Đề tài nghiên cứu: Vận dụng những chuẩn mực đạo đức trong tư tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng đạo đức, lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (529.99 KB, 20 trang )
ĐỀ TÀI 2:
Vận dụng những chuẩn mực đạo đức trong tư tưởng
Hồ Chí Minh để xây dựng đạo đức, lối sống cho sinh viên
Việt Nam hiện nay
MỤC LỤC
A. MỞ ĐẦU
Hồ Chí Minh là một trong những nhà tư tưởng, một lãnh tụ cách
mạng thế giới đã bàn nhiều về vấn đề đạo đức và giáo dục đạo
đức.Người cho rằng, đối với các dân tộc phương Đơng giàu tình cảm,
trọng đạo lí, việc tu dưỡng đạo đức của mỗi cá nhân, mỗi con người có
vai trị vơ cùng quan trọng.Riêng với thế hệ trẻ, việc tu dưỡng này cịn
quan trọng hơn, vì họ là “người chủ tương lai của nước nhà” 1; là cái cầu
nối giữa các thế hệ “người tiếp sức cách mạng cho thế hệ thanh niên
già, đồng thời là người phụ trách dìu dắt thế hệ thanh niên tương
lai”2.Việc giáo dục đạo đức và chăm lo cho việc rèn luyện đạo đức của
sinh viên đã được Hồ Chí Minh quan tâm từ rất sớm. Tư tưởng Hồ Chí
Minh về đạo đức rất sâu sắc, phong phú, cả về lý luận và thực tiễn, đã
trở thành một bộ phận vơ giá của văn hóa dân tộc và nhân loại, một sức
mạnh to lớn làm nên mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Chính vì
vậy, việc vận dụng những chuẩn mực đạo đức trong Tư tưởng Hồ Chí
Minh để xây dựng đạo đức, lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay là
rất quan trọng và cần thiết.
11. Hồ Chí Minh: Tồn tập, t.5, tr.185.
22. Hồ Chí Minh: Tồn tập, t.10, tr.488.
3
B. NỘI DUNG
Chương 1: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức
1.1 Quan điểm về vai trị và sức mạnh của đạo đức
1.1.1 Đạo đức là cái gốc của người cách mạng
Khi đánh giá vai trị của đạo đức trong đời sống, từ rất sớm, Hồ
Chí Minh đã khẳng định đạo đức là nguồn ni dưỡng và phát triển con
người, như gốc của cây, ngọn nguồn của sơng núi.”Người cách mạng
phải có đạo đức, khơng có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng khơng lãnh
đạo được nhân dân”3. Người cho rằng, làm cách mạng để cải tạo xã hội
cũ thành xã hội mới là một sự nghiệp rất vẻ vang , nhưng nó cũng là mọt
niềm vui rất nặng nề, “Sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được
xa. Người cách mạng pải có đạo đức cách mạng làm nền tảng, mới hồn
thành được đạo đức cách mạng vẻ vang”4.Người nói, cán bộ, Đảng viên
muốn cho dân tin, dân phục thì khơng phải cứ “ viết lên trán chữ “cộng
sản” mà ta được họ u mến.Quần chúng chỉ q mến những người có
tư cách đạo đức”5. “Vì muốn giải phóng cho dân tộc, giải phóng cho lồi
người là một cơng việc to tát, mà tự mình khơng có đạo đức, khơng có
căn bản, tự mình hủ hóa, xấu xa thì cịn làm nổi việc gì?”6. Trong di
chúc, Người căn dặn:”Mỗi Đảng viên và cán bộ phải thực sự thấm
nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí cơng vơ tư.
Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo,
là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân”7.
31. Hồ Chí Minh: Tồn tập, t.5, tr.252253.
42. Hồ Chí Minh: Tồn tập, t.9, tr.283.
53. Hồ Chí Minh: Tồn tập, t.5, tr.552.
64. Hồ Chí Minh: Tồn tập, t.5, tr.253.
4
Tư tưởng Hồ Chí Minh là đạo đức trong hành động, lấy hiệu quả
thực tế làm thước đo. Chính vì vậy, Hồ Chí Minh ln đặt đạo đức bên
cạnh tài năng, gắn đức với tài, lời nói đi đơi với hành động và hiệu quả
trên thực tế.Người nói: “ Phải lấy kết quả thiết thực đã góp sức bao
nhiêu cho sản xuất và lãnh đạo sản xuất mà đo ý chí cách mạng của
mình.Hãy kiên cường chống bệnh nói sng, thói phơ trương hình thức,
lối làm việc khơng nhằm mục đích nâng cao sản xuất”8.
Như vậy, trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, đức và tài, hồng
và chun, phẩm chất và năng lực thống nhất làm một.Trong đó: đức là
gốc của tài; hồng là gốc của chun; phẩm chất là gốc của năng lực.Tài
là thể hiện cụ thể của đức trong hiệu quả hành động.
1.1.2 Đạo đức là nhân tố tạo nên sức hấp dẫn của chủ nghĩa
xã hội
Theo Hồ Chí Minh, sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội chưa phải
là ở lý tưởng cao xa, ở mức sống vật chất dồi dào, ở tư tưởng được tự
do giải phóng, mà trước hết là ở những giá trị đạo đức cao đẹp, ở phẩm
chất của những người cộng sản ưu tú, bằng tấm gương sống và hành
độngcủa mình, chiến đấu cho lý tưởng đó trở thành hiện thực.
Tấm gương đạo đức trong sáng của một nhân cách vĩ đại, song
cũng rất đời thường của Hồ Chí Minh chẳng những có sức hấp dẫn lớn
lao, mạnh mẽ với nhân dân Việt Nam mà cịn cả với nhân dân thế giới.
Tấm gương đó tư lâu, là nguồn cổ vũ động viên tinh thần quan trọng đối
với nhân dân ta và nhân loại tiến bộ đồn kết đấu tranh vì hịa bình, độc
lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội.
75. Hồ Chí Minh: Tồn tập, t.12, tr.498.
86. Hồ Chí Minh: Tồn tập, t.10, tr.312
5
1.2. Quan điểm về những chuẩn mực đạo đức cách mạng
1.2.1 Trung với nước, hiếu với dân
Đây là phẩm chất quan trọng nhất, bao trùm nhất và chi phối các
phẩm chất khác.
Từ khái niệm cũ "trung với vua, hiếu với cha mẹ" trong đạo đức
truyền thống của xã hội phong kiến phương Đơng, Hồ Chí Minh đưa vào
đó một nội dung mới, phản ánh đạo đức ngày nay cao rộng hơn là
“Trung với nước hiếu với dân”. Đó là một cuộc cách mạng trong quan
niệm đạo đức.
“Trung với nước hiếu với dân, suốt đời phấn đấu hy sinh vì độc
lập tự do của Tổ quốc vì chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ nào cũng hồn
thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng”. Câu nói
đó của Người vừa là lời kêu gọi hành động, vừa là định hướng chính trị
đạo đức cho mỗi người Việt Nam khơng phải chỉ trong cuộc đấu tranh
cách mạng trước mắt, mà cịn lâu dài về sau.
1.2.2 Cần kiệm, liêm, chính, chí cơng vơ tư
Theo Hồ Chí Minh thì:
Cần tức là lao động cần cù, siêng năng; lao động có kế hoạch,
sáng tạo, có năng suất cao; lao động với tinh thần tự lực cánh sinh, khơng
lười biếng, khơng ỷ lại, khơng dựa dẫm. Phải thấy rõ "lao động là nghĩa
vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của chúng ta".
Kiệm tức là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thì giờ, tiết kiệm
tiền của của dân, của nước, của bản thân mình; phải tiết kiệm từ cái to
đến cái nhỏ, nhiều cái nhỏ cộng lại thành cái to; "khơng xa xỉ, khơng
hoang phí, khơng bừa bãi"9, khơng phơ trương hình thức, khơng liên hoan,
chè chén lu bù.
Liêm tức là "ln ln tơn trọng giữ gìn của cơng và của dân";
"khơng xâm phạm một đồng xu, hạt thóc của Nhà nước, của nhân dân".
Phải "trong sạch, khơng tham lam"10."Khơng tham địa vị.Khơng tham tiền
91,2. Hồ Chí Minh: Tồn tập, t.5, tr.636, 640.
10
6
tài. Khơng tham sung sướng. Khơng ham người tâng bốc mình.Vì vậy mà
quang minh chính đại, khơng bao giờ hủ hố".
Chính, "nghĩa là khơng tà, thẳng thắn, đứng đắn". Đối với mình:
khơng tự cao, tự đại, ln chịu khó học tập cầu tiến bộ, ln tự kiểm
điểm để phát triển điều hay, sửa đổi điều dở của bản thân mình.
Đối với người: khơng nịnh hót người trên, khơng xem khinh người
dưới, ln giữ thái độ chân thành, khiêm tốn, đồn kết thật thà, khơng
dối trá, lừa lọc.
Đối với việc: việc cơng lên trên, lên trước việc tư, việc nhà.
Chí cơng vơ tư, là sự cơng bằng, cơng tâm, khơng thiên tư, thiên vị;
làm việc gì cũng khơng nghĩ đến mình trước, chỉ biết Đảng, vì dân
tộc.Người nói: "Đem lịng chí cơng vơ tư mà đối với người, với việc".
“Khi làm bất cứ việc gì cũng đừng nghĩ đến mình trước, khi hưởng thụ
thì mình nên đi sau”; phải "lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ".
1.2.3 Thương u con người, sống có tình có nghĩa
Kế thừa truyền thống nhân nghĩa của dân tộc, kết hợp truyền
thống nhân nghĩa với chủ nghĩa nhân đạo cộng sản, tiếp thu tinh thần
nhân văn của nhân loại qua nhiều thế kỷ, qua hoạt động thực tiễn, Hồ
Chí Minh đã xác định tình u thương con người là phẩm chất đạo đức
cao đẹp nhất.Tình u thương con người trong tư tưởng Hồ Chí Minh có
phạm vị rất rộng lớn, đó là tình thương bao la dành cho những người
cùng khổ, những người lao động bị áp bức, bóc lột khơng chỉ ở Việt
Nam mà cịn trên khắp thế giới.
u thương con người là nghiêm khắc với mình, độ lượng với
người khác; phải có tình nhân ái với cả những ai có sai lầm, đã nhận rõ
và cố gắng sửa chữa, đánh thức những gì tốt đẹp trong mỗi con
người.Người nói “cần làm cho phần tốt trong con người nảy nở như hoa
mùa xn và phần xấu mất dần đi”. Bác căn dặn, Đảng phải có tình
đồng chí thương u lẫn nhau, trên ngun tắc tự phê bình và phê bình
chân thành, thẳng thắn, khơng “dĩ hồ vi q”, khơng hạ thấp con người,
càng khơng phải vùi dập con người.
7
1.2.4 Có tinh thần quốc tế trong sáng
Chủ nghĩa quốc tế là một trong những phẩm chất quan trọng nhất
của đạo đức cộng sản chủ nghĩa. Nó được bắt nguồn từ bản chất của
giai cấp cơng nhân.Nội dung của chủ nghĩa quốc tế trong tư tưởng Hồ
Chí Minh rất rộng lớn và sâu sắc.Người khẳng định: “Bốn phương vơ
sản đều là anh em”; giúp bạn là tự giúp mình; thắng lợi của mình cũng là
thắng lợi của nhân dân thế giới. Người đã góp phần to lớn, tạo ra một
kiểu quan hệ quốc tế mới: đối thoại thay cho đối đầu, kiến tạo một nền
văn hố hồ bình cho nhân loại.
1.3 Quan điểm về ngun tắc xây dựng đạo đức mới
1.3.1 Nói đi đơi với làm, phải nêu gương về đạo đức
Hơ Chi Minh coi đây la ngun tăc quan trong bâc nhât trong xây
̀ ́
̀
́
̣
̣
́
dựng mơt nên đao đ
̣
̀ ̣ ức mơi. Đơi v
́
́ ới can bơ đang viên Hơ Chi Minh nêu:
́ ̣ ̉
̀ ́
“…Trươc măt qn chung khơng phai ta c
́
̣
̀
́
̉
ứ viêt lên tran hai ch
́
́
ư cơng san
̃ ̣
̉
ma đ
̀ ược ho yêu mên. Quân chung chi yêu quy nh
̣
́
̀
́
̉
́ ưng ng
̃
ươi co t
̀ ́ ư cach,
́
đao đ
̣ ức muôn h
́ ương dân nhân dân minh phai lam m
́
̃
̀
̉ ̀ ực thươc cho ng
́
ươì
11
ta băt tr
́ ươc”
́ .
Luân điêm ây đa khăng đinh rât ro vân đê nêu g
̣
̉
́ ̃ ̉
̣
́ ̃ ́ ̀
ương co tâm quan
́ ̀
trong đăc biêt trong đ
̣
̣
̣
ời sông đao đ
́
̣ ức, nhât la đôi v
́ ̀ ́ ới trach nhiêm cua can
́
̣
̉
́
bô, đang viên. Noi đi đôi v
̣
̉
́
ơi lam đôi lâp hoan toan v
́ ̀
́ ̣
̀
̀ ơi thoi đao đ
́
́ ̣ ức giả
cua giai câp boc lôt, noi môt đăng lam môt neo, thâm chi noi ma không
̉
́
́ ̣
́
̣
̀
̀
̣
̉
̣
́ ́
̀
lam. Ngay sau thăng l
̀
́ ợi cua Cach Mang Thang Tam, Hô Chi Minh đa chi
̉
́
̣
́
́
̀ ́
̃ ̉
ra nhưng biêu hiên cua thoi đao đ
̃
̉
̣
̉
́ ̣ ức gia ̉ ở môt sô can bô, “
̣
́ ́
̣ vac măt lam
́
̣ ̀
quan cach mang”
́
̣
, noi ma không lam. Sau nay, Ng
́
̀
̀
̀
ươi đa nhiêu lân ban
̀ ̃
̀ ̀ ̀
đên viêc tây sach căn bênh quan liêu, coi th
́
̣ ̉
̣
̣
ương quân chung cua môt sô
̀
̀
́
̉
̣
́
can bô, đang viên “miêng thi noi
́
̣
̉
̣
̀ ́ “dân” chu, nh
̉
ưng lam viêc thi ho theo
̀
̣
̀ ̣
lôí“quan” chu. Miêng thi noi
̉
̣
̀ ́ “phung s
̣
ự qn chung”
̀
́ , nhưng ho lam trai
̣ ̀
́
ngược vơi l
́ ợi ich cua qn chung, trai ng
́
̉
̀
́
́ ược vơi ph
́ ương châm va chinh
̀ ́
111. Hồ Chí Minh: Tồn tập, t.5, tr.552.
8
sach cua Đang va Chinh phu”
́
̉
̉
̀ ́
̉ 12, lam tôn hai uy tin cua Đang va Chinh phu
̀
̉
̣
́ ̉
̉
̀ ́
̉
trươc nhân dân.
́
Nêu gương vê đao đ
̀ ̣ ức la môt
̀ ̣ net đep cua truyên thông văn hoa
́ ̣
̉
̀
́
́
phương Đông. Noi đi đôi v
́
ơi lam phai găn liên v
́ ̀
̉ ́ ̀ ới noi gương vê đao đ
̀ ̣ ức.
Hô Chi Minh đa co lân chi ro:
̀ ́
̃ ́ ̀
̉ ̃ “Noi chung thi cac dân tôc ph
́
̀ ́
̣
ương Đông
đêu giau tinh cam, va đôi v
̀
̀ ̀
̉
̀ ́ ới ho môt tâm g
̣
̣ ́ ương sông con co gia tri h
́
̀ ́ ́ ̣ ơn
13
mơt trăm bai văn tun truy
̣
̀
ền” .
1.3.2 Xây dựng đi đơi với chống
Theo Hồ Chí Minh trong đời sống hàng ngày cái tốt, cái xấu, đạo
đức, phi đạo đức ln ln đan xen lẫn nhau. Chính vì vậy vừa phải xây
dựng đạo đức mới, vừa phải chống cái phi đạo đức.Muốn xây phải
chống, chống nhằm mục đích cho xây. Cũng vì vậy Hồ Chí Minh căn
dặn tồn Đảng: "Phải cương quyết qet sạch chủ nghĩa cá nhân nâng
cao đạo đức cách mạng bồi dưỡng tư tưởng tập thể, tinh thần đồn kết,
tính tổ chức và kỷ luật"14. Khi xây dựng, bồi dưỡng phẩm chất đạo đức
mới phải gắn liền chống lại cái xấu, cái sai, cái vơ đạo đức thường diễn
ra hàng ngày.
Để xây và chống có kết quả để tạo thành phong trào quần chúng
rộng rãi. Muốn xây dựng đạo đức mới, chung quy lại phải chống cho
được chủ nghĩa cá nhân. Trong tác phẩm: Nâng cao đạo đức cách mạng
qet sạch chủ nghĩa cá nhân được cơng bố vào ngày 3/2/1969, nhân kỷ
niệm lần thứ 39 ngày thành lập Đảng cộng sản Việt Nam đã mang ý
nghĩa xây đi đơi với chống. Muốn nêu cao đạo đức cách mạng phải qt
sạch chủ nghĩa cá nhân.
121. Hồ Chí Minh: Tồn tập, t.6, tr.292.
132. Hồ Chí Minh: Tồn tập, t.1, tr.263.
143.Hồ Chí Minh: Tồn tập, t.12, tr.439.
9
1.3.3 Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời.
Môt nên đao đ
̣
̀ ̣ ức mơi chi co thê đ
́ ̉ ́ ̉ ược xây dựng trên cơ sở sự tự
giac tu d
́
ương đao đ
̃
̣ ức cua môi ng
̉
̃ ười. Hô Chi Minh chi ra răng, phai lam
̀ ́
̉
̀
̉ ̀
thê nao đo đê môi ng
́ ̀ ́ ̉
̃ ười tự nhân thây sâu săc viêc trau dôi đao đ
̣
́
́
̣
̀ ̣ ức cach
́
mang la môt viêc “sung s
̣
̀ ̣
̣
ương ve vang nhât trên đ
́
̉
́
ời”. Ngươi nhăc lai luân
̀
́ ̣
̣
điêm cua không t
̉
̉
̉
ử “chinh tâm, tu thân…” Va chi ro “Chinh tâm, tu thân
́
̀ ̉ ̃
́
tưc la cai tao. Cai tao cung phai tr
́ ̀ ̉ ̣
̉ ̣
̃
̉ ương ky gian khô, vi đo la môt cuôc
̀
̀
̉ ̀ ́ ̀ ̣
̣
cach mang trong ban thân môi ng
́
̣
̉
̃ ươi. Bôi d
̀
̀ ưỡng tư tưởng mơi đê đanh
́ ̉ ́
thăng t
́ ư tưởng cu, đoan tuyêt con ng
̃
̣
̣
ươi cu đê tr
̀ ̃ ̉ ở thanh con ng
̀
ươi m
̀ ơí
không phai la môt công viêc dê dang… Du kho khăn gian khô nh
̉ ̀ ̣
̣
̃ ̀
̀ ́
̉ ưng muôn
́
15
cai tao thi nhât đinh thanh công”
̉ ̣
̀ ́ ̣
̀
.
Đao đ
̣ ức cach mang la đao đ
́
̣
̀ ̣ ức dân thân, đao đ
̣ ức trong hanh đông
̀
̣
vi đôc lâp t
̀ ̣ ̣ ự do cua dân tôc, hanh phuc cua nhân dân. Chi co trong hanh
̉
̣
̣
́ ̉
̉ ́
̀
đông, đao đ
̣
̣ ức cach mang m
́
̣
ơi bôc lô ro gia tri cua minh. Do vây, đao đ
́ ̣ ̣ ̃ ́ ̣ ̉
̀
̣
̣ ức
cach mang đoi hoi môi ng
́
̣
̀ ̉
̃ ười phai t
̉ ự giac ren luyên thông qua hoat đông
́ ̀
̣
̣
̣
thực tiên, trong công viêc, trong cac môi quan hê cua minh, phai nhin
̃
̣
́
́
̣ ̉
̀
̉
̀
thăng vao minh, không t
̉
̀ ̀
ự lưa dôi, huyên hoăc; phai thây ro cai hay, cai tôt,
̀ ́
̃
̣
̉
́ ̃ ́
́ ́
cai thiên cua minh đê phat huy va thây ro cai d
́
̣
̉
̀
̉
́
̀ ́ ̃ ́ ở, cai xâu, cai ac cua minh
́ ́
́ ́ ̉
̀
đê khăc phuc; phai kiên tri ren luyên, tu d
̉
́
̣
̉
̀ ̀
̣
ưỡng suôt đ
́ ời như công viêc r
̣ ửa
măt hang ngay. Hô Chi Minh đ
̣ ̀
̀
̀ ́
ưa ra môt l
̣ ời khuyên rât dê hiêu: “Đao đ
́ ̃ ̉
̣ ức
cach mang khơng phai trên tr
́
̣
̉
ơi xa xng. No do đâu tranh, ren lun bên
̀
́
́
́
̀
̣
̀
bi hang ngay ma phat triên va cung cơ. Cung nh
̉ ̀
̀
̀
́
̉
̀ ̉
́ ̃
ư ngoc cang mai cang
̣
̀
̀ ̀
16
sang, vang cang lun cang trong”
́
̀
̀
̣
̀
.
151. Hồ Chí Minh: Tồn tập, t.7, tr.148.
162. Hồ Chí Minh: Tồn tập, t.9, tr.293.
10
Chương 2 : Vận dụng những chuẩn mực đạo đức trong tư
tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng đạo đức, lối sống cho sinh viên
Việt Nam hiện nay.
2.1 Thực trạng, ngun nhân đạo đức, lối sống sinh viên Việt
Nam hiện nay
Thực trạng
Đạo đức, lối sống
Khơng thể phủ nhận những gì thanh niên học sinh sinh viên đã và
đang làm được, nhưng bên cạnh những cái được là sự xuống dốc của
đạo đức và trong lối sống, cách sinh hoạt của giới trẻ hiện nay. Đánh
nhau, tham gia vào các tệ nạn xã hội, thậm chí lập các băng đảng xã hội
nằm ngồi tầm kiểm sốt của pháp luật; tình trạng sống bng thả,
khơng coi trong thuần phong mỹ tục, sự gia tăng tỉ lệ sống thử trước hơn
nhân của sinh viên, tỉ lệ nạo phá thai và nhiễm các bệnh truyền nhiễm;
nhẹ hơn là khơng có văn minh cơng cộng, khơng biết tơn trọng mọi
người và sự “ thần tượng” mộng mị khơng đáng q của giới trẻ.
Thái độ học tập
Một thực tế đáng báo động là hiện nay ngày càng đơng sinh viên
Việt Nam chưa có thái độ nhận thức đúng đắn với việc học tập.
Báo cáo của giáo sư tiến sĩ Phạm Cơng khanh, trường đại học sư
phạm hà nội cho thấy 55% sinh viên khơng có hứng thú với chuyện học
trên giảng đường, vơ lễ với giáo viên, coi giảng đường đại học là chỗ “
ăn chơi” của tuổi trẻ.
Ngun nhân:
Do sự phát triển của nền kinh tế:
Kinh tế nước ta trong thời kì q độ lên chủ nghĩa xã hội, với đa
dạng hóa các thành phần kinh tế, các loại hình kinh doanh. Một bộ phận
gia đình khá giả chiều chuộng con cái về mặt vật chất mà bỏ rơi tinh
thần và trách nhiệm hay những bậc phụ huynh mải làm ăn kinh tế mà lơ
là con cái trước những cám dỗ và tác động xấu của thời kì bùng nổ thơng
11
tin. Ở những vùng nông thôn hẻo lánh hay vùng sâu vùng xa với điều
kiện kinh tế chưa phát cao như ở thành thị song vấn đề đạo đức của
thanh thiếu niên vẫn bị ảnh hưởng do sự truyền bá, lan truyền những
thói hư tật xấu kết hợp với văn hóa yếu kém.Những tiêu cực mà hằng
ngày phải chứng kiến tạo thành nếp, gương xấu thì tạo ra nét sống, nét
văn hóa khơng đẹp. Chính sự vơ tâm của cha mẹ tạo ra thói sống khơng
cảm xúc ở thanh niên, thậm chí sự quan tâm thái q lại thúc đẩy sự li
thốt gia đình hay sự ỷ lại của sinh viên. Sự phát triển kinh tế kéo theo
những hệ quả khơng thể tránh khỏi, nhưng tác động của nó đến giới trẻ
là rất lớn.
Do sự khơng nghiêm của pháp luật
Người làm luật cịn vi phạm luật, vậy học sinh sinh viên cũng coi
thường luật. Dù cho luật pháp được thắt chặt hơn, hình phạt gắt gao
hơn, nhưng vẫn có cách lách luật và có người khơng sợ luật, nhầ dột từ
phía trên vậy sao mà khơng ướt hết, mối mọt từ trụ cột trỏ đi, sao mà
khơng đổ nhà.
Lỗ hổng trong cơng tác giáo dục và quản lí giáo dục
Trong tất cả các cấp bậc giáo dục đều có mơn giáo dục đạo đức
cho học sinh sinh viên, Nhưng đó là những kiến thức giáo điều, khơng sát
với thực tiễn, nặng về lí thuyết và khá nhàm chán, khơng thu hút được
sự quan tâm của giới trẻ như các chuyện của sao, phim truyền hình, các
loại hoạt động vui chơi giải trí khác.
Sự lơi kéo hay lây nhiễm thói quen xấu, đặc biệt là đối với
sinh viên, những người trẻ vừa bước ra khỏi sự quản lí của cha mẹ, gia
đinh, những cái đầu cịn non kinh nghiệm và thiếu chín chắn.
2.2 Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Được ví như mùa xn của xã hội, nhiệm vụ của thanh thiếu niên
khơng chỉ là học tập, rèn luyện, mà cịn phải biết cống hiến và hy sinh.
Trong bài nói chuyện tại buổi lễ khai mạc trường Đại học nhân dân Việt
Nam, Hồ Chí Minh đã ân cần chỉ bảo: " Nhiệm vụ của thanh niên khơng
phải là hỏi nước nhà đã cho mình những gì. Mà phải tự hỏi mình đã làm
gì cho nước nhà! Mình phải làm thế nào cho ích lợi nước nhà nhiều
12
hơn? Mình đã vì lợi ích nước nhà mà hy sinh phấn đấu chừng nào?".Lời
nói của Người tuy giản dị mà thật sâu sắc biết bao. Ngày nay, cịn nhiều
bạn trẻ đang mải mê theo đuổi những giá trị vật chất thấp kém, tầm
thường mà qn đi trách nhiệm, nghĩa vụ lớn lao của mình đối với Tổ
quốc, với non sơng đất nước.
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Thanh niên cần phải có tinh thần và
gan dạ sáng tạo, cần phải có chí khí hăng hái và tinh thần tiến lên, vượt
mọi khó khăn, gian khổ để tiến mãi khơng ngừng". Dù trong bất cứ hồn
cảnh nào, người thanh niên cũng phải sống xứng đáng với truyền thống
vẻ vang của dân tộc. Trong bối cảnh hội nhập và mở cửa hiện nay, đất
nước đang đứng trước những thời cơ và những thử thách lớn lao, hơn
bao giờ hết, vai trị và trách nhiệm của thanh niên, của tuổi trẻ lại càng
vinh dự và nặng nề. Tương lai của đất nước, của dân tộc đang nằm
trong tay thế hệ trẻ. Chúng ta có thể sánh vai với các cường quốc năm
châu được hay khơng? Chúng ta có thể đi tắt, đón đầu thời đại được hay
khơng?Chúng ta có thể vượt ra khỏi đói nghèo, tụt hậu để trở thành một
quốc gia giàu có, vững mạnh, phát triển về mọi mặt được hay khơng?
Tất cả đang trơng chờ vào ý chí, nghị lực và bản lĩnh của tuổi trẻ, tất cả
đang được quyết định bởi những việc làm, những hành động cụ thể của
tuổi trẻ hơm nay. Chúng ta khơng thể qn lời căn dặn thiết tha của
Người: "Thanh niên ta có vinh dự to thì cũng có trách nhiệm lớn. Để làm
trịn trách nhiệm, thanh niên ta phải nâng cao tinh thần làm chủ tập thể,
trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân”. Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt niềm tin lớn vào
thế hệ trẻ, quan tâm đặc biệt đến sự phát triển tồn diện của họ, trong
đó có sự phát triển về thể chất. Người đã nêu một tấm gương sáng về
rèn luyện thể dục, thể thao, đồng thời kêu gọi mọi người, nhất là thanh
niên, phải thường xun rèn luyện sức khoẻ, coi đó là trách nhiệm và
bổn phận của thanh niên. Họ cần có những hoạt động vui chơi lành
mạnh: "Thanh niên phải chun tâm học hành và cơng tác, nhưng cũng
cần có vui chơi. Vui chơi lành mạnh là một bộ phận trong sự sinh hoạt
của thanh niên”. Rõ ràng, trong bối cảnh ngày nay, lời nhắc nhở đó của
Bác có ý nghĩa rất quan trọng. Có lẽ, một phần do thiếu những sân chơi
lành mạnh, bổ ích mà khơng ít bạn trẻ đã và đang lao vào những trị chơi
dại dột, vơ cùng nguy hiểm, như đua xe trái phép, cá độ bóng đá, cờ bạc,
nghiện ngập, hút xách. Hoặc có khơng ít nam nữ thanh niên mải mê truy
13
tìm những cảm giác xa lạ trên sàn nhảy, vũ trường với đủ các loại thuốc
kích thích.Vui chơi, giải trí là điều khơng thể thiếu được đối với lứa tuổi
thanh niên, song các hoạt động đó phải mang tính giáo dục, tính văn hố
và lành mạnh.Vui chơi để có thêm niềm tin và ý chí trong học tập, rèn
luyện. Hổ Chí Minh đã từng nhắc nhở: "Trong vui chơi cũng có giáo
dục. Cần có những thú vui chơi văn hố, thể dục có tính chất tập thể và
quần chúng".
Để giáo dục thế hệ trẻ, Hồ Chí Minh rất chú trọng tới vai trị của
nhà trường, của ngành giáo dục đào tạo.Có thể nói, trường học là mơi
trường thuận lợi nhất để giáo dục thanh niên trên mọi phương diện. Nhà
trường là nơi tuổi trẻ tiếp thu những tri thức, những kinh nghiệm để
chuẩn bị bước vào đời, trau dồi đạo đức ý chí, luyện rèn những phẩm
chất cần thiết cho một tương lai tươi sáng. Trong Đời sống mới, Hồ Chí
Minh đã nhấn mạnh vai trị của nhà trường trong chế độ mới: "Cốt nhất
là phải dạy học trị biết u nước, thương nịi, phải dạy cho họ ý chí tự
lập tự cường, quyết khơng chịu thua kém ai, quyết khơng chịu làm nơ lệ"
Hiện nay, do hồn cảnh kinh tế của đất nước cịn nhiều khó
khăn, do cơ chế, chính sách chưa thực sự hồn thiện, đồng bộ nên trong
bản thân các trường học, các cơ quan, bộ phận của ngành giáo dục đào
tạo vẫn cịn tồn tại những hạn chế, thiếu sót. Những căn bệnh phổ biến,
như "bệnh thành tích", hiện tượng tiêu cực, bất cơng, gian lận trong thi
cử, ngồi "nhầm" chỗ, "nhầm" lớp… vẫn chưa được khắc phục một cách
triệt để. Trong điều kiện hiện nay, chúng ta càng phải qn triệt tư
tưởng có tính chỉ đạo của Hồ Chí Minh: dù khó khăn đến đâu cũng phải
quyết tâm dạy thật tốt, học thật tốt.
Bên cạnh trường học, tổ chức Đồn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí
Minh cũng có vai trị quan trọng đối với việc giáo dục, bồi dưỡng thanh
niên. Đồn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là một tổ chức cách mạng
do chính Hồ Chủ tịch và Đảng Cộng sản Việt Nam sáng lập, rèn luyện,
là đội ngũ của những người thanh niên Việt Nam ưu tú. Trong suốt q
trình cách mạng Việt Nam, Đồn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đã
cónhững đóng góp to lớn vào sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Để phát
huy vai trị của tuổi trẻ, Hồ Chí Minh căn dặn: "Trung ương Đồn cần
phải tăng cường hơn nữa việc giáo dục tinh thần u nước, giác ngộ giai
14
cấp và đạo đức cách mạng cho đồn viên và thanh niên". Trong bối cảnh
ngày nay, lời nhắc nhủ đó của Người lại càng có ý nghĩa hơn bao giờ
hết.
Con người Việt Nam vĩ đại nhất, tiêu biểu nhất cho tinh thần và
ý chí đó chính là Chủ tịch Hồ Chí Minh. Là nhà ái quốc vĩ đại, cuộc đời
cao cả của Người chính là tấm gương sáng ngời cho thế hệ trẻ hơm nay
noi theo và học tập. Việc giáo dục tuổi trẻ thơng qua những tấm gương
cách mạng là một vấn đề hết sức quan trọng. Hồ Chí Minh là người rất
thấu hiểu điều này và Người đã từng nhắc nhở: "Có số thanh niên tưởng
xây dựng chủ nghĩa xã hội ngày nay là trên trời rơi xuống, khơng biết sự
gian nan, cực khổ cũ. Các đồng chí già phải kể lại cho họ nghe.Đó là
một cách giáo dục thanh niên". Đối với những tấm gương anh hùng cách
mạng, với những chiến cơng của các anh hùng dũng sĩ đã lập nên trong
cơng cuộc cứu nước và giữ nước, Người căn dặn: "Chúng ta phải ghi
chép và thường nhắc lại những sự tích ấy… để giáo dục thanh niên ta
rèn luyện một ý chí kiên quyết quật cường, một tâm lý quả cảm xung
phong, tin tưởng vào tương lai tươi sáng của Tổ quốc".
Người thanh niên có giáo dục phải là người "uống nước nhớ
nguồn, ăn quả nhớ kẻ trồng cây". Đạo lý này được lưu giữ từ nghìn đời
nay và đã trở thành một lẽ sống q quý báu của dân tộc ta. Với những anh
hùng liệt sĩ đã cống hiến máu xương mình cho Tổ quốc, chúng ta phải
đời đời ghi nhớ cơng ơn của họ. Trong “Di chúc" để lại cho đồng bào
cả nước, Hồ Chí Minh căn dặn: "Đối với các liệt sĩ mỗi địa phương
(thành phố, làng xã) cần xây dựng vườn hoa và bia kỷ niệm ghi sự hy
sinh anh dũng của các liệt sĩ, để đời đời giáo dục tinh thần u nước cho
nhân dân ta".
Những tư tưởng q báu của Chủ tịch Hồ Chí Minh về giáo
dục thanh niên sẽ mãi mãi tỏa sáng trong suốt hành trình lịch sử của dân
tộc Việt Nam. Trong bối cảnh thời đại và quốc tế ngày nay, những tư
tưởng đó lại càng có giá trị hơn bao giờ hết.Thấm nhuần và qn triệt
một cách sâu sắc những lời dạy đó sẽ giúp thanh niên có thêm niềm tin
và sức mạnh. Đó cũng là biểu hiện sinh động của phong trào tồn dân,
trong đó có thanh niên "sống, chiến đấu, lao động và học tập theo gương
Bác Hồ vĩ đại".
15
2.3 Liên hệ với sinh viên Thương mại
Tư tưởng và đạo đức Hồ Chí Minh là sự kết tinh những truyền
thống tốt đẹp của dân tộc ta và tinh hoa văn hóa của nhân loại, là tài sản
vơ giá và là tấm gương sáng để người Việt Nam học tập và noi theo.
Vậy sinh viên Đại học Thương Mại vận dụng những chuẩn mực trong
tư tưởng Hồ Chí Minh như thế nào? Nhận thức của họ về vấn đề này ra
sao? Một cuộc điều tra thăm dị với 100 sinh viên đã được thực hiện để
tìm hiểu với các nội dung sau:
ĐIỀU TRA VẤN ĐỀ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC VỚI SINH
VIÊN THƯƠNG MẠI
Câu 1: Đạo đức có vai trị như thế nào với bạn?
A. Rất quan trọng
B. Quan trọng
C. Khơng có vai trị gì
Câu 2: Mức độ hiểu biết của bạn về tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức?
A. Hiểu biết đầy đủ tồn diện
B. Biết sơ sơ
C. Khơng nắm rõ
Câu 3: Theo bạn tu dưỡng đạo đức theo các phẩm chất Hồ Chí Minh là đúng hay sai?
A. Đúng
B. Sai
Câu 4: Bạn đã hưởng ứng như thế nào với cuộc vận động “ học tập và làm theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh”?
A. Hưởng ứng nhiệt tình
B. Có hưởng ứng
C. Khơng quan tâm
16
Câu 5: Ý kiến của bạn về các cuộc vận động, các cuộc thi tìm hiểu hay các hoạt động
liên quan tới vấn đề tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức ở Đại học Thương Mại?
A. Hiệu quả cao
B. Có hiệu quả
C. Hiệu quả thấp
Kết quả của cuộc điều tra cho thấy 100/100 sinh viên đều cho
rằng đạo đức có vai trị rất quan trọng đối với họ, tuy nhiên lại chỉ có
57/100 sinh viên hiểu biết sơ sơ và 43/100 sinh viên khơng nắm rõ hay
kém hiểu biết về tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức. 83/100 sinh viên
trả lời rằng họ đã hưởng ứng rất nhiệt tình với cuộc vận đơng: “ học
tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, 15/100 sinh viên có
hưởng ứng và 2/100 sinh viên khơng quan tâm. 95/100 sinh viên nhận xét
rằng: ở trường Đại học Thương Mại, các cuộc vận động, các cuộc thi
tìm hiểu và các hoạt động có lien quan đến tư tưởng Hồ Chí Minh về
đạo đức đều đạt hiệu quả cao và 5/100 sinh viên cịn lại cho rằng có
hiệu quả. Một điều nữa là 100/100 sinh viên đều đồng ý rằng tu dưỡng
đạo đức theo các phẩm chất đạo đức của Hồ Chí Minh là đúng đắn.
Như vậy, bởi vì đã có những nhận thức đúng đắn về vấn đề này
cho nên trong những năm gần đây sinh viên Thương Mại đã tổ chức và
tham gia vào rât nhiều các hoạt động bổ ích, cụ thể và tích cực. Đó là các
hoạt động như: Tổ chức các phong trào các diễn đàn “ Thanh niên làm
theo lời bác” có nội dung mang tính giáo dục sâu sắc, hưởng ứng và thực
hiện nhiệt tình cuộc vận động “học tập và làm theo tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh”, đẩy mạnh các phong trào tình nguyện, hiến máu cứu
người “ ngày chủ nhật đỏ năm 2010”, diễu hành cổ đơng: “ tồn dân
khơng vứt rác, đổ rác ra đường, phố và nơi cơng cộng”, tình nguyện: vì
một cổng trường an tồn giao thơng. Tóm lại, sinh viên Thương Mại có
tấm lịng nhân đạo sâu đậm, u thương con người, ln sẵn sàng giúp
đỡ người khác, biết quan tâm chia sẻ giữa những người bạn với nhau,
tham gia vào các câu lạc bộ tình nguyện như C25 Việt Nam, câu lạc bộ
máu, một số hội đồng hương nhằm giúp đỡ và hỗ trợ và làm những hành
động giúp ích rất nhiều cho cộng đồng. Tuy nhiên, vấn đề nào cũng có
hai mặt của nó, bên cạnh những người tốt cịn có những người chưa tốt
17
mặc dù chỉ chiếm một số lượng rất nhỏ.Một số sinh viên chưa thực sự
cố gắng tu dưỡng đạo đức hồn thiện bản thân, xuất hiện lối sống thực
dụng, chạy theo đồng tiền mà qn đi đạo lí phải trái, đề cao lợi ích cá
nhân lên trên hết, khơng biết chia sẻ quan tâm người khác,…điều đó thật
là đáng buồn.
Kết luận, sinh viên Thương Mại đã và đang vận dụng rất hiệu
quả tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức qua các hành động thiết thực,
hữu ích và giúp ích cho cộng đồng. Góp phần xây dựng một cộng đồng
lành mạnh văn minh, góp cơng vào cơng cuộc xây dựng và phát triển đất
nước.
18
C.KẾT LUẬN
Tóm lại, những chuẩn mực đạo đức trong Tư tưởng Hồ Chí
Minh là tấm gương sáng, là bài học lớn để sinh viên Việt Nam nói
riêng và cả dân tộc nói chung học tập và làm theo. Chúng ta cần gìn
giữ và phát huy những giá trị đạo đức cao đẹp, chăm lo rèn luyện
đạo đức, bồi dưỡng trí tuệ, xứng đáng là những chủ nhân tương lai
của đất nước.
19
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Hồ Chí Minh: Tồn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002.
2. Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb. Giáo dục, Hà Nội, 2011.
3. />duccachmangvasuvandungvaoviecxaydungdaoducloisongcuasinh5385/
4. />sunghiepxaydungdaoducloisongmoitronghocsinhsinhvienvietnam5258/
5. />daoduccachmangcuaconnguoiVietNammoivandungvaoviecxaydungdao
ducloisongc227857
20
