Bốn tiểu thuyết kinh điển của văn học cổ Trung Hoa
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
- La Quán Trung (1330 – 1400?),
tên La Bản, hiệu Hải Hồ tản nhân,
sống vào cuối đời nhà Nguyên đầu
đời nhà Minh.
- Tính tình cô độc, lẻ loi, thích một
mình ngao du sơn thủy.
- Đóng góp xuất sắc cho trường
phát tiểu thuyết lịch sử thời Minh -
Thanh.
2. Tác phẩm:
- Thời gian ra đời: đầu Minh.
- Dung lượng: 120 hồi.
- Tóm tắt cốt truyện
- Thể loại: tiểu thuyết lịch sử
chương hồi.
HÁN LINH ĐẾ (184)
KHĂN VÀNG
Hà Tiến
HÁN THIẾU ĐẾ (189)
Đổng Trác
TRẦN LƯU VƯƠNG (190)
VIÊN THIỆU TÀO THÁO
TÔN QUYỀN
Xích Bích
LƯU BỊ
- Giá trị nội dung:
+ Phản ánh cục diện chính trị xã hội của Trung Hoa phong kiến.
+ Thể hiện khát vọng hòa bình, ổn định, thống nhất của nhân dân.
LƯU BỊ
KHỔNG MINH
QUAN CÔNG
TRƯƠNG PHI
TRIỆU VÂN
MÃ SIÊU
HOÀNG TRUNG
- Giá trị nội dung:
+ Phản ánh cục diện chính trị xã hội của Trung Hoa phong kiến.
+ Thể hiện khát vọng hòa bình, ổn định, thống nhất của nhân dân.
+ Đề cao nhân, nghĩa, trí, dũng.
Hãy nối những gợi ý sau đây thành cặp hoàn chỉnh:
1. Lưu Bị
2. Khổng Minh
3. Quan Công
4. Trương Phi
5. Triệu Vân
a. Tuyệt nghĩa, tuyệt dũng
b. Tuyệt trực
c. Tuyệt nhân
e. Tuyệt trí
d. Tuyệt trung
- Giá trị nội dung:
+ Phản ánh cục diện chính trị xã hội của Trung Hoa phong kiến.
+ Thể hiện khát vọng hòa bình, ổn định, thống nhất của nhân dân.
+ Đề cao nhân, nghĩa, trí, dũng.
- Giá trị nghệ thuật:
+ Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, sinh động.
+ Xây dựng hàng trăm nhân vật có cá tính sắc nét.
+ Miêu tả đặc sắc, sống động, đặc biệt là cảnh chiến trận.
ĐẠI CHIẾN XÍCH BÍCH
3. Đoạn trích:
- Xuất xứ: thuộc hồi thứ 28 trong “Tam quốc diễn
nghĩa” với hai câu thơ tiêu đề:
- Tóm tắt:
“Chém Sái Dương anh em hòa giải
Hồi Cổ Thành tôi chúa đoàn viên”.
Quan Công
đến Cổ Thành
thì gặp
Trương Phi
Trương Phi kết
tội Quan Công
Sái Dương
xuất hiện
Trương Phi đánh
trống, Quan Công
chém đầu Sái Dương
Anh em đoàn tụ
![]()
1. Hoàn cảnh gặp gỡ:
Đang tạm hàng
Tào Tháo
Nghe tin Lưu
Bị đang ở
Viên Thiệu thì
đi tìm anh
Qua 5 cửa ải,
chém 6 tướng
Tào
Cổ
Thành
Bị Tào Tháo đánh, lạc
anh, trốn vào núi
Mang Đãng
Đuổi quan huyện,
cướp ấn, chiếm Cổ
Thành
→ Bất ngờ nhưng
tự nhiên, hợp lí
II. Đọc – hiểu văn bản:
2. Tìm hiểu nhân vật:
a. Khi nghe tin:
QUAN CÔNG TRƯƠNG PHI
- Mừng rỡ vô cùng.
- Sai Tôn Càn vào
thành báo tin, bảo
Trương Phi ra đón
hai chị.
- Chẳng nói chẳng
rằng.
- Lập tức mặc áo
giáp, vác xà mâu,
lên ngựa, dẫn một
nghìn quân, đi tắt ra
cửa bắc.
b. Khi gặp mặt:
QUAN CÔNG TRƯƠNG PHI
- Thái độ: mừng rỡ vô cùng.
- Hành động: giao long đao
cho Châu Thương cầm, tế
ngựa lại đón.
- Diện mạo: mắt trợn tròn
xoe, râu hùm vểnh ngược.
- Hành động: hò hét như
sấm, múa xà mâu chạy lại
đâm Quan Công.
- Hành động: giật mình, vội
tránh mũi mâu.
- Thái độ: hầm hầm quát.
- Lời nói: nhắc lại nghĩa
vườn đào.
- Lời nói: kết tội Quan Công
bội nghĩa.
b. Khi gặp mặt:
QUAN CÔNG TRƯƠNG PHI
- Xưng hô: ta – hiền đệ
→ nhẹ nhàng, bình tĩnh
- Lập luận:
+ Em không biết, ta cũng khó
nói
+ Đến hỏi chị
+ Đừng nói vậy, oan uổng quá
+ Không mang theo binh mã
- Xưng: tao; gọi: mày, nó, thằng
→ lạnh lùng, lỗ mãng
- Lập luận:
+ Bỏ anh → bất trung, bất nghĩa
+ Hàng Tào Tháo → hèn
+ Nhận phong hầu tứ tước →
tham
+ Đến lừa bắt em → gian
+ Thờ hai chủ → phản bội
Không tin lời nói, chỉ tin vào
những gì mắt thấy, tai nghe.
c. Khi Sái Dương xuất hiện:
SÁI
DƯƠNG
QUAN
CÔNG
><
Giết Tần Kì
ở cửa ải thứ 5
Muốn
giết
Quan
Công
TÀO
THÁO
Đánh Lưu Tích
(Nhữ Nam)
Gặp ở
Cổ
Thành
Câu trả lời nào đúng nhất về tính chất xuất hiện
của Sái Dương ở Cổ Thành?
a. Ngẫu nhiên
b. Hợp lí
c. Ngẫu nhiên nhưng hợp lí
d. Có sự sắp đặt trước
e. Vô lí
Sự xuất hiện của Sái Dương ở Cổ Thành có ý
nghĩa gì? (chọn nhiều đáp án)
a. Đẩy mâu thuẫn Quan - Trương
lên đến đỉnh điểm và chuẩn bị
giải quyết mâu thuẫn đó.
b. Cho có thêm nhân vật.
c. Làm nổi bật tính cách nhân vật.
d. Thể hiện tư tưởng “tôn Lưu
biếm Tào” của tác giả.
c. Khi Sái Dương xuất hiện:
QUAN CÔNG TRƯƠNG PHI
- Nghĩ: Quan Công cho quân đến
bắt mình.
- Hành động: múa bát xà mâu hăm
hở chạy lại đâm Quan Công.
- Yêu cầu: đánh ba hồi trống phải
lấy được đầu tướng giặc.
- Lời nói: Chấp nhận lời thách thức.
- Hành động: chẳng nói chẳng
rằng, xông vào đánh nhau với Sái
Dương, chưa hết một hồi trống,
đầu Sái Dương đã rơi xuống đất.
- Hành động: Vẫn chưa tin hẳn,
phải hỏi tên lính của Sái Dương và
nghe hai chị dâu kể chuyện.
- Khóc, thụp lạy Vân Trường. → Được minh oan.
Cương trực đến nóng nảy
Trung nghĩa
– căm ghét sự phản bội
Không tin lời nói,
chỉ tin việc làm
Biết phục thiện
TRƯƠNG PHI
Trí dũng song toàn
Bình tĩnh, biết tiến biết thoái
trong mọi tình huống
Trung tín – trung nghĩa
QUAN CÔNG
Tìm cặp phù hợp cho những yếu tố sau:
1. Lửa
2. Nước
a. Quan Công
b. Sái Dương
c. Trương Phi
Ba hồi
trống:
Ngắn
Thách thức Minh oan
Đoàn tụ
3. Ý nghĩa “Hồi trống Cổ Thành”:
Khí thế hào hùng, âm vang của chiến trận trong “Tam quốc”
Biểu tượng của lòng trung nghĩa