ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
NGÔ THỊ THÙY TRANG
QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MƠN TIẾNG ANH
Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN
NĂNG LỰC CHO HỌC SINH HUYỆN SA THẦY TỈNH KON TUM
LUẬN VĂN THẠC SĨ
QUẢN LÍ GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: TS. LÊ MỸ DUNG
Kon Tum, năm 2021
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
NGÔ THỊ THÙY TRANG
QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MƠN TIẾNG ANH
Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN
NĂNG LỰC CHO HỌC SINH HUYỆN SA THẦY TỈNH KON TUM
Chuyên ngành: Quản lí giáo dục
Mã số: 8140114
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Người hướng dẫn khoa học: TS. LÊ MỸ DUNG
Kon Tum, năm 2021
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ................................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................................. 2
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu ...................................................................... 2
3.1
Đối tượng nghiên cứu ........................................................................................ 2
3.2
Khách thể nghiên cứu ........................................................................................ 2
4. Giả thiết khoa học.................................................................................................. 2
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................................ 3
6. Phạm vi nghiên cứu ............................................................................................... 3
7. Phương pháp nghiên cứu ....................................................................................... 3
8. Cấu trúc luận văn ................................................................................................... 3
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MƠN
TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN
NĂNG LỰC CHO HỌC SINH................................................................................ 5
1.1
Tổng quan vấn đề nghiên cứu ............................................................................ 5
1.1.1
Những nghiên cứu ngoài nước .................................................................... 5
1.1.2
Những nghiên cứu trong nước .................................................................... 6
1.2
Các khái niệm chính của đề tài .......................................................................... 7
1.2.1
Quản lí, quản lí giáo dục, quản lý nhà trường............................................ 7
1.2.1.1 Quản lí ......................................................................................................... 7
1.2.1.2 Quản lí giáo dục .......................................................................................... 9
1.2.1.3 Quản lí nhà trường ...................................................................................... 9
1.2.2
Hoạt động dạy học .................................................................................... 10
1.2.2.1 Hoạt động dạy học .................................................................................... 10
1.2.2.2 Hoạt động dạy học môn tiếng Anh ............................................................ 11
1.2.3
Dạy học theo định hướng phát triển năng lực .......................................... 12
1.2.3.1 Khái niệm năng lực ................................................................................... 12
1.2.3.2 Dạy học theo định hướng phát triển năng lực .......................................... 13
1.2.3.3 Dạy học môn tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực .................. 15
1.2.4 Quản lí hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo định hướng phát triển năng
lực cho học sinh ...................................................................................................... 16
1.2.4.1 Quản lí hoạt động dạy học ........................................................................ 16
1.2.4.2 Quản lí hoạt động dạy học mơn tiếng Anh................................................ 16
1.3 Lí luận dạy học môn tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực cho học
sinh ở cấp tiểu học ...................................................................................................... 17
1.3.1 Mục tiêu của dạy học môn tiếng Anh ở cấp tiểu học theo định hướng phát
triển năng lực .......................................................................................................... 17
1.3.2 Nội dung dạy học môn tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực ở cấp
tiểu học 17
1.3.3 Hình thức và phương pháp dạy học môn tiếng Anh theo định hướng phát
triển năng lực ở cấp tiểu học .................................................................................. 19
1.3.3.1 Hình thức dạy học ..................................................................................... 20
1.3.3.2 Phương pháp dạy học ............................................................................... 20
1.3.4 Điều kiện, phương tiện tổ chức dạy học môn tiếng Anh theo định hướng
phát triển năng lực ở cấp tiểu học .......................................................................... 22
1.3.5 Kiểm tra, đánh giá dạy học môn tiếng Anh theo định hướng phát triển năng
lực ở cấp tiểu học .................................................................................................... 23
1.3.6
Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh tiểu học .............................................. 24
1.4 Quản lí hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực
cho học sinh ở trường tiểu học ................................................................................... 25
1.4.1 Quản lí mục tiêu dạy học mơn tiếng Anh theo định hướng phát triển năng
lực ở cấp tiểu học .................................................................................................... 25
1.4.2 Quản lí nội dung dạy học mơn tiếng Anh theo định hướng phát triển năng
lực ở cấp tiểu học .................................................................................................... 25
1.4.3 Quản lí phương pháp và hình thức tổ chức dạy học môn tiếng Anh theo định
hướng phát triển năng lực ở cấp tiểu học............................................................... 26
1.4.4 Quản lí các điều kiện, phương tiện tổ chức dạy học môn tiếng Anh theo
định hướng phát triển năng lực ở cấp tiểu học ...................................................... 26
1.4.5 Quản lí cơng tác kiểm tra, đánh giá dạy học môn tiếng Anh theo định hướng
phát triển năng lực ở cấp tiểu học .......................................................................... 27
1.5 Yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn tiếng Anh theo định hướng phát
triển năng lực cho học sinh ........................................................................................ 28
1.5.1
Yếu tố khách quan ..................................................................................... 28
1.5.2
Yếu tố chủ quan ......................................................................................... 29
TIỂU KẾT CHƯƠNG I ............................................................................................. 29
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN
TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT
TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH HUYỆN SA THẦY TỈNH KON TUM30
2.1
Khái quát về quá trình khảo sát........................................................................ 30
2.1.1
Mục tiêu khảo sát ...................................................................................... 30
2.1.2
Đối tượng và địa bàn khảo sát .................................................................. 30
2.1.3
Nội dung khảo sát...................................................................................... 31
2.1.4
Phương pháp khảo sát............................................................................... 31
2.2 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và giáo dục đào tạo của huyện
Sa Thầy....................................................................................................................... 32
2.2.1
Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và giáo dục đào tạo của huyện Sa Thầy.. 32
2.2.2
Tình hình phát triển giáo dục của huyện Sa Thầy .................................... 33
2.2.3
Khái quát về các trường tiểu học ở huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum .......... 34
2.3 Thực trạng hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường tiểu học theo định
hướng phát triển năng lực cho học sinh trên địa bàn huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum39
2.3.1 Nhận thức của CBQL, GV, HS và PH về HĐDH môn tiếng Anh ở các
trường tiểu học theo tiếp cận năng lực cho HS huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum ..... 39
2.3.2 Xây dựng mục tiêu hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường tiểu học
theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum 40
2.3.3 Nội dung hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường tiểu học theo định
hướng phát triển năng lực cho học sinh huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum ................ 43
2.3.4 Phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các
trường tiểu học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh huyện Sa Thầy,
tỉnh Kon Tum .......................................................................................................... 46
2.3.5 Điều kiện, phương tiện tổ chức hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các
trường tiểu học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh huyện Sa Thầy,
tỉnh Kon Tum .......................................................................................................... 49
2.3.6 Thực trạng về công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn tiếng
Anh ở các trường TH theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh huyện Sa
Thầy, tỉnh Kon Tum ................................................................................................ 50
2.4 . Thực trạng quản lí hoạt động dạy học mơn tiếng Anh ở các trường tiểu học
theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trên địa bàn huyện Sa Thầy tỉnh
Kon Tum .................................................................................................................... 51
2.4.1 Quản lí xây dựng mục tiêu dạy học mơn tiếng Anh ở các trường tiểu học
theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ................................................. 51
2.4.2 Quản lí nội dung dạy học môn tiếng Anh ở các trường tiểu học theo định
hướng phát triển năng lực cho học sinh ................................................................. 53
2.4.3 Quản lí phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động dạy học môn tiếng
Anh ở các trường tiểu học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ...... 56
2.4.4 Quản lí điều kiện, phương tiện tổ chức hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở
các trường tiểu học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh................. 58
2.4.5 Quản lí cơng tác kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở
các trường tiểu học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh................. 60
2.4.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí dạy học mơn tiếng Anh theo định hướng
phát triển năng lực cho học sinh ............................................................................ 62
2.5
Đánh giá chung ................................................................................................ 63
2.5.1
Ưu điểm ..................................................................................................... 63
2.5.2
Tồn tại, hạn chế ......................................................................................... 63
2.5.3
Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế .................................................. 64
TIỂU KẾT CHƯƠNG II ............................................................................................ 65
CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG
ANH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG
LỰC CHO HỌC SINH HUYỆN SA THẦY TỈNH KON TUM ........................ 66
3.1
Các nguyên tắc đề xuất biện pháp.................................................................... 66
3.1.1
Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu ............................................................ 66
3.1.2
Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn ........................................................... 66
3.1.3
Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ ............................................................ 66
3.1.4
Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi............................................................... 66
3.1.5
Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa .............................................................. 67
3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường tiểu
học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trên địa bàn huyện Sa Thầy,
tỉnh Kon Tum ............................................................................................................. 67
3.2.1 Tổ chức các hoạt động nâng cao nhận thức cho CBQL, GV về tầm quan
trọng của hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực
cho học sinh ............................................................................................................ 67
3.2.1.1 Mục tiêu – ý nghĩa biện pháp .................................................................... 67
3.2.1.2 Nội dung và cách thực hiện ....................................................................... 67
3.2.1.3 Điều kiện thực hiện ................................................................................... 68
3.2.2 Phát triển chương trình nhà trường môn tiếng Anh theo định hướng phát
triển năng lực cho học sinh .................................................................................... 68
3.2.2.1 Mục tiêu – ý nghĩa biện pháp .................................................................... 68
3.2.2.2 Nội dung và cách thực hiện ....................................................................... 69
3.2.2.3 Điều kiện thực hiện ................................................................................... 70
3.2.3 Bồi dưỡng giáo viên về chương trình dạy học mơn tiếng Anh theo định
hướng phát triển năng lực cho học sinh ................................................................. 70
3.2.3.1 Mục tiêu của biện pháp ............................................................................. 70
3.2.3.2 Nội dung biện pháp ................................................................................... 71
3.2.3.3 Điều kiện thực hiện ................................................................................... 72
3.2.4 Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học môn tiếng Anh theo định hướng phát
triển năng lực cho học sinh .................................................................................... 73
3.2.4.1 Mục tiêu của biện pháp ............................................................................. 73
3.2.4.2 Nội dung biện pháp ................................................................................... 73
3.2.4.3 Điều kiện thực hiện ................................................................................... 75
3.2.5 Tổ chức thực hiện đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học môn tiếng
Anh theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ......................................... 76
3.2.5.1 Mục tiêu – ý nghĩa biện pháp .................................................................... 76
3.2.5.2 Nội dung biện pháp ................................................................................... 76
3.2.5.3 Điều kiện thực hiện ................................................................................... 78
3.2.6 Tổ chức thực hiện kiểm tra và đánh giá hoạt động dạy học môn tiếng Anh
theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ................................................. 78
3.2.6.1 Mục tiêu – ý nghĩa biện pháp .................................................................... 78
3.2.6.2 Nội dung biện pháp ................................................................................... 78
3.2.6.3 Điều kiện thực hiện ................................................................................... 80
3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh
theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ..................................................... 80
3.4
Khảo nghiệm tính khả thi và tính cấp thiết của các biện pháp đề xuất............ 81
3.4.1
Mục tiêu khảo nghiệm ............................................................................... 81
3.4.2
Nội dung khảo nghiệm .............................................................................. 81
3.4.3
Đối tượng khảo sát .................................................................................... 81
3.4.4
Phương pháp khảo nghiệm ....................................................................... 81
3.4.5
Kết quả khảo nghiệm ................................................................................. 81
TIỂU KẾT CHƯƠNG III ......................................................................................... 85
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ........................................................................ 86
1. Kết luận ............................................................................................................... 86
1.1
Lý luận ............................................................................................................. 86
1.2
Thực tiễn .......................................................................................................... 86
1.3
Biện pháp đề xuất............................................................................................. 86
2. Khuyến nghị ........................................................................................................ 86
2.1
Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo Kon Tum...................................................... 86
2.2
Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Sa Thầy ....................................... 87
2.3
Đối với các cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp huyện Sa Thầy ...................... 87
2.4
Đối với lãnh đạo trường tiểu học huyện Sa Thầy ............................................ 87
2.5
Đối với giáo viên .............................................................................................. 88
TÀI LIỆU THAM KHẢO...................................................................................... 89
PHỤ LỤC ................................................................................................................ 92
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BGH
CBQL
GV
HS
PH
CSVC
GD&ĐT
KHCN
CNTT
PPDH
TH
QLGD
KNLNNVN
HĐDH
TTBDH
HTTCDH
KT&ĐG
GDPT
GDQD
HTTCDH
SGK
Ban giám hiệu
Cán bộ quản lí
Giáo viên
Học sinh
Phụ huynh
Cơ sở vật chất
Giáo dục và Đào tạo
Khoa học công nghệ
Công nghệ thông tin
Phương pháp dạy học
Tiểu học
Quản lí giáo dục
Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc cho người Việt Nam
Hoạt dộng dạy học
Trang thiết bị dạy học
Hình thức tổ chức dạy học
Kiểm tra và đánh giá
Giáo dục phổ thơng
Giáo dục quốc dân
Hình thức tổ chức dạy học
Sách giáo khoa
DANH MỤC CÁC BẢNG
Số hiệu
bảng
1.1
1.2
1.3
1.4
2.1
2.2.
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7
2.8
2.9
2.10
2.11
2.12
2.13
2.14
2.15
2.16
2.17
2.18
2.19
Tên bảng
So sánh một số đặc trưng cơ bản của dạy học theo cách
tiếp cận nội dung và theo tiếp cận năng lực
Chương trình mơn tiếng Anh lớp 3
Chương trình mơn tiếng Anh lớp 4
Chương trình môn tiếng Anh lớp 5
Thống kê quy mô trường, lớp, học sinh huyện Sa Thầy
Thống kê cơ sở vật chất giáo dục huyện Sa Thầy
Thống kê đội ngũ giáo dục huyện Sa Thầy
Thống kê việc thực hiện dạy tin học, ngoại ngữ
thống kê quy mô các trường tiểu học
thống kê cơ sở vật chất, phương tiện dạy học
Kết quả chất lượng môn tiếng Anh 2 năm gần đây
Thống kê đội ngũ cán bộ quản lí các trường tiểu học
Thống kê đội ngũ giáo viên các trường tiểu học
Thống kê đội ngũ giáo viên tiếng Anh tiểu học
Thống kê đối tượng khảo sát
Thực trạng về xây dựng mục tiêu HĐDH môn tiếng Anh
theo định hướng phát triển năng lực cho HS
Thực trạng về xây dựng nội dung HĐDH môn tiếng Anh
theo định hướng phát triển năng lực cho HS
Thực trạng về PPDH môn tiếng Anh theo định hướng phát
triển năng lực cho HS
Thực trạng về hình thức tổ chức HĐDH mơn tiếng Anh
theo định hướng phát triển năng lực cho HS
Thực trạng về điều kiện, phương tiện tổ chức HĐDH môn
tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực cho HS
Thực trạng về công tác KT&ĐG HĐDH môn tiếng Anh
theo định hướng phát triển năng lực cho HS
Thực trạng về quản lí xây dựng mục tiêu dạy học mơn
tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực cho HS
Thực trạng về quản lí nội dung dạy học mơn tiếng Anh
theo định hướng phát triển năng lực cho HS
Trang
13
17
18
19
31
31
31
33
33
34
35
36
36
37
38
42
45
47
49
50
52
53
55
Số hiệu
bảng
2.20
2.21
2.22
2.23
3.1
3.2
3.3
Tên bảng
Thực trạng về quản lí phương pháp và hình thức tổ chức
HĐDH mơn tiếng Anh theo định hướng phát triển năng
lực cho HS
Thực trạng về quản lí điều kiện, phương tiện tổ chức
HĐDH môn tiếng Anh theo định hướng phát triển năng
lực cho HS
Thực trạng về công tác KT&ĐG HĐDH môn tiếng Anh
theo định hướng phát triển năng lực cho HS
Thực trạng về các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học
môn tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực cho HS
Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết của các biện pháp
Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết của các biện pháp
Tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các biện
pháp
Trang
57
59
61
63
78
79
81
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Số hiệu
biểu đồ
2.1
3.1
3.2
3.3
Tên biểu đồ
Thực trạng nhận thức của CBQL-GV, HS và PH về dạy
học môn tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực
cho HS
Tính cấp thiết của các biện pháp đề xuất
Tính khả thi của các biện pháp đề xuất
So sánh kết quả đánh giá giữa tính cấp thiết của các biện
pháp đề xuất
Trang
41
79
80
80
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Hiện nay, toàn cầu hóa đang là xu thế khách quan, lơi cuốn các nước, bao trùm
hầu hết các lĩnh vực, vừa thúc đẩy hợp tác, vừa tăng sức ép cạnh tranh và tính tùy thuộc
lẫn nhau giữa nhiều quốc gia. Q trình tồn cầu hóa có 5 ưu điểm chính: tạo ra khả
năng phát triển, phổ cập công nghệ thông tin và các phương tiện viễn thơng; hình thành
nền kinh tế tri thức, với sự phân biệt rõ rệt vai trò của tri thức đối với sản xuất của thời
đại ngày nay so với trước kia; tạo điều kiện cho việc giao lưu văn hóa và tư tưởng rộng
rãi, làm cho con người xích lại gần nhau hơn; thúc đẩy sự phát triển kinh tế, thương mại
và tạo ra khả năng thực thi các luật lệ kinh tế khách quan trong một không gian toàn cầu
rộng lớn; đem lại khả năng giải quyết một số vấn đề chung đang đối mặt với toàn cầu
hóa kinh tế và sự phát triển xã hội.
Trong thời đại tồn cầu hóa đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực
của đời sống, các quốc gia đang tỏ ra lúng túng, mơ hồ trong việc xử lý và định hình
một chiến lược giáo dục tổng thể, để có thể đáp ứng những thay đổi nhanh chóng của
thời đại. Giáo dục ở Việt Nam cần có sự thay đổi để thích ứng với những biến đổi như
vũ bão của KHCN mới và sự tồn cầu hóa...
Theo nghị quyết số 14/2005/NQ-CP về đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục
đại học Việt Nam giai đoạn 2006 - 2020: Triển khai việc dạy và học ngoại ngữ trong hệ
thống GDQD giai đoạn 2006-2015...”, “...yêu cầu của sự nghiệp cơng nghiệp hóa, hiện
đại hóa đất nước và q trình hội nhập kinh tế quốc tế đang đặt ra những địi hỏi bức
xúc phải đổi mới căn bản q trình dạy và học ngoại ngữ cho thế hệ trẻ...”. [8]
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo
dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng
hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của
người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy
cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới
tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực. Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình
thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Đẩy
mạnh ứng dụng CNTT và truyền thông trong dạy và học”. Để thực hiện tốt mục tiêu về
đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, cần có nhận thức
đúng về bản chất của đổi mới PPDH theo định hướng phát triển năng lực người học và
một số biện pháp đổi mới PPDH theo hướng này. [9]
Trong định hướng đổi mới chương trình và SGK GDPT sau năm 2018 cũng đã
nêu rõ: một trong những quan điểm nổi bật là phát triển chương trình theo định hướng
năng lực. Vì thế đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Anh đạt mục tiêu phát triển phẩm
chất và năng lực người học là nhiệm vụ đặt ra trong quá trình đổi mới giáo dục.
“Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện
GD&ĐT nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện
2
đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người
học...”. [10]
Trong những năm qua, việc dạy học ngoại ngữ trong hệ thống GDQD đã đạt
được những kết quả đáng khích lệ. Tuy nhiên, hiệu quả sử dụng, kỹ năng giao tiếp của
HS còn hạn chế. Nguyên nhân là do việc tổ chức dạy học ngoại ngữ ở các cấp học còn
nhiều bất cập, một bộ phận GV dạy ngoại ngữ còn hạn chế về năng lực chuyên môn,
phương pháp chưa đổi mới, chưa thích ứng với sự thay đổi để đáp ứng yêu cầu của tình
hình mới, việc quản lý các HDDH mơn tiếng Anh cịn lỏng lẻo, việc dạy học ngoại ngữ
chưa được coi trọng đúng mức.
Do đặc thù riêng của môn tiếng Anh và lứa tuổi học sinh GV phải đổi mới trong
thiết kế hoạt động dạy môn tiếng Anh giúp học sinh hứng thú hơn, chủ động và tích cực
hơn trong việc học.
Xuất phát từ những vấn đề trên, để góp phần tìm ra một hướng đi nhằm nâng
cao chất lượng và hiệu quả trong công tác quản lý HĐDH mơn tiếng Anh, quản lí hoạt
động đổi mới PPDH môn tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực người học và
mối quan hệ với công tác chỉ đạo hoạt động đổi mới PPDH trong nhà trường, chúng tơi
lựa chọn đề tài “Quản lí hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường tiểu học theo
định hướng phát triển năng lực cho học sinh huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum”.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn quản lý HĐDH bộ môn tiếng Anh ở
các trường TH huyện Sa Thầy, đề xuất biện pháp quản lí HĐDH mơn tiếng Anh ở các
trường TH theo định hướng phát triển năng lực cho HS nhằm nâng cao chất lượng giáo
dục huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum.
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Quản lí HĐDH mơn tiếng Anh ở các trường TH theo định hướng phát triển năng
lực cho HS huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum.
3.2 Khách thể nghiên cứu
Hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường TH.
4. Giả thiết khoa học
Chất lượng HĐDH môn tiếng Anh ở các trường TH theo định hướng phát triển
năng lực cho HS huyện Sa Thầy còn gặp những bất cập hạn chế. Tổ chức thực hiện các
biện pháp tác động đồng bộ nhằm nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của HĐDH
môn tiếng Anh ở các trường TH theo định hướng phát triển năng lực; kế hoạch hóa cơng
tác quản lý HĐDH môn tiếng Anh; tổ chức bồi dưỡng cho GV về chương trình dạy học
mơn tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực; quản lý hoạt động dạy của GV; chỉ
đạo đổi mới PPDH đối với GV; xây dựng môi trường học tập theo định hướng phát triển
năng lực; tăng cường đầu tư CSVC và TTBDH; tăng cường KT&ĐG HĐDH sẽ giúp
cơng tác quản lí cũng như chất lượng HĐGD hiệu quả hơn.
3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận về quản lí hoạt động dạy học mơn Tiếng Anh ở các
trường tiểu học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh.
5.2 Đánh giá thực trạng quản lí hoạt động dạy học mơn Tiếng Anh ở các trường tiểu
học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum.
5.3 Đề xuất các biện pháp quản lí hoạt động dạy học mơn Tiếng Anh ở các trường
tiểu học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum.
6. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng và đề xuất biện pháp quản lí hoạt động
dạy môn tiếng Anh ở các trường tiểu học theo định hướng phát triển năng lực cho học
sinh huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum.
- Về thời gian: thời gian khảo sát thực trạng từ năm 2018-2020 và đề xuất biện
pháp cho giai đoạn 2020-2025.
- Đối tượng khảo sát: Cán bộ quản lí, giáo viên, học sinh các trường tiểu học có
dạy mơn Tiếng Anh trên địa bàn huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận
Sử dụng các phương pháp nghiên cứu phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài
liệu liên quan đến vấn đề lí luận, về quản lý giáo dục, quản lí HĐDH mơn tiếng Anh
theo định hướng phát triển năng lực cho HS ở các trường TH.
7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp quan sát: quan sát hoạt động dạy và học môn tiếng Anh của GV
và HS ở các trường TH tại huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum.
- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: thu thập ý kiến của các đối tượng CBQL,
GV, HS, PH thông qua việc trưng cầu ý kiến. Các nội dung trưng cầu ý kiến là các vấn
đề liên quan đến thực trạng vấn đề nghiên cứu.
- Phương pháp phỏng vấn: phỏng vấn một số CBQL, GV tiếng Anh về thực trạng
quản lý HĐDH môn tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực trên địa bàn huyện
Sa Thầy tỉnh Kon Tum.
7.3 Nhóm phương pháp bổ trợ
Phương pháp thống kê toán học và phần mềm SPSS được sử dụng để xử lý các
số liệu đã thu thập.
8. Cấu trúc luận văn
Phần mở đầu: Lý do chọn đề tài, mục đích, khách thể, đối tượng nghiên cứu,
giả thuyết khoa học, phạm vi đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu.
Phần nội dung: gồm 3 chương.
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lí hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo định
hướng phát triển năng lực cho học sinh ở các trường tiểu học.
4
Chương 2: Thực trạng về quản lí hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo định
hướng phát triển năng lực cho học sinh ở các trường tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon
Tum.
Chương 3: Biện pháp quản lí hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo định hướng
phát triển năng lực cho học sinh ở các trường tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum.
Kết luận và khuyến nghị
Tài liệu tham khảo
Phụ lục
5
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH
1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu
1.1.1 Những nghiên cứu ngoài nước
Ngày nay việc giảng dạy ngoại ngữ đặc biệt là giảng dạy tiếng Anh đóng một vai
trị rất to lớn trong việc hội nhập quốc tế. Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ có xu
hướng tồn cầu hóa thì vai trị của tiếng Anh ngày càng được khẳng định.
Trên thế giới, HĐDH theo tiếp cận phát triển năng lực người học rất được quan
tâm. Đã có nhiều cơng trình nghiên cứu về vấn đề này. Từ thế kỷ XV – XVIII, nhà giáo
dục Tiệp Khắc J.A.Comenxki (1592-1670) người đầu tiên đưa ra kiến nghị đổi mới một
cách sâu sắc quá trình dạy học nói chung và hình thức tổ chức dạy học nói riêng. Ơng
đề ra sáng kiến vĩ đại có ý nghĩa lí luận và thực tiễn sâu sắc “Hình thức tổ chức dạy học
trên lớp dạy học theo lớp” đến nay vẫn cịn ý nghĩa tích cực đối với lý luận dạy học hiện
đại. Ông đã đưa ra những yêu cầu cải tổ nền giáo dục theo hướng phát huy tính tích cực
chủ động sáng tạo của người học. Theo ơng, dạy học thế nào để người học thích thú học
tập và có những cố gắng bản thân để nắm lấy tri thức. Ơng nói: “Tơi thường bồi dưỡng
cho HS của tôi tin thần độc lập trong quan sát, trong đàm thoại và trong việc ứng dụng
tri thức vào thực tiễn”. Ơng cịn viết: “Giáo dục có mục đích đánh thức năng lực nhạy
cảm, phán đoán đúng đắn, phát triển nhân cách … Hãy tìm ra phương pháp cho GV dạy
ít hơn và HS được học nhiều hơn”. [33, tr45]
Nhiều nhà giáo dục có tư tưởng tiến bộ đã chú ý đến dạy học hướng vào người
học, khai thác tiềm năng của mỗi cá nhân HS. Thế kỷ XX, J.Dewey (1859-1952) là một
nhà triết học, nhà tâm lí học đồng thời là nhà giáo dục vĩ đại của nước Mỹ, ông cho rằng
“Trường học không đơn thuần là nơi người lớn dạy cho trẻ các bài học kiến thức và bài
học lí luận, trường học phải là một cộng đồng dân chủ, trong đó mọi hoạt động được tập
trung chia sẻ cho người học di sản tri thức của nhân loại và làm cho họ có thể sử dụng
tài năng của mình vào mục đích xã hội” [34, tr45]. Do đó giáo dục là một hoạt động của
đời sống là bản thân q trình sống của trẻ chứ khơng phải là một sự chuẩn bị cho một
cuộc sống tương lai mơ hồ nào đấy. Nhà trường có nhiệm vụ tạo ra những điều kiện tốt
nhất để cá nhân người học phát huy tối đa tìm năng của mình tạo dựng kiến thức cho
mình bằng bộ cơng cụ của chính mình như như đôi mắt đôi tay đôi tay đôi chân và đặc
biệt là tư duy (tư duy logic, tư duy sáng tạo và tư duy đột phá). Như vậy để người học
có thể phát triển tồn diện mọi khả năng của mình để tham gia vào đời sống xã hội thì
nhà trường và GV phải tạo ra một môi trường trong đó những hoạt động của trẻ chứa
đựng những tình huống có vấn đề để từ đó người học tìm tịi và xây dựng kiến thức
thông qua kinh nghiệm, trải nghiệm và tư duy của chính bản thân mình.
6
Trong cuốn sách “Phát huy tích cực của học sinh như thế nào”, [1,tr45]
I.F.Kharlamop đã khẳng định vai trò to lớn của tính tích cực, chủ động trong việc tiếp
thu tri thức mới.
Harold Koontz, Cyril O’Donnell, Heinz Weihrich “Những vấn đề cốt yếu của
quản lý”. Quan điểm dạy học này dựa trên cơ sở học tập cá nhân, học tập nhóm, học tập
nghiên cứu, học tập hỗ tương, học tập các giá trị nhân bản và học tập qua tài liệu, tiện
nghi kỹ thuật. [12]
Phương pháp giảng dạy lấy HS làm trung tâm với Joham Pestalozzi của nhà giáo
dục Thụy Sỹ. Pestalozzi đã đóng góp một cách lớn lao vào việc phát triển quan điểm
giáo dục hiện đại “Phương pháp giảng dạy lấy học sinh làm trung tâm”, điều này có
nghĩa là tất cả các điều học hỏi phải được hướng về HS, “Lấy HS làm trung tâm” thay
cho “Lấy GV làm trung tâm”.
Các vấn đề về dạy học và dạy học tiếng Anh đã được nhiều nhà nghiên cứu khoa
học nghiên cứu và tổng hợp thành các lí luận liên quan tới quản lí và giảng dạy tiếng
Anh. Có thể kể đến một số cơng trình tiêu biểu như: “Teaching English Cambridge
University Press, 1995” của Adrian Doff; "English Brainstormers" của Jack Umstatter,
"The Learner Centered Curriculum" của Nunan D, "Approaches and Methods in
Language Teaching" của Richards, J.C an Rogers, …
Rất nhiều vấn đề và góc độ dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực người học
đã được các tác giả nghiên cứu. Mỗi cơng trình đều có những điểm mạnh, điểm yếu và
những mục đích riêng. Nhưng điểm chung nhất của các nghiên cứu là cùng tập trung
nhấn mạnh ý nghĩa, tầm quan trọng của dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực người
học để nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng nhu cầu của xã hội.
1.1.2 Những nghiên cứu trong nước
Kế thừa những thành tựu về dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực người học
của một số nước trên thể giới, ở nước ta cũng đã có một số cơng trình nghiên cứu và
những bài viết của các tác giả như:
Trong Đại cương khoa học quản lý, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Quốc Chí
(2010), làm rõ bất luận một tổ chức có mục đích gì cơ cấu ra sao cần phải có sự quản lí,
có người quản lí để tổ chức hoạt động và đạt được mục đích của mình. [24]
Cuốn sách Lý luận dạy học hiện đại, Nguyễn Văn Cường – Bernd Meier (2011)
đề cập đến các mơ hình dạy khác nhau trong phạm vi quốc tế, cung cấp cho người đọc
những kiến thức cơ sở về về dạy học kỹ thuật từ những mơ hình khác nhau trong phạm
vi quốc tế và dưới sự chú trọng quan điểm phát huy tính tích cực của chủ thể người học
và định hướng năng lực. Từ đó có thể có sự đánh giá so sánh cũng như vận dụng vào
thực tiễn dạy học ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế. [27]
Trần Khánh Đức – Trịnh Văn Minh (2013), Nghiên cứu nhu cầu và xây dựng mơ
hình đào tạo theo năng lực trong lĩnh vực giáo dục, Đề tài trọng điểm cấp ĐHQGHN,
mã số QGĐT 11.19. Nghiên cứu đề xuất mơ hình và khung chương trình đào tạo theo
7
năng lực, cung cấp các kết quả nghiên cứu tài liệu khoa học về năng lực, cấu trúc mơ
hình năng lực cho đề án tuyển sinh năng lực của ĐHQG Hà Nội. [34]
Nguyễn Thu Hà (2014), Giảng dạy theo NL và đánh giá theo NL trong
giáo dục: một số vấn đề lí luận cơ bản, TC KHĐHQGHN: NCGD, tập 30, số 2 (2014),
trang 56 – 64. Nghiên cứu này tập trung phân tích các khái niệm của giáo dục năng lực
cũng như phương pháp giảng dạy và đánh giá theo năng lực và các gợi ý cho việc chuyển
đổi được thành công. Bởi hệ thống giáo dục của Việt Nam cũng đã bắt đầu chuyển đổi
sang hình thái giáo dục năng lực nhằm đáp ứng sự phát triển nhanh chóng về thông tin
cũng như khoa học kĩ thuật. [26]
Đỗ Ngọc Thống (2011), Xây dựng chương trình GDPT theo hướng tiếp cận năng
lực. TC KHGD số 68,5- 2011. Bài viết đề cập đến việc xây dựng chương trình GDPT
theo hướng tiếp cận năng lực. Trong bài, tác giả tập trung vào một vài cách tiếp cận cơ
bản được nhiều nước vận dụng trong các lần phát triển chương trình gần đây nhất, đặc
biệt là hướng tiếp cận năng lực. [11]
Bên cạnh những cơng trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học đã nêu trên
cịn có những nghiên cứu về HĐDH môn tiếng Anh theo tiếp cận phát triển năng lực
người học: Bộ GD&ĐT – Chương trình phát triển giáo dục TH, Tài liệu tập huấn dạy
học và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực học sinh
(lưu hành nội bộ).
Ngoài ra, một loạt các luận văn thạc sỹ quản lý giáo dục đề cập đến vấn đề quản
lý dạy học theo tiếp cận năng lực trên các địa bàn cụ thể: Kim Hươe (2016), Quản lý
hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường Trung học phổ thông huyện Trà Cú tỉnh
Trà Vinh, Luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục, Trường Đại học Đà Nẵng. Võ Văn Lành
(2016), Quản lý hoạt động dạy học theo định huớng phát triển năng lực cho người học
ở các trường THPT huyện Cầu Ngang, tỉnh Trà Vinh, Luận văn thạc sĩ Quản lý giáo
dục, Trường Đại học Đà Nẵng…
Các nghiên cứu hiện nay đã hướng vào nghiên cứu dạy học để phát triển năng
lực cho người học, tuy nhiên, tập trung vào dạy học các mơn học cụ thể, nhằm hình
thành các năng lực cụ thể, đáp ứng yêu cầu Chương trình GDPT ban hành năm 2018 thì
cịn chưa nhiều đặc biệt là tại địa bàn huyện.
Vì vậy đề tài “Quản lí hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường tiểu
học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum”
được nghiên cứu với các điều kiện, bối cảnh quản lý cụ thể ở các trường TH tại địa bàn
huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum nhằm đáp ứng yêu cầu về đổi mới căn bản toàn diện giáo
dục trong giai đoạn hiện nay.
1.2 Các khái niệm chính của đề tài
1.2.1 Quản lí, quản lí giáo dục, quản lý nhà trường
1.2.1.1 Quản lí
Quản lí là một hoạt động quan trọng nhất trong các hoạt động của con người.
Quản lí đúng tức là con người đã nhận thức được quy luật, vận động theo quy luật và sẽ
8
đạt được những thành công to lớn. Nghiên cứu về quản lí sẽ giúp cho con người có được
những kiến thức cơ bản, chung nhất đối với hoạt động quản lí.
F.W Taylor cho rằng: Quản lí là biết chính xác điều muốn người khác làm, sau
đó thấy họ đã hồn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất.
H. Koontz thì khẳng định: Quản lí là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối
hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm (tổ chức).
Theo C.Mác: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành
trên quy mơ tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo. Một người độc tấu vĩ
cầm tự mình điều khiển lấy mình, cịn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”. [13]
Quản lí chính là các hoạt động do một hoặc nhiều người điều phối hành động của
những người khác nhằm thu được kết quả mong muốn.
Từ những định nghĩa trên, có thể hiểu một cách khái quát về quản lí như sau:
“Quản lí là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lí tới đối tượng quản
lí nhằm đạt mục tiêu đề ra”.
Khi xem xét khái niệm quản lý cần chú ý các điểm sau:
- Quản lí là những tác động có mục đích lên những tập thể, nhóm xã hội, tổ chức.
- Quản lí là cơng tác phối hợp có hiệu quả hoạt động của những nguời cộng sự
khác nhau cùng chung một tổ chức.
- Quản lí là các hoạt động được thực hiện nhằm đảm bảo hoàn thành cơng việc qua
những nỗ lực của người khác.
Quản lí bao gồm nhiều yếu tố như chủ thể quản lí (tức trả lời câu hỏi “Ai quản
lí?”), chủ thể quản lí có thể là một hoặc nhiều người. Cịn “Quản lí ai?” hay “Quản lí cái
gì?” đó chính là khách thể quản lí (hay cịn gọi là đối tượng quản lí).
Chủ thể quản lí và khách thể (đối tượng) quản lí ln có mối quan hệ tác động
qua lại với nhau. Đây là quan hệ ra lệnh – phục tùng, khơng đồng cấp và có tính bắt
buộc. Bên cạnh đó phải có một mục tiêu, một quỹ đạo đã định ra cho chủ thể và khách
thể quản lí. Chính mục tiêu này đặt ra những căn cứ để chủ thể tạo ra các tác động. Như
vậy, bản chất của quản lí là sự tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lí
đến đối tượng quản lí nhằm đạt được những mục tiêu cơ bản của quản lí.
Quản lý có 4 chức năng cơ bản sau:
- Chức năng kế hoạch hố: Soạn thảo thơng qua được những quy định về chủ
chương quản lí quan trọng trên cơ sở những yêu cầu cơ bản kết hợp với thực tiễn để đưa
ra những phương hướng kế hoạch cho phù hợp và có tính khả thi cao.
- Chức năng tổ chức: Thực hiện các quyết định, chủ trương bằng cách xây dựng cấu
trúc tổ chức của đối tượng quản lí, tạo dựng mạng lưới quan hệ tổ chức, tuyển chọn, sắp xếp,
bồi dưỡng cán bộ, làm cho mục tiêu trở nên có ý nghĩa, tăng tính hiệu quả về mặt tổ chức.
- Chức năng chỉ đạo: Chỉ dẫn, vận động, điều chỉnh và phối hợp với các lực lượng
tích cực, chủ động theo sự phân công như kế hoạch đã định.
9
- Chức năng kiểm tra, đánh giá: Chức năng liên quan đến mọi cấp quản lí để đánh
giá kết quả hoạt động của hệ thống. Nó thực hiện việc xem xét tình hình thực hiện cơng
việc đối chiếu với u cầu để có đánh giá đúng đắn.
Tóm lại: Các chức năng quản lí tạo thành một hệ thống thống nhất với một trình
tự nhất định, trong đó từng chức năng vừa có tính độc lập tương đối, vừa có mối quan
hệ phụ thuộc với chức năng khác. Quá trình ra quyết định quản lí là q trình thực hiện
các chức năng quản lí theo một trình tự nhất định. Việc bỏ qua hoặc coi nhẹ bất cứ một
chức năng nào trong số các chức năng đều ảnh hưởng xấu tới kết quả quản lí. Các chức
năng tạo thành một chu trình quản lí của một hệ thống.
1.2.1.2 Quản lí giáo dục
QLDG là quản lí một lĩnh vực xã hội. Lĩnh vực này ngày càng thâm nhập vào
mọi mặt của đời sống. Giáo dục đồng nghĩa với sự phát triển. Nó là cái hiện hữu vơ hình
trong mọi sản phẩm vật chất và tinh thần. QLGD cho thấy điển hình nhất về quản lí con
người, quản lí sự hình thành và phát triển nhân cách. Sự hình thành và phát triển nhân
cách đưa ra cái gốc để có dân trí, nhân lực và nhân tài.
Về khái niệm QLGD có nhiều cách hiểu khác nhau:
- QLGD theo nghĩa tổng quát: “Hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã
hội nhằm đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội”. Ngày nay, với sứ mệnh phát
triển giáo dục thường xuyên, công tác giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà còn
cho mọi người; tuy nhiên trọng tâm vẫn là giáo dục thế hệ trẻ cho nên QLGD được hiểu
là sự điều hành hệ thống GDQD, các trường trong hệ thống GDQD.
- QLGD là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh
công tác giáo dục theo yêu cầu phát triển xã hội.
- Theo tác giả Trần Kiểm: “QLGD là tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức
và hướng đích của chủ thể quản lí ở các cấp khác nhau nhằm mục đích đảm bảo sự hình
thành nhân cách cho thế hệ trẻ trên cơ sở nhận thức và vận dụng những quy luật chung
của xã hội cũng như các quy luật của QLGD, sự phát triển tâm lí, thể lực của trẻ em.” [33]
Như vậy, QLGD có thể tổng hợp các biện pháp tổ chức kế hoạch hóa nhằm bảo
đảm sự vận hành bình thường các cơ quan trong hệ thống giáo dục. Hệ thống giáo dục
là một hệ thống xã hội, QLGD cũng chịu sự chi phối của quy luật xã hội và tác động của
quản lí xã hội. Trong QLGD các hoạt động quản lí hành chính nhà nước, quản lí sự
nghiệp chun mơn đan xen vào nhau, thâm nhập lẫn nhau không tách biệt, tạo thành
hoạt động quản lí thống nhất.
Từ những khái niệm nêu trên đưa đến cách hiểu chung nhất: QLGD là quá trình
vận dụng ngun lí, khái niệm, phương pháp chung nhất của khoa học quản lý vào lĩnh
vực giáo dục. QLGD là sự tác động có chủ đích của chủ thể quản lí đến đối tượng quản
lí trong lĩnh vực giáo dục nhằm đạt mục đích giáo dục.
1.2.1.3 Quản lí nhà trường
10
Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Quản lí nhà trường là thực hiện đường lối của
Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên
lí giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với
thế hệ trẻ và từng học sinh”. [28]
Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Trường học là một thiết chế xã hội trong đó diễn
ra q trình đào tạo giáo dục với sự hoạt động tương tác của hai nhân tố thầy – trò.
Trường học là một bộ phận của cộng đồng và trong nguồn máy của hệ thống GDQD, nó
là đơn vị cơ sở”. [10]
Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lí trường học là quản lí vi mơ, là hệ thống con
của quản lí vĩ mơ: QLGD. Quản lý trường học có thể hiểu là chuỗi tác động hợp lí (có
mục đích, tự giác, hệ thống, có kế hoạch) mang tính tổ chức – sư phạm của chủ thể quản
lý đến GV và HS, đến những lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm huy
động họ cùng cộng tác, phối hợp, tham gia vào mọi hoạt động của nhà trường nhằm làm
cho quá trình này vận hành tối ưu tới việc hoàn thành những mục tiêu dự kiến”. [33]
Thực chất, việc quản lí nhà trường là quản lí hoạt HĐDH, làm cho hoạt động dạy
và học đi từ trạng thái này sang trạng thái khác để tiến tới mục tiêu giáo dục. Hoạt động
cơ bản của trường phổ thông là dạy và học, mọi hoạt động khác đều nhằm phục vụ cho
hoạt động trên. Mục tiêu quản lí của nhà trường được cụ thể hoá trong kế hoạch nhiệm
vụ năm học, tập trung vào việc phát triển toàn diện nhân cách của HS. Để thực hiện mục
tiêu này, người hiệu trưởng phải tiến hành các hoạt động quản lí, xây dựng mơi trường
giáo dục, xây dựng CSVC nhà trường và các điều kiện phục vụ cho việc dạy và học, bồi
dưỡng đội ngũ GV, tạo lập, duy trì tốt mối quan hệ nhà trường – gia đình – xã hội, thực
hiện dân chủ hố trong quản lí nhà trường và các hoạt động khác.
Từ những định nghĩa trên cho thấy: Quản lí nhà trường là việc người hiệu trưởng
xây dựng mục tiêu, kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo thực hiện KT&ĐG các kết quả đạt được
so với yêu cầu chuẩn mực đề ra trong chương trình giáo dục và nhiệm vụ năm học về
chất lượng phát triển toàn diện nhân cách của HS.
1.2.2 Hoạt động dạy học
1.2.2.1 Hoạt động dạy học
Dạy học là một hoạt động sư phạm, có nội dung khoa học, được thực hiện theo
một phương pháp sư phạm đặc biệt do nhà trường tổ chức, GV thực hiện nhằm giúp HS
nắm vững hệ thống kiến thức khoa học và hình thành hệ thống kỹ năng hoạt động, nâng
cao trình độ học vấn, phát triển trí tuệ và hoàn thiện nhân cách. Dạy học là con đường
cơ bản để thực hiện mục đích giáo dục. Học tập là cơ hội quan trọng nhất giúp mỗi cá
nhân phát triển và thành đạt trong xã hội.
Dạy học là một q trình tồn vẹn có sự thống nhất giữa hai mặt hoạt động dạy
và hoạt động học. Đó là quá trình vận động và phát triển của các thành tố tạo nên hoạt
động dạy học. Hiệu quả của HĐDH phụ thuộc vào mối quan hệ tương tác của hoạt động
dạy và hoạt động học. [16]