Thứ ba, giá trị pháp lý của các giao dịch liên
quan đến tiền ảo
Theo quy định tại Điều 117 Bộ luật Dân sự
2015, điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân
sự là: i) Chủ thể có năng lực pháp luật dân
sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao
dịch dân sự được xác lập; ii) Chủ thể tham
gia giao dịch dân sự hoàn toàn tự nguyện; iii)
Mục đích và nội dung của giao dịch dân sự
khơng vi phạm điều cấm của luật, không trái
đạo đức xã hội; iv) Hình thức của giao dịch
dân sự là điều kiện có hiệu lực của giao dịch
dân sự trong trường hợp luật có quy định.
Nếu xem xét các điều kiện nêu trên, có thể
thấy các giao dịch liên quan đến tiền ảo
hồn tồn có thể có hiệu lực. Tuy nhiên, với
đặc điểm ẩn danh của các chủ thể xác lập
giao dịch liên quan đến tiền ảo cho thấy,
việc kiểm soát các quan hệ liên quan đến
tiền ảo nói chung, các giao dịch về tiền ảo
nói riêng khó có thể thực hiện. Nghĩa là về

mặt pháp lý, các giao dịch tiền ảo không bị
cấm theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015,
nhưng cơ quan nhà nước có thẩm quyền lại
khó có khả năng kiểm sốt việc xác lập, thực
hiện giao dịch loại này. Hơn nữa, việc chưa
ghi nhận tiền ảo là một loại tài sản cũng dẫn
đến những khó khăn cho cơ quan nhà nước
có thẩm quyền, đặc biệt là Toà án trong việc
giải quyết những tranh chấp phát sinh. Về
ngun tắc, Tồ án khơng được từ chối giải

Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng- Số 239- Tháng 4. 2022


PHAN ĐĂNG HẢI - NGUYỄN PHƯƠNG THẢO

quyết vụ, việc dân sự với lý do chưa có điều
luật áp dụng.

Thứ tư, chưa thể thu các loại thuế liên quan
đến tiền ảo
Việc xác định tiền ảo không phải là một loại
tài sản sẽ ảnh hưởng đến việc áp dụng các
quy phạm pháp luật ở những lĩnh vực pháp
luật thuế, cụ thể: Chưa thể thu thuế giá trị gia
tăng, thuế thu nhập cá nhân, thu nhập doanh
nghiệp đối với hoạt động kinh doanh tiền ảo
và thu nhập từ việc kinh doanh tiền ảo. Trên
thực tế, sự biến động không ngừng về giá
trị các đồng tiền ảo, đặc biệt là đồng Bitcoin

khiến cho nhiều tổ chức, cá nhân kinh doanh
tiền ảo có được những khoản lợi lớn. Tháng
6/2011, giá của Bitcoin chỉ khoảng 0,95 USD,
và sau đó được đến tháng 11/2021 đã có lúc
giá của đồng Bitcoin đẩy lên tới mức 69.044
USD trước khi tụt dốc (Vietnamplus, 2021). Ở
Việt Nam, nhiều người tham gia mua Bitcoin
cũng kiếm được những khoản lợi nhuận
lớn, tuy nhiên do chưa có khung pháp lý cụ
thể về tiền ảo nên không thể thu thuế đối
với các giá trị tăng thêm này (theo quy định
tại Luật Thuế giá trị gia tăng 2008). Tiền ảo
không được xác định là một loại tài sản nên
thu nhập có được từ việc kinh doanh tiền ảo
không thuộc đối tượng chịu thuế thu nhập
doanh nghiệp, thu nhập cá nhân (theo quy
định tại Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp
2008, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 và
các văn bản sửa đổi, bổ sung).
3. Một số kiến nghị nhằm xây dựng, hoàn
thiện quy định pháp luật về tiền ảo và quản lý
tiền ảo ở Việt Nam
Từ những phân tích trên đây, để bước đầu
xây dựng và hồn thiện khung pháp lý về
quản lý tiền ảo ở Việt Nam, những vấn đề
pháp lý mà cơ quan lập pháp cần đặc biệt
quan tâm là:
Thứ nhất, Bộ luật Dân sự 2015 cần ghi nhận

tiền ảo là một loại tài sản đặc biệt

Tài sản là một phạm trù rộng, trong điều
kiện trình độ lập pháp nước nhà chưa thể
khái quát được khái niệm tài sản mà khái
niệm liệt kê đóng như hiện nay vẫn áp dụng
(là dạng liệt kê cụ thể, khơng có từ gợi mở
như tài sản khác, dạng khác…) thì kiến nghị
nên xem xét đưa tiền ảo vào khái niệm tài
sản, vị trí độc lập như tiền thay vì cố gắng
ghép tiền ảo vào vật, giấy tờ có giá hay quyền
tài sản nhằm mục đích khẳng định tiền ảo
chính là một tài sản đặc biệt. Đồng thời tên
gọi mới cũng có thể được sử dụng cho các
loại tài sản có cách thức ra đời và tồn tại như
tiền ảo- hứa hẹn là dạng tài sản đặc biệt sớm
xuất hiện trong tương lai gần khi mà cơn
bão công nghệ đang dần chiếm lĩnh tất cả
các lĩnh vực của đời sống xã hội. Việc khẳng
định tiền ảo là tài sản sẽ là cơ sở pháp lý
vững chắc và nền tảng cho các quy định về
bảo hộ và xác lập quyền đối với chủ sở hữu
với tư cách là một tài sản độc lập trong giao
dịch dân sự cũng như hoạt động đầu tư, kinh
doanh.
Việc ghi nhận tiền ảo là một tài sản có thể sẽ
dẫn tới những thay đổi lớn trong hệ thống
pháp luật khi phải tiến hành rà soát các văn
bản quy phạm pháp luật liên quan cũng như
đề xuất xây dựng đạo luật chuyên biệt để
điều chỉnh về vấn đề này. Tuy nhiên, những
thay đổi đó hứa hẹn mang lại nhiều lợi ích

như: i) Tiền ảo có thể trở thành hàng hoá
trong pháp luật thương mại, pháp luật thuế,
trở thành chứng khốn… từ đó giúp cơ quan
nhà nước có thẩm quyền giải quyết được các
tranh chấp diễn ra trong các lĩnh vực trên; ii)
Nhà nước có thể thu các loại thuế liên quan
đến tiền ảo, gia tăng nguồn thu ngân sách
nhà nước; iii) Giúp Nhà nước áp dụng triệt
để các quy định trong Bộ luật hình sự nhằm
trấn áp các hoạt động phạm tội liên quan
đến tiền ảo. Việc ghi nhận tiền ảo là một loại
tài sản là một thay đổi phù hợp với tình hình
thực tế của Việt Nam hiện nay, đặc biệt, sẽ

Số 239- Tháng 4. 2022- Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng

21


Tiền ảo và quản lý tiền ảo ở Việt Nam - Những khía cạnh pháp lý cần lưu tâm

bắt kịp được xu thế phát triển chung của thế
giới.

Thứ hai, chưa nên cơng nhận tiền ảo là
phương tiện thanh tốn trong thời gian tới
Sự phát triển lớn mạnh về số lượng cũng
như giá trị của tiền mã hóa đặt ra rất nhiều
thách thức đối với hệ thống tài chính, ngân
hàng cũng như việc điều hành chính sách

tiền tệ của NHTW. Chính vì vậy, mặc dù đã
có các quốc gia trên thế giới thừa nhận tiền
ảo là tiền hoặc phương tiện thanh tốn thì
trong giai đoạn hiện nay, khi mà điều kiện về
cơ sở hạ tầng cơng nghệ, tài chính và nhận
thức của người dân cịn chưa cao thì để bảo
đảm an ninh tiền tệ, ngăn chặn những hạn
chế và rủi ro xảy ra đối với các hoạt động liên
quan đến tiền ảo, ở thời điểm này, Việt Nam
chưa nên công nhận tiền ảo là phương tiện
thanh toán.
Thứ ba, các giao dịch liên quan đến tiền ảo
cần phải được kiểm soát
Một trong những đặc điểm của tiền ảo là có
tính ẩn danh rất cao, việc kiểm sốt danh
tính của những người chủ sở hữu rất khó.
Điều này dẫn đến thực trạng các hoạt động
liên quan đến tiền ảo trong cả các giao dịch
thông thường cũng như đối với các hoạt
động phạm tội như rửa tiền, tài trợ khủng bố
và các hoạt động phi pháp khác rất khó kiểm
sốt. Chính vì vậy, các giao dịch liên quan
tiền ảo cần thiết phải được kiểm sốt. Cụ thể,
chỉ nên cơng nhận các giao dịch liên quan
đến tiền ảo đối với các ví giao dịch được đăng
ký và có danh tính; cần có quy định cấm đối
với các hoạt động liên quan đến tiền ảo ẩn
danh và xa hơn có thể áp dụng các biện pháp
hành chính hoặc hình sự đối với các chủ thể
thực hiện giao dịch tiền ảo khơng đăng ký.

Bên cạnh đó, để đảm bảo tối đa quyền lợi
của người tiêu dùng, việc nghiên cứu và thử
nghiệm các sàn giao dịch tiền ảo một khi
Nhà nước thừa nhận tính hợp pháp của các

22

giao dịch tiền ảo là điều thực sự cần thiết.
Hiểu một cách đơn giản, sàn giao dịch tiền
ảo là nền tảng mà tại đó, nhà đầu tư có thể
mua và bán tiền ảo. Mơ hình này khơng chỉ
gia tăng khả năng tiếp cận của nhà đầu tư,
củng cố mức độ an tồn cho các giao dịch
mà cịn làm tăng tính thanh khoản cho hàng
hóa và tối đa hóa lợi ích cơng cộng thơng
qua các khoản thu từ thuế, phí, lệ phí được
áp dụng.

Thứ tư, thu thuế đối với các hoạt động liên
quan đến tiền ảo
Việc nghiên cứu, xem xét để tính thuế đối
với các hoạt động liên quan đến tiền ảo là
hồn tồn có cơ sở, đặc biệt là khi Nhà nước
công nhận tiền ảo là một loại tài sản, trở
thành một đối tượng tính thuế theo quy định
của pháp luật về thuế. Tuy nhiên, cũng cần
lưu ý, việc thu thuế đối với tiền ảo cũng có
những đặc thù riêng nhất định, khơng thể áp
dụng máy móc giống như các quốc gia khác
mà cần phải xem xét kỹ lưỡng nhiều yếu tố

về kinh tế, chính trị, xã hội của Việt Nam.
Ở những quốc gia coi tiền ảo như một loại tài
sản, việc áp thuế đối với các giao dịch liên
quan đến tiền ảo được điều chỉnh theo pháp
luật thuế. Tùy thuộc vào hệ thống thuế của
từng quốc gia mà các loại thuế được áp dụng
đối với giao dịch tiền ảo phổ biến thường bao
gồm: thuế thu nhập, thuế gia trị gia tăng, thuế
tài sản. Đối với thuế thu nhập, thuế đánh vào
tiền ảo sẽ phụ thuộc vào khoản chênh lệch
giữa khoản đầu tư và khoản thu về từ tiền
ảo của một người hoặc cũng có thể được áp
dụng dựa trên tình trạng pháp lý của chủ
sở hữu (chủ sở hữu tiền ảo là cá nhân hay
doanh nghiệp), mục đích sử dụng (giao dịch
thường xuyên hay giao dịch không thường
xuyên). Đối với thuế giá trị gia tăng, phần lớn
các quốc gia hiện nay quy định theo hướng
các loại giao dịch về tiền ảo nào không phải
chịu thuế VAT (chẳng hạn giao dịch chuyển
đổi giữa tiền ảo và tiền pháp định, giao dịch

Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng- Số 239- Tháng 4. 2022


PHAN ĐĂNG HẢI - NGUYỄN PHƯƠNG THẢO

chuyển đổi giữa tiền ảo và các loại tiền kỹ
thuật số khác,…). Đối với thuế tài sản, nhiều
quốc gia theo quan điểm xem tiền ảo là tài

sản, vì vậy, loại thuế này được áp dụng trong

trường hợp quốc gia đó đánh thuế đối với tài
sản thừa kế, tặng cho, chuyển nhượng… ■

Tài liệu tham khảo
Australian Taxation Office (2018), “ATO deliver guidance ob Bitcoin”, truy cập 21/7/2018, từ />Media-centre/Media-releases/ATO-delivers-guidance-on-Bitcoin/.
Australian Taxation Office, “ATO deliver guidance ob Bitcoin”, truy cập 21/7/2018, từ />Canadian Securities Administrators (2019), “CSA Staffs notice 46-307: Cryptocurrencies Offerings”, truy cập 22/7/2019,
từ />Canadian Securities Administrators, “CSA Staffs notice 46-307: Cryptocurrencies Offerings”, truy cập 22/7/2019, từ http://
www.osc.gov.on.ca/en/SecuritiesLaw_csa_20170824_cryptocurrency-offerings.htm.
Chính phủ (2018), Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 11/4/2018 Thủ tướng Chính về tăng cường quản lý các hoạt động liên quan
tới Bitcoin và các loại tiền ảo tương tự khác.
Chính phủ (2017), Quyết định số 1255/QĐ-TTg ngày 21/7/2017 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án hoàn thiện
khung pháp lý để quản lý, xử lý đối với các loại tài sản, tiền điện tử, tiền ảo.
Franco, Pedro. (2015), “Understanding Bitcoin, Crytography, Enginerring and Economics”, Wiley Finance Series , 1,
United Kingdom.
Kastelen, Richard (2017), “What Initial Coin Offerings are, Why VC Firms Cares”, Harvard Business Review, Volume
17/3.
Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính Quốc tế - Finance Attack Task Force (2015), “Guidance for a risk-based approach Virtual
currencies”, Pp.5, truy cập 20/8/2019, từ />Mark Gates (2017), “Blockchain: Ultimate guide to understanding blockchain, bitcoin, cryptocurrencies, smart contracts,
and the future of money”.
Ngân hàng Nhà nước (2018), Chỉ thị số 02/CT-NHNN ngày 13/4/2018 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về các
biện pháp tăng cường kiểm soát các giao dịch, hoạt động liên quan đến tiền ảo nhằm thực hiện Chỉ thị số 10/CT-TTg.
Ngân hàng Trung ương Châu Âu – Euro Central Bank (2015), “Virtual currency schemes – a future analysis”, 02/2015,
Pp.14, truy cập 15/12/2021, từ />Nguyễn Hồng Thụy Bích Trâm, Trần Thị Thùy Linh (2021), “Tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương và những thách thức
trong chính sách tiền tệ”, Hội thảo khoa học Quốc gia Định hình lại hệ thống tài chính tồn cầu và chiến lược của
Việt Nam, Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, tr.108 - 116.
Nguyễn Thanh Hà (2021), “Nghiên cứu, xây dựng và thí điểm sử dụng tiền ảo dựa trên cơng nghệ Blockchain trong
Chiến lược phát triển Chính phủ điện tử giai đoạn 2021 – 2025”, Tạp chí Ngân hàng, truy cập 22/02/2022, từ http://
tapchinganhang.gov.vn/nghien-cuu-xay-dung-va-thi-diem-su-dung-tien-ao-dua-tren-cong-nghe-blockchain-trongchien-luoc-phat-.htm.

Nguyễn Văn Cừ - PGS.TS. Trần Thị Huệ (đồng chủ biên) (2017), “Bình Luận Khoa học Bộ luật Dân sự 2015 của nước Cộng
hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, Hà Nội, NXB. Công an Nhân dân.
Patrick Schuettel (2017), “The concise Fintech Compendium, Fribourg: Scholl of Management Fribourg/Switzerland”.
Patrick Schuettel (2017), “The concise Fintech Compendium”, Fribourg: Scholl of Management Fribourg/Switzerland.
Patrick Schuettel (2017), The concise Fintech Compendium, Fribourg: Scholl of Management Fribourg/Switzerland.
Phạm Anh Tuấn, Lê Ngọc Điền (2018), “Thực trạng sử dụng và quản lý tiền ảo trong hệ thống tài chính quốc tế hiện nay”,
Những vấn đề kinh tế và chính trị thế giới, Số 9 (269) 2018, tr. 18 – 31.
Phạm Thị Thúy Hằng (2016), “Giải pháp quản lý tiền ảo, tài sản ảo”, truy cập 4/6/2018, từ />Prederic S.Mishkin (2001), “Tiền tệ, ngân hàng và thị trường tài chính”, dịch từ tiếng Anh, người dịch Nguyễn Quang Cư
và Nguyễn Đức Duy, Nhà xuất bản Khoa học và kỹ thuật.
Quỹ Tiền tệ quốc tế - International Monetary Fund (2016), “Virtual Currencies and Beyond: Initial Considerations”, truy
cập 20/8/2019, từ />Sayuri Umeda (2016), “Japan: Bitcoin be regulated”, truy cập 20/8/2019, từ />japan-bitcoin-to-be-regulated/.
Thơng cáo báo chí về bitcoin và các loại tiền ảo tương tự khác, truy cập 15/12/2021, từ />portal/vi/menu/sm/tcbc/ttvhdnhtt/ttvhdnhtt_chitiet?centerWidth=80%25&dDocName=CNTHWEBAP011621175588

Số 239- Tháng 4. 2022- Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng

23


Tiền ảo và quản lý tiền ảo ở Việt Nam - Những khía cạnh pháp lý cần lưu tâm

3&leftWidth=20%25&rightWidth=0%25&showFooter=false&showHeader=false&_adf.ctrl-state=ihs95e2hf_4&_
afrLoop=18579284838713311#%40%3F_afrLoop%3D18579284838713311%26centerWidth%3D80%2525%26dD
ocName%3DCNTHWEBAP0116211755883%26leftWidth%3D20%2525%26rightWidth%3D0%2525%26showFoot
er%3Dfalse%26showHeader%3Dfalse%26_adf.ctrl-state%3Dh774l2xv2_4
Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ - Library of Congress, “Regulation of Bitcoin in Selected Jurisdiction”, truy cập 11/7/2018, từ
().
Trần Hồng Phong (2013), “Nguy cơ rửa tiền từ tiền ảo”, Báo Người lao động online, truy cập 17/01/2022, từ https://nld.
com.vn/thoi-su-trong-nuoc/nguy-co-rua-tien-tu-tien-ao-20130530113424176.htm.
Trịnh Tuấn Anh, Nguyễn Thị Liệu (2020), “Khung pháp lý về tiền kỹ thuật số tại Nhật Bản, Canada và thực tiễn ở Việt
Nam”, truy cập 20/01/2022, từ />UK Government - “Revenue and Customs Brief 9 (2014): Bitcoin and other Cryptocurrencies”, truy cập 20/7/2019, từ

/>revenue-and-customs-brief-9-2014-bitcoin-and-other-cryptocurrencies.
Vietnamplus (2021), “El Salvador là quốc gia đầu tiên chính thức hợp pháp hóa đồng Bitcoin”, truy cập 22/02/2022, từ
/>Vietnamplus (2021), “Phiên ngày 10/11: Bitcoin xác lập kỷ lục mới, vượt ngưỡng 69.000 USD”, truy cập 17/01/2022, từ
/>Võ Đức Toàn (2021), “Tiền ảo và tác động của tiền ảo đến thị trường tài chính Việt Nam”, Tạp chí Công Thương, Số 1 –
Tháng 1/2021, tr.310 – 315.
Wikipedia (2019), “Legality of Bitcoin by country or territory”, truy cập 21/8/2019, từ />Legality_of_bitcoin_by_country_or_territory.
Các website:
www.sbv.gov.vn/, truy cập 20/02/2022.
truy cập 20/02/2022.
truy cập 20/02/2022.
truy cập 20/02/2022.
truy cập 20/02/2022.
truy cập 20/02/2022.
truy cập 20/02/2022.

24

Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng- Số 239- Tháng 4. 2022