ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN CAO LỘC
TRƯỜNG MẦM NON XÃ HẢI YẾN
BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Nâng cao biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tích cực tham gia hoạt động
ngồi trời tại lớp 5 tuổi A, Trường Mầm non xã Hải Yến
Lĩnh vực sáng kiến: [6][612] Giáo dục mầm non
Tác giả: Nguyễn Thị Thảo
Trình độ chun mơn: Đại học
Chức vụ: Giáo viên
Nơi công tác: Trường mầm non xã Hải Yến
Điện thoại liên hệ: 0913 228 658
Địa chỉ thư điện tử:
Hải Yến, tháng 02 năm 2022
MỤC LỤC
Nội dung
Trang
Danh mục ảnh
Tóm tắt sáng kiến
I- MỞ ĐẦU
1
1. Lý do chọn sáng kiến
1
2. Mục tiêu của sáng kiến
1
3. Phạm vi của sáng kiến
1
II. CƠ SỞ LÝ LUẬN, CƠ SỞ THỰC TIỄN
2
1. Cơ sở lý luận
2
2. Cơ sở thực tiễn
2
III. NỘI DUNG SÁNG KIẾN
4
1. Nội dung và những kết quả nghiên cứu của sáng kiến
4
Giải pháp 1: Xây dựng kế hoạch, nội dung phù hợp với điều kiện thực
tế của trường và nhận thức của trẻ.
4
Giải pháp 2: Tự bồi dưỡng nâng cao trình độ nhận thức của bản thân.
5
Giải pháp 3: Thiết kế mơi trường ngồi trời đảm bảo tính mới, tính
sáng tạo để hấp dẫn, thu hút trẻ tham gia.
5
Giải pháp 4: Lựa chọn nội dung quan sát phù hợp
6
Giải pháp 5: Đa dạng các trò chơi vận động cho trẻ
7
Giải pháp 6: Lựa chọn và tổ chức các hoạt động trải nghiệm mới lạ.
7
Giải pháp 7: Làm tốt công tác tuyên truyền với phụ huynh.
8
2. Thảo luận, đánh giá kết quả thu được
9
2.1. Tính mới, tính sáng tạo
9
2.2. Khả năng áp dụng và mang lại lợi ích thiết thực của sáng kiến
10
IV- KẾT LUẬN
11
TÓM TẮT SÁNG KIẾN
“Vui chơi là hoạt động chủ đạo” của trẻ mầm non, qua vui chơi trẻ được
‘‘Học mà chơi - Chơi mà học’ vì trẻ ở lứa tuổi này ln ln muốn biết, muốn tìm
hiểu, “Tò mò” mọi điều về thế giới xung quanh mình; trẻ ln muốn được “làm
người lớn” mà chỉ khi chơi trẻ mới thỏa mãn được mong muốn của mình, mới bộc
lộ ý thức và thể hiện được chính mình. Khi học - chơi trẻ được lĩnh hội các khái
niệm ban đầu, các tri thức ban đầu, các kiến thức kỹ năng cần có mà ở trường mầm
non trẻ được lĩnh hội, được tiếp thu và trải nghiệm nhiều nhất. Có thể nói rằng, ở
trường mầm non hoạt động ngồi trời và vui chơi ngoài trời là một hoạt động có ý
nghĩa đặc biệt quan trọng, vui chơi tạo cơ hội cho trẻ được thử nghiệm những hoạt
động tìm hiểu về thế giới. Hoạt động vui chơi là con đường tiếp xúc độc đáo của
trẻ với cuộc sống người lớn, nhờ hoạt động này trẻ bước vào giai đoạn đầu tiên của
q trình hình thành nhân cách.
Hoạt động ngồi trời là một hoạt động khơng thể thiếu vì trẻ được hít thở
khơng khí trong lành, được quan sát thế giới xung quanh, khám phá những điều
mới lạ từ thiên nhiên giúp trẻ tăng thêm vốn sống và nhất là trẻ được tự do hoạt
động trong các môi trường giáo dục, phát huy được những ưu điểm đó, giúp trẻ
phát triển về các mặt đức, trí, thể, mĩ và lao động. Hoạt động ngoài trời tạo cho trẻ
sự nhanh nhẹn và hứng thú với môi trường tự nhiên đồng thời trẻ tự tin, mạnh dạn
trong cuộc sống góp phần tích cực trong sự phát triển tồn diện của trẻ.
Thơng qua hoạt động chơi ngồi trời phát triển ở trẻ tình cảm, biết quan tâm
giúp đỡ, nhường nhịn lẫn nhau, không tranh giành đồ chơi với bạn, rèn luyện cho
trẻ tinh thần đoàn kết, hợp tác, tinh thần tập thể trong lúc chơi qua đó giáo dục
nhân cách cho trẻ về lối sống, về phẩm chất đạo đức, về sự lễ phép, kính trọng đối
với người lớn, tạo cho trẻ mối quan hệ tốt giữa giáo viên với trẻ, giữa trẻ và gia
đình, bạn bè…Chính vì thế hoạt động chơi ngồi trời là một hoạt động vô cùng cần
thiết với trẻ mầm non.
DANH MỤC ẢNH
STT
Nội dung
Giải pháp
1
Ảnh 1: Ảnh học tập qua các buổi hội thảo, hội giảng, Giải pháp 2
tiết dạy của đồng nghiệp
Ảnh 2: Ảnh trao đổi trog buổi tập huấn chuyên môn,
sinh hoạt chun mơn.
2
Ảnh 3: Ảnh các khu vực chơi, góc chơi ngoài trời
Giải pháp 3
3
Ảnh 4: Ảnh trẻ quan sát vườn rau, cây xanh, vườn cổ Giải pháp 4
tích, cánh đồng lúa
4
Ảnh 5: Ảnh trẻ chơi trò chơi “Kéo co, mèo đuổi Giải pháp 5
chuột, Cáo ơi ngủ à”, Dẫn bóng, Kẹp bóng
5
Ảnh 6: Ảnh trẻ chăm sóc vườn rau, thả vật chìm nổi
Giải pháp 6
Ảnh 7: Ảnh trẻ chơi góc sáng tạo
Ảnh 8: Ảnh trẻ chơi với đồ chơi với nước
Ảnh 9: Ảnh trẻ chơi ô ăn quan
Ảnh 10: Ảnh trẻ chơi đồ chơi ngoài trời
6
Giải pháp 11: Ảnh tuyên truyền phụ huynh giờ đón Giải pháp 7
trẻ, buổi họp phụ huynh
Giải pháp 12: Ảnh phụ huynh tham gia lao động
trang trí cảnh quan, các góc chơi cho trẻ.
DANH MỤC BẢNG BIỂU
STT
Nội dung
Trang
1
Bảng 1: Kết quả khả năng tham gia hoạt động ngoài trời lớp 5
tuổi A đầu năm
3
2
Bảng 2: Kết quả khả năng tham gia hoạt động ngoài trời lớp 5
tuổi A học kì 1
9
1
I - MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn sáng kiến
Như chúng ta đã biết, Giáo dục mầm non có vai trị đặc biệt quan trọng đối
với sự phát triển của trẻ, bởi đây là giai đoạn đặt nền móng đầu tiên, quan trọng
của nhân cách con người, là thời kỳ lý tưởng của giáo dục tồn diện mà trong đó
hoạt động vui chơi ngồi trời là hoạt động đóng vai trị quan trọng.
Hoạt động ngồi trời có ý nghĩa đặc biệt đối với trẻ mẫu giáo. Hoạt động
ngoài trời tạo cơ hội để trẻ thử nghiệm những hoạt động mong muốn của mình
tìm hiểu về thế giới xung quanh.
Trong quá trình chơi, trẻ được trải nghiệm nhiều loại cảm xúc khác nhau và
rèn luyện cách thể hiện, kiểm soát cảm xúc. Trẻ mong muốn được tìm hiểu về
động vật, thực vật, các hiện tượng tự nhiên, về mọi người xung quanh…. Trẻ càng
được chơi nhiều với các đồ vật khác nhau, tham gia nhiều hoạt động, giao lưu với
nhiều bạn bè…thì trẻ càng tích cực và càng mạnh dạn hơn trong học tập sau
này…
Qua thực tiễn, khi tổ chức hoạt động vui chơi ngồi trời cho trẻ trong lớp
tơi phụ trách, tơi nhận thấy các trị chơi vận động rất phong phú và đa dạng là hoạt
động được trẻ yêu thích và thích tham gia nhất nhưng nhiều trẻ cịn bỡ ngỡ, còn
ngại ngùng chưa mạnh dạn, tự tin trước bạn bè, trước đám đông khi tham gia các
hoạt động vui chơi tập thể, trẻ chưa chủ động tham gia trò chơi, chưa chủ động
đưa ra các ý kiến khi tìm hiểu các sự vật, các hiện tượng, nhiều trẻ còn mang tính
chất ỷ lại, thụ động.
Khi tổ chức hoạt động ngồi trời, phương pháp, hình thức tổ chức của giáo
viên chưa được linh hoạt, cịn thụ động chỉ mang tính hình thức, chưa lơi cuốn
được trẻ vào hoạt động, chưa mang lại hiệu quả thiết thực.
Vì vậy tơi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài “Nâng cao biện pháp giúp trẻ 5-6
tuổi tích cực tham gia hoạt động ngồi trời tại lớp 5 tuổi A, Trường Mầm non xã
Hải Yến”
2. Mục tiêu của sáng kiến
Nghiên cứu vấn đề để tìm ra những biện pháp, cách áp dụng mới vào tổ
chức hoạt động ngồi trời giúp trẻ hào hứng, tích cực, chủ động và tự tin tham
gia, mở rộng vốn hiểu biết của trẻ, làm phong phú vốn hiểu biết, giúp trẻ nhanh
nhẹn và hứng thú với môi trường tự nhiên đồng thời trẻ tự tin, mạnh dạn khi tham
gia các hoạt động và trong cuộc sống, góp phần tích cực trong sự hình thành và
phát triển tồn diện của trẻ.
3. Phạm vi của sáng kiến
Đề tài này tôi thực hiện trong năm học 2021 - 2022 cho trẻ lớp 5 tuổi A,
Trường Mầm non xã Hải Yến.
2
II – CƠ SỞ LÝ LUẬN, CƠ SỞ THỰC TIỄN
1. Cơ sở lý luận
Hoạt động ngoài trời là hoạt động vui chơi khơng thể thiếu trong chương
trình giáo dục của trẻ mầm non. Đây là hoạt động mà trẻ yêu thích và hứng thú
nhất, nó mang lại niềm vui và kiến thức cần thiết về thế giới xung quanh cho trẻ.
Mặt khác, trẻ nhận thức về thế giới xung quanh qua việc tiếp xúc, tìm hiểu
và khám phá những gì xảy ra trong cuộc sống xung quanh trẻ. Qua hoạt động
ngoài trời trẻ thỏa mãn nhu cầu vui chơi, nhu cầu tìm hiểu khám phá của
mình. Hoạt động vui chơi ngồi trời tạo cho trẻ sự nhanh nhẹn và thích ứng với
môi trường tự nhiên, đồng thời cũng giúp trẻ tự tin, mạnh dạn trong cuộc sống,
phát huy được tính tích cực chủ động của mình, ngồi ra trẻ cịn được hít thở
khơng khí trong lành của thiên nhiên. Giờ hoạt động chơi ngồi trời trẻ được hịa
mình vào thế giới của tự nhiên để có thể cảm nhận sự vật hiện tượng một cách tự
nhiên nhất, trẻ được trải nghiệm, được khám phá, trầm trồ, ngắm nghía, thậm chí
là đưa tay để sờ, khiến cho trẻ bị hấp dẫn, bị thu hút, không những thế trẻ được tự
do chơi các đồ chơi ngồi trời như chơi cầu trượt, xích đu, bập bênh, nhà bóng…
Chính vì thế hoạt động chơi ngồi trời là một hoạt động vơ cùng cần thiết với trẻ.
2. Cơ sở thực tiễn
Trong thực tế hiện nay, việc tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ đã được
các giáo viên ở các nhóm lớp quan tâm, tuy nhiên nhiều giáo viên chưa thực sự
biết cách tạo ra môi trường cho trẻ tham gia hoạt động, tham gia trải nghiệm để
trẻ có thể tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, tự nhiên, hứng thú.
Bên cạnh đó, cịn có một số giáo viên vẫn cịn ngại khi tổ chức cho trẻ ra
sân hoạt động ngồi trời vì lo ngại trong việc quản lý trẻ sợ trẻ bị ngã hoặc bị đau
hoặc có tổ chức hoạt động ngồi trời cho trẻ nhưng tổ chức trong khoảng thời gian
ngắn, chỉ mang tính hình thức, chưa mang lại hiệu quả thiết thực.
Một số giáo viên khi cho trẻ hoạt động ngoài trời còn để trẻ chơi tự do chưa
thực hiện các hoạt động có mục đích mang tính chất giáo dục. Khi tổ chức hoạt
động ngồi trời phương pháp, hình thức tổ chức của các giáo viên chưa được linh
hoạt, chưa lơi cuốn được trẻ vào hoạt động.
Nhiều trẻ cịn bỡ ngỡ, còn ngại ngùng chưa mạnh dạn, tự tin, chưa có kỹ
năng tham gia hoạt động ngồi trời, khơng dám đưa ra hoạt động sáng tạo và ý
kiến của mình khi tham gia hoạt động trước bạn bè, trước đám đông.
Khi tôi chọn đề tài: “Nâng cao biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tích cực tham gia
hoạt động ngồi trời tại lớp 5 tuổi A, Trường Mầm non xã Hải Yến ”, bên cạnh
những thuận lợi tôi cũng gặp một số khó khăn.
2.1. Thuận lợi:
Năm học 2021 – 2022, tơi được phân công dạy lớp 5 tuổi A. Là giáo viên
đứng lớp có trình độ Đại học, nhiệt tình, có trách nhiệm với công việc, tôi luôn
quan tâm đến chất lượng ở trẻ và mong muốn trẻ được phát triển tốt nhất.
3
Được sự quan tâm giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường, tổ chuyên môn
tạo điều kiện cho tôi được học hỏi kinh nghiệm, trao đổi với đồng nghiệp và tham
gia các buổi tập huấn về chuyên môn.
Cơ sở vật chất, trường, lớp được xây dựng khang trang, sạch sẽ, thống
mát, có sân chơi rộng.
Được trang bị các đồ dùng, đồ chơi ngồi trời, có các khu vực chơi dành
cho trẻ hoạt động.
Được sự quan tâm hỗ trợ nhiệt tình của các bậc phụ huynh về việc ủng hộ
đồ dùng, các nguyên vật liệu phục vụ cho hoạt động vui chơi ngồi trời cho trẻ.
Các cháu ngoan, tích cực tham gia các hoạt động, thích đến lớp và mong
muốn được tham gia hoạt động ngồi trời.
2.2. Khó khăn:
Một số trẻ chưa có ý thức, tính kỉ luật và chưa chủ động tham gia vào các
hoạt động.
Khả năng chú ý có chủ định của một số trẻ còn hạn chế, trẻ dễ dàng cuốn
hút vào các hoạt động nhưng cũng nhanh chóng tự rút ra khỏi trị chơi nếu nó
khơng cịn hứng thú mà chưa tự tạo ra những tình huống, những điểm mới hoặc
những trị chơi khác để duy trì trị chơi, nhóm chơi.
Một số phụ huynh chưa thật sự quan tâm đến việc học của con em mình đặc
biệt là phát triển các trò chơi, các hoạt động của trẻ.
Trẻ em người dân tộc nên còn nhút nhát, chưa mạnh dạn giao lưu với cô và
các bạn.
2.3. Khảo sát :
Đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát khả năng tham gia hoạt động ngoài
trời của trẻ để nắm bắt được nhu cầu hứng thú của trẻ cụ thể như sau:
Bảng 1: Kết quả khả năng tham gia hoạt động ngồi trời của trẻ lớp 5TA
đầu năm:
STT
Tính tích cực của trẻ
Tổng
số trẻ
Đạt
Đầu năm
Tỉ lệ %
Chưa Đạt
Tỉ lệ %
1
Sự tự tin của trẻ
16
8
50
8
50
2
Khả năng giao tiếp của trẻ
16
10
62,5
6
37,5
3
Trẻ tò mò ham hiểu biết
16
12
75
4
25
4
Trẻ thể hiện một số hiểu biết về
thế giới xung quanh
16
8
50
8
50
5
Sự tích cực, chủ động của trẻ
16
8
50
8
50
6
Trẻ hứng thú tham gia trò chơi
vận động
16
12
75
4
25
4
Dựa trên những số liệu đã khảo sát, tôi thấy được những hạn chế của trẻ lớp
mình trong hoạt động ngồi trời. Vì thế tơi đã mạnh dạn đưa ra các giải pháp sau
để giúp trẻ tham gia tích cực hoạt động chơi ngoài trời đạt kết quả cao.
III – NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1. Nội dung và những kết quả nghiên cứu của sáng kiến:
Để tổ chức một hoạt động ngồi trời đạt chất lượng và hiệu quả thì nội
dung cần phù hợp với lứa tuổi của trẻ, các hoạt động diễn ra khơng gây gị bó cho
trẻ, hoạt động diễn ra một cách nhẹ nhàng, thoải mái theo hướng lấy trẻ làm trung
tâm, phát huy được tính tích cực của trẻ, lôi cuốn trẻ vào hoạt động khám phá, trải
nghiệm,…Đồ dùng đồ chơi cũng góp phần tạo ra hứng thú kích thích trẻ vì vậy đồ
dùng đồ chơi nên phong phú, đa dạng về chủng loại, màu sắc.
Dựa trên việc nghiên cứu tài liệu, đặc điểm tâm sinh lý và khả năng nhận
thức của trẻ, qua việc dự giờ đồng nghiệp và quá trình tìm hiểu thực tế, rút kinh
nghiệm từ các giải pháp trước đây đã thực hiện. Để giải quyết tốt các mục tiêu
sáng kiến đưa ra, tơi đã đưa ra các giải pháp góp phần giúp trẻ tích cực tham gia
hoạt động ngồi trời tại nhóm lớp của mình như sau:
1.1. Giải pháp 1: Xây dựng kế hoạch, nội dung phù hợp với điều kiện
thực tế của trường và nhận thức của trẻ.
Năm học 2021-2022 sau khi nghiên cứu về biện pháp nâng cao giúp trẻ tích
cực hoạt động ngồi trời. Ngay từ đầu năm học tơi xây dựng các nội dung hoạt động
ngồi trời dựa vào chủ đề, khả năng nhận thức, kỹ năng chơi của trẻ, điều kiện thực
tế của trường. Sau một thời gian thực hiện dựa vào thực tế tổ chức hoạt động và hiểu
biết của trẻ tôi sẽ điều chỉnh nội dung, phương pháp và hình thức hoạt động ngồi
trời một cách linh hoạt phù hợp với chủ đề đang thực hiện và khả năng hứng thú của
trẻ.
Ví dụ: Với nội dung cho trẻ quan sát, thường thì giáo viên lựa chọn các đối
tượng quan sát phù hợp theo chủ đề, tùy vào khả năng hứng thú của trẻ tơi có thể
điều chỉnh một số nội dung quan sát sao cho phù hợp với khả năng, hứng thú của trẻ
như :có thể cho trẻ quan sát cánh đồng lúa chín, vườn đào mùa xn, vườn mận nở
hoa,…
Bên cạnh đó tơi tìm tòi những nội dung, những trò chơi vận động sáng tạo,
mới lạ phù hợp với độ tuổi của trẻ nhằm tạo cho trẻ hứng thú trong những giờ hoạt
động ngoài trời và đạt hiệu quả cao nhất.
1.2. Giải pháp 2: Tự bồi dưỡng nâng cao trình độ nhận thức của bản
thân.
Việc tổ chức hoạt động chơi ngoài trời cho trẻ muốn thành cơng và mang
lại hiệu quả cao thì trước tiên người giáo viên phải có trình độ nghiệp vụ sư
phạm và phương pháp lên lớp phong phú, linh họat. Nhận thức được điều đó bản
thân tơi ln khơng ngừng học hỏi kinh nghiệm tổ chức hoạt động ngoài trời,
những điều mới là, sáng tạo của đồng nghiệp trong tổ chức hoạt động ngoài trời
5
để từ đó nâng cao trình độ trình mơn nghiệp vụ và hiểu rõ hơn về phương pháp tổ
chức giờ hoạt động ngoài trời đạt hiệu quả ở trẻ.
Tham gia học tập đầy đủ các buổi hội thảo, hội giảng và dự giờ các tiết
dạy của đồng nghiệp để từ đó học hỏi, rút ra những kinh nghiệm bổ ích cho bản
thân (Minh họa hình ảnh 1).
Trong các buổi tập huấn chuyên môn, sinh hoạt chuyên môn của trường, tổ
tôi ln tích cực tham gia trao đổi với các đồng nghiệp về những vướng mắc trong
chun mơn, từ đó cùng nhau tìm ra những phương pháp tốt nhất để giải quyết
những vấn đề đó (Minh họa hình ảnh 2).
Ngồi ra tơi thường xun lên các trang website, facebook tìm hiểu những kiến
thức mới, sưu tầm các phương pháp giáo dục, các hình thức giảng dạy mới và phù hợp
với tình hình thực tế tại địa phương để áp dụng trong công tác giảng dạy.
Qua việc tự học, tự bồi dưỡng năng lực của bản thân sau một thời gian tôi thấy
vai trò của bản thân được phát huy, chủ động trong việc xây dựng kế hoạch, nắm
bắt nhu cầu, khả năng của trẻ để xây dựng nội dung, hình thức, các phương pháp
tổ chức các hoạt động linh hoạt và sáng tạo
1.3. Thiết kế mơi trường ngồi trời đảm bảo tính mới, tính sáng tạo để
hấp dẫn, thu hút trẻ tham gia.
Môi trường cho trẻ hoạt động phù hợp, đa dạng, phong phú sẽ gây hứng thú
cho trẻ và bản thân giáo viên, góp phần hình thành nâng cao mối quan hệ thân
thiện, tự tin giữa giáo viên với trẻ, giữa trẻ với trẻ.
Ngay từ đầu năm học, để phù hợp với chủ đề “Xây dựng trường mầm non
xanh, an tồn, thân thiện” tơi cùng với các đồng chí giáo viên trong trường tìm tịi,
lên ý tưởng, trang trí các mảng tường có những hình ảnh ngộ nghĩnh, đẹp mắt gần
gũi trẻ, gắn với các chữ cái để trang trí và tích hợp mơi trường chữ viết nhưng vẫn
đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ hoạt động. Xây dựng các khu vực chơi, các góc
chơi ngồi trời như: góc chợ quê, góc trưng bày với những gian hàng đồ chơi tự
tạo, một số sản phẩm địa phương (ngơ, thóc, rau, đỗ, lạc ...); góc trưng bày cịn
được trưng bày trang phục dân tộc Nùng, đầu sư tử, công cụ may mặc, các bài hát
sli, ... Khu chơi sáng tạo với các góc chơi với màu vẽ, đá, sỏi, giấy màu, len dạ,
hột hạt, nguyên vật liệu đan tết, lá cây khô... để trẻ hoạt động. Khu vận động với
các đồ dùng, đồ chơi giúp trẻ vừa học vừa chơi, phát triển thể lực, khả năng khéo
léo của đôi tay, đơi chân,...Vườn cổ tích được tạo thành từ mơ đồi cỏ xanh mướt,
được tơ điểm tại góc đó là những hàng chong chóng và những khóm hoa sặc sỡ
sắc màu, có nàng Bạch Tuyết xinh đẹp với Bảy chú lùn tốt bụng đáng yêu...có con
suối nhỏ với đàn cá vàng tung tăng bơi lội.
Để gần gũi và cho trẻ trải nghiệm nhà trường thiết kế góc chơi cát nước; ở
góc chơi này, trẻ được sử dụng các dụng cụ cuốc, xẻng, các đồ chơi xay cát, đồ
chơi đong nước, những viên sỏi để trẻ xếp hình, tạo hình....; ngồi ra nhà trường
cịn bố trí một khu vườn nhỏ để trẻ được trải nghiệm trồng và chăm sóc cây cây
rau,... (Minh họa hình ảnh 3).
6
Tất cả những điều đó như đi vào tâm hồn trẻ cả một thế giới tự nhiên sinh
động, trong sáng, an tồn. Cũng chính nơi này các bé được thoải mái hịa mình
vào thế giới của tự nhiên để có thể cảm nhận được sự vật hiện tượng một cách tự
nhiên nhất, trẻ được trải nghiệm, khám phá, trầm trồ, ngắm nghía, thậm chí là đưa
tay để sờ khiến cho trẻ bị hấp dẫn dễ bị thu hút giúp trẻ thêm hứng thú khi tham
gia hoạt động ngoài trời.
1.4. Lựa chọn nội dung quan sát phù hợp
Nội dung quan sát cũng đóng một vai trị quan trọng trong hoạt động ngồi
trời vì vậy khi tơi lựa chọn nội dung quan sát thường là những nội dung quan sát
sẵn có tại nhà trường, gần gũi xung quanh trẻ, để khơi gợi tính tị mị, hứng thú
cho trẻ. Trong q trình quan sát tôi luôn chú ý đến khả năng nhận thức của trẻ
trong lớp và đặc điểm cá nhân của trẻ để đưa ra đối tượng quan sát, mục tiêu quan
sát và câu hỏi gợi mở phù hợp với trẻ (nếu đối tượng và mục tiêu cao hay quá dễ
với trẻ, tôi nâng cao hay hạ thấp yêu cầu quan sát để phù hợp với trẻ), tơi tạo tình
huống lơi cuốn trẻ vào hoạt động
(Minh họa hình ảnh 4).
Với việc giao nhiệm vụ và gợi ý của cô, cho trẻ được thực hành trực tiếp, tự
quan sát, tri giác, tự phân tích, tự nhận xét đánh giá và lập luận về đối tượng và
vấn đề mình quan sát. Cơ ln động viên khuyến khích trẻ để trẻ được để trẻ nói
lên hiểu biết của mình, đưa ra những ý kiến để bảo vệ ý tưởng của mình.
Ví dụ: Khi cho trẻ quan sát cây rau bắp cải, thay vì chuẩn bị một cây rau
bắp cải để sẵn trên bàn cho trẻ quan sát thì tơi dẫn trẻ ra vườn rau bắp cải của nhà
trường để trẻ được quan sát, trải nghiệm, tri giác trực tiếp cả vườn rau.
Dựa vào khả năng hứng thú của trẻ tôi linh động thay đổi nội dung quan sát
sao cho phù hợp.
Ví dụ khi cơ giao nhiệm vụ quan sát cây rau bắp cải, nhưng khi ra vườn
rau, trẻ không chú ý vào cây bắp cải mà cô cho quan sát, mà lại chăm chú quan
sát một cây bắp cải khác đã bị héo, lúc đó cơ giáo sẽ linh động chuyển nội dung
sang trị chuyện cùng trẻ tìm hiểu nguyên nhân vì sao cây bắp cải đó bị héo? Theo
con để cây bắp cải khơng bị héo thì cần làm gì? Khi thấy cây héo, con cảm thấy
như thế nào? Hoặc tôi đưa ra những ý kiến sai để trẻ phản biện lại ý kiến đó, Ví
dụ: Cây bắp cải bị héo khơ vì được tưới nước và chăm sóc cẩn thận - Trẻ phải
phản biện lại ý kiến của cô (Cây bị héo khô vì khơng được tưới nước thường
xun),…
Ví dụ: Khi dịp Tết đến thấy các cơ đang bày gian hàng Tết, góc Tết, chợ
Xuân, trẻ bị thu hút vào gian hàng, góc đó khơng chú ý đến đối tượng quan sát mà
cơ đưa ra, ngay lúc đó tơi đã linh hoạt chuyển đối tượng quan sát sang cho trẻ
quan sát về gian hàng chợ Tết, chợ Xuân.
Với việc lựa chọn nội dung quan sát phù hợp, sự linh hoạt thay đổi nội
dung theo hứng thú của trẻ, giờ hoạt động ngoài trời đã trở thành hoạt động lơi
cuốn trẻ tham gia tích cực nhất, trẻ hứng thú tìm hiểu về thế giới xung quanh.
7
1.5. Đa dạng các trò chơi vận động cho trẻ
Các trò chơi vận động mà trẻ chơi thường là loại trị chơi có nội dung và
quy tắc được xác định từ trước và người chơi cần tuân theo. Trò chơi vận động
thường chơi theo nhóm, lớp có thể là các trị chơi dân gian.
Các trị chơi vận động trẻ thích chơi nhất như: Kéo co, mèo đuổi chuột, ô
tô chim sẻ, Cáo ơi ngủ à...
Ngồi những trị chơi vận động theo chương trình chăm sóc và giáo dục
trẻ, tơi linh hoạt trong việc tìm tịi và đưa các trị chơi hay, mới lạ, hấp dẫn để
thu hút trẻ tham gia chơi như trị chơi “ Dẫn bóng” - thử thách sự khéo léo của
trẻ; trị chơi “ Kẹp bóng” - thử thách sự nhanh nhẹn và phối hợp cùng nhau của
trẻ,... (Minh họa hình ảnh 5)
Các trị chơi vận động thường lơi cuốn được trẻ tham gia tích cực, trẻ rất
vui vẻ hào hứng tham gia các trị chơi vì trẻ được chơi, được kết hợp cùng bạn để
chơi, được cổ vũ bạn chơi và được biết đội của mình chơi tốt hay chưa, có hơn
đội bạn hay khơng, để từ đó cần đồn kết rút kinh nghiệm lần chơi sau và cố gắng
hơn khi chơi.
1.6. Lựa chọn và tổ chức các hoạt động trải nghiệm mới lạ.
- Hoạt động trải nghiệm
Để lơi cuốn trẻ vào hoạt động ngồi trời, ngồi hình thức cho trẻ quan sát,
tìm hiểu tơi cịn tìm tịi lựa chọn các hoạt động để trẻ được trải nghiệm tìm hiểu về
thế giới xung quanh trẻ như tổ chức cho trẻ được tự tay xới đất, gieo hạt, trồng rau,
chăm sóc rau, thu hoạch rau để trẻ biết được quá trình phát triển của rau, phát hiện
điều mới lạ của cây rau sau một vài ngày trồng và chăm sóc. Từ đó giúp trẻ hiểu
hơn về cơng việc của bố mẹ và các bác nông dân hàng ngày.
Tổ chức cho trẻ được làm thí nghiệm với nước: sự biến đổi của nước, sự kì
diệu của nước như: pha muối, pha đường vào nước, nước bị biến đổi từ phẩm
màu; cho trẻ thả vật chìm nổi, làm thí nghiệm quả trứng nổi được và không nổi
được trong cốc nước,…để giúp trẻ biết được những vật nào chìm, vật nào thì nổi
được - vì sao. Hay cho trẻ quan sát dịng chảy của nước, từ đó giáo dục trẻ ý thức
bảo vệ môi trường, ý thức tự bảo vệ mình, phịng chống tai nạn đuối nước.
(Minh họa hình ảnh 6)
- Chơi tự do
Lúc chơi tự do, trẻ được thoải mái chơi theo ý thích của mình, khi tổ chức
cho trẻ chơi tự do tôi hướng dẫn trẻ chơi với các đồ chơi sáng tạo, tự tạo cho mình
những bức tranh từ các nguyên vật liệu khác nhau, làm con vật từ lá cây, gấp
thuyền giấy hay đan tết những chiếc làn, những cái mũ,… (Minh họa hình ảnh 7)
Ngồi ra trẻ còn được chơi với cát, sỏi, nước với ý thích của mình, có thể
xay cát, xúc cát, chở cát, làm cát ướt để tạo khối-hình từ cát… có thể đổ nước vào
đồ chơi đong nước để đong nước …(Minh họa hình ảnh 8)
8
Tổ chức, gợi ý để trẻ có thể đi xung quanh sân trường (có thể để 1 số rổ sẵn
ở gốc cây) cầm rổ dạo chơi và nhặt lá cây, hột hạt, cây que, vài ngày sau đó gợi
hỏi cho trẻ xem lại trong những ngày qua trẻ đã nhặt được những gì? Gợi ý để trẻ
nêu lên ý tưởng của mình, con có thể làm được gì từ những đồ mà con đã nhặt
được? Sau đó cơ và trẻ cùng làm tranh, con vật từ những đồ mà trẻ nhặt được.
Các trò chơi dân gian cũng được trẻ lựa chọn để tham gia chơi nhiều như:
ném còn, đi khà kheo (được các cô tạo từ hộp sữa, hộp nhựa), ô ăn quan, đẩy
gậy… và có nhóm nhỏ rủ nhau tập hát sli, múa sư tử…
(Minh họa hình ảnh 9)
Các đồ chơi ngoài trời như đu quay, cầu trượt, nhà bóng,… thường được trẻ
chơi rất vui vẻ sau khi trẻ thực hiện hoạt động
(Minh họa hình ảnh 10)
Qua các trị chơi trẻ biết đoàn kết, hợp tác cùng các bạn khi chơi, trẻ vui vẻ
hào hứng khi chơi.
1.7. Làm tốt công tác tuyên truyền với phụ huynh.
Ở trường mầm non, cơng tác tun truyền phối hợp với phụ huynh đóng vai
trò rất quan trọng, để nâng cao chất lượng giáo dục nói chung cũng như giờ chơi
hoạt động ngồi trời nói riêng thì giáo viên cần làm tốt cơng tác tuyên truyền, phổ
biến, tạo mối quan hệ mật thiết với gia đình trẻ.
Qua giờ đón trả trẻ hay những buổi họp phụ huynh tôi phổ biến cho phụ
huynh tầm quan trọng của giờ hoạt động ngoài trời đến sự phát triển ở trẻ, tầm
quan trọng của việc tạo điều kiện cho trẻ được tham gia vào các hoạt động vui
chơi, cũng như hoạt động của gia đình, cung cấp cho trẻ những kiến thức về thế
giới xung quanh.
(Minh họa hình ảnh 11)
Ví dụ như : Cho trẻ đi ruộng vườn cùng bố mẹ và trò chuyện về cảnh vật,
cây cối, hoa lá, quan sát các cô chú nông dân trồng và chăm sóc cho cây rau hay
cho những con vật ăn… hay đi du lịch, mua sắm cùng gia đình. Qua những buổi
đi chơi cùng gia đình đó trẻ cũng có thêm được một số hiểu biết về sự vật xung
quanh khơng khác gì những giờ học trên lớp.
Qua cơng tác tun truyền cơ giáo cịn nhận được sự giúp đỡ, ủng hộ từ phụ
huynh với những chiếc lốp xe cũ đã qua sử dụng, hay những cây tre, những lon
sữa, vỏ hộp… để cô tận dụng vào làm những đồ chơi cho trẻ hay những buổi lao
động trang trí cảnh quan nhà trường, các góc chơi cho trẻ chơi
(Minh họa hình ảnh 12)
2. Thảo luận, đánh giá kết quả thu được
- Sau một thời gian thực hiện tôi tiến hành khảo sát và thu được kết quả
như sau:
9
Bảng 2: Kết quả khả năng tham gia hoạt động ngồi trời lớp 5 tuổi A học
kì 1
STT
Tính tích cực của trẻ
Tổng
số trẻ
Đầu năm
Đạt Chưa Đạt
Thời điểm hiện tại
Đạt
Chưa Đạt
1
Sự tự tin của trẻ
16
8
8
13
3
2
Khả năng giao tiếp của trẻ
16
10
6
14
2
3
Trẻ tò mò ham hiểu biết
16
12
4
16
0
4
Trẻ thể hiện một số hiểu
16
biết về thế giới xung quanh
8
8
14
2
5
Sự tích cực, chủ động của
16
trẻ
8
8
14
2
6
Trẻ hứng thú tham gia trị
16
chơi vận động
12
4
15
1
2.1 Tính mới, tính sáng tạo
Qua một thời gian nghiên cứu đề tài tôi thấy sự thay đổi rõ rệt ở trẻ, chất
lượng giờ hoạt động ngồi trời được nâng lên. Trước đây trẻ cịn bỡ ngỡ, còn ngại
ngùng chưa mạnh dạn, tự tin, chưa có kỹ năng tham gia hoạt động ngồi trời,
khơng dám đưa ra hoạt động sáng tạo và ý kiến khi tham gia hoạt động trước bạn
bè, trước đám đông. Bây giờ trẻ nhanh nhẹn, mạnh dạn, tích cực và chủ động
trong hoạt động tìm tịi khám phá thế giới xung quanh. Trẻ phối hợp hợp tác với
bạn, biết chia sẻ, nhường nhịn và giúp đỡ bạn và quan trọng hơn đó là trẻ gom
được hiểu biết và kiến thức cho mình, tích lũy được những hiểu biết của mình,
thoải mái nói lên những suy nghĩ của mình hiểu biết của mình, phản biện lại
những ý kiến khơng đúng.
Trước đây, khi tổ chức cho trẻ ra sân tham gia hoạt động ngồi trời tơi vẫn
tổ chức đầy đủ các nội dung nhưng lại có sự dập khn, cứng nhắc về chọn đối
tượng quan sát, trị chơi vận động cũng như trình tự của hoạt động. Năm học
2021-2022, trong quá trình tổ chức cho trẻ tham gia hoạt động ngoài trời, tùy vào
hứng thú của trẻ mà tôi lựa chọn các hoạt động khơng gây gị bó cho trẻ, hoạt
động diễn ra một cách nhẹ nhàng, thoải mái theo hướng lấy trẻ làm trung tâm,
phát huy được tính tích cực của trẻ, lôi cuốn trẻ vào hoạt động khám phá, trải
nghiệm, nội dung quan sát và trò chơi vận động cũng được lựa chọn đảm bảo mới
lạ, linh hoạt thay đổi theo hồn cảnh. Trong q trình quan sát nếu trẻ khơng hứng
thú với đối tượng cô đưa ra mà hứng thú quan sát đối tượng khác gần đó tơi đã
linh hoạt đổi sang đối tượng mà trẻ đang quan tâm.
Giờ chơi tự do trước đây trẻ thường chỉ chơi với những đồ chơi sẵn có
ngồi trời, mà khơng hứng thú với những trị chơi khác. Để lơi cuốn trẻ vào khu
chơi sáng tạo và các khu vực chơi khác, tôi đã chuẩn bị nhiều đồ dùng, đồ chơi lạ
mắt, đa dạng về màu sắc để lôi cuốn trẻ, để trẻ được tự do trải nghiệm, sáng tạo
với những đồ chơi đó.
10
Để phát huy tính sáng tạo và tạo hứng thú cho trẻ với hoạt động ngồi trời
thì việc được trải nghiệm các hoạt động mới lạ là điều nên có. Khi ra ngồi trời trẻ
khơng chỉ được quan sát mà trẻ cịn được tự tay mình làm thí nghiệm, được trổ tài
về sự khéo léo của mình thơng qua các sản phẩm tạo hình từ màu nước, lá cây, hột
hạt,…
Như vậy, khi thực hiện tốt các giải pháp này, giờ hoạt động ngồi trời
khơng chỉ đơn thuần là giờ hoạt động cứng nhắc như tiết học nữa mà nó sẽ là một
buổi trải nghiệm, buổi thăm quan hay một buổi dã ngoại ngồi trời.
Nhìn chung, sự tác động của các giải pháp đưa ra có tác động tốt đến sự
hứng thú, tích cực tham gia hoạt động ngồi trời của trẻ, đem lại hiệu quả cao
hơn so với các giải pháp cũ, truyền thống. Trẻ nhanh nhẹn, mạnh dạn, tích cực
và chủ động trong hoạt động tìm tịi khám phá thế giới xung quanh. Trẻ phối hợp
hợp tác với bạn, biết chia sẻ, nhường nhịn và giúp đỡ bạn. Trẻ tự tin tạo ra được
các sản phẩm từ lá cây, hột hạt, màu nước, trau dồi thêm các kỹ năng cho trẻ.
2.2. Khả năng áp dụng và mang lại lợi ích thiết thực của sáng kiến:
a) Khả năng áp dụng hoặc áp dụng thử, nhân rộng:
Sau một thời gian áp dụng sáng kiến tại các lớp 5 tuổi A, Trường Mầm non
xã Hải Yến, tôi nhận thấy sáng kiến phù hợp với tình hình thực tế và đem lại kết
quả tốt và có thể áp dụng có hiệu quả tại các nhóm lớp khác tại đơn vị Trường
Mầm non xã Hải Yến và các trường mầm non trên địa bàn.
b) Khả năng mang lại lợi ích thiết thực
* Hiệu quả kinh tế:
Sáng kiến khơng mất chi phí cho giáo viên và phụ huynh, góp phần giáo
dục trẻ tạo điều kiện cho trẻ được tìm hiểu, khám phá, trải nghiệm, tích lũy kiến
thức.
Đồ dùng đồ chơi tự tạo phục vụ cho hoạt động đều được làm từ các nguyên
vật liệu sẵn có tại địa phương, tận dụng các nguyên vật liệu phế thải.
* Hiệu quả về mặt xã hội
- Đối với giáo viên: Việc thực hiện các giải pháp trên đã góp phần nâng cao
chất lượng giờ hoạt động ngồi trời. Hơn hết giáo viên đã có nhiều tiến bộ trong
việc tổ chức các hoạt động “Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”, chất lượng trẻ cũng
đã có nhiều tiến bộ.
Vai trò của bản thân giáo viên được phát huy, chủ động trong việc xây
dựng kế hoạch, nắm bắt nhu cầu, khả năng của trẻ để xây dựng nội dung, hình
thức, các phương pháp tổ chức các hoạt động linh hoạt và sáng tạo.
Giáo viên đã xác định đúng mục tiêu về kiến thức, kỹ năng của bài
dạy. Chuẩn bị phương tiện, đồ dùng dạy học chu đáo, phối hợp linh hoạt các
phương pháp và hình thức dạy học, tổ chức các hoạt động học có sáng tạo, biết
cách lồng ghép tích hợp các nội dung giáo dục vào dạy trẻ phù hợp với chủ đề.
11
- Đối với trẻ: Trẻ khỏe mạnh, cân nặng và chiều cao phát triển bình thường
theo lứa tuổi
Trẻ nhanh nhẹn, mạnh dạn, tích cực và chủ động trong hoạt động tìm tịi
khám phá thế giới xung quanh. Trẻ phối hợp hợp tác với bạn, biết chia sẻ, nhường
nhịn và giúp đỡ bạn và quan trọng hơn đó là trẻ gom được hiểu biết và kiến thức
cho mình, tích lũy được những hiểu biết của mình, thoải mái nói lên những suy
nghĩ của mình hiểu biết của mình, phản biện lại những ý kiến không đúng. Trẻ tự
tin tạo ra được các sản phẩm từ lá cây, hột hạt, màu nước, trau dồi thêm các kỹ
năng cho trẻ. Trẻ dễ hòa nhập, dễ thích nghi, khi tham gia hoạt động ngồi trời trẻ
sẽ được tiếp xúc với những người bạn mới, trẻ sẽ linh hoạt hơn, ít có biểu hiện
trầm cảm, lo lắng, ngôn ngữ trẻ phát triển nhanh hơn.
- Đối với phụ huynh: Đa số phụ huynh hiểu được ý nghĩa, tầm quan trọng
của việc tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ, ln có sự phối hợp với giáo viên
trong cơng tác chăm sóc giáo dục trẻ, quan tâm đến chương trình học của trẻ.
Nhiệt tình sưu tầm ủng hộ nhà trường đồ dùng, đồ chơi sẵn có ở địa
phương, tạo môi trường học tập thuận lợi cho trẻ.
III – KẾT LUẬN
Hoạt động ngoài trời giúp trẻ cảm nhận được các tính chất âm thanh,
phát triển trí nhớ, tư duy, củng cố kiến thức và phát triển óc quan sát, tìm tịi.
Qua đó hình thành ở trẻ tình cảm, đạo đức, thẩm, nghệ thuật, trí tuệ, phát triển
ở trẻ thể chất cân đối, khỏe mạnh, dẻo dai và giúp trẻ thêm tự tin biết hịa nhập
cùng tập thể.
Chính vì vậy, vui chơi ngoài trời là một hoạt động quan trọng không thể
thiếu được trong trường mầm non. Vui chơi ngồi trời có ý nghĩa to lớn trong
việc thỏa mãn nhu cầu hoạt động vui chơi của trẻ mẫu giáo nói chung, của trẻ
mẫu giáo lớn nói riêng góp phần vào việc hình thành và phát triển nhân cách một
cách toàn diện cho trẻ.
Trong năm học 2021-2022, nhờ áp dụng các giải pháp nâng cao giúp trẻ
tích cực tham gia hoạt động ngồi trời, tơi thấy sự thay đổi rõ rệt ở trẻ, chất lượng
giờ hoạt động ngoài trời được nâng lên. Trẻ nhanh nhẹn, mạnh dạn, tích cực và
chủ động trong hoạt động tìm tịi khám phá thế
giới xung quanh. Trẻ phối hợp
hợp tác với bạn, biết chia sẻ, nhường nhịn và giúp đỡ bạn và quan trọng hơn đó là
trẻ gom được hiểu biết và kiến thức cho mình, tích lũy được những hiểu biết của
mình, thoải mái và tự tin hơn nói lên những suy nghĩ của mình hiểu biết của mình,
phản biện lại những ý kiến không đúng. Trẻ tự tin tạo ra được các sản phẩm từ lá
cây, hột hạt, màu nước, trẻ có một số kỹ năng tạo ra các sản phẩm tự tạo, trau dồi
thêm các kỹ năng cho trẻ.
Trẻ không bị căng thẳng, vui vẻ và năng động, trẻ khỏe mạnh và hoạt bát
hơn khi tham gia các hoạt động, trẻ phát triển thể chất một cách tối đa.
12
Trẻ dễ hịa nhập, dễ thích nghi, khi tham gia hoạt động ngoài trời trẻ sẽ
được tiếp xúc với những người bạn mới, trẻ sẽ linh hoạt hơn, ít có biểu hiện trầm
cảm, lo lắng, ngôn ngữ trẻ phát triển nhanh hơn.
Trẻ có mối quan hệ rộng hơn với các bạn, các em trong trường, mở rộng
hiểu biết và cách cư xử khi chơi.
IV. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Chương trình giáo dục mầm non mới sửa đổi
2. Hướng dẫn tổ chức các hoạt động trong trường mầm non cho trẻ 5-6 tuổi.
XÁC NHẬN CỦA CƠ QUAN, ĐƠN VỊ
HIỆU TRƯỞNG
CAM ĐOAN CỦA TÁC GIẢ
VỀ SÁNG KIÊN
Nông Thúy Hoan
Nguyễn Thị Thảo