VĂN 10_BÀI 1_TRUYỆN VỀ CÁC VỊ THẦN SÁNG TẠO THẾ GIỚI
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (3.26 MB, 41 trang )
KẾT NỐI
TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG
NGỮ VĂN 10
BÀI 1
SỨC HẤP DẪN CỦA TRUYỆN KỂ
Đọc - Văn bản 1,2,3
TRUYỆN VỀ CÁC VỊ THẦN SÁNG TẠO THẾ GIỚI
KẾT NỐI
TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG
NGỮ VĂN 10
BÀI 1
SỨC HẤP DẪN CỦA TRUYỆN KỂ
MỤC TIÊU BÀI HỌC:
- HS nhận biết được đặc điểm cơ bản của truyện thần thoại nói chung và của từng nhóm truyện: thần thoại
suy nguyên, thần thoại sáng tạo.
- Nhận biết và phân tích được các yếu tố cơ bản của chùm truyện về các vị thần sáng tạo
thế giới: cốt truyện, không gian, thời gian, nhân vật.
- Hs hiểu được cách nhận thức, lí giải thế giới tự nhiên của người xưa; thấy được vẻ
đẹp “một đi không trở lại” làm nên sức hấp dẫn riêng của thể loại thần thoại.
VĂN BẢN 1, 2, 3
TRUYỆN VỀ CÁC VỊ THẦN SÁNG TẠO THẾ GIỚI
- Hãy kể tên một truyện hoặc một bộ phim có nhân vật chính là các vị thần.
KHỞI ĐỘNG
- Yếu tố nào đã làm nên sức hấp dẫn của tác phẩm đó (nội dung câu chuyện,
tính cách nhân vật, trí tưởng tượng của tác giả, …)
Thần thoại Hy Lạp
Hera (nữ(thần
thần hơn
nhân và gia đình)
Poseidon
biển)
Athena
(thần
Thần Sấm sét - Zeus trí tuệ)
Bài 1. Đọc. Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
Thần thoại Việt Nam
Thần Mưa
Nữ thần Mặt Trời và Mặt Trăng
Mười hai Bà Mụ
Thần Nông
Con rồng cháu tiên
KẾT NỐI
TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG
NGỮ VĂN 10
BÀI 1
SỨC HẤP DẪN CỦA TRUYỆN KỂ
I. Tìm hiểu chung
1. Truyện thần thoại
Thần thoại là gì? Thần thoại
có thể chia ra làm mấy
a. Khái niệm thần thoại
- Thần thoại là thể loại truyện kể xa xưa nhất, ra đời từ buổi đầu sơ khai của
lịch sử loài người, kể về các vị thần, thể hiện quan niệm về vũ trụ và khát
vọng chinh phục thế giới tự nhiên của các thị tộc, bộ lạc thời nguyên thủy.
nhóm?
I. Tìm hiểu chung
1. Truyện thần thoại
b. Phân loại
* Căn cứ theo chủ đề:
-
Thần thoại suy nguyên:
+ Kể về nguồn gốc vũ trụ và mn lồi.
+ Nhân vật chính là các vị thần sáng tạo thế giới: trời đất, mặt trời, mặt trăng, sơng biển, mưa gió, sấm, sét,...
-
Thần thoại sáng tạo:
+ Kể về cuộc chinh phục thiên nhiên và sáng tạo văn hóa.
+ Nhân vật chính là các anh hùng thần thoại, anh hùng văn hóa (Kì tích của họ phản ánh vẻ đẹp riêng của cuộc sống
lao động, tín ngưỡng và văn hóa của từng cộng đồng.
Bài 1. Đọc. Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
I. Tìm hiểu chung
1. Truyện thần thoại
b. Phân loại
- Căn cứ theo đề tài, nội dung:
+ Truyện kể về việc sinh ra trời đất, núi sông, cây cỏ, muông thú.
+ Truyện kể về việc sinh ra loài người và các tộc người.
+ Truyện kể về kì tích sáng tạo văn hóa.
Bài 1. Đọc. Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
* Đặc điểm của thần thoại:
Thần thoại có những đặc điểm và chức
- Cốt truyện đơn giản
năng gì?
- Thời gian, không gian: thời gian phiếm chỉ, ước lệ và không gian vũ trụ với nhiều cõi
- Nhân vật chính: là các vị thần hoặc những con người khổng lồ, có sức mạnh phi thường
- Thủ pháp nghệ thuật: cường điệu, phóng đại.
- Lối tư duy: hồn nhiên, chất phác, trí tưởng tượng bay bổng.
* Chức năng:
- Cắt nghĩa, lí giải các hiện tượng tự nhiên và đời sống xã hội.
- Niềm tin, những khát vọng tinh thần của con người cổ sơ.
Bài 1. Đọc. Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
PHẦN I – TRI THỨC NGỮ VĂN
* Đặc điểm của thần thoại:
- Cốt truyện đơn giản: có thể là cốt truyện đơn tuyến, tập trung vào một nhân vật hoặc một tổ hợp nhiều cốt truyện đơn (tạo thành một “hệ
thần thoại”)
- Thời gian, không gian: Câu chuyện mang thời gian phiếm chỉ, ước lệ và không gian vũ trụ với nhiều cõi khác nhau.
- Nhân vật chính: là các vị thần hoặc những con người khổng lồ, có sức mạnh phi thường và có chức năng giải thích nhiều vấn đề trong đời sống xã hội của cộng đồng.
- Thủ pháp nghệ thuật: cường điệu, phóng đại.
- Lối tư duy hồn nhiên, chất phác, trí tưởng tượng bay bổng, lãng mạn, niềm tin thần thoại. Tạo nên sức sống lâu bền cho thần thoại.
+ Chức năng của nhân vật trong thần thoại là cắt nghĩa, lí giải các hiện tượng tự nhiên và đời sống xã hội, thể hiện niềm tin của con người cổ sơ và
những khát vọng tinh thần có ý nghĩa lâu dài của nhân loại.
Bài 1. Đọc. Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
KẾT NỐI
TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG
NGỮ VĂN 10
SỨC HẤP DẪN CỦA TRUYỆN KỂ
BÀI 1
2. Đọc, tìm hiểu chung chùm văn bản 1, 2, 3
a. Đọc văn bản, giải nghĩa từ khó
1. THẦN TRỤ TRỜI
Bài 1. Đọc. Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
2. THẦN SÉT
3. THẦN GIÓ
2. Đọc, tìm hiểu chung chùm văn bản 1, 2, 3
a. Đọc văn bản, giải nghĩa từ khó
- Hỗn độn: Lộn xộn, lẫn lộn, khơng có trật tự; ở đây chỉ trạng thái tồn tại của vũ trụ thuở sơ khai, theo cách hình
dung của người xưa.
- Cầy cục: Cố sức thực hiện công việc một cách vất vả
- Núi Thạch Mơn: Cịn gọi là núi Kính Chủ, nay thuộc huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương.
- Rú: Từ cổ chỉ núi; Với tư cách một từ đơn, nay còn được dùng ở nhiều địa phương trung bộ Việt Nam.
Bài 1. Đọc. Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
2. Đọc, tìm hiểu chung chùm văn bản 1,2,3
a. Đọc văn bản, giải nghĩa từ khó
- Ngọc Hồng: Cịn gọi là Ngọc Hoàng Thượng Đế, vua trên trời. Những
danh xưng này được đặt ra và cố định hóa ở thời trung đại, trong q trình
thần Trụ Trời được tơn giáo hóa.
- Cường Bạo Đại Vương: Nhân vật trong truyện cổ dân gian Việt Nam, bản
tính ngang tàng, một mình chống lại các vị thần, mấy phen khiến Thiên Lôi
phải thảm bạị.
Bài 1. Đọc. Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
2. Đọc, tìm hiểu chung chùm văn bản 1, 2, 3
b. Tóm tắt văn bản
Thần phá cột đá; ném đá,
đất thành núi, đồi, cao
Trời đất phân làm hai. Đất
Trời đất hỗn độn, tối tăm –
phẳng như cái mâm vuông,
Thần dùng đầu đội trời
trời trùm lên như cái bát úp
lên, đắp cột đá chống trời
Bài 1. Đọc. Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
nguyên
Một số thần khác xuất hiện
tiếp tục công việc tạo ra
thế giới
b. Tóm tắt văn bản
Bị Ngọc Hồng phạt nằm
Tính tình nóng nảy, có lúc
làm người – vật chết oan
Thần chuyên thi hành
im, thỉnh thoảng bị gà mổ
đau nhói.
Thần từng bị thua
luật pháp ở trần gian
Cường Bạo Đại vương.
bằng lưỡi búa đá.
THẦN SÉT
Bài 1. Đọc. Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
b. Tóm tắt văn bản
Đứa con nghịch quạt của
Có một chiếc quạt để
làm gió bão
thần làm đổ bát gạo của
người mất mùa
Ngọc Hồng phạt con của
Thần khơng có đầu –
thần Cụt Đầu
THẦN GIÓ
Bài 1. Đọc. Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
thần đi chăn trâu và hóa
thành cây ngải gió
KẾT NỐI
TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG
NGỮ VĂN 10
SỨC HẤP DẪN CỦA TRUYỆN KỂ
BÀI 1
II. Tìm hiểu chi tiết
1. Thời gian, khơng gian, nhân vật và sự kiện chính
1. THẦN TRỤ TRỜI
Bài 1. Đọc. Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
2. THẦN SÉT
3. THẦN GIÓ
1. Thời gian, không gian, nhân vật và sự kiện chính
Nhóm 1 – Thần Trụ Trời
Thảo luận nhóm:
Nhóm 2 – Thần Sét
Nhóm 3 – Thần Gió
Nội dung
THẦN TRỤ TRỜI
tìm hiểu
THẦN SÉT
THẦN GIĨ
Thời gian
Khơng gian
Nhân vật
Sự kiện chính
Bài 1. Đọc. Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
1. Thời gian, không gian, nhân vật và sự kiện chính
Thần
Thần Sét
Trụ Trời
Sau thần trụ Trời phân khai trời đất thì có một số thần khác được phân cơng hoặc lên trời hoặc xuống đất để
Thuở ấy chưa có vũ trụ, chưa có mn vật và lồi người. Trời đất chỉ là một đám hỗn độn tối tăm và lạnh
tiếp tục công việc kiến thiết ra thế giới....Trong đám tướng lĩnh của Ngọc Hoàng, trước tiên phải kể thần Sét.
lẽo.
Nội dung
THẦN TRỤ TRỜI
tìm hiểu
THẦN SÉT
Thời gian
THẦN GIĨ
chưa có vũ trụ, chưa có mn
vật, lồi người
Bài 1. Đọc. Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
sau khi phân chia trời đất
sau khi phân chia trời đất
(không xác định)
(không xác định)
1. Thời gian, không gian, nhân vật và sự kiện chính
Thần Sét
Trụ Trời
Trong đám tướng lĩnh của Ngọc Hồng, trước tiên phải kể thần sét. Thần chuyên một việc thi hành luật pháp ở trần gian. Khi xử
Thuở
vũ trụ,làchưa
cócây
mn
vậtthần
và lồi
người.
Trờixuống
đất chỉtận
là nơi
mộttrỏ
đám
hỗn
tăm
lạnhrồilẽo.
án
kẻ ấy
nàochưa
dù làcóngười,
vật, là
cỏ thì
tự mình
nhảy
ngọn
cờđộn
vàotối
đầu
tội và
nhân
dung lưỡi búa bổ
xuống đầu.
Nội dung
THẦN TRỤ TRỜI
tìm hiểu
THẦN SÉT
Khơng gian
THẦN GIĨ
Trời đất là một đám hỗn độn
tối tăm, lạnh lẽo.
Bài 1. Đọc. Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
Trên trời và trần gian
Trên trời
1. Thời gian, không gian, nhân vật và sự kiện chính
Trụ Trời
Thần Gió
Sét
Khi thần Gió phối hợp với thần Mưa, có khi cả thần Sét nữa cùng hoạt động là những lúc đáng sợ nhất.
Lúc đó tự
nhiên
có mộtlĩnh
ơng của
thần thân
thểHồng,
to lớn khơng
biếttiên
baophải
nhiêukể
màthần
kể, chân
bước
mộtcó
bước
với hiệu
như bây
là từLơi,
tỉnh cũng
này quacó
Trong
đám
tướng
Ngọc
trước
sét.thần
Thần
Sét
danh
là giờ
Thiên
Thần Gió có một đứa con cịn nhỏ hay nghịch ngợm. Người ta kể chuyện: có một hơm …
tỉnh
nọ ở hay
là từ
này sang
đỉnh
núi kia.một việc thi hành luật pháp ở trần gian.
khi được
gọi
là đỉnh
ơngnúi
Sấm.
Thần
chun
Nội dung
THẦN TRỤ TRỜI
tìm hiểu
THẦN SÉT
Nhân vật
THẦN GIĨ
Thần Sét (tướng của
Thần Trụ trời
Bài 1. Đọc. Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
Ngọc Hồng)
Thần Gió, thần Mưa, thần Sét, Ngọc
Hồng, đứa con của thần Gió
1. Thời gian, không gian, nhân vật và sự kiện chính
Thần Trụ Trời
Thần ở trong đám mờ mịt hỗn độn đó khơng biết đã từ bao lâu, đến một hơm bỗng đứng dậy dùng đầu đội trời lên rồi đào đất, đá đắp thành một
cái cột vừa to vừa cao để chống trời. Thần cứ một mình cầy cục đắp, cột đá càng cao chót vót càng đẩy trời lên mãi. Từ đó trời đất phân ra làm hai.
Đất phẳng như cái mâm vuông, trời ở trên như cái bát úp, chỗ giáp giới giữa trời và đất gọi là chân trời.
Nội dung
THẦN TRỤ TRỜI
tìm hiểu
THẦN SÉT
Sự kiện chính
THẦN GIĨ
đội trời, đắp cột đá chống
trời
Bài 1. Đọc. Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
1. Thời gian, không gian, nhân vật và sự kiện chính
Thần Sét
Tính Thần sét rất nóng nảy … cho nên cũng có lúc làm cho người, vật chết oan. Vì thế mà thần Sét đã có lúc bị Ngọc
Hồng phạt vì đánh lầm giết hại kẻ vơ tội… Có lần thần bị bắt nằm im một nơi không cựa quậy trong một đám rừng ở thiên
đình. Con gà thần của Ngọc Hoàng được lệnh thỉnh thoảng lại mổ một cái làm cho thần đau nhói cả người nhưng khơng biết
làm thế nào được.
Nội dung
Thần
sét kể ra thì cực oai, cực dữ, nhưng khơng ai có thể tưởng tượng được rằng thần bị thua Cường Bạo Đại Vương.
THẦN TRỤ TRỜI
tìm hiểu
THẦN SÉT
THẦN GIĨ
- Bị Ngọc Hồng phạt
Sự kiện chính
đội trời, đắp cột đá chống
trời
Bài 1. Đọc. Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
- Thua Cường Bạo Đại
Vương
1. Thời gian, không gian, nhân vật và sự kiện chính
Thần Gió
Thần gió có một đứa con cịn nhỏ hay nghịch ngợm. Người ta kể chuyện: có một hơm thần đi vắng, đứa con ở nhà giở quạt của cha làm gió thổi
chơi. Lúc ấy ở hạ giới có một người vì mất mùa đói khổ, tìm khơng ra cái ăn. Hơm đó, trong nhà lại có vợ đau nặng, ông ta phải cất công đi rất xa
hơn một ngày đường mới xin được một bát gạo để về nấu cháo cho vợ. Về đến nhà, ông mang gạo xuống ao để vo. Lúc đó trời quang mây tạnh.
Đột nhiên trận gió do con thần Gió quạt lên tứ tung làm cho bát gạo của người kia đựng trong giá văng xuống ao.
Người nó khóc lóc thảm thiết, khơng biết bắt đền ai, căm tức thần gió vơ hạn, quyết tâm kiện lên thiên đình. Ngọc Hồng nghe rõ câu chuyện mới địi
thần Gió đến quở trách. Ngọc Hồng liền đày con thần Gió xuống trần, bắt đi chăn trâu cho người mất gạo kia … lại bắt con thần Gió hóa làm cây
Nội dung
ngải để báo tin gió cho thiên hạ. THẦN TRỤ TRỜI
tìm hiểu
THẦN SÉT
THẦN GIĨ
- Bị Ngọc Hồng phạt
Sự kiện chính
đội trời, đắp cột đá chống
- Thua Cường Bạo Đại
Con thần Gió nghịch, gây
hại cho dân
-> bị
Vương
trời
Sự
kiện chính: Con thần Gió nghịch quạt của cha gây hại cho dân -> bị Ngọc Hoàng phạt xuống trần đi chănphạt
trâu cho người
mất gạo, sau đó hóa thành câu ngải báo gió.
1. Thời gian, không gian, nhân vật và sự kiện chính
Nội dung
THẦN TRỤ TRỜI
tìm hiểu
THẦN SÉT
THẦN GIĨ
Thời gian
Chưa có vũ trụ, chưa có mn
vật, lồi người
Khơng gian
Sau khi phân chia trời đất
Sau khi phân chia trời đất
Trên trời và trần gian
Trên trời và trần gian
Trời đất là một đám hỗn độn tối tăm, lạnh
lẽo
Nhân vật
Thần Sét (tướng của Ngọc Hoàng)
Thần Trụ trời
Sự kiện chính
Đội trời, đắp cột đá chống trời
Bài 1. Đọc. Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
- Bị Ngọc Hoàng phạt
- Thua Cường Bạo Đại Vương
Thần Gió, thần Mưa, thần Sét, Ngọc Hồng,
đứa con của thần Gió
Con thần Gió nghịch gây hại cho
dân -> bị phạt
