75ѬӠ1*ĈҤI HӐ&+Ơ1*9ѬѪ1*
KHOA GIÁO DӨC TIӆU HӐC VÀ MҪM NON
-----------------------

BÙI HỒNG KHÁNH LINH

THIӂT Kӂ MӜT SӔ TÀI LIӊU TRӴC QUAN
NHҴM TӘ CHӬC CÁC HOҤ7ĈӜNG GIÁO DӨC
BҦO Vӊ MӜ,75ѬӠNG CHO TRҾ 5-6 TUӘI

KHÓA LUҰN TӔT NGHIӊ3ĈҤI HӐC
Ngành Giáo dөc TiӇu hӑc và Mҫm non

Phú Thӑ, 2021


75ѬӠ1*ĈҤI HӐ&+Ơ1*9ѬѪ1*
KHOA GIÁO DӨC TIӆU HӐC VÀ MҪM NON
-----------------------

BÙI HỒNG KHÁNH LINH

THIӂT Kӂ MӜT SӔ TÀI LIӊU TRӴC QUAN
NHҴM TӘ CHӬC CÁC HOҤ7ĈӜNG GIÁO DӨC
BҦO Vӊ MӜ,75ѬӠNG CHO TRҾ 5-6 TUӘI

KHÓA LUҰN TӔT NGHIӊ3ĈҤI HӐC
Ngành Giáo dөc TiӇu hӑc và Mm non

*,1*9,ầ1+1*'1: TS. +2ơ1*7+$1+3+1*

Phỳ Th, 2021


LӠI CҦ0Ѫ1
ĈӇ KRjQWKjQKÿѭӧc khóa luұQQj\HPÿmQKұQÿѭӧc rҩt nhiӅu sӵ ÿӝng
YLrQJL~Sÿӥ cӫa khoa Giáo dөc TiӇu hӑc và MҫPQRQJLiRYLrQKѭӟng dүn
và bҥn bè.
7Uѭӟc hӃt, em xin gӱi lӡi cҧPѫQVkXVҳFÿӃn cơ giáo TS. Hồng Thanh
3KѭѫQJ QJѭӡi trӵc tiӃS Kѭӟng dүn em trong suӕt quá trình thӵc hiӋn nghiên
cӭu và hồn thành khóa luұn cӫa mình.
Chúng em xin trân trӑng cҧPѫQ%DQJLiPKLӋX7UѭӡQJĈҥi hӑc Hùng
9ѭѫQJFҧPѫQFiFJLҧQJYLrQ7UѭӡQJĈҥi hӑF+QJ9ѭѫQJFiFJLҧng viên
Khoa Giáo dөc TiӇu hӑc và MҫPQRQÿmWҥRÿLӅu kiӋQYjJL~Sÿӥ chúng em
thӵc hiӋn viӋc nghiên cӭu.
Xin trân trӑng cҧPѫQFiFF{JLiRFiFFKiXWUѭӡng mҫm non Gia Cҭm,
7Uѭӡng mҫm non Hịa Phong cӫa thành phӕ ViӋt Trì - TӍnh Phú Thӑ ÿm Wҥo
ÿLӅu kiӋQJL~Sÿӥ em trong quá trình nghiên cӭXÿӅ tài.
Tuy có nhiӅu cӕ gҳQJQKѭQJWURQJÿӅ tài khóa luұn tӕt nghiӋp cӫa em
khơng tránh khӓi nhӳng thiӃu sót. Em kính mong q thҫy cơ và các bҥn sinh
viên tiӃp tөc có nhӳng ý kiӃQÿyQJJySJL~Sÿӥ ÿӇ ÿӅ tài khóa luұn cӫa chúng
HPÿѭӧc hoàn thiӋQKѫQ
Em xin chân thành c̫P˯Q

Phú Thӑ, tháng 5 QăP1
Sinh viên

Bùi Hoàng Khánh Linh


DANH MӨC CÁC CHӲ VIӂT TҲT

VIӂ7ĈҪ<ĈӪ

VIӂT TҲT

Ĉӕi chӭng

DC

Giáo viên

GV

0{LWUѭӡng xung quanh

MTXQ

Mүu giáo

MG

Thӵc nghiӋm

TN


DANH MӨC BҦNG, BIӆU
Bҧng

Trang


%ҧQJ11KұQWKӭFFӫDJLiRYLrQYӅVӵFҫQWKLӃWFӫDYLӋF giáo
GөFEҧRYӋP{LWUѭӡQJ FKRWUҿPүXJLiR 5 ± WXәL.

36

%ҧQJ2 7ҫPTXDQWUӑQJFӫDYLӋFJLiRGөFEҧRYӋP{LWUѭӡQJFKR
WUҿ-WXәLӣWUѭӡQJ0ҫPQRQ

37

Bҧng 1.3: Nhұn thӭc cӫa giáo viên vӅ hình thӭc hoҥWÿӝng giáo
dөc bҧo vӋ P{LWUѭӡng cho trҿ WURQJQKjWUѭӡng Mҫm non hiӋn nay.

39

%ҧQJ4 &iFSKѭѫQJSKiSJLiRGөFEҧRYӋP{LWUѭӡQJFKRWUҿ
ÿѭӧFVӱGөQJӣWUѭӡQJ0ҫPQRQ

40

Bҧng .KyNKăQFӫa giáo viên khi giáo dөc bҧo vӋ P{LWUѭӡng
cho trҿ 5-6 tuәi

41

Bҧng 1.6 Thӵc trҥng thiӃt kӃ và sӱ dөng tài liӋu trӵc quan trong
WUѭӡng mҫm non

42


Bҧng 1.7: Thӵc trҥng mӭFÿӝ biӇu hiӋn hành vi bҧo vӋ P{LWUѭӡng
cӫa trҿ 5 ± 6 tuәi.

44

%ҧQJ.ӃWTXҧPӭFÿӝKjQKYLEҧRYӋP{LWUѭӡQJFӫDWUҿ- 6
WXәLWUѭӟF71WUrQKDLQKyPĈ&Yj71

66

Bҧng 3.2. KӃt quҧ biӇu hiӋn cӫDWLrXFKt³KiӃn thӭc´vӅ môi WUѭӡng
ӣ trҿ 5-6 tuәLWUѭӟc thӭc nghiӋm WUrQKDLQKyPĈ&Yj71

68

Bҧng 3.3. KӃt quҧ biӇu hiӋn tiêu chí ³.ƭQăQJ´ӣ trҿ 5 ± 6 tuәi
WUѭӟc thӵc nghiӋm ӣ KDLQKyPĈ&Yj71

69

Bҧng 3.4 KӃt quҧ biӇu hiӋn tiêu chí ³7KiLÿӝ´ ÿӕi vӟLP{LWUѭӡng
cӫa trҿ WUѭӟc thӵc nghiӋm WUrQKDLQKyPĈ&Yj71

71

Bҧng 3.5. KӃt quҧ mӭFÿӝ biӇu hiӋn hành vi bҧo vӋ P{LWUѭӡng cӫa
trҿ 5- 6 tuәi sau thӵc nghiӋm WUrQKDLQKyPĈ&Yj71

72


Bҧng 3.6: KӃt quҧ biӇu hiӋQWLrXFKt³KiӃn thӭc´ vӅ P{LWUѭӡng
cӫa trҿ sau thӵc nghiӋm trên hai QKyPĈ&Yj71

74


Bҧng 3.7 KӃt quҧ biӇu hiӋn tiêu chí ³.ƭQăQJ´cӫa trҿ sau thӵc
nghiӋm ӣ KDLQKyPĈ&Yj71

75

Bҧng 3.8 KӃt quҧ biӇu hiӋn tiêu chí ³7KiLÿӝ´cӫa trҿ sau thӵc
nghiӋm ӣ KDLQKyPĈ&Yj71

76

Bҧng 3.9. KӃt quҧ khҧo sát mӭFÿӝ biӇu hiӋn hành vi bҧo vӋ môi
WUѭӡng cӫa hai lӟS71YjĈ&WUѭӟc và sau thӵc nghiӋm

77

Bҧng 4.0. KӃt quҧ khҧo sát mӭFÿӝ biӇu hiӋn hành vi bҧo vӋ môi
WUѭӡng cӫa trҿ thông qua sӱ dөng tài liӋu trӵc quan ӣ QKyPĈ&

78

WUѭӟc và sau thӵc nghiӋm ( tính theo tiêu chí )
Bҧng 4.1. KӃt quҧ khҧo sát mӭFÿӝ biӇu hiӋn hành vi bҧo vӋ môi
WUѭӡng cӫa trҿ thông qua sӱ dөng tài liӋu trӵc quan ӣ nhóm TN
WUѭӟc và sau thӵc nghiӋm ( tính theo tiêu chí )


78


Mөc Lөc
MӢ ĈҪU .............................................................................................................. 1
1.Tính cҩp thiӃt cӫDÿӅ tài .................................................................................. 1
éQJKƭDNKRDKӑc và thӵc tiӉn cӫa ÿӅ tài ....................................................... 3
éQJKƭDNKRDKӑc ........................................................................................... 3
éQJKƭDWKӵc tiӉn .......................................................................................... 3
3.Mөc tiêu cӫDÿӅ tài ........................................................................................... 3
4. NhiӋm vө nghiên cӭu ...................................................................................... 3
5. ĈӕLWѭӧng và phҥm vi nghiên cӭu.................................................................. 4
6. 3KѭѫQJSKiSQJKLrQFӭu................................................................................ 4
61KyPSKѭѫQJSKiSQJKLrQFӭu lí luұn ...................................................... 4
63KѭѫQJSKiSQJKLrQFӭu thӵc tiӉn ............................................................. 4
63KѭѫQJSKiS[ӱ lí sӕ liӋu bҵng thӕng kê tốn hӑc ................................... 5
&KѭѫQJ &Ѫ6Ӣ LÍ LUҰN VÀ THӴC TIӈN CӪ$Ĉӄ TÀI ...................... 6
&ѫ sӣ lí luұn cӫa ÿӅ tài .................................................................................. 6
1.1.1.Giáo dөc bҧo vӋ P{LWUѭӡng cho trҿ 5-6 tuәi ........................................... 6
1.1.2. Sӱ dөng tài liӋu trӵc quan trong giáo dөc bҧo vӋ P{LWUѭӡng cho trҿ
5-6 tuәi ................................................................................................................ 28
&ѫ sӣ thӵc tiӉn cӫa ÿӅ tài .......................................................................... 33
1.2.1. Mөc ÿtFK ÿLӅu tra .................................................................................... 33
Ĉӏa bàn và thӡi gian ÿLӅu tra.................................................................. 33
ĈӕLWѭӧQJÿLӅu tra ................................................................................... 33
1.2.4. NӝLGXQJÿLӅu tra ..................................................................................... 33
1.2.5. PKѭѫQJ pháp ÿLӅu tra ............................................................................. 34
1.2.6.Tiêu chí YjWKDQJÿLӇm ÿiQK giá ............................................................. 34
1.2.7.Phân tích và ÿiQK giá kӃt quҧ ÿLӅu tra thӵc trҥng ............................... 36

TiӇu kӃt FKѭѫQJ .............................................................................................. 47
&KѭѫQJ QUY TRÌNH THIӂT Kӂ MӜT SӔ TÀI LIӊU TRӴC QUAN
GIÁO DӨC BҦO Vӊ 0Ð,75ѬӠNG CHO TRҾ 5-6 TUӘI....................... 48
2.1. Yêu cҫu thiӃt kӃ tài liӋu trӵc quan giáo dөc bҧo vӋ P{LWUѭӡng cho trҿ
5-6 tuәi. ............................................................................................................... 48
2.1.1. Cӫng cӕ tri thӭc, mӣ rӝng sӵ hiӇu biӃt cӫa trҿ vӅ P{LWUѭӡng xung
quanh .................................................................................................................. 48


2.1.2. Kích thích hӭng thú và phát triӇn tính ham hiӇu biӃt cӫa trҿ vӅ môi
WUѭӡng xung quanh............................................................................................ 48
2.1.3. Giáo dөFÿҥRÿӭc, thҭPPƭODRÿӝng, thӇ chҩt trong quá trình trҿ sӱ
dөng tài liӋu trӵc quan...................................................................................... 49
 ĈӅ xuҩt quy trình thiӃt kӃ tài liӋu trӵc quan giáo dөc bҧo vӋ môi
WUѭӡng cho trҿ 5-6 tuәi. ..................................................................................... 50
*LDLÿRҥn chuҭn bӏ .................................................................................. 50
*LDLÿRҥn tiӃn hành ................................................................................. 56
2.2.3. *LDLÿRҥQÿiQKJLiKLӋu quҧ sӱ dөQJÿӗ dung trӵFTXDQÿӇ tә chӭc
hoҥWÿӝng giáo dөFP{LWUѭӡng cho trҿ ........................................................... 60
2.3. Nhӳng OѭXêNKLVӱ dөng tài liӋu trӵc quan nhҵm giáo dөc bҧo vӋ môi
WUѭӡng cho trҿ 5-6 tuәi ...................................................................................... 62
TiӇu kӃt FKѭѫQJ .............................................................................................. 63
&KѭѫQJ  THӴC NGHIӊM 6Ѭ 3+ҤM MӜT SӔ TÀI LIӊU TRӴC
QUAN NHҴM TӘ CHӬC CÁC HOҤ7ĈӜNG GIÁO DӨC BҦO Vӊ ...... 64
0Ð,75ѬӠNG CHO TRҾ 5-6 TUӘI. ........................................................... 64
3.1. Mөc ÿtFK thӵc nghiӋm ............................................................................... 64
3.2. Nӝi dung thӵc nghiӋm ................................................................................ 64
Ĉӕi Wѭӧng và thӡi gian thӵc nghiӋm .......................................................... 64
3.4. Quy trình thӵc nghiӋm. ............................................................................. 64
3. 5. KӃt quҧ thӵc nghiӋm ................................................................................. 66

3.5.1.KӃt quҧ WUѭӟc thӵc nghiӋm ..................................................................... 66
3.5.2. KӃt quҧ khҧo sát sau thӵc nghiӋm ........................................................ 72
3.5.3. So sánh kӃt quҧ khҧo sát mӭF ÿӝ biӇu hiӋn hành vi bҧo vӋ môi
WUѭӡng cӫa hai lӟS71YjĈ&WUѭӟc và sau thӵc nghiӋm.............................. 77
TiӇu kӃt FKѭѫQJ3 .............................................................................................. 81
KӂT LUҰN VÀ KIӂN NGHӎ .......................................................................... 82
1.KӃt luұn: .......................................................................................................... 82
2.KiӃn nghӏ ......................................................................................................... 83
Ĉ͙i vͣi cán b͡ qu̫n lí và ch͑ ÿ̩o chuyên môn........................................... 83
2.2. Ĉ͙i vͣi giáo viên .......................................................................................... 84
Ĉ͙i vͣi phͭ huynh ........................................................................................ 85
Ĉ͙i vͣi tr̓ ..................................................................................................... 85
TÀI LIӊU THAM KHҦO ................................................................................ 86


1

MӢ ĈҪU
1.7tQKFҩS WKLӃW FӫD ÿӅ tài
Trong nhӳQJQăPJҫQÿk\QѭӟFWDÿDQJWURQJTXiWUuQK&{QJQJKLӋp hóa hiӋQÿҥLKyDÿҩt QѭӟFGRÿyPjQӅn kinh tӃ phát triӇn rҩWQKDQKFKyQJÿӡi
sӕng cӫDQJѭӡLGkQÿѭӧc cҧi thiӋn rõ rӋt. Tuy nhiên, song song vӟi sӵ phát
triӇQÿyP{LWUѭӡng sӕng cӫa chúng ta ngày càng có dҩu hiӋu bӏ suy thối,
khơng chӍ bӣLOѭӧng nguӗQWjLQJX\rQÿDQJQJj\càng bӏ khai thác bӯa bãi,
quá mӭc mà còn bӣi ý thӭc cӫD FRQ QJѭӡL FKѭD Wӕt trong viӋc bҧo vӋ môi
WUѭӡng.
9ҩQÿӅ{QKLӉPP{LWUѭӡQJÿDQJWUӣWKjQK YҩQQҥQFӫDFҧQKkQORҥL Riêng
ӣ9LӋW1DPFK~QJWD {QKLӉPP{LWUѭӡQg KLӋQQD\ ÿDQJ ӣPӭFEiRÿӝQJYj
UҩW FҫQFy JLҧLSKiSNKҳFSKөFNӏSWKӡL 7Uѭӟc hӃt, ta cҫn hiӇXP{LWUѭӡng là
Ju"0{LWUѭӡng sӕng cӫDFRQQJѭӡi là mӝt khái niӋm rӝng. Nó bao gӗm tҩt cҧ
các yӃu tӕ tӵ nhiên và vұt chҩt nhân tҥREDRTXDQKFRQQJѭӡi, có ҧQKKѭӣng

ÿӃn cuӝc sӕng, sҧn xuҩt, sӵ tӗn tҥi, phát triӇn cӫDFRQQJѭӡi và mӑi sinh vұt
WUrQWUiLÿҩW0{LWUѭӡng có hai loҥLFKtQKÿyOjP{LWUѭӡng tӵ nhiên và môi
WUѭӡng xã hӝL0{LWUѭӡng tӵ nhiên bao gӗm các thành phҫn tӵ QKLrQQKѭÿӏa
KuQKÿӏa chҩWÿҩt trӗng, khí hұXQѭӟc, sinh vұt,... M{LWUѭӡng xã hӝi là tәng
thӇ các mӕi quan hӋ giӳDFRQQJѭӡi vӟLFRQQJѭӡi, quan hӋ cá nhân vӟi cӝng
ÿӗng thӇ hiӋn bҵng luұt pháp, thӇ chӃ, cam kӃW TX\ ÿӏnh,...Thӵc trҥng ô
nhiӉPP{LWUѭӡng ӣ ViӋW1DPÿDQJGLӉn ra rҩt nghiêm trӑng, ơ nhiӉm nguӗn
khơng khí: FiFQKjPi\ÿmYjÿDQJWKҧLUDP{LWUѭӡng khơng khí mӝt nguӗn
cacbonnic khәng lӗ, các loҥi axit, các loҥi khí gây hiӋu ӭng nhà kính, khói bөi
[HKѫLYjFiFORҥLÿӝQJFѫNKiF« Ơ nhiӉm nguӗQQѭӟc: hiӋQQD\ÿһc biӋt là
ViӋW1DPÿDQJ bӏ ô nhiӉm nguӗQQѭӟc rҩt trҫm trӑng, nhu cҫu vӅ Qѭӟc uӕng
YjQѭӟc sinh hoҥt ӣ nhiӅu vùng miӅQÿDQJEӏ thiӃu , sӕ OѭӧQJQJѭӡLÿѭӧc sӱ
dөQJQѭӟc sҥch chiӃm tӍ lӋ không lӟn. MӵFQѭӟc biӇQWăQJOrQOjPJLҧm diӋn
WtFKÿҩt liӅn tҥi các vùng ven biӇQQKѭĈӗng bҵng song Cӱu Long,châu thә


2

sơng Hӗng,....Ơ nhiӉm nguӗQÿҩWÿҩWÿDLQJj\FjQJEӏ thối hố, bӏ rӱa trơi,
rác thҧi công nghiӋp, rác thҧi sinh hoҥt, rác thҧi bӋnh viӋn ngày càng nhiӅu«
ĈӇ ÿҧm bҧRFKRFRQQJѭӡLÿѭӧc sӕng trong mӝWP{LWUѭӡng lành mҥnh thì
viӋc giáo dөc ý thӭc bҧo vӋ P{LWUѭӡQJÿѭӧc hình thành và rèn luyӋn tӯ rҩt
sӟm, tӯ lӭa tuәi mҫm non giúp con trҿ có nhӳng khái niӋPEDQÿҫu vӅ mơi
WUѭӡng sӕng cӫa bҧQWKkQPuQKQyLULrQJYjFRQQJѭӡi nói chung là cҫn thiӃt.
Tӯ ÿy ELӃt cách sӕng tích cӵc vӟL P{L WUѭӡng nhҵP ÿҧm bҧo sӵ phát triӇn
lành mҥnh cӫDFѫWKӇ và trí tuӋ. Giáo dөc bҧo vӋ mơi WUѭӡng cho trҿ mҫm non
là q trình giáo dөc có mөc ÿtFK nhҵm cung cҩp, phát triӇn ӣ trҿ nhӳng hiӇu
biӃt Vѫ ÿҷng vӅ môi WUѭӡng phù hӧp vӟi khҧ QăQJ nhұn thӭc cӫa trҿ, có sӵ
quan tâm ÿӃn vҩn ÿӅ môi WUѭӡng phù hӧp vӟi lӭa tuәL ÿѭӧc thӇ hiӋn qua
nhӳng kiӃn thӭc, thái ÿӝ hành vi cӫa trҿ ÿӕi vӟi mơi WUѭӡng xung quanh

Có rҩt nhiӅu hình thӭc ÿӇ giáo dөc trҿ bҧo vӋ mơi WUѭӡQJQKѭQJ viӋc sӱ
dөng tài liӋu trӵc quan là mӝt trong nhӳng hình thӭc tӕi ѭX nhҩt vì nó phù
hӧp vӟi ÿһc ÿLӇm nhұn thӭc cӫa trҿ nhӓ. Giúp trҿ hình thành, cӫng cӕ và cө
thӇ hóa biӇu Wѭӧng vӅ sӵ vұt, hiӋn Wѭӧng xung quanh. Phát triӇn khҧ QăQJ chú
ý có chӫ ÿӏnh, khҧ QăQJWULJLiF thҭm Pƭӣ trҿ. Ngoài ra, hành vi bҧo vӋ môi
WUѭӡng thông qua sӱ dөng tài liӋu trӵc quan cịn tҥo ra tính ÿD dҥng vӅ SKѭѫQJ
tiӋn sӱ dөng, làm WăQJ sӵ hҩp dүn cӫa ÿӕi Wѭӧng vӟi trҿ, giúp trҿ có thӇ khám
phá ÿӕi Wѭӧng vӟi các SKѭѫQJ tiӋn khác nhau và Gѭӟi góc ÿӝ khác nhau.
Trên thӵc tӃ hiӋn nay mһc dù giáo viên ÿm sӱ dөng tài liӋu trӵc quan trong
tә chӭc các hoҥWÿӝng giáo dөFP{LWUѭӡng cho trҿ qua nhiӅu hình thӭc QKѭ
tích hӧp thông qua các hoҥt ÿӝng trong chӃ ÿӝ sinh hoҥt hàng ngày thông qua
hoҥt ÿӝng tham quan, trҧi nghiӋm, thӵc tӃ,...Tuy nhiên giáo viên vүQ FKѭD
thӵc sӵ TXDQWkPÿӃn giáo dөc bҧo vӋ P{LWUѭӡng và FKѭDELӃWFiFKOjPÿD
dҥng nӝi dung thông qua sӱ dөng tài liӋu trӵc quan ÿӗng thӡLFNJQJFKѭDkhai
thác hӃt ѭXWKӃ cӫa tài liӋu trӵc quan trong quá trình giáo dөc trҿ bҧo vӋ mơi
WUѭӡng QKѭFiFEjLWұSGѭӟi hình thӭc lơ tơ, tranh ҧQKYLGHR«GүQÿӃn hiӇu
quҧ giáo dөFP{LWUѭӡng cho trҿ FKѭDFDR


3

Xuҩt phát tӯ nhӳng lí do trên chúng tơi ÿm lӵa chӑn nghiên cӭX ÿӅ tài
³Thi͇t k͇ m͡t s͙ tài li͏u tr͹c quan nh̹m t͝ chͱc các ho̩Wÿ͡ng giáo dͭc
b̫o v͏ P{LWU˱ͥng cho tr̓ 5-6 tu͝L´ OjPÿӅ tài nghiên cӭu.
éQJKƭDNKRDKӑF và WKӵF WLӉQ FӫD ÿӅ tài
éQJKƭDNKRDKӑc
- Xây dӵQJÿѭӧc các lí luұn vӅ viӋc giáo dөc bҧo vӋ P{LWUѭӡng cho trҿ
mҫm non.
- ĈӅ WjLÿm[iFÿӏnh các mӭFÿӝ biӇu hiӋn hành vi giáo dөFP{LWUѭӡng cӫa
trҿ.

- ĈӅ xuҩWÿѭӧc mӝt sӕ tài liӋu trӵc quan nhҵm tә chӭc các hoҥWÿӝng giáo
dөc bҧo vӋ P{LWUѭӡng cho trҿ 5-6 tuәi
éQJKƭDWKӵc tiӉn
- ĈӅ WjLÿm[iFÿӏQKÿѭӧc thӵc trҥng viӋc tә chӭc giáo dөFP{LWUѭӡng cho
trҿ ӣ WUѭӡng mҫm QRQWUrQÿӏa bàn tӍnh Phú Thӑ.
- ĈӅ tài là tài liӋu tham khҧo cho giáo viên trong viӋc tә chӭc các hoҥWÿӝng
giáo dөFP{LWUѭӡng cho trҿ 5-6 tuәi ӣ WUѭӡng mҫm non.
3.0өFWLrX FӫD ÿӅ tài
Trên Fѫ sӣ nghiên cӭu lí luұn và thӵc tiӉn, ÿӅ WjLÿӅ xuҩt quy trình thiӃt kӃ
mӝt sӕ tài liӋu trӵc quan nhҵm tә chӭc các hoҥW ÿӝng giáo dөc bҧo vӋ mơi
WUѭӡng cho trҿ 5-6 tuәi góp phҫn nâng cao hiӋu quҧ giáo dөc trҿ ӣ WUѭӡng
mҫm non.
41KLӋP Yө nghiên FӭX
- Xây dӵng cѫ sӣ lí luұn vӅ thiӃt kӃ mӝt sӕ tài liӋu trӵc quan nhҵm tә chӭc
các hoҥWÿӝng giáo dөc bҧo vӋ P{LWUѭӡng cho trҿ 5-6 tuәi.
- ĈLӅu tra khҧo sát thӵc trҥng vӅ thiӃt kӃ mӝt sӕ tài liӋu trӵc quan nhҵm tә
chӭc các hoҥWÿӝng giáo dөc bҧo vӋ P{LWUѭӡng cho trҿ 5-6 tuәi.
- ĈӅ xuҩt quy trình thiӃt mӝt sӕ tài liӋu trӵc quan nhҵm tә chӭc các hoҥt
ÿӝng giáo dөc bҧo vӋ P{LWUѭӡng cho trҿ 5-6 tuәi.


4

- Thӵc nghiӋm sӵ phҥm mӝt sӕ tài liӋu trӵc quan nhҵm tә chӭc các hoҥt
ÿӝng giáo dөc bҧo vӋ P{LWUѭӡng cho trҿ 5-6 tuәi.
5.ĈӕLWѭӧng và SKҥPYLQJKLrQ Fӭu
- ĈӕLWѭӧng nghiên cӭu:
ThiӃt kӃ mӝt sӕ tài liӋu trӵc quan nhҵm tә chӭc các hoҥWÿӝng giáo dөc bҧo
vӋ P{LWUѭӡng cho trҿ 5-6 tuәi.
- Phҥm vi nghiên cӭu :

7URQJ ÿӅ tài này chúng tôi chӍ thiӃt kӃ các tài liӋu trӵF TXDQ QKѭ  WUDQK
ҧnh, lơ tơ, video, mơ hình và tranh tái chӃ,...nhҵm tә chӭc các hoҥWÿӝng giáo
dөc bҧo vӋ P{LWUѭӡng cho trҿ 5-6 tuәi .
63KѭѫQJSKiSQJKLrQFӭX
61KyPSKѭѫQJSKiSQJKLrQFӭu lí luұn
Ĉӑc, thu thұp, tәng hӧp, phân tích, hӋ thӕng và khái qt hóa các nguӗn tài
liӋXFyOLrQTXDQÿӃQÿӅ tài nghiên cӭu, xây dӵQJFѫVӣ lí luұn FKRÿӅ tài.
63KѭѫQJSKiSQJKLrQFӭu thӵc tiӉn
63K˱˯QJSKiSTXDQViW
Quan sát tiӃn trình tә chӭc hoҥWÿӝng giáo dөc bҧo vӋ P{LWUѭӡng cho trҿ
5±6 tuәi ӣ WUѭӡng Mҫm non. Quan sát nhӳng biӋn pháp mà giáo viên Mҫm
non sӱ dөQJÿӇ giáo dөc trҿ bҧo vӋ P{LWUѭӡng; quan sát nhӳng biӇu hiӋn mӭc
ÿӝ hành vi cӫa trҿ.
Quan sát nhӳQJ WKD\ ÿәi vӅ mӭF ÿӝ, biӇu hiӋn hành vi cӫa trҿ trong các
hoҥW ÿӝng tҥL WUѭӡng MҫP QRQ WUѭӟF Yj VDX NKL WiF ÿӝng thӵc nghiӋP ÿӇ
khҷQJÿӏnh hiӋu quҧ và tính khҧ thi cӫa mӝt sӕ biӋn pháp sӱ dөng tài liӋu trӵc
TXDQÿmÿѭӧc xây dӵQJQj\NKLÿѭӧc áp dөng trong các hoҥWÿӝng do chúng
tôi thiӃt kӃ nhҵm nâng cao mӭFÿӝ hành vi bҧo vӋ P{LWUѭӡng cho trҿ.
63K˱˯QJSKiSÿjPWKR̩i:
Trò chuyӋQ WUDR ÿәi vӟL JLiR YLrQ ÿӇ có thêm thơng tin vӅ thӵc trҥng,
ngun nhân dүQ ÿӃn thӵc trҥQJ«Nhӳng thơng tin này Oj Fѫ Vӣ phân tích,
ÿiQKJLiNKiFKTXDQWKӵc trҥng và nguyên nhân dүQÿӃn thӵc trҥng.


5

Trị chuyӋn trӵc tiӃp vӟi trҿ ÿӇ có thêm thơng tin vӅ mӭFÿӝ hӭng thú cӫa
trҿ WUѭӟc và sau thӵc nghiӋm.
63K˱˯QJSKiSÿL͉u tra b̹ng phi͇u h͗i (anket)
Xây dӵng phiӃu hӓi dành cho giáo viên nhҵm thu thұp các thông tin, sӕ liӋu

vӅ thӵc trҥng giáo dөc bҧo vӋ P{LWUѭӡng cho trҿ 5 - 6 tuәi. Dùng phiӃu Anket
ÿӇ khҧo sát vӅ nhұn thӭFWKiLÿӝ, nhӳng viӋc làm cө thӇ cӫa giáo viên khi tә
chӭc hoҥWÿӝng tích hӧp giáo dөc bҧo vӋ P{LWUѭӡng cho trҿ 5-6 tuәi ӣ WUѭӡng
Mҫm non. KӃt quҧ ÿLӅu tra sӁ OjFѫVӣ quan trӑQJÿӇ [iFÿӏnh nguyên nhân
thӵc trҥng mӭFÿӝ hành vi bҧo vӋ P{LWUѭӡng cӫa trҿ 5-6 tuәi.
6.2.4. 3K˱˯QJSKiSQJKLrQFͱu s̫n pẖm ho̩Wÿ͡ng:
3KѭѫQJSKiSQJKLrQFӭXVҧQSKҭPKRҥWÿӝQJOjSKѭѫQJSKiSPj ÿӅWjL VӁ
WK{QJTXDFiFVҧQSKҭPFӫDWUҿÿӇSKkQWtFKWuPhiӇu tính chҩWÿһFÿLӇm cӫa
trҿ và hoҥWÿӝng tҥo ra các sҧn phҭPÿy *L~SÿӅ tài có thӇ khách quan hóa
(trӵc quan hóa) nhӳQJÿһFÿLӇm tâm lí, sinh lí, thơng qua các sҧn phҭm hoҥt
ÿӝng cӫa trҿ.
63K˱˯QJSKiSWK͹c nghi͏PV˱SK̩m:
Thӵc nghiӋP Vѭ SKҥm vӟL  Eѭӟc: Thӵc nghiӋm khҧo sát, thӵc nghiӋm
hình thành và thӵc nghiӋm kiӇm chӭng.
MөFÿtFKFӫa thӵc nghiӋPVѭSKҥPOj[iFÿӏnh hiӋu quҧ và tính khҧ thi cӫa
hành vi bҧo vӋ P{LWUѭӡng thơng qua sӱ dөng tài liӋu trӵc quan nhҵm tә chӭc
các hoҥWÿӝng giáo dөc bҧo vӋ P{LWUѭӡng cho trҿ 5- 6 tuәLÿmWKLӃt kӃ. Trên
FѫVӣ ÿyFyQKӳng kiӃn nghӏ VѭSKҥm hӧSOtÿӇ nâng cao hiӋu quҧ giáo dөc
bҧo vӋ P{LWUѭӡng cho trҿ ӣ FiFWUѭӡng Mҫm non.
63KѭѫQJSKiS[ӱ lí sӕ liӋu bҵng thӕng kê tốn hӑc
ĈӅ tài sӱ dөng mӝt sӕ cơng thӭc tốn hӑc thӕng kê có liên quan: cơng thӭc
tính tӹ lӋ phҫQWUăPF{QJWKӭFWtQKÿLӇm trung bình cӝng; cơng thӭFWtQKÿӝ
lӋch chuҭn; ÿӇ Oѭӧng hóa kӃt quҧ nghiên cӭu thӵc tiӉn.


6

NӜI DUNG
&KѭѫQJ 1: &Ѫ6Ӣ LÍ LUҰN VÀ THӴC TIӈN CӪ$Ĉӄ TÀI
1.1. &ѫ Vӣ lí OXұQ FӫD ÿӅ tài

1.1.1. Giáo GөF EҧRYӋP{LWUѭӡQJFKRWUҿ-WXәL
1.1.1.1. Khái QL͏P giáo GͭF môi WU˱ͥQJ
D0{LWU˱ͥng
0{LWUѭӡng lj mӝt tұp hӧp ciFÿLӅu kiӋn trong mӝt không gian nhҩWÿӏnh
mj ӣ ÿy, sinh vұt cy thӇ tӗn tҥL0{LWUѭӡng bao gӗm tҩt cҧ cic yӃu tӕ bao
quanh sinh vұt cy tiFÿӝng trӵc tiӃp, giin tiӃp vj tic ÿӝng qua lҥi vӟi sinh vұt
thông qua cic hoҥWÿӝng trao ÿәi chҩt vj năQJOѭӧQJVLQKWUѭӣng - phit triӇn,
cҧm ӭng, sinh sҧn, thông tin.
0{LWUѭӡng cӫa FRQQJѭӡi chӭDÿӵng nӝi dung rӝQJKѫQ1y bao gӗm tojn
bӝ hӋ thӕng tӵ nhiên vj hӋ thӕQJGRFRQQJѭӡi tҥo ra, nhӳng cii hӳu hunh vj
vô hunKWURQJÿy, FRQQJѭӡi sӕng vj ODRÿӝng, khai thic cic tji nguyên thiên
nhiên, nhҵm thӓa mmn nhu cҫu cӫa muQK7KHR$OODE\
P{LWUѭӡng cӫa
FRQQJѭӡi bao gӗm cҧ cic lƭnh vӵc tӵ nhiên, xm hӝi, công nghӋ, kinh tӃ, chtnh
trӏ, ÿҥo ÿӭcYăQKya, lӏch sӱ vj mƭ hӑc...
1KѭYұy, theo nghƭa rӝng, m{LWUѭӡng cӫDFRQQJѭӡi lj tҩt cҧ cic nhân tӕ
tӵ nhiên vj xm hӝi cҫn thiӃt cho sӵ sӕng, sҧn xuҩt cӫD FRQ QJѭӡL QKѭ ÿҩt
Qѭӟc, không kht, inh sing, sinh vұt, tji nguyên khoing sҧn, kinh tӃ, xm hӝi«
Theo nghƭa hҽp P{L WUѭӡng sӕng cӫa FRQ QJѭӡi bao gӗm cic nhân tӕ tӵ
nhiên, xm hӝi trӵc tiӃp tic ÿӝng tӟi chҩWOѭӧng cuӝc sӕnJFRQQJѭӡi.
0{L WUѭӡng sӕng cӫD FRQ QJѭӡL ÿѭӧc chia thjQK P{L WUѭӡng tӵ nhiên vj
P{LWUѭӡng xm hӝL0{LWUѭӡng tӵ nhiên bao gӗm cic nhân tӕ vұt lt, hya hӑc
QKѭPһt trӡLÿҩWQѭӟc, khơng kht«vj sinh hӑFQKѭÿӝng vұt, thӵc vұt, vi
sinh vұt«cy tiFÿӝQJÿӃn cuӝc sӕng vj hoҥWÿӝQJFRQQJѭӡL0{LWUѭӡng xm
hӝi bao gӗm tәng thӇ cic mӕi quan hӋ giӳDFRQQJѭӡi vӟLQKDXQKѭOXұt lӋ,
thӇ chӃ, cam kӃWTX\ÿӏnh«Cic yӃu tӕ nj\ÿӏQKKѭӟng hoҥWÿӝng cӫa con


7


QJѭӡi theo khuân khә nhҩWÿӏnh, ljPFѫ Vӣ cho sӵ phit triӇn, ljm cho cuӝc
sӕng cӫDFRQQJѭӡi khic vӟi cic loji sinh vұt.
Trong hӋ sinh thii P{L WUѭӡng lj mӝt tәng thӇ cic nhân tӕ sinh thii tic
ÿӝng qua lҥi tҥo nên hiӋu ӭng tәng hӧp. Trên thӵc tӃ, không thӇ cy tic ÿӝng
riêng rӁ cӫa tӯng thjnh phҫn trong sӵ biӋt lұp vӟi cic yӃu tӕ khic. Ty theo
tӯnJWUѭӡng hӧp cө thӇ mj mӝt yӃu tӕ njRÿy nәi lên tҥo thjnh tiFÿӝng chӫ
yӃu, do vұ\QJѭӡi ta chӍ nhұn ra ny
0{LWUѭӡng cy vai trz quan trӑnJÿӕi vӟLFRQQJѭӡi vj ÿӝng, thӵc vұt trên
Trii Ĉҩt: lj không gian sinh sӕQJFKRFRQQJѭӡi vj cic sinh vұt khic; lj QѫL
chӭa ÿӵng cic nguӗn tji nguyên cҫn thiӃW FKR ÿӡi sӕng, sҧn xuҩt cӫa con
QJѭӡi; lj nѫL FKӭa ÿӵng cic chҩt phӃ thҧL GR FRQ QJѭӡi tҥo ra trong cuӝc
sӕng, sinh hoҥt, sҧn xuҩt; lj QѫLOѭXJLӳ vj cung cҩSWK{QJWLQFKRFRQQJѭӡi.
&RQ QJѭӡi lj mӝt sinh vұt tӗn tҥi trên TriL Ĉҩt, cNJng tuân theo quy luұt
sinh ra, lӟn lên vj chӃW1KѭQJNK{QJJLӕQJQKѭFic loҥi sinh vұt khic, con
QJѭӡi ÿm tiӃn hya cao nhҩt trong sinh giӟLĈһFWUѭQJFӫa sӵ tiӃn hyDÿy lj
loji QJѭӡi lj sinh vұt xm hӝi. Ttnh xm hӝLÿy phit triӇn không ngӯng tҥo nên
nhӳng hunh thii kinh tӃ-xm hӝi khic nhau. Trong sӵ phit triӇQÿyFRQQJѭӡi
ÿm ngjy cjng tiFÿӝng mҥnh mӁ ÿӃQP{LWUѭӡng cҧ vӅ phҥm vi, cҧ vӅ chiӅu
sâu. Chtnh sӵ tăQJWUѭӣnJÿy ÿm tҥo nên hai chiӅXKѭӟng tiFÿӝng tric ngѭӧc
QKDXÿӃn môi sinh: cy lӧi vj cy hҥi. Ngjy nay, tiFÿӝng cy hҥi ngjy cjng gia
WăQJFRQQJѭӡi tұn dөng hҫu hӃt mӑi nguӗn tjLQJX\rQWKLrQQKLrQÿӗng thӡi
thҧi UD WKLrQ QKLrQ ÿӫ loҥi chҩt thҧi ljP FKR P{L WUѭӡng bӏ ô nhiӉm. Con
QJѭӡi ÿDQJJinh chӏu hұu quҧ do chtnh munh gây ra. Bҵng hjQKÿӝng cө thӇ
FRQQJѭӡi phҧi cҧi thiӋQP{LWUѭӡng sӕng cӫa munh không chӍ cho hôm nay
mj cho cҧ mai sau.
b. Giio dͭc
Giio dөc vӟi nhiӋm vө lj ÿjo tҥo con nJѭӡi không nhӳng cy tri thӭc mj
cҫn cy ÿӫ cic kƭ QăQJFҫn thiӃWÿӇ ÿip ӭng yêu cҫu ngjy cjng cao cӫa xm hӝi.
Ĉjo tҥo nhӳQJFRQQJѭӡi sau njy sӁ trӣ thjnh nhj quҧn lt, nhӳQJQJѭӡLÿѭD



8

ra quyӃW ÿӏnh, nhӳng nhj kƭ thuұt, cin bӝ nghiên cӭu, tham gia vjo cic tә
chӭc kinh tӃ - xm hӝi, chtnh trӏYăQKya, y tӃ«lj cic hoҥWÿӝng cy ҧQKKѭӣng
ÿӃQP{LWUѭӡng sӕng. Vu vұy, công tic giio dөFP{LWUѭӡQJWURQJWUѭӡng hӑc
cy ttnh chҩt quyӃWÿӏnh ÿӕi vӟi sӵ phit triӇn bӅn vӳng cӫDÿҩWQѭӟc.
c. Giio dͭc P{LWU˱ͥng
Cy nhiӅu ÿӏnh nghƭa khic nhau vӅ giio dөFP{LWUѭӡng, tuy nhiên, cic khii
niӋm vӅ giio dөFP{LWUѭӡnJÿӅu cy ÿLӇm chung lj FRLÿy lj qui truQKWKѭӡng
xuyên ljPFKRQJѭӡi hӑc cy hiӇu biӃt, cy thiLÿӝ quan tâm, cy trich nhiӋm vj
hjnKÿӝng cө thӇ ÿӇ giҧi quyӃt cic vҩn ÿӅ vӅ P{LWUѭӡng. Cy thӇ sӱ dөng khii
niӋm giio dөc P{LWUѭӡQJVDXÿk\
Giio dͭFP{LWU˱ͥng lj m͡t qui trunh nh̹m phit tri͋n ͧ QJ˱ͥi h͕c s͹ hi͋u
bi͇t vj qXDQWkPÿ͇n nhͷng v̭Qÿ͉ P{LWU˱ͥng, bao g͛m ki͇n thͱc, thiLÿ͡,
hjnh vi, trich nhi͏m ÿ͋ t͹ munh vj cng t̵p th͋ ÿ˱DUDFic gi̫i phip nh̹m
gi̫i quy͇t cic v̭n ÿ͉ môLWU˱ͥnJWU˱ͣc m̷t cNJQJQK˱OkXGji (Bӝ Giio dөc vj
Ĉjo tҥo &KѭѫQJWUunh phit triӇn Liên hӧp quӕc,1998).
Giio dөc P{LWUѭӡng lj mӝt qui trunh cҫn tiӃn hjnh tӯ NKLFRQQJѭӡi biӃt
cҧm nhұn vӅ môi trѭӡng. Qui trunh nj\ÿѭӧc bҳWÿҫu tӯ lӭa tuәi mҫm non vj
ÿѭӧc tiӃp tөc trong nhӳnJ QăP Kӑc phә thông cNJQJQKѭVDXQjy trong suӕt
cuӝc ÿӡiĈk\Oj mӝt lƭnh vӵc liên ngjnh, không thӇ coi nhҽ yӃu tӕ njo. Giio
dөc P{LWUѭӡng lj sӵ nghiӋp cӫa tojn nhân loҥi, gҳn vӟi trich nhiӋm cӫa mӛi
quӕc gia, mӛi FRQQJѭӡi cө thӇÿzi hӓi hӑ phҧi ttch cӵFÿѭDUDFic giҧi phip
bҧo vӋ P{LWUѭӡng sӕng.
Mөc tiêu giio dөFP{LWUѭӡQJÿm ÿѭӧc xic nhұn trong Hӝi nghӏ Quӕc tӃ vӅ
giio dөFP{LWUѭӡng cӫa Liên hӧp quӕc (1977) lj ³Ljm cho cic ci nhân vj
cӝQJ ÿӗng hiӇX ÿѭӧc bҧn chҩt phӭc tҥp cӫD P{L WUѭӡng tӵ nhiên vj môi
WUѭӡng nhân tҥo lj kӃt quҧ WѭѫQJWic cӫa nhiӅu nhân tӕ sinh hӑc, lt hӑc, xm
hӝi, kinh tӃYăQKyDÿHPOҥi cho hӑ kiӃn thӭc, nhұn thӭc vӅ gii trӏ, thiLÿӝ vj

kƭ QăQJWKӵc hjQKÿӇ hӑ tham gia mӝt cich cy trich nhiӋm vj hiӋu quҧ trong


9

phzng ngӯa vj giҧi quyӃt cic vҩQÿӅ P{LWUѭӡng avj quҧn lt chҩt Oѭӧng môi
WUѭӡng´
1.1.1.2. Khái QL͏PJLiR GͭFP{LWU˱ͥQJFKRWU̓P̯PQRQ
Dӵa trên tài liӋu cӫa Bӝ Giáo dөFYjĈjRWҥRFKѭѫQJWuQKSKiWWULӇn Liên
hiӋp quӕc 1998, khái niӋP ³*LiR GөF P{L WUѭӡQJ´ ÿѭӧc hiӇu là quá trình
³nh̹m phát tri͋n ͧ QJ˱ͥi h͕c s͹ hi͋u bi͇WYjTXDQWkPWU˱ͣc nhͷng v̭Qÿ͉
P{LWU˱ͥng, bao g͛m ki͇n thͱFWKiLÿ͡, hành vi, trách nhi͏PNƭQăQJÿ͋ t͹
mình và t̵p th͋ ÿ˱DUDQKͷng gi̫i pháp gi̫i quy͇t v̭Qÿ͉ P{LWU˱ͥQJWU˱ͣc
m̷t và lâu dài´
Theo quan niӋm này, khái niӋP³Giáo dөFP{LWUѭӡng cho trҿ mҫPQRQ´
ÿѭӧc hiӇXQKѭVDX:
Giáo dͭF P{L WU˱ͥng cho tr̓ ͧ WU˱ͥng m̯m non là quá trình nh̹m phát
tri͋n ͧ tr̓ nhͷng hi͋u bi͇WV˯ÿ̻ng v͉ P{LWU˱ͥQJTXDQWkPÿ͇n các v̭Qÿ͉
P{LWU˱ͥng phù hͫp vͣi lͱa tu͝Lÿ˱ͫc th͋ hi͏n qua ki͇n thͱFWKiLÿ͡NƭQăQJ,
hành vi cͯa tr̓ ÿ͙i vͣLP{LWU˱ͥng xung quanh.
Giáo dөFP{LWUѭӡQJOjTXiWUuQKOkXGjLWURQJÿyJLiRGөFP{LWUѭӡng cho
trҿ lӭa tuәi mҫm non là sӵ khӣLÿҫu quan trӑng cho sӵ tiӃp tөc trong nhӳng
QăPKӑc phә thông và sau này trong suӕt cuӝFÿӡi. Giáo dөFP{LWUѭӡng phҧi
ÿѭӧc tiӃn hành tӯ khi trҿ còn nhӓ ÿӇ tҥo ra nhӳng hành vi tӕW ÿӕi vӟi môi
WUѭӡng và giáo dөc trҿ bҳWÿҫu thҩ\ÿѭӧc trách nhiӋm cӫa mình trong viӋc bҧo
vӋ P{LWUѭӡng.
Giáo dөc mҫP QRQ NKkX ÿҫu tiên trong hӋ thӕng giáo dөc quӕc dân. Do
vұy, WUѭӡng mҫPQRQOjP{LWUѭӡng thuұn lӧinhҩWÿӇ tҥo ra nhӳng tiӅQÿӅ ÿҫu
tiên cho viӋFKuQKWKjQKQKkQFiFKFRQQJѭӡi mӟL7URQJÿyYLӋc phát triӇn ӣ
trҿ nhӳng hiӇu biӃWYjTXDQWkPÿӃQP{LWUѭӡng phù hӧp vӟi lӭa tuәi là mӝt

trong nhӳng yêu cҫu cҩp thiӃt ӣ bұc hӑc này.
1.1.1.3. B̫n ch̭t cͯa vi͏c giáo dͭc môi WU˱ͥng cho tr̓ m̯n non
Tuәi mҫm non lj JLDL ÿRҥQ ÿҫu cӫa qui trunh hunh thjnh nhân cich con
QJѭӡLĈһt nӅn myng cho viӋc hunh thjnh thiLÿӝ ÿ~ng cӫa trҿ ÿӕi vӟi thӃ giӟi


10

xung quanh vj gi~p trҿ ÿӏQKKѭӟng trong thӃ giӟi ÿy. Vu vұy, giio dөc cho trҿ
lӭa tuәi njy cy nhiӅu tiӅPQăQJYj triӇn vӑQJÿӕi vӟi viӋc hunh thjnh thiLÿӝ,
hjQKYLÿ~ng cӫa trҿ ÿӕi vӟLP{LWUѭӡng xung quanh.
V̭Qÿ͉ F˯E̫n nh̭t trong giio dͭc P{LWU˱ͥng lj tiFÿ͡ng qua l̩i cͯa con
QJ˱ͥi vͣi t͹ nhiên. Tӵ nKLrPÿHPÿӃn FKRFRQQJѭӡi cic gii trӏ vӅ vұt chҩt
vj tinh thҫn. Cic gii trӏ vұt chҩWÿѭӧc thӇ hiӋn ӣ hӋ thӕng tҩt cҧ cic yӃu tӕ tҥo
QrQP{LWUѭӡng sӕng cӫa FRQQJѭӡi vj lj FѫVӣ cho hoҥt ÿӝng sҧn xuҩt. Cic
gii trӏ tinh thҫQÿѭӧc thӇ hiӋn ӣ viӋc tҥo ra cҧm hӭng vj ktch thtch hoҥWÿӝng
sing tҥo. Tӵ nhiên phҧn inh trong cic sҧn phҭm nghӋ thuұt khic nhau, tҥo
nên gii trӏ ÿiӅu khiӇn thӃ giӟi. Do vұ\ÿӇ hunh thjnh biӇXWѭӧQJÿҫu tiên vӅ
tӵ nhiên cy thӇ thông qua cic vt dө thӵc tӃ vӅ viӋc sӱ dөng tji nguyên thiên
nhiên cӫa FRQQJѭӡi, hұu quҧ cӫa cic tiFÿӝng njy lên tӵ nhiên vj sӭc khӓe
FRQQJѭӡi.
Mөc ÿtch cӫa giio dөFP{LWUѭӡng cho trҿ mүu giio lj hunh thjnh nhӳQJFѫ
sӣ ÿҫu tiên vӅ YăQKyDP{LWUѭӡQJWUrQFѫVӣ ÿy tiӃp t~c mӣ rӝng nhӳng hiӇu
biӃt mӟi cho trҿ ӣ cic lӭa tuәi sau, ÿҧm bҧo cho trҿ cy thӇ lƭnh hӝLÿҫ\ÿӫ vj
trӑn vҽn biӇu Wѭӧng vӅ mӕi quan hӋ giӳDP{LWUѭӡng vj FRQQJѭӡi, gi~p con
QJѭӡi cy thӇ sӕng vj phit triӇQWURQJP{LWUѭӡQJÿy. YӃu tӕ ÿҫu tiên cӫDYăQ
hyDP{LWUѭӡQJÿѭӧc hunh thjnKWUrQFѫVӣ nhӳng tiFÿӝng qua lҥi cӫa trҿ vӟi
thӃ giӟi ÿӗ vұt-tӵ nhiên cy xung quanh trҿ Gѭӟi sӵ ÿLӅu khiӇn cӫDQJѭӡi lӟn
QKѭÿӝng vұt, thӵc vұWP{LWUѭӡng sӕng cӫa ch~ng, ciFÿӗ vұt ljm tӯ cic vұt
liӋu nguӗn gӕc tӵ nhiên. MөFÿtch njy vӅ giio dөFP{LWUѭӡng thӕng nhҩt vӟi

TXDQÿLӇm giio dөc trҿ mҫm non hiӋn nay vu ny ÿӏQKKѭӟng vj cic gii trӏ YăQ
hya ÿҥo ÿӭc cӫa FRQ QJѭӡi trong cic lƭnh vӵc quan trӑng cӫD P{L WUѭӡng
xung quanh lj P{LWUѭӡng thiên nhiên; nhân tҥo, nhӳQJQJѭӡi xung quanh vj
bҧn thân.
Bҧn chҩt cӫa giio dөFP{LWUѭӡQJÿѭӧc thӇ hiӋn ӣ viӋc hunh thjnh thiLÿӝ
ÿ~QJÿҳn vj cy ê thӭc cӫDFRQQJѭӡi vӟi tӵ nhiên theo mӑi thjnh phҫn cӫa
ny± FRQQJѭӡi vӟLWѭFich lj QJѭӡi bҧo vӋ tҥo dӵQJP{LWUѭӡng, cNJQJQKѭYӟi


11

FRQQJѭӡi-ÿm dӵa vjo tӵ QKLrQÿӇ tҥo nên sӵ giju cy vұt chҩt vj cic gii trӏ
tinh thҫn cho muQKĈy cNJng lj thiLÿӝ ÿӕi vӟi bҧQWKkQQKѭ mӝt thjnh phҫn
cӫa tӵ nhiên, hiӇXÿѭӧc gii trӏ cӫa cuӝc sӕng, sӭc khӓe vj sӵ phө thuӝc cӫa
ny vjo trҥng thiLP{LWUѭӡng xung quanh.
Qui trunh giio dөFP{LWUѭӡnJÿѭӧc bҳWÿҫu tӯ viӋc cung cҩp tri thӭc vӅ
P{LWUѭӡng vj sӵ biӃQÿәi ny thjnh thiLÿӝ ÿ~ng cӫa trҿ ÿӕi vӟLP{LWUѭӡng
xunh quanh. KiӃn thӭc lj yӃu tӕ không thӇ thiӃX ÿѭӧc cӫa qui trunh hunh
thjnKYăQKyDP{LWUѭӡng, czn thii ÿӝ lj kӃt quҧ cuӕi cng cӫa ny.Tri thӭc sӁ
hunh thjnh khta cҥnh ê thӭc cӫa thiL ÿӝ vj tӯ ÿy sӁ tҥo nên ê thӭc vӅ môi
WUѭӡng. Thii ÿӝ ÿѭӧc hunh thjnh bên ngoji sӵ hiӇu biӃt vӅ mӕi quan hӋ cy
ttnh quy luұt trong tӵ nhiên, mӕi quan hӋ tӵ nhiên, xm hӝi cӫDFRQQJѭӡi vӟi
P{LWUѭӡng xung quanh không thӇ lj cӕt l}i cӫa nhұn thӭc vӅ P{LWUѭӡng, ny
FRLWKѭӡng ttnh ttch cӵc cӫa qui trunh njy vj dӵa trên cic yӃu tӕ tiêu cӵc. Vҩn
ÿӅ giio dөc P{LWUѭӡnJÿm ÿһt trӑng tâm sӵ ch~ ê vjo tӵ nhiên vj nhun nhұn
FRQQJѭӡi lj mӝt phҫn cӫa ny, thҩ\ÿѭӧc sӵ cҫn thiӃt nghiên cӭu nhӳng quy
luұt tӗn tҥi trong tӵ nhiên. ChӍ cy kiӃn thӭc mӟi gi~SFRQQJѭӡi tiFÿӝQJÿ~ng
ÿҳn lên tӵ nhiên vj sӕng theo quy luұt tӵ nhiên.
ViӋc nghiên cӭu quy luұt tӵ nhiên cy thӇ bҳWÿҫu tӯ nhӓ trong phҥm vi giio
dөc P{LWUѭӡng. Do vұy, qui trunh giio dөFP{LWUѭӡng cho trҿ mҫm non cҫn

phҧi dӵa trên mӕi quan hӋ giӳD FRQQJѭӡi vӟi tӵ QKLrQ ÿӇ cung cҩp cic tri
thӭc cҫn thiӃt cho trҿ, WUrQFѫVӣ ÿy hunh thjnh thiLÿӝ ÿ~ng cӫa trҿ vӟi môi
WUѭӡng xung quanh. Cө thӇ:
Thͱ nh̭t, m͙i quan h͏ giͷDF˯WK͋ sinh v̵t vj P{LWU˱ͥng s͙QJÿ˱ͫc th͋
hi͏n ͧ quy lu̵t v͉ s͹ thtch nghi cͯa ny trong qui trunh phit tri͋n. ViӋc giio
dөFP{LWUѭӡng cho trҿ mҫPQRQÿѭӧc bҳWÿҫu bҵng viӋc cho trҿ ljm quen vӟi
cuӝc sӕng cӫa cic sinh vұt (ÿӝng vât, thӵc vұt) gҫn gNJi, quen thuӝc xung
quanh trҿ, mӕi quan hӋ cӫa ny vӟi môLWUѭӡng sӕng cө thӇ vj sӵ phө thuӝc
cӫa ny vjRP{LWUѭӡng. Trҿ cҫn nҳPÿѭӧFFѫFKӃ cӫa mӕi quan hӋ njy lj sӵ
thtch nghi cy liên quan tӟLÿһFÿLӇm cҩu tҥo vj chӭFQăQJFӫa ciFFѫ TXDQ


12

khic nhau vj khҧ QăQJ ÿLӅu khiӇn cӫa ny ÿӕi vӟL ÿӝng, thӵc vұt trong qui
trunh sӕQJ.KLFKăPVyFÿӝng, thӵc vұt, trҿ sӁ nҳPÿѭӧc ttnh chҩt khic nhau
vӅ nhu cҫu cӫa ny ÿӕi vӟLP{LWUѭӡng xung quanh trong ciFJLDLÿRҥn phit
triӇn vj hiӇu rҵQJ ODR ÿӝng cӫD FRQ QJѭӡi sӁ gyp phҫn tҥo dӵng nên môi
WUѭӡng sӕng bӅn vӳng xung quanh ch~ng ta
Thͱ hai, s͹ ÿa d̩ng sinh v̵t vj s͹ th͙ng nh̭t cͯa ny. Trҿ cҫn ÿѭӧc ljm
quen vӟi cic loҥi sinh vұt vӟi ê nghƭa lj cѫWKӇ sӕng nhҵm hunh thjnh biӇu
WѭӧnJ EDQ ÿҫu, cy hӋ thӕng vӅ sӵ phө thuӝc nhu cҫu cӫa ch~ng trong môi
WUѭӡng sӕng, sӵ thӕng nhҩt vj ÿDGҥng cӫa cic loҥL P{LWUѭӡng sӕng, sӵ ÿD
dҥng vӅ nhym sinh vұt cy nguӗn gӕc khic nhau cng tӗn tҥi trong mӝt môi
WUѭӡng.
Thͱ bD FRQ QJ˱ͥi lj m͡t ph̯n cͯa t͹ QKLrQ P{L WU˱ͥng s͙ng cͯa con
QJ˱ͥi OLrQTXDQÿ͇n vi͏Fÿ̫m b̫o sͱc kh͗e vj ho̩Wÿ͡ng s͙ng buQKWK˱ͥng
cͯDFRQQJ˱ͥi. Trҿ cҫQÿѭӧc ljm quen vӟi nhӳQJFѫVӣ EDQÿҫu vӅ sinh thii
hӑc QJѭӡi nhҵm hunh thjnh biӇX WѭӧQJ ÿҫu tiên vӅ nhu cҫu sinh lt cӫa con
QJѭӡi cy thӇ thӓa mmn WURQJ P{L WUѭӡng sӕng buQK WKѭӡng; cӫng cӕ nhӳng

hiӇu biӃt cӫa trҿ vӅ khҧ năQJWӵ ÿinh gii sӭc khӓe, nhӳng thyi TXHQÿѫQJLҧn
vӅ cuӝc sӕng cӫDFRQQJѭӡi.
Thͱ t˱YL͏c s͵ dͭng tji nguyên thiên nhiên trong ho̩Wÿ͡ng cͯDFRQQJ˱ͥi,
s͹ ô nhi͍m P{LWU˱ͥng xung quanh vj vi͏c b̫o v͏, khôi phͭc tji nguyên thiên
nhiên. Trҿ cNJng cҫQÿѭӧc ljm quen vӟi cic yӃu tӕ sinh hӑc xm hӝLQKѭYLӋc
sӱ dөng tji nguyên thiên nhiên trong hoҥt ÿӝng cӫD FRQ QJѭӡi nhҵm hunh
thjnh thii ÿӝ cy ê thӭc giӳ gun, tiӃt kiӋm tji nguyên thiên nhiên.
*LDL ÿRҥQ ÿҫu tiên cӫa viӋc hunh thjnh thiLÿӝ ÿ~QJÿҳn cӫa trҿ vӟi môi
WUѭӡng xunh quanh lj cung cҩp tri thӭc vӅ P{LWUѭӡng cho trҿ. Sӵ biӃQÿәi tri
thӭc thjnh thiLÿӝ ÿ~ng vӟLP{LWUѭӡQJ[XQJTXDQKÿѭӧc thӵc hiӋQWUrQFѫVӣ
sӱ dөng ciFSKѭѫQJSKiSÿӏQKKѭӟng ci nhân trong qui trunh ljm viӋc vӟi trҿ
cӫa giio viên. BiӇu hiӋn r} rӋt nhҩt cӫDÿLӅu njy lj hoҥWÿӝng cӫa trҿ. KӃt quҧ
cӫa giio dөFP{LWUѭӡQJÿѭӧc thӇ hiӋn bҵng cic chӍ sӕ vӅ thiLÿӝ cӫa trҿ ÿӕi


13

vӟL P{L WUѭӡng tӵ nhiên xung quanh, vӟi thӃ giӟLÿӗ vұt, vӟi mӑLQJѭӡi vj
bҧQWKkQWURQJÿy chӭDÿӵng cic yӃu tӕ nhұn thӭc, thҭm mƭÿҥRÿӭc. ViӋc
chuyӇn nhұn thӭc thjnh thiLÿӝ ÿѭӧc thӇ hiӋn ӣ hӭng th~ r} rӋt vӟi cic sӵ vұt
hiӋn Wѭӧng trong tӵ nhiên.
Cy thӇ nyi vӅ khta cҥnh thҭm mƭ cӫa thiLÿӝ nӃu sӵ ch~ ê cӫa trҿ Kѭӟng
ÿӃn ÿһc ÿLӇm bên ngoji cӫa hiӋQWѭӧng, ljPFѫVӣ cho viӋc diӉn giҧi gii trӏ;
czn khta cҥnKÿҥRÿӭc cӫa thiLÿӝ ÿѭӧc thӇ hiӋn ӣ sӵ ÿӗng cҧm, sӵ lo lҳng,
hjQKÿӝng sҹn sjng gi~Sÿӥ.
Hoҥt ÿӝnJÿӝng lұp cӫa trҿ ÿѭӧc thӵc hiӋn mӝt cich tӵ giic, ph hӧp vӟi
cic x~c cҧm ttch cӵc lj sӵ lt giҧi xiFÿing cho ciF WK{QJ WLQ ÿm thӵc hiӋn.
Trong qui trunh giio dөFP{LWUѭӡng cy thӇ sӱ dөng cic dҥng hoҥWÿӝng sau
cho trҿ:
- Trz cKѫLÿyng vai phҧn inh nhӳng hiӋQWѭӧng khic nhau trong tӵ nhiên

hoһc cic hoҥt ÿӝng cҧi tҥo thiên nhiên cӫDFRQQJѭӡi vj viӋFFRQQJѭӡi sӱ
dөng cic sҧn phҭm cy nguӗn gӕc tӯ thiên nhiên
- Hoҥt ÿӝng thӵc hjnh cy OLrQTXDQÿӃn viӋc xây dӵng vj gun giӳ cic ÿLӅu
kiӋn sӕnJWURQJYѭӡn WUѭӡng, cic hoҥWÿӝng phөc chӃ nhӳQJÿӗ vұt.
- Hoҥt ÿӝng sing tҥo cӫa trҿ WUrQFѫVӣ cic ҩQWѭӧng vӅ thiên nhiên, môi
WUѭӡnJYăQKya xm hӝi hay hoҥWÿӝQJODRÿӝng vj sinh hoҥt cӫDFRQQJѭӡi.
- Thӵc nghiӋm: hoҥWÿӝng nhұn thӭc thӵc hjnh vӟi ciFÿӕLWѭӧng tӵ nhiên
kӃt hӧp vӟi quan sit vj ÿѭDUDNӃt luұn.
- Hoҥt ÿӝng ngôn ngӳ: ÿһt câu hӓi, thông bioWKDPJLDÿjm thoҥLWUDRÿәi
thông tin, cҧm x~c, ljm chtnh xic biӇXWѭӧng vӅ tӵ nhiên, xm hӝi vӟi sӵ trӧ
gi~p cӫa ngôn ngӳ.
- Quan sit: nhҵm bә sung thông tin vӅ tӵ nhiên vj hoҥWÿӝng cӫDFRQQJѭӡi
trong tӵ nhiên.
- Xem sich, tranh, tivi lj hoҥWÿӝQJÿҧm bҧo cho trҿ lƭnh hӝi cic biӇXWѭӧng
mӟi vj ljm chtnh xic biӇXWѭӧQJÿm cy vӅ tӵ nhiên.
1.1.1.4. Ĉ̿c ÿL͋m phát tri͋n tâm lí tr̓ 5-6 tu͝i


14

Ĉӝ tuәi mүu giáo lӟQOjJLDLÿRҥn cuӕi cùng cӫa trҿ em ӣ lӭa tuәL³Pҫm
QRQ´± tӭc là lӭa tuәLWUѭӟFNKLÿӃQWUѭӡng phә thông. Ӣ JLDLÿRҥn này, nhӳng
cҩu tҥRWkPOêÿһFWUѭQJFӫDFRQQJѭӡLÿmÿѭӧFKuQKWKjQKWUѭӟFÿk\ÿһc biӋt
OjWURQJÿӝ tuәi mүu giáo nhӥ vүn tiӃp tөc phát triӇn mҥnh. Vӟi sӵ giáo dөc
cӫDQJѭӡi lӟn, nhӳng chӭFQăQJWkPOêÿyVӁ ÿѭӧc hoàn thiӋn vӅ mӑLSKѭѫQJ
diӋn cӫa hoҥWÿӝng tâm lý (nhұn thӭc, tình cҧPYjêFKt
ÿӇ hoàn thành viӋc
xây dӵng nhӳQJFѫVӣ EDQÿҫu vӅ nhân cách cӫDFRQQJѭӡi.
a. Sӵ phát triӇn ngôn ngӳ cӫa trҿ mүu giáo lӟn:
Trҿ sӱ dөng thành thҥo tiӃng mҽ ÿҿ WKHRFiFKѭӟng:

Nҳm vӳng ngӳ âm và ngӳ ÿLӋu khi sӱ dөng tiӃng mҽ ÿҿ: Trҿ biӃWÿӑc diӉn
cҧm, biӃWGQJÿLӋu bӝ bә sung cho ngôn ngӳ nói.
Vӕn tӯ YjFѫFҩu ngӳ pháp phát triӇn.
Các tính chҩt ngôn ngӳ WKѭӡng gһp ӣ trҿ 5 - 6 tuәi là:
- Ngơn ngӳ giҧi thích, trҿ có nhu cҫu nhұn sӵ giҧLWKtFKYjFNJQJWKtFKJLҧi
thích cho các bҥn.
- Ngơn ngӳ tình huӕng (hồn cҧnh) do giao tiӃp vӟL QJѭӡi xung quanh
bҵng nhӳng thông tin mà trҿ trӵc tiӃSWULJLiFÿѭӧc trong khung cҧnh.
- Tính mҥch lҥc rõ ràng: do vӕn tӯ cӫa trҿ chiӃm 50% là danh tӯ, nên câu
nói cӫa trҿ WKѭӡng ngҳn gӑn, rõ ràng.
- 7tQKÿӏDSKѭѫQJWURQJQJ{QQJӳ nӅQYăQKRiFӫDÿӏDSKѭѫQJFӝQJÿӗng
thӇ hiӋn rõ trong ngôn ngӳ cӫa trҿ (nói ngӑng, nói mҩt dҩu ...)
- 7tQKFiQKkQÿmEӝc lӝ rõ qua các sҳc thái khác nhau cӫa trҿÿһc biӋt ӣ
chӭFQăQJQJ{QQJӳ biӇu cҧm
ViӋc sӱ dөng ngôn ngӳ trong giao tiӃp và các tính chҩt cӫa ngơn ngӳ ӣ trҿ
phө thuӝc phҫn lӟn vào viӋFKѭӟng dүn và sӵ JѭѫQJPүu vӅ lӡi nói cӫDQJѭӡi
lӟn.
b. Sӵ phát triӇn các quá trình nhұn thӭc cӫa trҿ mүu giáo lӟn:


15

Các hiӋQWѭӧQJWkPOêQKѭWULJLiFWUtQKӟWѭӣQJWѭӧng vӅ FѫEҧn là sӵ nӕi
tiӃp sӵ phát triӇn ӣ lӭa tuәi tӯ 4 - 5 tuәi nhѭQJFKҩWOѭӧng mӟLKѫQ7KӇ hiӋn
ӣ:
- MӭFÿӝ phong phú cӫa các kiӇu loҥi
- MӭFÿӝ chӫ ÿӏQKFiFTXiWUuQKWkPOêU}UjQJKѫQFyêWKӭFKѫQ
- Tính mөFÿtFKKuQKWKjQKYjSKiWWULӇn ӣ mӭFÿӝ FDRKѫQ
- Ĉӝ nhҥy cҧm cӫDFiFJLiFTXDQÿѭӧc tinh nhҥ\KѫQ
- Khҧ QăQJNLӅm chӃ các phҧn ӭQJWkPOêÿѭӧc phát triӇn.

Ӣ ÿk\FK~QJWDFKӍ ÿӅ cұp tӟi quá trình tâm lý phát triӇn mҥnh mӁ Yjÿһc
WUѭQJQKҩWÿyOjWѭGX\6ӵ phát triӇQWѭGX\ӣ ÿӝ tuәi này mҥnh mӁ vӅ kiӇu
loҥi, các thao tác và thiӃt lұp nhanh chóng các mӕi quan hӋ giӳa các sӵ kiӋn,
hiӋQWѭӧng, thông tin giӳa mӟLYjFNJJҫQYj[DĈһc tính chung cӫa sӵ phát
triӇQWѭGX\
Trҿ ÿmELӃt phân tích tәng hӧp khơng chӍ dӯng lҥi ӣ ÿӗ vұt, hình ҧnh mà
ngay cҧ tӯ ngӳ.
7ѭGX\Fӫa trҿ dҫn dҫn mҩWÿLWtQKGX\Nӹ, tiӃn dҫQÿӃn khách quan, hiӋn
thӵFKѫQ'ҫn dҫn trҿ phân biӋWÿѭӧc thӵFYjKѭĈmFyWѭGX\WUӯXWѭӧng vӟi
các con sӕ, không gian, thӡi gian, quan hӋ xã hӝi... Ý thӭc rõ vӅ nhӳQJêQJKƭ
tình cҧm cӫa mình, trách nhiӋPÿӕi vӟi hành vi. Các phҭm chҩt cӫDWѭGX\ÿm
bӝc lӝ ÿӫ vӅ cҩu tҥo và chӭFQăQJKRҥWÿӝng cӫDQyQKѭWtQKPөFÿtFKÿӝc
lұp sáng tҥo, tính linh hoҥWÿӝ mӅm dҿo...
Ӣ trҿ 5 - 6 tuәi phát triӇn cҧ 3 loҥLWѭGX\WѭGX\KjQKÿӝng trӵc quan vүn
chiӃPѭXWKӃ. Tuy nhiên do nhiӋm vө hoҥWÿӝng mà cҧ loҥLWѭGX\KuQKҧnh
trӵFTXDQWѭGX\WUӯXWѭӧQJGѭӧc phát triӇn ӣ trҿ. LoҥLWѭGX\Qj\JL~SWUҿ
ÿӃn gҫn vӟi hiӋn thӵc khách quan.
c. Sӵ [iFÿӏnh ý thӭc bҧn ngã:
TiӅQÿӅ cӫa ý thӭc bҧn ngã là viӋc tӵ tách mình ra khӓLQJѭӡLNKiFÿmÿѭӧc
hình thành tӯ cuӕi tuәi ҩu nhi. Tuy nhiên phҧi trҧi qua mӝt quá trình phát triӇn
thì ý thӭc bҧn ngã cӫa trҿ mӟLÿѭӧF[iFÿӏnh rõ ràng. ĈӃn cuӕi tuәi mүu giáo,