UBND TӌNH PHÚ THӐ
75ѬӠ1*ĈҤI HӐ&+Ơ1*9ѬѪ1*

NGUYӈN HӲ8ĈҤI

THIӂT Kӂ TÌNH HUӔNG DҤY HӐC HÀM SӔ
9¬ĈӖ THӎ (GIҦI TÍCH 12 THPT) NHҴM HӚ TRӦ
HӐC SINH KIӂN TҤO TRI THӬC

LUҰ19Ă17+Ҥ&6Ƭ.+2$+ӐC GIÁO DӨC
Chuyên ngành: Lí luұQYjSKѭѫQJSKiSGҥy hӑc bӝ mơn Tốn
Mã sӕ: 8140111

PHÚ THӐ, 2018


UBND TӌNH PHÚ THӐ
75ѬӠ1*ĈҤI HӐ&+Ơ1*9ѬѪ1*

NGUYӈN HӲ8ĈҤI

THIӂT Kӂ TÌNH HUӔNG DҤY HӐC HÀM SӔ
9¬ĈӖ THӎ (GIҦI TÍCH 12 THPT) NHҴM HӚ TRӦ
HӐC SINH KIӂN TҤO TRI THӬC

LUҰ19Ă17+Ҥ&6Ƭ.+2$+ӐC GIÁO DӨC
Chuyên ngành: Lí luұQYjSKѭѫQJSKiSGҥy hӑc bӝ mơn Tốn
Mã sӕ: 8140111
1JѭӡLKѭӟng dүn khoa hӑc: TS.NguyӉn TiӃn Trung

PHÚ THӐ, 2018

i

LӠ,&$0Ĉ2$1
7{L[LQFDPÿRDQÿk\OjF{QJWUuQKQJKLrQFӭu cӫa riêng tôi; các sӕ
liӋu và kӃt quҧ nghiên cӭu nêu trong luұQYăQOjWUXQJWKӵFÿѭӧFFiFÿӗng
tác giҧ cho phép sӱ dөQJYjFKѭDWӯQJÿѭӧc công bӕ trong bҩt kǤ mӝt cơng
trình nào khác.
Phú Th͕, WKiQJQăP
Tác giҧ luұQYăQ

NguyӉn HӳXĈҥi


ii

LӠI CҦ0Ѫ1
LuұQYăQWKҥc sӻ ÿѭӧFKRjQWKjQKGѭӟi sӵ Kѭӟng dүn và chӍ bҧo tұn
tình cӫa TS. NguyӉn TiӃn Trung. Em xin bày tӓ lòng biӃWѫQFKkQWKjQKQKҩt
ÿӃn thҫy. Thҫ\ ÿm WұQ WuQK Kѭӟng dүn, hӃW OzQJ JL~S ÿӥ em trong suӕt quá
trình hӑc tұp, nghiên cӭXÿӇ hoàn thành luұQYăQ
Em xin trân trӑng cҧPѫQFiFWKҫ\F{JLiRWURQJNKRD7RiQ7UѭӡQJĈҥi
hӑF+QJ9ѭѫQJFiFWKҫ\F{ÿmWUӵc tiӃp tham gia giҧng dҥy và chӍ ÿҥo lӟp
cao hӑc Lí lu̵QYjSK˱˯QJSKiSJL̫ng d̩y mơn Tốn, khóa 1 ÿmWҥo mӑi
ÿLӅu kiӋn thuұn lӧi cho tác giҧ trong quá trình hӑc tұp, thӵc hiӋn và hoàn
thành luұQYăQ
Tác giҧ FNJQJ [LQ WUkQ WUӑng cҧP ѫQ %DQ JLiP KLӋu, Tә Toán-Tin và
FiF ÿӗng nghiӋp ӣ FiF WUѭӡng THPT Long Châu Sa, THPT Phong Châu,
THPT Tam Nông, THPT Chân Mӝng, tӍnh Phú Thӑ ÿm JL~S ÿӥ, tҥR ÿLӅu

kiӋn thuұn lӧi trong quá trình hӑc tұp, nghiên cӭu và khҧo sát thӵc nghiӋm.
'ÿmUҩt cӕ gҳng, xong luұQYăQFNJQJNK{QJWUiQKNKӓi khӓi nhӳng
hҥn chӃ và thiӃu sót. Tác giҧ mong nhұQÿѭӧc sӵ góp ý cӫa thҫy cơ và các
ÿӗng nghiӋp dҥy tốn trong nghành .

Phú Th͕WKiQJQăP
Tác giҧ luұQYăQ

NguyӉn HӳXĈҥi


iii

MӨC LӨC
Phҫn I. MӢ ĈҪU .............................................................................................. 1
1.1. Tính cҩp thiӃt cӫDÿӅ tài nghiên cӭu .......................................................... 1
1.2.Mөc tiêu nghiên cӭu.................................................................................... 4
ĈӕLWѭӧng nghiên cӭu................................................................................. 4
1.4. Phҥm vi nghiên cӭu .................................................................................... 4
1.5. Giҧ thuyӃt khoa hӑc ................................................................................... 4
Phҫn II: NӜ,'81*3+ѬѪ1*3+È31*+,Ç1&ӬU ................................. 5
2.1. Nӝi dung nghiên cӭu .................................................................................. 5
3KѭѫQJSKiSQJKLrQFӭu............................................................................ 5
2.3 Dӵ kiӃQÿyQJJySFӫa luұQYăQ................................................................... 5
2.4. Cҩu trúc cӫa luұQYăQ ................................................................................. 6
&+ѬѪ1* &Ѫ6Ӣ LÝ LUҰN VÀ THӴC TIӈN ......................................... 7
1.1. MӜT SӔ &Ă1 &Ӭ LÍ THUYӂT CHO VIӊC TӘ CHӬC CÁC HOҤT
ĈӜNG HӐC ...................................................................................................... 7
4XDQÿLӇm hoҥt ÿӝng .............................................................................. 7
1.1.2. Hӧp tác và hӑc tұp hӧp tác (Theo Hồng Lê Minh) ............................... 8

1.1.3. Lí thuyӃt kiӃn tҥo nhұn thӭc.................................................................... 9
1.1.4. Lí thuyӃt tình huӕng .............................................................................. 14
1.2. KӂT QUҦ KHҦO SÁT THӴC TRҤNG DҤY HӐC HÀM SӔ 9¬ĈӖ
THӎ LӞP 12 Ӣ &È&75ѬӠNG TRUNG HӐC PHӘ THÔNG TRONG CÁC
HUYӊN LÂM THAO, 7$0 1Ð1* Ĉ2$1 +Ô1* 7+8ӜC TӌNH PHÚ
THӐ ................................................................................................................ 17
ĈӕLWѭӧng và thӡi gian khҧo sát ............................................................ 17
1.2.2. Hình thӭc khҧo sát ................................................................................ 17
1.2.3. Nӝi dung và kӃt quҧ khҧo sát ................................................................ 17
1.4. KӂT LUҰ1&+ѬѪ1*......................................................................... 22


iv

&+ѬѪ1*7+,ӂT Kӂ VÀ SӰ DӨNG TÌNH HUӔNG DҤY HӐC HÀM
SӔ 9¬ĈӖ THӎ NHҴM HӚ TRӦ HӐCSINH KIӂN TҤO TRI THӬC ....... 23
2.1. Ĉӎ1+ +ѬӞNG THIӂT Kӂ TÌNH HUӔNG DҤY HӐC MƠN TỐN
7+(2+ѬӞNG PHÁT TRIӆN KHҦ 1Ă1*.,ӂN TҤO KIӂN THӬC ........ 23
2.2.

QUY TRÌNH THIӂT Kӂ 9¬ /Ѭ8 é 7521* 6Ӱ DӨNG TÌNH

HUӔNG DҤY HӐC MƠN TỐN NHҴM GIÚP HӐC SINH KIӂN TҤO
TRI THӬC ...................................................................................................... 24
2.3. MӜT SӔ TÌNH HUӔNG DҤY HӐ& ,1 +ẻ1+ &+1* +ơ0
S 9ơ TH NHM H TR PHT TRIӆN KHҦ 1Ă1*.,ӂN TҤO
KIӂN THӬC CHO HӐC SINH LӞP 12THPT .............................................. 25
2.3.1. Tình huӕng dҥy hӑFĈӏnh lý vӅ WtQKÿӗng biӃn nghӏch biӃn cӫa hàm sӕ
(Giҧi tích 12, tr. 6) ........................................................................................... 25
2.3.2. Tình huӕng dҥy hӑFĈӏnh lý vӅ mӕi liên hӋ giӳa dҩu cӫDÿҥo hàm và

cӵc trӏ cӫa hàm sӕ (Giai tích 12 . tr 14) .......................................................... 37
2.2.3. Tình huӕng dҥy hӑc kiӃn tҥo quy tҳF[iFÿӏnh giá trӏ lӟn nhҩt và giá trӏ
nhӓ nhҩt cӫa hàm sӕ trên mӝWÿRҥn................................................................. 48
2.4. KӂT LUҰ1&+ѬѪ1*......................................................................... 62
&+ѬѪ1* 3. THӴC NGHIӊ06Ѭ3+ҤM .................................................. 62
3.1. MӨ&ĈË&+7+ӴC NGHIӊ06Ѭ3+ҤM .............................................. 63
3.2. TӘ CHӬC THӴC NGHIӊ06Ѭ3+ҤM ................................................ 63
3.2.1. Tә chӭc thӱ nghiӋm .............................................................................. 63
3.2.2. Nӝi dung thӱ nghiӋm ............................................................................ 64
ĈÈ1+*,È KӂT QUҦ THӴC NGHIӊ06Ѭ3+ҤM ............................. 70
ĈiQKJLiÿӏnh tính .................................................................................. 70
3.3.ĈiQKJLiÿӏQKOѭӧng ............................................................................... 71
3.4. KӂT LUҰ1&+ѬѪ1*......................................................................... 71
TÀI LIӊU THAM KHҦO ............................................................................... 73


v

DANH MӨC VIӂT TҲT

Chӳ viӃt tҳt

Chӳ viӃWÿҫ\ÿӫ
*'Ĉ7

Giáo dөFYjÿjRWҥo

GTLN

Giá trӏ lӟn nhҩt


GTNN

Giá trӏ nhӓ nhҩt

GV

Giáo viên

HPT

HӋ SKѭѫQJWUuQK

HS

Hӑc sinh

HSG

Hӑc sinh giӓi

KLHS

KӃt luұn cӫa hӑc sinh

PT

3KѭѫQJWUuQK

THPT


Trung hӑc phә thông

THPTQG

Trung hӑc phә thông quӕc gia


1

Phҫn I. MӢ ĈҪU

1.1. Tính cҩp thiӃt cӫDÿӅ tài nghiên cӭu
1.1.1 %ѭӟc vào thӡi kǤ ÿҭy mҥnh Cơng nghiӋp hố - HiӋQÿҥLKRiÿҩt
QѭӟFĈҧQJYj1KjQѭӟc ta luôn thӵc hiӋn theo lӡi dҥy cӫa Chӫ tӏch Hӗ Chí
0LQKFRLFRQQJѭӡi là vӕn quý nhҩt cho sӵ phát triӇQÿҩWQѭӟc, cҫQÿѭӧc coi
trӑQJQX{LGѭӥng và phát triӇn không ngӯng.
Giáo dөc YjĈjRWҥo là chìa khố mӣ ÿѭӡng cho sӵ phát triӇn kinh tӃ,
әQÿӏQKÿҩWQѭӟc và là mӝt yӃu tӕ ÿҧm bҧo nâng cao chҩWOѭӧng cuӝc sӕng.
ĈӇ ÿiSӭng nhӳQJÿzLKӓi cӫa xã hӝi, ngành Giáo dөFÿDQJtriӇQNKDLÿәi mӟi
FăQEҧn và toàn diӋn, Kѭӟng tӟi mӝt nӅn Giáo dөc tiӃn bӝ, hiӋQÿҥi ngang tҫm
vӟL FiF Qѭӟc trong khu vӵc và trên thӃ giӟL ĈӇ Fy ÿѭӧc nӅn giáo dөF ÿy
ngành Giáo dөFÿmYjÿDQJWULӇn khai hàng loҥt các biӋQSKiSPDQJWtQKÿӗng
bӝ QKѭÿәi mӟLFKѭѫQJWUuQKÿәi mӟi cơng tác kiӇPWUDÿiQKJLiYұn dөng
các mơ hình giáo dөc, dҥy hӑFQѭӟc ngồi vào q trình dҥy hӑc ӣ ViӋt Nam.
1yLFKXQJNK{QJFySKѭѫQJSKiSGҥy hӑc nào phù hӧp vӟi mӑLQJѭӡi
hӑc, vì dҥy và hӑc là nhӳng tiӃn trình rҩt phӭc tҥp và chӏu ҧQK Kѭӣng bӣi
nhiӅu nguyên nhân khác nhau. TuǤ vào nӝi dung, mөc tiêu bài hӑF Yj ÿӕi
WѭӧQJ QJѭӡi hӑc mà giáo viên lӵa chӑQ SKѭѫQJ SKiS Gҥy hӑc tӕL ѭX QKҩt.
Công viӋc dҥy hӑFWKѭӡQJÿѭӧc mô tҧ bҵQJKDLSKѭѫQJSKiSKRһc là lҩy giáo

viên làm trung tâm hoһc là lҩ\ QJѭӡi hӑF OjP WUXQJ WkP 3KѭѫQJ SKiS Oҩy
JLiRYLrQOjPWUXQJWkPOLrQTXDQÿӃn cách truyӅQÿҥt thông tin trӵc tiӃp tӯ
JLiR YLrQ ÿӃn hӑF VLQK QKѭ Gҥy hӑc suy diӉn, dҥy hӑc có tính chҩt mơ tҧ,
«7UiLOҥL SKѭѫQJSKiS Oҩ\ QJѭӡi hӑF OjP WUXQJWkP OLrQTXDQ ÿӃn hӑc tұp
khám phá, hӑc tұp quy nҥp, hӑc tұp nêu vҩQÿӅ«QKҩn mҥnh nhiӅXÿӃn vai
trị cӫDQJѭӡi hӑFKѫQWURQJWLӃn trình hӑc tұS1ăP81(6&2ÿmxác
ÿӏnh 4 trө cӝt cӫa giáo dөc trong thӃ kӹ XXI là: hӑFÿӇ biӃt - hӑFÿӇ làm - hӑc


2

ÿӇ cùng chung sӕng - hӑFÿӇ khҷQJÿӏnh mình. Tinh thҫn chung là giáo dөc
phҧi góp phҫn vào sӵ nghiӋp phát triӇn toàn diӋn cӫa mӛi cá nhân. Trong khi
ÿy JLiR Gөc hiӋn nay mӟi chӫ yӃu tұp chung vào viӋc trang bӏ tri thӭc,
FKѭDTXDQWkPÿӃn phát triӇn toàn diӋn cho hӑc sinh.
1.1.2. 7URQJFKѭѫQJWUuQKJLiRGөc phә thông ± cKѭѫQJWUuQKWәng thӇ
2017, mөFWLrXÿәi mӟLFKѭѫQJWUuQKYjViFKJLiRNKRDFҫQWKHRKѭӟng phát
triӇQQăQJOӵF7KHRÿyFiFQăQJOӵc cҫQÿѭӧc phát triӇn cho hӑFVLQKOjQăQJ
lӵc hӑc tұSQăQJOӵc giҧi quyӃt vҩQÿӅQăQJOӵFWѭGX\QăQJOӵc giao tiӃp,
QăQJ lӵc hӧSWiFQăQJOӵc sӱ dөng ngôn ngӳ YjWtQKWRiQ1KѭYұy, cҫn phҧi
dҥy hӑFQKѭWKӃ QjRÿӇ phát triӇQFiFQăQJOӵFÿyFKRKӑc sinh?
1.1.3. Trong nhӳQJQăPJҫQÿk\Pӝt sӕ SKѭѫQJSKiSGҥy hӑc WKѭӡng
ÿѭӧc coi là tích cӵFÿmÿѭӧc triӇn khai trong dҥy hӑc QKѭDҥy hӑc phát hiӋn
và giҧi quyӃt vҩQÿӅ; dҥy hӑc hӧp tác, Dҥy hӑc phân hố; dҥy hӑc trҧi nghiӋm
«&iFSKѭѫQJSKiSGҥy hӑFQj\ÿmgóp phҫn nhiӅu trong viӋc nâng cao chҩt
Oѭӧng dҥy hӑF WURQJ QKj WUѭӡng. Tuy nhiên, vҩQ ÿӅ nâng cao hiӋu quҧ dҥy
hӑc, phát huy tính chӫ ÿӝng cӫa hӑc sinh vүQFKѭDÿѭӧc giҧi quyӃt, triӇn khai
mӝWFiFKFăQEҧn. Vì thӃ, viӋc nghiên cӭu và vұn dөng các lý thuyӃt dҥy hӑc
có khҧ QăQJWiFÿӝng vào hoҥWÿӝng cӫa hӑFVLQKWKHRKѭӟng tích cӵc hóa q
trình nhұn thӭFOjÿLӅu thӵc sӵ cҫn thiӃt.

&K~QJWDFNJQJÿmQyLQKLӅu tӟi nhӳng vҩQÿӅ QKѭ³SKiWKX\WtQKWtFK
cӵF´ ³SKѭѫQJ SKiS Gҥy hӑc tích cӵF´ ³WtFK Fӵc hố hoҥW ÿӝQJ KyD´ KD\
³KRҥWÿӝQJKRiQJѭӡi hӑF´«7X\Yұy, mӭFÿӝ thӵc hiӋn bҵQJKjQKÿӝng cө
thӇ ӣ tӯQJWUѭӡng, ӣ tӯng lӟp hӑc, tӯng tiӃt hӑc vүn còn nhiӅu hҥn chӃ: ³Tri
thӭc vүQWKѭӡQJÿѭӧc truyӅn thө Gѭӟi dҥng có sҹQtWÿѭӧc truyӅn thө Gѭӟi
dҥng tìm tịi, phát hiӋQ FKѭD FK~ WUӑng dҥy hӑc phát triӇQ Wѭ GX\ Gҥy hӑc
cách giҧi quyӃt vҩQ ÿӅ, dҥy cách hӑc cho hӑc sinh´. Bӣi vұy, vүn cҫn có


3

nhӳng nghiên cӭu tiӃp tөc và cө thӇ WKHRKѭӟng giáo viên thiӃt kӃ và tә chӭc
dҥy hӑc thông qua viӋc tә chӭc các hoҥWÿӝng cho hӑc sinh.
1.1.4. Các nӅn giáo dөc tiên tiӃn trên thӃ giӟLÿһc biӋt tҥL3KiSÿmYj
ÿDQJYұn dөng lí thuyӃt tình huӕng trong dҥy hӑFYjÿҥWÿѭӧc hiӋu quҧ nhҩt
ÿӏnh trong viӋc nghiên cӭu, nâng cao chҩWOѭӧng dҥy hӑc (dүn theo [10, tr. 9]).
Cịn tҥi ViӋt Nam, tuy nghiên cӭu lí thuyӃt tình huӕQJ ÿm ÿѭӧc bҳW ÿҫu tӯ
nhӳQJQăPEӣi các bài báo giӟi thiӋu cӫa mӝt sӕ tác giҧ QKѭ1JX\Ӊn Bá
Kim, TrҫQ7K~F7UuQKQKѭQJYLӋc vұn dөng vào trong dҥy hӑc còn khá mӟi
mҿ. Vұn dөng lí thuyӃt tình huӕng trong giҧng dҥy các mơn hӑc nói chung,
ÿӕi vӟi mơn Tốn nói riêng ӣ bұc trung hӑc phә thơng cịn hiӃm hoi.
1.1.5. Trong mơn Toán, các chӫ ÿLӇm kiӃn thӭc hàm sӕ Yjÿӗ thӏ chiӃm
mӝt tӍ trӑng lӟn ӣ bұc trung hӑc phә thông. VӅ nhұn thӭc luұQÿҥi sӕ & giҧi
WtFKFK~QJWDFyKDLÿһFWUѭQJFѫEҧn: thӭ nhҩt, lơgíc chһt chӁ, ngҳn gӑn ; thӭ
KDLÿҥi sӕ & giҧi tích thuҫn tuý có mӕi liên hӋ chһt chӁ vӟi các tính tốn thӵc
tӃ ÿyOjFRQÿѭӡng tӯ O{JtFÿӃn thӵc tiӉn). Tӯ KDLÿһFWUѭQJFѫEҧn trên, có
thӇ nhұn thҩy rҵng viӋc dҥy hӑFÿҥi sӕ & giҧi tích phҧi bao hàm ba yӃu tӕ có
liên quan chһt chӁ là lơgic, chuyӇn hóa bài tốn, vұn dөng vào thӵc tiӉn.
Trong quá trình dҥy hӑFÿҥi sӕ & giҧLWtFKJLiRYLrQWKѭӡng và có thӇ
tә chӭc cho hӑc sinh khai thác, giҧi quyӃt các mâu thuүn: giӳDFiFÿӕLWѭӧng

ÿҥi sӕ & giҧi tích trӯXWѭӧng vӟi viӋc mô tҧ trӵc quan; mâu thuүn giӳa yêu
cҫu logic trong chӭng minh vӟi viӋc dӵa vào trӵc quan khi chӭng minh; và cҧ
nhӳQJNKyNKăQFKѭӟng ngҥi trong viӋc nҳm cú pháp và ngӳ QJKƭDFiFNKiL
niӋP'RÿyNKLGҥy hӑFÿҥi sӕ & giҧi tích, vӟi các nӝi dung kiӃn thӭc có
tính trӯXWѭӧng khá cao, giáo viên có thӇ tә chӭc dҥy hӑFWKHRKѭӟng tích cӵc
hố hoҥWÿӝng hӑc cӫa hӑc sinh và làm cho bài hӑc các nӝLGXQJÿҥi sӕ & giҧi
tích trӣ nên hҩp dүQKѫQ


4

Qua quá trình nghiên cӭu lӏch sӱ vҩQ ÿӅ, chúng tôi thҩy rҵng các
nghiên cӭu vӅ giáo dөc hӑF P{Q 7RiQ ÿm TXDQ WkP NKi QKLӅu tӟi viӋc vұn
dөQJ TXDQ ÿLӇm hoҥW ÿӝQJ TXDQ ÿLӇm hӧS WiF ê Wѭӣng cӫa lí thuyӃt tình
huӕng, lí thuyӃt kiӃn tҥo, ... vào dҥy hӑc mơn Tốn ӣ WUѭӡng THPT và lí
thuyӃt kiӃn tҥo. Tuy nhiên, chúng tơi ít thҩ\ÿѭӧc nhӳng ví dө vӅ viӋc thiӃt kӃ
tình huӕng dҥy hӑF ÿһc biӋt là tình huӕng dҥy hӑc hàm sӕ Yj ÿӗ thӏ theo
Kѭӟng góp phҫn phát triӇn khҧ QăQJNLӃn tҥo kiӃn thӭc cho hӑc sinh THPT.
Tӯ nhӳng lý do trên, chúng tôi chӑQÿӅ WjL³Thi͇t k͇ tình hu͙ng d̩y
h͕c hàm s͙ Yjÿ͛ th͓ (Gi̫i tích 12 THPT) nh̹m h͟ trͫ h͕c sinh ki͇n t̩o
tri thͱF´.
1.2.Mөc tiêu nghiên cӭu
ThiӃt kӃ tình huӕng dҥy hӑc mӝt sӕ nӝi dung hàm sӕ Yjÿӗ thӏ (Giҧi
tích 12 THPT) nhҵm hӛ trӧ hӑc sinh kiӃn tҥo tri thӭc.
ĈӕLWѭӧng nghiên cӭu
Quá trình dҥy hӑc hàm sӕ Yjÿӗ thӏ ӣ WUѭӡng THPT , q trình hӑc tốn
và kiӃn tҥo kiӃn thӭc tốn hӑc cӫa hӑc sinh ӣ WUѭӡng THPT.
1.4. Phҥm vi nghiên cӭu
NӝL GXQJ FKѭѫQJ WUuQK thuӝc &KѭѫQJ,±Giҧi Tích 12 và nhӳng tình huӕng
phә biӃQWKѭӡng gһp trong dҥy hӑc bӝ P{Q7RiQQyLFKXQJFKѭѫQJKjPVӕ

Yjÿӗ thӏ lӟp 12 nói riêng ӣ WUѭӡng THPT. Khҧo sát và thӵc nghiӋm tҥi mӝt sӕ
WUѭӡng THPT WUrQ ÿӏa bàn các huyӋn Lâm Thao,Tam Nông,ĈRDQ +QJ
cӫatӍnh Phú Thӑ.
1.5. Giҧ thuyӃt khoa hӑc
NӃu dӵDWUrQFѫVӣ lí luұn chӫ yӃu là lí thuyӃt kiӃn tҥo nhұn thӭccӫa
J.Piaget thì có thӇ thiӃt kӃ ÿѭӧc các tình huӕng dҥy hӑc mӝt sӕ nӝi dung hàm
sӕ Yjÿӗ thӏ (Giҧi tích 12 THPT) nhҵm hӛ trӧ hӑc sinh kiӃn tҥo tri thӭc .


5

Phҫn II: NӜ,'81*3+ѬѪ1*3+È31*+,Ç1&ӬU
2.1. Nӝi dung nghiên cӭu
2.1.1 7UuQK Ej\ WyP Oѭӧc ÿѭӧF Fѫ sӣ lý luұn cho viӋc thiӃt kӃ tình
huӕng dҥy hӑc hàm sӕ Yjÿӗ thӏ nҵm trong FKѭѫQJWUuQKJLҧi tích 12 ӣ WUѭӡng
THPT.
2.1.2. ĈLӅu tra, khҧo sát thӵc trҥng dҥy và hӑc mơn Tốn phҫn hàm sӕ
Yjÿӗ thӏ lӟp 12 ӣ WUѭӡng THPT và thӵc nghiӋPVѭSKҥm.
2.1.3.ThiӃt kӃ tình huӕng dҥy hӑc hàm sӕ Yj ÿӗ thӏ lӟp 12 ӣ WUѭӡng
THPT nhҵmhӛ trӧ HS kiӃn tҥo tri thӭc.
2.1.4. Thӵc nghiӋPÿӇ ÿiQKJLiYjÿLӅu chӍnh các tình huӕng dҥy hӑc
nhҵm thiӃt kӃ phù hӧp, khҷQJÿӏnh tính khҧ thi cӫDÿӅ tài nghiên cӭu.
3KѭѫQJSKiSQJKLrQFӭu
ĈӅ tài chӫ yӃu sӱ dөQJSKѭѫQJSKiSQJKLrQFӭu sau:
2.2.1. 3KѭѫQJ SKiS QJKLrQFӭu lý luұn: Tìm hiӇu, nghiên cӭu các tài
liӋu vӅ các vҩQÿӅ FyOLrQTXDQÿӃQÿӅ tài luұQYăQQKѭ/tWKX\Ӄt kiӃn tҥo, lí
thuyӃt tình huӕQJTXDQÿLӇm hoҥWÿӝQJTXDQÿLӇm hӧp tác.
2.2.2. 3KѭѫQJSKiSÿLӅu tra - TXDQViWĈLӅu tra, quan sát vӅ thӵc trҥng
thiӃt kӃ các tình huӕng dҥy hӑc hàm sӕ Yjÿӗ thӏ lӟp 12 THPT.
2.2.3. 3KѭѫQJ SKiS WKӵc nghiӋP Vѭ SKҥm: Tә chӭc thӵc nghiӋP Vѭ

phҥm tҥi mӝt sӕ WUѭӡQJ7+37WUrQÿӏa bàn huyӋn Lâm Thao-TӍnh Phú Thӑ
ÿӇ xem xét tính khҧ thi và hiӋu quҧ cӫa các tình huӕQJÿmWKLӃt kӃ WKHRKѭӟng
phát triӇn khҧ QăQJNLӃn tҥo kiӃn thӭc cho HS.
2.3 Dӵ kiӃQÿyQJJySFӫa luұQYăQ
2.3.1. 7UuQK Ej\ ÿѭӧF Fѫ Vӣ lý luұn cho viӋc thiӃt kӃ tình huӕng dҥy
hӑFP{Q7RiQQyLFKXQJFKѭѫQJKjPVӕ Yjÿӗ thӏ lӟp 12 nói riêng ӣ WUѭӡng
THPT.


6

2.3.2. ĈLӅu tra, khҧo sát thӵc trҥng dҥy và hӑc mơn Tốn và thӵc
nghiӋPVѭSKҥm.
2.3.3. ĈӅ xuҩt mӝt sӕ tình huӕng dҥy hӑc hàm sӕ Yj ÿӗ thӏ lӟp 12 ӣ
WUѭӡng THPT nhҵmhӛ trӧ HS kiӃn tҥo tri thӭc .
2.3.4. LuұQ YăQ Fy WKӇ ÿѭӧc sӱ dөng làm tài liӋu tham khҧo cho GV
Tốn nhҵm góp phҫn nâng cao hiӋu quҧ dҥy hӑc mơn Tốn ӣ WUѭӡng THPT.
2.4. Cҩu trúc cӫa luұQYăQ
Ngoài phҫn Mӣ ÿҫu và KӃt luұn , nӝi dung luұQYăQÿѭӧc trình bày trong ba
FKѭѫQJ
&KѭѫQJ. &Ѫ6Ӣ LÝ LUҰN VÀ THӴC TIӈN
&KѭѫQJ 2. THIӂT Kӂ VÀ SӰ DӨNG TÌNH HUӔNG DҤY HӐC HÀM
SӔ 9¬ĈӖ THӎ NHҴM HӚ TRӦ HS KIӂN TҤO TRI THӬC
&KѭѫQJ 3. THӴC NGHIӊ06Ѭ PHҤM


7

&+ѬѪ1*1.


&Ѫ6Ӣ LÝ LUҰN VÀ THӴC TIӈN
1.1. MӜT SӔ &Ă1 &Ӭ LÍ THUYӂT CHO VIӊC TӘ CHӬC CÁC
HOҤ7ĈӜNG HӐC
4XDQÿL͋m ho̩Wÿ͡ng
PhҫQQj\FѫEҧQÿѭӧc trình bày theo tác giҧ NguyӉn Bá Kim [23]: ³Mӛi
nӝi dung dҥy hӑFÿӅu liên hӋ vӟi nhӳng ho̩Wÿ͡ng nhҩWÿӏnh mà ta có thӇ khai
WKiFÿӇ tә chӭc q trình dҥy hӑc mӝt cách hiӋu quҧ´. GV cҫn tìm ra nhӳng
hoҥWÿӝQJQKѭYұ\ÿӇ tә chӭc cho HS. Nhӳng hoҥWÿӝQJQKѭYұ\ÿѭӧc coi là
W˱˯QJWKtFK vӟi nӝLGXQJFKRWUѭӟc. Mӛi hoҥWÿӝng lҥi có thӇ phân tích thành
nhӳng ho̩t ÿ͡ng thành ph̯n (hiӇXWKHRQJKƭDQKӓ KѫQ
ÿӅXFyÿӝQJFѫQKҵm
Kѭӟng tӟi mөc tiêu chung cӫa hoҥWÿӝQJEDQÿҫu.
GV cҫn ³gӧi ÿ͡QJF˯ ÿӇ hӑc sinh ý thӭc rõ vì sao thӵc hiӋn hoҥWÿӝng
này hay hoҥWÿӝng khác´ĈӝQJFѫÿySKҧLÿѭӧc nҧy sinh tӯ HS chӭ không
phҧLOjÿӝQJFѫFӫa GV.
ViӋc phân b̵c hoҥWÿӝng theo nhӳng mӭFÿӝ NKiFQKDXOjPFѫVӣ cho
viӋc chӍ ÿҥo quá trình dҥy hӑc là cҫn thiӃWÿӕi vӟi GV trong quá trình tә chӭc
dҥy hӑFFăQFӭ YjRÿӝ phӭc tҥp cӫa hoҥWÿӝQJKD\WUuQKÿӝQăQJOӵc khơng
ÿӗQJÿӅu cӫa HS.
Nói tóm lҥi, dҥy hӑF WKHR TXDQ ÿLӇm hoҥW ÿӝng là viӋc dҥy hӑc nhҵm
thӵc hiӋQFiFWLrXFKtQKѭVDX
³+ Cho HS thӵc hiӋn và tұp luyӋn nhӳng hoҥWÿӝng và hoҥWÿӝng thành
phҫQWѭѫQJWKtFKYӟi nӝi dung và mөc tiêu dҥy hӑc;
+GӧLÿӝQJFѫFKRFiFKRҥWÿӝng hӑc tұp;
+Dүn dҳt HS kiӃn tҥo tri thӭF ÿһc biӋt là tri thӭF SKѭѫQJ SKiS QKѭ
SKѭѫQJWLӋn và kӃt quҧ cӫa hoҥWÿӝng.


8


+Phân bұc hoҥWÿӝQJOjPFăQFӭ ÿLӅu khiӇn quá trình dҥy hӑc´.
Trong luұQYăQQj\NKLWKLӃt kӃ các tình huӕng dҥy hӑc, chúng tơi ln
tұp trung vào thiӃt kӃ các hoҥWÿӝng, phân bұc hoҥWÿӝng (cho phù hӧp vӟLÿӕi
Wѭӧng HS) dӵa trên nhӳng chӍ dүn cӫa lí thuyӃt hoҥWÿӝng.
1.1.2. Hͫp tác và h͕c t̵p hͫp tác (Theo Hoàng Lê Minh)
Theo D.Johnson, R.Johnson và Holubec(1990): Hӑc tұp hӧp tác là toàn
bӝ nhӳng hoҥW ÿӝng hӑc tұp mà HS thӵc hiӋn cùng nhau trong các nhóm,
trong hoһc ngồi phҥm vi lӟp hӑF&yÿһFÿLӇm quan trӑng nhҩt mà mӛi giӡ
hӑc hӧp tác phҧLÿҧm bҧRÿѭӧc là: sӵ phө thuӝc lүn nhau mӝt cách tích cӵc; ý
thӭc trách nhiӋm cӫa mӛi cá nhân; sӵ WiFÿӝng qua lҥLFiFQăQJOӵc xã hӝi và
ÿiQK JLi QKyP (trích theo [19]). Theo J.Cooper và các tác giҧ khác(1990):
Hӑc tұp hӧp tác là mӝt ³chiӃQOѭӧc hӑc tұp có cҩu trúc´, có chӍ dүn mӝt cách
có hӋ thӕQJÿѭӧc thӵc hiӋn cùng nhau trong các nhóm nhӓ, nhҵPÿҥWÿѭӧc
nhiӋm vө chung(trích theo [19]). Hai anh em David W.Johnson và Roger
7-RKQVRQÿmÿѭDUDTXDQÿLӇm rҵng khi nghiên cӭXÿѭDUDPӝWSKѭѫQJSKiS
dҥy hӑFQJѭӡi ta cҫn phҧLTXDQWkPÿӃn cҩu trúc mөc tiêu, quá trình hӑc tұp
và kӃt quҧ  +DL {QJ ÿm ÿӭQJWUrQ TXDQÿLӇm triӃt hӑc vӟi sӵ tӗn tҥi khách
quan cӫa các quy luұt sӕng còn trong xã hӝLORjLQJѭӡLÿӇ ÿѭDUDWtQKWҩt yӃu
cӫa viӋc sӱ dөQJSKѭѫQJSKiSGҥy hӑc hӧSWiF.KLÿySKѭѫQJSKiSdҥy hӑc
hӧSWiFÿѭӧFFRLQKѭOjFiFKWKӭFÿӇ phát triӇn sӵ phө thuӝc lүn nhau tích cӵc
giӳa các mӕi quan hӋ QJѭӡi - QJѭӡi nhҵP ÿҥW ÿѭӧc mөc tiêu xã hӝi là loài
QJѭӡi ngày càng phát triӇn theo chiӅXKѭӟng tӕWÿҽp.
Dҥy hӑc hӧp tác là mӝt chiӃQOѭӧc dҥy hӑc hay hình thӭc tә chӭc dҥy
hӑF WURQJÿyKӑF VLQKÿѭӧc tә chӭc hoҥW ÿӝng và hӑc tұp cùng nhau trong
nhӳng nhóm nhӓ và giӳa các nhóm vӟi nhau nhҵm chiӃP OƭQK WUL WKӭc, hình
WKjQKNƭQăQJSKiWWULӇQQăQJOӵF4XDÿy+6 OƭQKKӝi kiӃn thӭc, hӑc cách hӧp
tác và chia sҿ, biӃt chҩp nhұn, tôn trӑng, liên kӃWYjWLQWѭӣng lүn nhau.


9


- HoҥWÿӝng hӧp tác trong hӑc tұp bao gӗm(trích theo [19]):
³1. Cá nhân tӵ nghiên cӭu (HoҥWÿӝnJWѭGX\ÿӝc lұp).
2. Thҧo luұn nhóm (HoҥWÿӝQJWѭGX\Kӝi thoҥi có phê phán).
3. Trình bày kӃt quҧ cӫa nhóm (HoҥWÿӝQJWѭGX\Wәng hӧp)
- Hӧp tác giӳa các nhóm bao gӗm: HoҥWÿӝng ghép (và/hoһF
ÿӗng nhҩt
hoá các kӃt quҧ hӑc tұp. Hӑc tұp lүn nhau giӳa ciFQKyP7ѭGX\Wәng hӧp,
phê phán.
- Hӧp tác giӳa HS vӟi GV bao gӗm hoҥWÿӝng phân tích, tәng hӧp, hӧp
thӭc hố kiӃn thӭc.
- ĈiQKJLiYjWӵ ÿiQKJLi´
Khi HS tham gia vào các nhóm hӑc tұp thì hӑ sӁ WăQJWtQKFKӫ ÿӝQJWѭ
duy, sӵ sáng tҥo và khҧ QăQJJKLnhӟ, thêm hӭng thú, phát triӇn các kӻ QăQJ
giao tiӃp bҵng ngôn ngӳ, ý thӭc trách nhiӋm và sӵ tӵ WLQJL~SWK~Fÿҭy nhӳng
mӕi quan hӋ cҥnh tranh và hӧp tác tích cӵF«
1KѭYұy, khi dҥy hӑc, GV cҫn tә chӭc cho HS thҧo luұn và tӯQJEѭӟc
ÿҥt kӃt quҧ hӑc tұp trong nhóm, giӳa các nhóm và cҧ lӟSĈѭѫQJQKLrQWXǤ vào
nӝi dung dҥy hӑFYjÿһFÿLӇm lӟp hӑc, các hoҥWÿӝng trên có thӇ ÿӗng thӡi diӉn
ra hoһc khơng, có thӇ theo tuҫn tӵ ÿҫ\ÿӫ hoһFNK{QJÿҫ\ÿӫ.
Trong luұQYăQQj\WURQJPӛi tình huӕng dҥy hӑFÿѭӧc thiӃt kӃTXDQÿLӇm
cӫa chúng tơi là cҫn phҧi thiӃt kӃ ÿӇ hӑc sinh có hoҥWÿӝQJJLDROѭXKӧp tác,
WѭѫQJWiFYӟi nhau trong quá trình khám phá, kiӃn tҥo tri thӭFÿӇ phát hiӋn, kiӃn
tҥo tri thӭc. Do vұy, sӱ dөng phiӃu hӑc tұp theo nhóm, sӵ dөng viӋc chia nhóm
hD\NƭWKXұt chia nhóm, tә chӭc thҧo luұn trong nhóm và cҧ lӟp, giӳa các nhóm
là mӝt nguyên tҳc cho sӵ thiӃt kӃ các tình huӕng dҥy hӑc.
1.1.3. Lí thuy͇t ki͇n t̩o nh̵n thͱc
1.1.3.1. Khái ni͏m v͉ Ki͇n t̩o
³.iӃn tҥo chӍ hoҥWÿӝng cӫDFRQQJѭӡLWiFÿӝng lên mӝt ÿӕLWѭӧng, hiӋn



10

Wѭӧng, quan hӋ nhҵm mөFÿtFKKLӇu chúng và sӱ dөQJFK~QJQKѭQKӳng công
cө kí hiӋXÿӇ xây dӵQJQrQFiFÿӕLWѭӧng, các hiӋQWѭӧng, các quan hӋ mӟi
KѫQ´.[33].
1.1.3.4XDQÿL͋m ki͇n t̩o trong d̩y h͕c Toán
- HӑFWKHRTXDQÿLӇm kiӃn tҥo là hoҥWÿӝng cӫa HS, dӵa vào nhӳng kinh
nghiӋm cӫa bҧQ WKkQ KX\ ÿӝQJ FK~QJ YjR TXi WUuQK WѭѫQJ WiF Yӟi các tình
huӕQJWLrXKyD FK~QJ YjU~W UDÿѭӧFÿLӅu cҫQ KuQKWKjQK 7KHR TXDQÿLӇm
cӫa thuyӃt kiӃn tҥo, các tri thӭc nhҩt thiӃt là ³mӝt sҧn phҭm cӫa mӝt hoҥt
ÿӝng nhұn thӭc cӫDFKtQKFRQQJѭӡi´. Bҵng cách xây dӵng trên các kiӃn thӭc
ÿmFyHS và sinh viên có thӇ nҳm bҳt tӕWKѫQFiFNKiLQLӋm, các quy luұWÿL
tӯ nhұn biӃt sӵ vұt sang hiӇu nó và phát hiӋn kiӃn thӭc mӟi. KiӃn thӭc kiӃn
tҥRÿѭӧc khuyӃQNKtFKWѭGXy phê phán, nó cho phép HS , sinh viên tích hӧp
ÿѭӧc các khái niӋm, các quy luұt theo nhiӅXFiFKNKiFQKDX.KLÿyKӑ có thӇ
trình bày khái niӋm, quan hӋ, kiӇm chӭng chúng, bҧo vӋ và phê phán các khái
niӋm, các quan hӋ ÿѭӧc xây dӵng.
- ³Dҥ\WKHRTXDQÿLӇm kiӃn tҥo là thҫ\NK{QJÿӑc bài giҧng, giҧi thích
hoһc nӛ lӵc chuyӇn tҧi kiӃn thӭc tốn hӑFPjOjQJѭӡi tҥo tình huӕng cho HS;
thiӃt lұp các cҩu trúc cҫn thiӃt. Thҫ\OjQJѭӡi xác nhұn kiӃn thӭFOjQJѭӡi thӇ
chӃ hóa kiӃn thӭc cho HS và sinh viên.´[33].
1.1.3.&˯Vͧ tâm lý cͯa d̩y h͕c theo lý thuy͇t ki͇n t̩o
J.Piaget (1896 ± 1983) là nhà tâm lý hӑFQJѭӡi thөy sӻ ÿmFyF{QJÿһt
nӅn móng cho tâm lý hӑc phát triӇn. Ông là mӝt trong nhӳQJ QJѭӡL ÿL WLrQ
phong trong viӋc ngiên cӭu nhұn thӭc dӵDWUrQTXDQÿLӇm duy vұt biӋn chӭng.
Theo ông cҩu trúc nhұn thӭc không phҧi là do bҭm sinh mà có, mà là mӝt q
trình phát sinh và phát triӇn. Sӵ phát triӇn cӫa nhұn thӭc diӉn ra theo hình
thӭc xốy chơn ӕc, theo mӝt q trình kép gӗm hai q trình Ĉ͛ng hóa và
ĈL͉u ͱng, mà quá trình sau lұp lҥLTXiWUuQKWUѭӟFQKѭQJӣ mӭFÿӝ cao KѫQ



11

Ĉӗng hóa là q trình dùng nhӳng kiӃn thӭc, kinh nghiӋm, kӻ QăQJÿmFy
ÿӇ tiӃp nhұn thông tin mӟi tӯ P{LWUѭӡng nhҵPÿҥWÿѭӧc mөc tiêu nhұn thӭc.
1KѭYұ\TXiWUuQKÿӗng hóa là q trình mà thơng tin mӟLÿѭӧc xӱ WKHRWѭ
GX\ÿmFyWUѭӟFÿy
ĈLӅu ӭnJOjTXiWUuQKÿӭQJWUѭӟc nhӳng tình huӕng mӟi, tri thӭc mӟi mà
chӫ thӇ không thӇ dùng nhӳng kinh nghiӋm, kӻ QăQJÿmFyWUѭӟFÿyWLӃp nhұn
QJD\ÿѭӧF.KLÿyFKӫ thӇ cҫn phҧi biӃQÿәi, cҩu trúc lҥLVѫÿӗ nhұn thӭFÿm
FyÿӇ ÿӗng hóa chúng, làm biӃQÿәLVѫÿӗ nhұn thӭFÿmFyWҥRQrQVѫÿӗ nhұn
thӭc mӟi gӑLOjÿLӅu ӭng.
Sӵ biӃQÿәi, cҩu trúc lҥLVѫÿӗ nhұn thӭFÿmFyÿӇ ÿӗng hóa tri thӭc mӟi,
thơng tin mӟi gӑi là cân bҵng- thích nghi.
Sӵ cân bҵng khơng chӍ ÿѭӧc mӝt lҫn rӗLWK{LĈk\Oj Pӝt sӵ cân bҵng
ÿӝng, cân bҵQJWѭѫQJÿӕi. Sӵ phát triӇn nhұn thӭc cӫDFRQQJѭӡi gҳn liӅn vӟi
viӋc thiӃt lұp liên tiӃp các chuӛi cân bҵng giӳa ÿ͛ng hóa và ÿL͉u ͱng.
1KѭYұy, q trình nhұn thӭc khơng phҧLOjTXiWUuQKNKLrQFѭӥng, mà là
q trình mà chӫ thӇ nhұn thӭc phҧi tӵ mình hình thành nên kiӃn thӭc, kӻ
QăQJ FKR Eҧn thân mình. Quá trình nhұn thӭc là q trình chӫ thӇ tìm tịi,
khám phá thӃ giӟi bên ngồi thơng qua sӵ biӃQÿәi khách thӇ và chuyӇn vào
Vѫ ÿӗ nhұn thӭc bên trong. Cҩu trúc cӫa nhұn thӭF ÿѭӧF ÿһF WUѭQJ Eӣi sӵ
thích nghi vӟLÿһFWUѭQJFӫDP{LWUѭӡng.
Khơng phҧi bҩt kì tri thӭc mӟi nào chӫ thӇ FNJQJÿLӅu ӭQJÿӇ ÿӗng hóa
FK~QJÿѭӧc. Trong nghiên cӭu cӫDPuQK/;9ѭJӕW[N\ÿmFKӍ ra rҵQJ³FKӍ
có nhӳng kiӃn thӭc mӟi, thông tin mӟi nҵm trong vùng phát triӇn gҫn nhҩt
cӫa chӫ thӇ nhұn thӭc thì mӟi diӉQUDTXiWUuQKÿLӅu ӭQJYjÿӗng hóa. Vùng
phát triӇn gҫn nhҩW ÿѭӧc thӇ hiӋn trong tình huӕng chӫ thӇ chӍ hồn thành
nhiӋm vө khi có sӵ hӧSWiFJL~Sÿӥ cӫDQJѭӡi khác cùng vӟi sӵ nӛ lӵc hoҥt

ÿӝng cӫa bҧn thân, mà nӃu tӵ mӝt mình thì khơng thӇ thӵc hiӋQÿѭӧc. Ông


12

khҷQJÿӏnh rҵng, quá trình phát triӇn phҧLÿѭӧFWK{QJTXDKDLJLDLÿRҥn: hoҥt
ÿӝng tұp thӇ, hoҥWÿӝng xã hӝi và hoҥWÿӝng cá nhân. Nó là quá trình chuyӇn
ÿәi tri thӭc tӯ bên ngồi vào tri thӭc bên trong cӫa chӫ thӇ´
1KѭYұy, dҥy hӑc phҧLÿLWUѭӟc quá trình phát triӇn nhұn thӭc cӫa hӑc
sinh, tҥo ra nhӳng mâu thuүQ NKy NKăQ FKѭӟng ngҥi trong quá trình nhұn
thӭc trong vùng phát triӇn gҫn nhҩt. Ngoài ra, viӋc hӑc chӍ ÿѭӧc thӵc hiӋn trong
P{LWUѭӡng hӑc tұp và bҵng hoҥWÿӝng hӑc tұp cӫa chính chӫ thӇ QJѭӡi hӑc.
1.1.3.4. Nhͷng lu̵QÿL͋PF˯E̫n trong d̩y h͕c theo lý thuyêt ki͇n t̩o
Lý thuyӃt kiӃn tҥRUDÿӡi tӯ cuӕi thӃ kӹ XVIII, xuҩt phát tӯ TXDQÿLӇm
cho rҵng: ViӋc hӑc tұSWURQJÿyFiQKkQWӵ mình tìm tịi kiӃn thӭc sӁ sâu sҳc
KѫQ nhiӅu so vӟi kiӃn thӭFÿѭӧc tiӃp nhұn tӯ QJѭӡLNKiF7X\QKLrQQJѭӡi
ÿҫu tiên nghiên cӭX ÿӇ phát triӇQ Wѭ Wѭӣng kiӃn tҥo mӝt cách rõ ràng là
J.Piaget dӵa trên cách tiӃp cұn viӋF³Gҥ\´WK{QJTXDQJKLrQFӭu viӋF³KӑF´
Mӝt nhà tâm lý hӑFNKiFFNJQJFyҧnh hѭӣng rҩt nhiӅXÿӃn lý thuyӃt kiӃn
tҥROj/;9ѭJӕtxky. Ông cho rҵng: Trҿ em hӑc các khái niӋm thông qua sӵ
mâu thuүn giӳa nhӳng quan niӋm hҵng ngày vӟi nhӳng khái niӋm mӟi cӫa
QJѭӡi lӟQĈLӅXÿyFyQJKƭDOjQKӳng gì các em thҩ\QJѭӡLNKiFOjPÿѭӧc ngày
hơPQD\WKuFNJQJFyWKӇ OjPÿѭӧc ngày mai và tӵ PuQKOjPÿѭӧFVDXÿy
1KѭYұ\-3LDJHWYj/;9ѭJӕtxky có nhӳQJTXDQÿLӇm thơng nhҩt vӟi
nhau, có nhӳQJTXDQÿLӇm bә sung cho nhau.
Trong nhӳQJQăPJҫQÿk\YLӋc nghiên cӭu và hoàn thiӋQKDLWѭWѭӣng
chӫ ÿҥo cӫa lý thuyӃt kiӃn tҥRÿmWKXK~WVӵ TXDQWkPÿ{QJÿҧo cӫa nhiӅu nhà
nghiên cӭXÿһc biӋt phҧi kӇ ÿӃQ*ODVHUIHOGÿm[k\Gӵng 5 luұQÿLӇm hӃt sӭc
quan trӑng sau:
³LuұQ ÿLӇm 1. Tri thӭF ÿѭӧc kiӃn tҥo mӝt cách tích cӵc bӣi chӫ thӇ

nhұn thӭc (hӑc sinh, sinh viên) chӭ không phҧi tiӃp thu mӝt cách thө ÿӝng tӯ
P{LWUѭӡng bên ngoài.


13

LuұQ ÿLӇm 2. Nhұn thӭc là q trình thích nghi chӫ ÿӝng vӟi mơi
WUѭӡng nhҵm tҥRQrQFiFVѫÿӗ nhұn thӭc cӫa chính chӫ thӇ chӭ không khám
phá mӝt thӃ giӟi tӗn tҥLÿӝc lұp bên ngoài chӫ thӇ.
LuұQÿLӇm 3. KiӃn thӭc và kinh nghiӋm mà cá nhân hӑc sinh, sinh viên
thu nhұQÿѭӧc phҧi phù hӧp vӟi nhӳng yêu cҫu mà tӵ nhiên, xã hӝLÿһt ra.
LuұQÿLӇPQj\Kѭӟng viӋc dҥy cҫn gҳn vӟi các nӝi dung, thӵc tiӉn phù
hӧp vӟLWUuQKÿӝ nhұn thӭc cӫa hӑc sinh, ÿiSӭng nhӳng nhu cҫu xã hӝLÿһt ra.
LuұQ ÿLӇm 4. KiӃn thӭFÿѭӧc hӑc sinh kiӃn tҥRWK{QJTXD FRQÿѭӡng
mô tҧ WKHR Vѫ ÿӗ sau: KiӃn thӭc và kinh nghiӋP ÿm Fy 3KiQ ÿRiQ Yj JLҧ
thuyӃt; kiӇm nghiӋm; thích nghi; kiӃn thӭc mӟL 7URQJ ÿy Fy WKӇ lһp lҥi ӣ
Eѭӟc kiӇm nghiӋPYjSKiQÿRiQNKLJһp thҩt bҥi.
LuұQÿLӇm 5. Song song vӟi viӋc hình thành kiӃn thӭc là sӵ hình thành
FiFKjQKÿӝng trí tuӋ.´
1.1.3.5. Các lo̩i hình ki͇n t̩o
HiӋn tҥL Fy KDLWUѭӡng phái nghiên cӭu vӅ kiӃn tҥo là: kiӃn tҥR Fѫ Eҧn
(radical constructivism) và kiӃn tҥo xã hӝi (social constructivism).
a. KiӃn tҥRFѫEҧn(Tính cá nhân)
7KHR QJKƭD Kҽp, ³kiӃn tҥR Fѫ Eҧn thӇ hiӋn ӣ chӛ cá nhân tìm kiӃm tri
thӭc cho bҧQWKkQWURQJTXiWUuQKÿӗQJKyDYjÿLӅu ӭQJFyQJKƭDOjFKӫ thӇ
nhұn thӭc bҵng cách tӵ mình thích nghi vӟLP{LWUѭӡng, sinh ra nhӳng mâu
thuүn, nhӳQJNKyNKăQYjQKӳng sӵ mҩt cân bҵng.´[33].
7KHRQJKƭDUӝng, ³kiӃn tҥRFѫEҧn khҷQJÿӏnh rҵng tri thӭFNK{QJÿѭӧc
thu nhұn mӝt cách bӏ ÿӝng mà do chính chӫ thӇ tích cӵc xây dӵng nên´. +ѫQ
nӳD³1hұn thӭc là q trình thích nghi chӫ ÿӝng vӟLP{LWUѭӡng nhҵm mөc

ÿtFKWҥo dӵQJYăQKyDWRiQKӑc cӫa chính mӛi hӑc sinh´ chӭ không phҧi là
khám phá mӝt thӃ giӟLÿӝc lұSÿDQJWӗn tҥi ngoài ý thӭc cӫa chӫ thӇ. &NJQJ
WKHR>@ ³kiӃn tҥRFѫ EҧQÿӅ cao vai trị cӫa cá nhân trong q trình nhұn


14

thӭc và cách thӭc cá nhân xây dӵng tri thӭc cho bҧn thân. KiӃn tҥRFѫ Eҧn
TXDQ WkP ÿӃn quá trình chuyӇn hóa bên trong cӫa cá nhân trong q trình
nhұn thӭc và coi trӑng kinh nghiӋm cӫa mӛi cá nhân, nhҩn mҥnh vai trò chӫ
ÿӝng cӫa mӛLQJѭӡi hӑc.´.
b. KiӃn tҥo xã hӝi (Tính tұp thӇ)
³KiӃn tҥo xã hӝLOjTXDQÿLӇm nhҩn mҥQKÿӃn vai trò cӫa yӃu tӕ YăQKyD
FiFÿLӅu kiӋn xã hӝLYjWiFÿӝng cӫDFK~QJÿӃn sӵ kiӃn tҥo nên tri thӭc cӫa xã
hӝLORjLQJѭӡi. KiӃn tҥo xã hӝLÿһt cá nhân trong mӕi quan hӋ chһt chӁ vӟi các
OƭQKYӵc xã hӝi trong quá trình tҥo nên nhұn thӭc cho bҧn thân. KiӃn tҥo xã
hӝi xem nhân cách cӫa chӫ thӇ ÿѭӧFKuQKWKjQKWK{QJTXDWѭѫQJWiFJLӳa hӑ
vӟLQJѭӡLNKiFYjÿLӅXQj\FNJQJTXDQWUӑQJQKѭQKӳng q trình nhұn thӭc
mang tính cá nhân cӫa hӑ. KiӃn tҥo xã hӝi không chӍ nhҩn mҥQK ÿӃn tiӅm
QăQJWѭGX\WtQKFKӫ ÿӝng, tính tích cӵc cӫa bҧQWKkQQJѭӡi hӑc trong q
trình kiӃn tҥo tri thӭc mà cịn nhҩn mҥQKÿӃn khҧ QăQJÿӕi thoҥLWѭѫQJWiF
tranh luұn cӫa hӑc sinh, sinh viên vӟi nhau trong viӋc kiӃn tҥo và công nhұn
kiӃn thӭFĈLӅu vӯa nói trên phù hӧp vӟLTXDQÿLӇP[HPWѭGX\QKѭPӝt phҫn
cӫa hoҥWÿӝng mang tính xã hӝi cӫa các cá nhân trong xã hӝLÿy´[33].
1.1.4. Lí thuy͇t tình hu͙ng
Lí thuyӃt tình huӕQJÿѭӧc nhiӅu nhà lí luұn dҥy hӑc ӣ 3KiSWURQJÿyFy
Claude Comiti, Annie Bessot, Franӛoise Richard, Claire Margolinas, ... giӟi
thiӋu ӣ ViӋt Nam tӯ QăP0ӝt sӕ yӃu tӕ cӫa lí thuyӃWÿyÿѭӧc trình bày
trong sách này chӫ yӃu dӵDWKHR&RPLWLYj%HVVRWQKѭQJQKLӅu
thuұt ngӳ FKX\rQP{Qÿѭӧc ViӋW1DPKyDFăQFӭ vào nӝi dung khái niӋm chӭ

không câu nӋ QJKƭDWӯ ÿLӇn.
Theo lí thuyӃt tình huӕng, thì hӋ thӕng dҥy hӑc tӕi thiӇu gӗm bӕn thành
phҫn: hӑc trò, tri thӭFP{LWUѭӡng và GV7URQJÿytrong quá trình dҥy hӑc,


15

trị phҧi hoҥWÿӝng tích cӵc, chӫ ÿӝng và sáng tҥRQKѭQJYDLWUzFӫa thҫy vүn
rҩt quan trӑng thӇ hiӋQÿһc biӋt ӣ hai chӭFQăQJͯy thác và th͋ ch͇ hóa.
ͮy thác khơng phҧi là bҳt hӑc trò hӑc tұp theo ý thҫy mӝt cách khiên
Fѭӥng mà phҧi làm sao cho hӑ tӵ giác biӃn ý ÿӗ dҥy cӫa thҫy thành nhiӋm vө
hӑc cӫD PuQKYj ÿҧm nhiӋm quá trình hoҥWÿӝQJ ÿӇ kiӃn tҥo tri thӭc. Thҫy
giáo gӧi ra nhӳng vҩQÿӅ ÿӇ hӑc sinh giҧi quyӃt, sao cho hoҥWÿӝng cӫa hӑc
trò nhҩt thӡL³Jҫn giӕQJ´Yӟi hoҥWÿӝng cӫa nhà nghiên cӭu. Muӕn ӫy thác,
thҫy giáo thӵc hiӋn viӋc: hoàn c̫nh hóa l̩i, thͥi gian hóa l̩i và cá nhân hóa.
ViӋc chuyӇn hóa kiӃn thӭc mà trị kiӃn tҥRÿѭӧc thành tri thӭc cӫa xã hӝi
ÿѭӧc gӑi là th͋ thͱc hóa hay th͋ ch͇ hố.
Khi hӑc trị làm viӋc vӟi nhӳQJÿӕLWѭӧQJWURQJP{LWUѭӡng có thӇ xҧy ra
KDLWUѭӡng hӧp: ³NӃu hӑ có thӇ vұn dөng nhӳng tri thӭc và quan niӋm sҹn có
vào nhӳQJÿӕLWѭӧng mӟLWKuÿyOjÿ͛ng hoá´; ³NӃu nhӳQJÿӕLWѭӧng mӟi tác
ÿӝng trӣ lҥi chӫ thӇ buӝc hӑ phҧLÿLӅu chӍnh nhӳng tri thӭc hoһc quan niӋm
sҹQFyÿӇ giҧi quyӃt vҩQÿӅ nҧ\VLQKWKuÿyOjÿL͉u ͱng´.
Ĉӗng hoá YjÿLӅu ӭng ÿѭӧc gӑi chung là thích nghi vӟLP{LWUѭӡng.
7Uѭӡng hӧp tri thӭc hoһc quan niӋPFNJNK{QJFzQÿiSӭQJÿѭӧc u cҫu
WUѭӟc mӝt tình huӕng, ta nói là có mӝt sӵ m̭t cân b̹ng.
Dӵa vào nhӳng khái niӋm vӯa mӟLÿѭDYjRFiFWiFJLҧ cӫa lí thuyӃt tình
huӕng phát biӇu mӝt sӕ giҧ thuyӃt vӅ hӑc tұp[4]:
³Gi̫ thuy͇t 1: Chӫ thӇ hӑc tұp bҵng cách tӵ WKtFKQJKLÿӗng hoá - ÿLӅu
tiӃt) vӟi mӝWP{LWUѭӡng sinh ra nhӳng mâu thuүn, nhӳQJNKyNKăQYjQKӳng
sӵ mҩWWKăQJEҵng.

Gi̫ thuy͇t 2: MӝWP{LWUѭӡng không có dөQJêVѭSKҥm là khơng thӇ ÿӫ
ÿӇ chӫ thӇ kiӃn tҥRÿѭӧc tҩt cҧ các kiӃn thӭc mà xã hӝi mong muӕn hӑ OƭQK
hӝLÿѭӧc.


16

Gi̫ thuy͇t 3: KiӃn thӭc mӟLÿѭӧc hình thành dӵa trên nhӳng kiӃn thӭc
FNJYjFyNKLFKӕng lҥi nhӳng kiӃn thӭFFNJVѫNKDLÿӏDSKѭѫQJYjEӝ phұn.´
Tình huӕng hӑc tұSOtWѭӣng: là mӝt tình huӕng hӑc tұp thoҧ mãn các
yêu cҫu sau[4]:
³(L