SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT HOẰNG HĨA 4

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“SỬ DỤNG MƠ HÌNH LỚP HỌC ĐẢO NGƯỢC KẾT HỢP
KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC CHỦ
ĐỀ : TIÊU HOÁ Ở ĐỘNG VẬT (TIẾT 14,15 SINH HỌC
- LỚP 11) NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HỌC TẬP, GIÚP
RÈN LUYỆN VÀ PHÁT TRIỂN TƯ DUY CHO HỌC SINH ”

Người thực hiện: Nguyễn Thị Thơm
Chức vụ: Tổ trưởng chun mơn
SKKN thuộc mơn: Sinh học

THANH HĨA, NĂM 2022


MỤC LỤC
Trang
1. Mở đầu
1.1. Lý do chọn đề tài
1. 2. Mục đích nghiên cứu
1. 3. Đối tượng nghiên cứu
1.4. Phương pháp nghiên cứu
1. 5. Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1. Cơ sở lý luận
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN
2. 3. Các giải pháp thực hiện để sử dụng các phương pháp và kĩ thuật

dạy học tích cực nhằm tổ chức hoạt động học cho học sinh.
2.3.1. Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo
2.3.2. Sử dụng phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực.
2.3.3. Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực nhằm tổ
chức hoạt động học cho học sinh qua chủ đề : Tiêu hoá ở động vật
(Tiết 14,15- Sinh học lớp 11).
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo
dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.
2. 4. 1. Đối với hoạt động giáo dục
2. 4.2. Đối với bản thân.
2. 4. 3. Đối với đồng nghiệp trong nhà trường.
3. Kết luận, kiến nghị
3.1. Kết luận
3. 2. Kiến nghị

1
1
2
2
2
3
3
3
4
5
6
6
7
17
17

18
18
19
19
20


1
1. Mở đầu
1.1. Lý do chọn đề tài
Hiện nay ,việc nghiên cứu đổi mới hoạt động dạy học nhằm nâng cao hiệu
quả hoạt động này ở các nhà trường đang được các chuyên gia, các nhà giáo dục
và trực tiếp các giáo viên trong các nhà trường quan tâm, tích cực hưởng ứng
tham gia.Mọi người đều nhận thấy trong lớp học truyền thống giáo viên phải
dành phần lớn thời gian trên lớp để giúp người học nắm được những kiến thức,
kỹ năng mới, sau đó người học làm bài tập, thực hành tại lớp, được giao bài tập
về nhà để củng cố , hoàn thiện tri thức đã tiếp nhận được. Việc làm như vậy
chưa thực sự tạo cho người học tính chủ động, tích cực và có nhiều hứng thú
trong học tập.
Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghệ thứ 4 đang diễn ra mạnh mẽ thì
việc dạy học kết hợp sử dụng công nghệ thông tin nhằm thúc đẩy q trình học
tập bên ngồi lớp học là một xu thế đã và đang ngày càng phổ biến trong giáo
dục trên thế giới, đặc biệt bậc THPT. Trong cuốn sách xuất bản năm 1998,
Barbara Walvoord và Virginia Jonhson Anderson đề xuất cách đánh giá việc học
sao cho đem lại hiệu quả học tập và kích thích việc học tập chủ động. Dựa trên
cơ sở đó họ đã đưa ra các hình thức như đọc và tóm tắt tài liệu về bài học mới,
trả lời câu hỏi, hoặc hoàn thành phiếu bài tập để kiểm tra sự hiểu của người học.
Từ phương thức này đã phát triển nên mơ hình “ lớp học đảo ngược” được ứng
dụng trong dạy các môn học khác nhau đặc biệt là ứng dụng trong các môn học
ở trường THPT.

Trong những năm qua Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã có cơng văn
chỉ đạo các Sở GD&ĐT, giáo viên xây dựng các chuyên đề dạy học theo định
hướng phát triển năng lực người học1, học sinh phải là trung tâm trong quá trình
dạy và học, qua đó phát triển các năng lực của bản thân. Với sự phát triển mạnh
mẽ của công nghệ thông tin, HS rất dễ tiếp cận các nguồn kiến thức mới
(Internet, sách báo, truyền thơng,...), khơng chỉ gói gọn trong sách giáo khoa.
Điều đó đặt ra một yêu cầu cấp thiết là cần có một phương pháp dạy học mới
đáp ứng các yêu cầu trên, phát huy được năng lực của học sinh, việc dạy học
khơng chỉ gói gọn trong phạm vi lớp học.
Hiện nay, tình hình dịch bệnh COVID-19 diễn ra rất phức tạp dạy học trực
tuyến là một xu hướng tất yếu trong cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 và là giải
pháp được nhiều cơ sở giáo dục lựa chọn nhằm đảm bảo kế hoạch dạy học. Bộ
GD&ĐT đã ban hành Công văn số 1061/BGDĐT-GDTrH hướng dẫn về dạy học
trực tuyến; tuy nhiên, trong quá trình triển khai cụ thể, giáo viên cịn có những
lúng túng nhất định về biện pháp và cách thức thực hiện.
Thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành
ngày 15 tháng 09 năm 2020 và có hiệu lực từ ngày 01 tháng 11 năm 2020, tại
Điều 37. Các hành vi học sinh không được làm: “Sử dụng điện thoại di động,
các thiết bị khác khi đang học tập trên lớp không phục vụ cho việc học tập và
không được giáo viên cho phép.” Như vậy theo thông tư, học sinh có quyền
được sử dụng điện thoại di động và các thiết bị khác phục vụ học tập dưới sự
1 Công văn 4612/BGDĐT-GDTrH ngày 03/10/2017 về việc hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục phổ
thơng hiện hành theo định hướng phát triển năng lực và định hướng học sinh.


2
cho phép và giám sát của giáo viên. Đây là một điều kiện quan trọng giúp cho
việc tổ chức dạy học trực tuyến được thành công.
Thông tư số 26/2020/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành
ngày 26 tháng 8 năm 2020 và có hiệu lực từ ngày 11/10/2020, tại Điều 7. Các

loại kiểm tra, đánh giá; hệ số điểm kiểm tra, đánh giá có qui định: “Kiểm tra,
đánh giá thường xuyên được thực hiện theo hình thức trực tiếp hoặc trực tuyến
thơng qua hỏi-đáp, viết, thuyết trình, thực hành, thí nghiệm, sản phẩm học tập;
Số lần kiểm tra, đánh giá thường xuyên không giới hạn...” Như vậy, số lần kiểm
tra thường xuyên không giới hạn, giáo viên sẽ cần đầu tư nhiều thời gian, công
sức cho việc chấm, chữa các bài kiểm tra. Nếu kết hợp giữa kiểm tra trực tiếp và
kiểm tra trực tuyến sẽ giúp giáo viên tiết kiệm được nhiều thời gian và công sức.
Từ khi thơng tư số 32/2020/TT-BGDĐT có hiệu lực, được sự cho phép của
nhà trường, học sinh cũng được sự ủng hộ và đồng thuận của cha mẹ học sinh
cho phép và tạo điều kiện cho con mang điện thoại di động và các thiết bị điện
tử có kết nối mạng internet để phục vụ cho việc học tập, theo thống kê có hơn
90% học sinh của trường có điện thoại, thiết bị điện tử kết nối internet phục vụ
học tập. Việc tổ chức dạy học có sử dụng cơng nghệ thông tin trong các tiết học,
nhất là trong dạy học Sinh học được áp dụng một cách thường xuyên hơn, học
sinh cũng tỏ ra hào hứng hơn.
Mặt khác là xuất phát từ những lợi ích của mơ hình lớp học đảo ngược
Khi áp dụng dạy học bằng mơ hình lớp học đảo ngược có những ưu điểm
sau
+ Học sinh có thể tương tác với nhau và tương tác với giáo viên, bằng các
cơng cụ hỗ trợ quản lí lớp học như zalo, zoom,..giúp người học có thể học tập
mọi lúc, mọi nơi.
+ Học sinh xác định được kế hoạch học tập, tự tìm hiểu kiến thức bài học
theo năng lực của bản thân, không bị hạn chế về không gian và thời gian, số lần.
Chính vì vậy học sinh khơng đến lớp vẫn có thể nghiên cứu được bài mới.
+ Giáo viên sử dụng nhiều hơn các phương pháp và các kĩ thuật dạy học
tích cực, qua đó phát triển năng lực giao tiếp, ngôn ngữ, sử dụng công nghệ
thông tin,.. của học sinh đồng thời cũng nâng cao kĩ năng sử dụng phương pháp
dạy học tích cực và khả năng ứng dụng công nghệ thông tin của giáo viên.
+ Hình thức kiểm tra đa dạng, giáo viên có thể kiểm tra phần chuẩn bị bài
của học sinh, kiểm tra mức độ nhận thức của học sinh qua trò chơi quizzi, hoặc

qua google form.
+ Học sinh có thời gian ơn tập kiến thức cơ bản; đặc biệt có nhiều thời gian
củng cố, nên sẽ tìm hiểu được kiến thức sâu và mở rộng.
+ Học sinh tự tìm hiểu kiến thức mới nên nhớ sâu hơn.
Đặc biệt là xuất phát từ đặc điểm của môn học Sinh học 11 - đặc biệt phần
Tiêu hoá ở động vật - kiến thức trong sách giáo khoa được trình bày khái qt,
cơ đọng, gắn liền với thực tế. Thuận lợi tổ chức cho học sinh lĩnh hội được
những kiến thức đó khơng những đáp ứng việc đổi mới phương pháp dạy học
theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động trong học tập của học sinh mà còn
đáp ứng tốt việc chuyển dạy học theo tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực
theo chỉ đạo của Bộ GD&ĐT để học sinh phát triển được các năng lực chung và


3
năng lực chuyên biệt trong bộ môn Sinh học, trong đó đặc biệt là phát triển năng
lực tự học của học sinh.
Tính thiết thực và khả thi của sáng kiến đã được khẳng định qua thực tiễn
dạy học ở trường phổ thơng. Khơng cần phải có một ngơi trường với trang thiết
bị hiện đại, không nhất thiết học sinh phải lựa chọn môn Sinh học làm môn để
lựa chọn nghề tương lai mới có thể học tập tốt. Mà để áp dụng rộng rãi sáng kiến
này, giáo viên giảng dạy phải thực sự tâm huyết với nghề, mong muốn tạo nên
sự thay đổi lớn trong phương pháp học tập bộ môn. Học sinh không chọn môn
Sinh học để lựa chọn nghề vì các em phải theo yêu cầu của xã hội nhưng học
sinh không quay lưng lại với Sinh học. Nếu thầy cô giáo truyền ngọn lửa, chắc
chắn các em sẽ là người giữ lửa và thổi bùng ngọn lửa đam mê. Trong thực tế
giảng dạy Sinh học ở trường THPT Hoằng Hóa 4, tơi thấy việc sử dụng các
phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực trong dạy học Sinh học ở trường
THPT (trung học phổ thông) là vơ cùng cần thiết. Vì vậy, tơi xin đưa ra một vài
ý kiến đóng góp xung quanh vấn đề này trên cơ sở thực hiện một đề tài nhỏ với
nhan đề: " Sử dụng mơ hình lớp học đảo ngược kết hợp kỹ thuật dạy học tích

cực trong dạy chủ đề : Tiêu hoá ở động vật (tiết 14,15 – Sinh học lớp 11) nhằm
nâng cao hiệu quả học tập, giúp rèn luyện và phát triển tư duy cho học sinh”.
1.2. Mục đích nghiên cứu
- Với nhan đề: " Sử dụng mơ hình lớp học đảo ngược kết hợp kỹ thuật dạy
học tích cực trong dạy chủ đề : Tiêu hoá ở động vật (tiết 14,15 – Sinh học lớp
11) nhằm nâng cao hiệu quả học tập, giúp rèn luyện và phát triển tư duy cho
học sinh. Tạo niềm hứng thú cho học sinh trong giờ học và thắp lên “ngọn lửa
đam mê”, bồi đắp tình yêu lâu bền đối với mơn học. Giải pháp sẽ góp phần khắc
phục tình trạng học sinh chán nản, mệt mỏi, trầm lặng trong giờ học, ngược lại,
các em sẽ có tinh thần thoải mái, vui vẻ, sôi nổi và chủ động học tập.
Giải pháp cũng giúp học sinh khắc sâu kiến thức, từ đó nâng cao chất lượng
giờ dạy của giáo viên, cũng như chất lượng bộ mơn. Đồng thời hình thành năng
lực cho học sinh tiếp cận chương trình giáo dục phổ thông mới.
Qua đề tài nhỏ này, tôi cũng mong muốn góp phần vào đổi mới phương
pháp dạy học sinh học ở trường THPT, thực hiện chủ trương của Đảng, Ngành
về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
1. 3. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là" Sử dụng mơ hình lớp học đảo ngược
kết hợp kỹ thuật dạy học tích cực trong dạy chủ đề : Tiêu hoá ở động vật (tiết
14,15 – Sinh học lớp 11) nhằm nâng cao hiệu quả học tập, giúp rèn luyện và
phát triển tư duy cho học sinh”, cùng những ứng dụng của nó nhằm gây hứng
thú học tập cho học sinh trong việc dạy và học môn sinh học ở trường THPT.
1.4. Phương pháp nghiên cứu
Khi nghiên cứu đề tài này, tôi tập trung vào sử dụng phương pháp nghiên
cứu lí thuyết ( lựa chọn,thu thập và phân tích, tổng hợp các tài liệu về lớp học
đảo ngược ). Trên cơ sở phân tích các tài liệu này để làm rõ cơ sở lý luận ,
những đặc trưng của mơ hình lớp học đảo ngược để đề xuất áp dụng mơ hình
lớp học đảo ngược trong dạy học sinh học lớp 11.
1. 5. Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm



4
Sử dụng mơ hình lớp học đảo ngược trong giảng dạy không phải là nội
dung mới, bởi dạy học theo mơ hình này đã được áp dụng trong dạy học mơn
Ngữ văn, Vật lí.. .trong mơn Sinh học dạy học theo mơ hình này được áp dụng
trong dạy sinh học 10 phần chuyển hóa vật chất và năng lượng. Tuy nhiên, để áp
dụng có hiệu quả với mỗi mơn học, mỗi chủ đề cần có sự đầu tư giáo viên trong
việc thiết kế và tổ chức hoạt động dạy học. Mặt khác những bộ môn hoặc nội
dung đã thực hiện áp dụng trong giai đoạn học sinh không phải nghỉ học do dịch
bệnh, đồng thời sử dụng các thiết bị dạy học như điện thoại thông minh để tổ
chức dạy học chưa được quy định bằng văn bản rõ ràng. Chính vì vậy nội dung
trong sáng kiến tơi đưa ra sẽ mang tính mới và phù hợp trong việc tổ chức dạy
học khi học sinh phải nghỉ học do dịch và đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá.
Trong việc sử dụng mơ hình lớp học đảo ngược kết hợp sử dụng kỹ thuật
dạy hoc tích cực trong giảng dạy chủ đề Tiêu hoá ở động vật - Sinh học 11, tôi
đã thực hiện những nội dung mới sau:
Thứ nhất: chuẩn bị video bài giảng và xây dựng hệ thống câu hỏi chuẩn bị
bài mới.
Thứ hai: Thiết kế kế hoạch giảng dạy theo mơ hình lớp học đảo ngược và
áp dụng vào giảng dạy.
Thứ ba: sử dụng phần mềm Quizizz thực hiện hình thức kiểm tra, đánh giá
trong quá trình tổ chức dạy học.

Với mục tiêu đó, sáng kiến đã tập trung vào sử dụng phương pháp hoạt
động tích cực kết hợp các kĩ thuật dạy học hiện đại, sự sáng tạo của các em
được khuyến khích, giúp các em huy động kiến thức tổng hợp để thực hiện dự
án, phát triển đa dạng các kĩ năng như phân tích, tổng hợp, lập kế hoạch triển
khai, đánh giá…
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1. Cơ sở lý luận

Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trình
giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗ
quan tâm đến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh làm được
cái gì qua việc học. Để đảm bảo được điều đó, nhất định phải thực hiện thành
công việc chuyển từ phương pháp dạy học nặng về truyền thụ kiến thức sang dạy
cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kĩ năng, hình thành năng lực và
phẩm chất; đồng thời phải chuyển cách đánh giá kết quả giáo dục từ nặng về kiểm
tra trí nhớ sang kiểm tra, đánh giá năng lực vận dụng kiến thức giải quyết vấn đề,
chú trọng kiểm tra đánh giá trong q trình dạy học để có thể tác động kịp thời
nhằm nâng cao chất lượng của các hoạt động dạy học và giáo dục.
Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011 - 2020 ban hành kèm theo
quyết định 711/QĐ-TTg ngày 13/6/2012 của Thủ tướng Chính phủ: “Tiếp tục đổi
mới phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập, rèn luyện theo hướng
phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và năng lực tự học của người
học”. “Đổi mới kì thi tốt nghiệp trung học phổ thơng, kì thi tuyển sinh đại học,
cao đẳng theo hướng đảm bảo thiết thực, hiệu quả, khách quan và công bằng; kết
hợp kết quả kiểm tra đánh giá trong quá trình giáo dục với kết quả thi”.


5
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện
giáo dục và đào tạo xác định “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tổ cơ
bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực
của người học”; “Tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất,
năng lực cơng dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp
cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lí
tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kĩ năng
thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Phát triển khả năng sáng tạo, tự
học, khuyến khích học tập suốt đời”. Theo tinh thần đó, các yếu tố của q trình
giáo dục trong nhà trường trung học cần được tiếp cận theo hướng đổi mới.

Thực hiện định hướng nêu trên, việc đổi mới nội dung, phương pháp, hình
thức tổ chức dạy học và kiểm tra đánh giá theo định hướng năng lực người học
trong giáo dục phổ thông cần được thực hiện một cách đồng bộ: từ nội dung dạy
học đến phương pháp dạy học,kĩ thuật tổ chức hoạt động học của học sinh và quá
trình kiểm tra đánh giá trong quá trình dạy học theo định hướng phát triển năng
lực học sinh, vì sự tiến bộ của học sinh là một điều hết sức cần thiết.
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN
Chương trình giáo dục định hướng năng lực đang trở thành xu hướng giáo dục
quốc tế nhằm đảm bảo chất lượng đầu ra của việc dạy học, thực hiện mục tiêu phát
triển toàn diện các phẩm chất, nhân cách, chú trọng năng lực, vận dụng tri thức
trong những tình huống thực tiễn nhằm chuẩn bị cho con người năng lực giải quyết
các tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp. Chương trình dạy học theo định
hướng năng lực không quy định nội dung dạy học chi tiết mà quy định những kết
quả đầu ra mong muốn của q trình giáo dục, trên cơ sở đó đưa ra những hướng
dẫn chung về việc lựa chọn nội dung, phương pháp, tổ chức và đánh giá kết quả
dạy học nhằm thực hiện được mục tiêu dạy học.
Tuy nhiên, việc nắm vững và vận dụng những phương pháp và kĩ thuật dạy
học mới cịn rất hạn chế, có khi cịn máy móc, lạm dụng. Đại đa số giáo viên chưa
tìm được “chỗ đứng” của mỗi kĩ thuật dạy học trong cả tiến trình tổ chức hoạt
động dạy học. Chính vì thế nên giáo viên vẫn chủ yếu lệ thuộc vào tiến trình các
bài học được trình bày trong sách giáo khoa, chưa chủ động trong việc thiết kế
tiến trình xây dựng kiến thức phù hợp với các phương pháp và kĩ thuật dạy học
tích cực. Khả năng khai thác sử dụng thiết bị dạy học và tài liệu bổ trợ trong quá
trình tổ chức các hoạt động dạy học trên lớp và tự học ở nhà của học sinh còn hạn
chế, kém hiệu quả. Phần lớn giáo viên mong muốn sử dụng phương pháp dạy học
tích cực đều lúng túng và lo sợ khi bị cháy giáo án do học sinh khơng hồn thành
các nhiệm vụ được giao trong giờ học. Chính vì vậy, mặc dù có cố gắng nhưng
việc sử dụng các phương pháp dạy học tích cực hiện nay chưa thực sự tổ chức
được hoạt động nhận thức tích cực, sáng tạo và bồi dưỡng phương pháp tự học
cho học sinh, việc tăng cường hoạt động học tập tập thể, học tập hợp tác còn hạn

chế, chưa kết hợp được sự đánh giá của giáo viên và sự tự đánh giá của học sinh
trong q trình dạy học.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến những hạn chế này:
Thứ nhất, do sự hiểu biết của giáo viên về các phương pháp, kĩ thuật dạy học
tích cực cịn hạn chế, chủ yếu mới dừng lại ở mức độ biết một cách rời rạc, thiếu


6
tính hệ thống, chưa làm chủ được phương pháp mới nên giáo viên vất vả hơn khi
sử dụng so với các phương pháp truyền thống, dẫn đến tâm lí ngại sử dụng các
phương pháp, kĩ thuật dạy tích cực.
Thứ hai, việc dạy học hiện nay chủ yếu được thực hiện trên lớp theo bài, tiết
trong sách giáo khoa. Trong phạm vi một tiết học, không đủ thời gian cho đầy đủ
các hoạt động học tập của học sinh theo tiến trình sư phạm của một phương pháp
dạy học tích cực, dẫn đến nếu có sử dụng phương pháp dạy học tích cực thì cũng
mang tính hình thức, đơi khi cịn máy móc dẫn đến kém hiệu quả, chưa thực sự
phát huy tính tích cực, tự lực, sáng tạo của học sinh.
Thứ ba, các hình thức kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh còn lạc
hậu, chủ yếu đánh giá sự ghi nhớ của học sinh mà chưa đánh giá được khả năng
vận dụng sáng tạo, kĩ năng thực hành và năng lực giải quyết vấn đề của học sinh,
vì thế cũng chưa tạo được động lực cho đổi mới phương pháp và hình thức tổ
chức dạy học.
Nhằm khắc phục những hạn chế nói trên, giáo viên cần phải chủ động sáng
tạo xây dựng nội dung dạy học phù hợp với các phương pháp và kĩ thuật dạy học
tích cực. Thay cho việc dạy học theo từng bài/tiết trong sách giáo khoa như hiện
nay, các tổ/nhóm chun mơn căn cứ vào chương trình và sách giáo khoa hiện
hành, lựa chọn nội dung để xây dựng các chủ đề, chuyên đề dạy học phù hợp với
việc sử dụng phương pháp dạy học tích cực trong điều kiện thực tế của nhà
trường.
Trên cơ sở chính sách giáo dục hiện hành và trong thực tế quá trình dạy học

ở trường PT, để đạt được mục tiêu dạy học, tôi đã mạnh dạn áp dụng các phương
pháp và kĩ thuật dạy học hiện đại giúp học sinh thêm hiểu, thêm yêu môn học
Sinh học - một mơn học có vai trị hết sức quan trọng trong việc hình thành nhân
cách, giúp học sinh tìm tịi, khám phá về các sinh vật trong tự nhiên. Với ý
tưởng " Sử dụng mơ hình lớp học đảo ngược kết hợp sử dụng kỹ thuật dạy học
tích cực trong dạy chủ đề : Tiêu hố ở động vật (tiết 14,15 – Sinh học lớp 11)
nhằm nâng cao hiệu quả học tập, giúp rèn luyện và phát triển tư duy cho học
sinh” Với các phương pháp này, học sinh phải làm việc nhiều hơn, năng lực của
giáo viên cũng luôn được trau dồi.
2. 3. Các giải pháp thực hiện để sử dụng các phương pháp và kĩ thuật
dạy học tích cực nhằm tổ chức hoạt động học cho học sinh.
Để tổ chức các tiết học theo hướng tăng cường khả năng tự học của học sinh,
tôi đã kết hợp các hình thức học tập và học tập theo nhóm một cách có hiệu quả.
Các hình thức thường được sử dụng bao gồm:
Hoạt động cá nhân: Là hoạt động yêu cầu học sinh thực hiện các bài tập/
nhiệm vụ một cách độc lập. Hoạt động này nhằm tăng cường khả năng làm việc
độc lập của học sinh. Nó diễn ra khá phổ biến, đặc biệt là với các bài tập/ nhiệm
vụ có yêu cầu khám phá, sáng tạo hoặc rèn luyện đặc thù. Giáo viên cần đặc biệt
coi trọng hoạt động cá nhân vì nếu thiếu nó, nhận thức của học sinh sẽ không đạt
tới mức độ sâu sắc và chắc chắn cần thiết, cũng như các kỹ năng sẽ không được
rèn luyện một cách tập trung.
Hoạt động theo cặp đôi: Là những hoạt động nhằm giúp học sinh phát triển
năng lực hợp tác, tăng cường sự chia sẻ và tính cộng đồng.Thơng thường, hình


7
thức hoạt động cặp đôi được sử dụng trong những trường hợp các bài tập/ nhiệm
vụ cần sự chia sẻ, hợp tác trong nhóm nhỏ gồm hai em.
Hoạt động theo nhóm: Nhóm là hình thức học tập phát huy rất tốt khả năng
sáng tạo nên hình thức này dễ phù hợp với các hoạt động cần thu thập ý kiến và

phát huy sự sáng tạo. Điều quan trọng là học sinh cần phải biết mình làm gì và
làm như thế nào khi tham gia làm việc nhóm. Khi tổ chức cho học sinh học nhóm,
giáo viên cần nhận thức và hướng dẫn đúng nhiệm vụ của các thành viên trong
hoạt động nhóm và vai trị của giáo viên đối với việc tổ chức cho học sinh học
nhóm.
Hoạt động cả lớp: Khi học sinh có nhiều ý kiến khác nhau xung quanh một
vấn đề hoặc có những khó khăn mà nhiều học sinh khơng thể vượt qua, giáo viên
có thể dừng cơng việc của các cá nhân, cặp, nhóm lại để tập trung lại cả lớp làm
sáng tỏ các vấn đề còn băn khoăn hoặc bàn cãi. Hoạt động cả lớp cịn được sử
dụng trong tình huống giáo viên nêu u cầu cho học sinh, hướng dẫn học sinh
thực hiện nhiệm vụ, học sinh hoặc nhóm học sinh trình bày kết quả làm việc, giáo
viên đánh giá kết quả làm việc của học sinh…
Như vậy, được lựa chọn hình thức làm việc nào: cá nhân, cặp đơi, nhóm hay
cả lớp đều phụ thuộc vào yêu cầu của các loại hình hoạt động và luyện tập. Tùy
vào tình hình chung của cả lớp và thiết kế của cá nhân, giáo viên có thể thay đổi,
ứng dụng linh động và phù hợp, đảm bảo tính hiệu quả cho bài học và sự hứng
thú cho học sinh.
2.4 Mơ hình lớp học đảo ngược
Mơ hình lớp học đảo ngược là một phương thức dạy học theo mơ hình kết
hợp. Mơ hình này đã khai thác triệt để những ưu điểm của công nghệ thông tin và
góp phần giải quyết những hạn chế của mơ hình dạy học truyền thống bằng cách “
đảo ngược” quá trình dạy học so với mơ hình dạy học truyền thống. Sự “ đảo
ngược” ở đây được hiểu là sự thay đổi với các dụng ý và chiến lược sư phạm thể
hiện ở cách triển khai các nội dung , mục tiêu dạy học và các hoạt động dạy học
khác với cách truyền thống trước đây của người dạy và người học.
Trong mơ hình lớp học đảo ngược , các hoạt động “ Học ở lớp, làm bài tập ở
nhà”( trong mơ hình lớp học truyền thống) được chuyển thành các hoạt động tự
học ở nhà qua video bài giảng , học trực tuyến, nghiên cứu bài học qua Internet và
khi đến lớp người học sẽ làm bài tập, trao đổi, chia sẻ các nội dung của bài học,
giải quyết các vẫn đề, hình huống do GV đặt ra, Người học sẽ phải làm việc với

bài giảng trước thông qua đọc tài liệu, tóm tắt tài liệu, nghe giảng thơng qua các
phương tiện hỗ trợ như các clip, bản trình chiếu cũng như tìm kiếm , khai thác các
tài liệu để phục vụ cho việc nghiên cứu bài học . Bài giảng của giáo viên được gửi
trước cho học sinh và trở thành bài tập ở nhà, học sinh phải chuẩn bị trước khi
lên lớp . Toàn bộ thời gian trên lớp sẽ dành cho hoạt động định hướng của GV,
nghe các học sinh báo cáo , trao đổi, chia sẻ chuẩn bị của mình trước khi GV củng
cố và chính thức chốt lại các nội dung của bài học . Điều này rất phù hợp với yêu
cầu tổ chức dạy học nhằm phát triển năng lục cho học sinh . Khi so sánh giữa hai
mơ hình , có thể nhận thấy sự khác biệt cơ bản trong việc tổ chức các hoạt động
trong và ngồi lớp học giữa mơ hình lớp học đảo ngược và lớp học truyền thống.
Theo Bishop & Verleger sự thay đổi này có thể tóm tắt theo bảng 1.


8
Bảng 1. Chuyển đổi hoạt động trong mơ hình lớp học đảo ngược và lớp
học truyền thống
Loại hình
Trong lớp học
Ngồi lớp học
Lớp học truyền
Bài học/bài giảng
Bài tập và luyện
thống
tập
Lớp học đảo ngược
Bài tập và luyện tập
Video bài giảng
Mơ hình lớp học đảo ngược được xây dựng dựa trên cơ sở lý thuyết về hoch
tập tích cực. Đây là cách tiếp cận trong dạy học theo định hướng để người học
chủ động khám phá, tiếp cận kiến thức thông qua quá trình tương tác . Phương

pháp dạy học này tạo ra mơi trường khuyến khích tính tự chủ học tập cho người
học vì họ có thể tìm hiểu trước các kiến thức cần thiết chuẩn bị cho các bài học
cũng như có thể tìm tịi trước các vấn đề liên quan thay vì chờ đợi sự truyền đạt
kiến thức của GV trên lớp. Theo Marks thực hiện mơ hình lớp học đảo ngược sẽ
góp phần rèn luyện và phát triển nhận thức cho HS.Nếu dựa trên thang cấp độ tư
duy của Bloom ( đã được cải tiến)

Hình 1. Lớp học đảo ngược, lớp học truyền thống và thang đo
cấp độ tư duy của Bloom
Đi từ thâp đến cao là: ghi nhớ, thơng hiểu, vận dụng, phân tích, đánh giá,
sáng tạo thì có thể thấy trong lớp học truyền thống do thời gian trên lớp bị giới
hạn nên GV chỉ có thể hướng dẫn người học các nội dung ở 3 mức độ đầu của
nhận thức là ghi nhớ, thông hiểu và vận dụng.Để đạt đến các mức độ cao hơn,
người học phải nỗ lực tự học tập và nghiên cứu ở nhà và đó là một trở ngại lớn
với đa số các em. Với mơ hình lớp học đảo ngược thì 3 mức độ đầu được người
học thực hiện ở nhà nhờ những clip, tài liệu, bài giảng được đưa trước để đọc
dưới sự hướng dẫn của GV. Thời gian ở lớp, dành tối đa cho GV và SV cùng
làm việc để giúp cho người học đạt được tư duy bậc cao (ba bậc sau của thang
đo nhận thức), đây là một yêu cầu khó khăn nhưng họ có thể đạt được khi có
GV và bạn bè cùng chia sẻ, hỗ trợ. Hình 1 minh họa lớp học đảo ngược và lớp
học truyền thống gắn với thang cấp độ tư duy của Bloom.
Bản chất của mơ hình lớp học đảo ngược: Theo Lage thì “Đảo ngược/đảo
trình lớp học là chuyển đổi những hoạt động trong lớp ra ngoài lớp và ngược lại”.
Lớp học đảo ngược làm thay đổi vai trò của người dạy và người học. Bản chất của
mơ hình lớp học đảo ngược là hướng đến mục tiêu hoạt động hóa việc học của


9
người học, chú trọng sự tương tác giữa người học và môi trường học tập nhằm cập
nhật, nâng cao kiến thức từ kiến thức vốn có của HS đến kiến thức cần chiếm lĩnh.

GV phải tạo được môi trường để thúc đẩy sự sáng tạo trong tiếp thu kiến thức của
người học cũng như tạo cơ hội để rèn luyện, phát triển tư duy cho người học. Trong
mơ hình lớp học đảo ngược, GV cần xác định rõ việc dạy học phải lấy hoạt động
học của HS làm trung tâm .
Trên cơ sở nghiên cứu vai trò của giáo viên, nhiệm vụ của người học trong
mơ hình lớp học truyền thống và mơ hình lớp học đảo ngược, chúng ta có bảng
so sánh sau (bảng 2)
Bảng 2: so sánh giữa lớp học truyền thống và lớp học đảo ngược
Giáo viên
Học sinh
Lớp học truyền thống
-GV hưỡng dẫn
- HS ghi chép
- GV đánh giá
- HS làm theo hướng
dẫn
-HS làm bài tập về nhà
- GV chia sẻ bài giảng, - HS hiểu sâu hơn các
Lớp học đảo ngược
tài liệu, sách, video, khái niệm, ứng dụng
trang web… cho người và có sự kết nối với
học nghiên cứu tại nhà.
nội dung đã tạo ra khi
- GV hướng dẫn , tổ thảo luận tại lớp.
chức thảo luận và chốt - HS nhận được sự hỗ
các nội dung bài học trợ khi cần thiết
trên lớp
Những ưu điểm của mơ hình lớp học đảo ngược: Mơ hình lớp học đảo
ngược là phương thức tổ chức dạy học đã và đang chứng tỏ sự phù hợp, có
nhiều ưu thế trong tổ chức dạy học ở các nhà trường hiện nay . Theo tơi một số

ưu điểm chính của phương thức tổ chức dạy học này là:
Với học sinh:
- Mô hình dạy học này phù hợp với sự phát triển tư duy của người học.
- Giúp người học chủ động trong học tập.
- Sử dụng hiệu quả thời gian học tập tại nhà và trên lớp học.
- Giúp nâng cao năng lực phát hiện , giải quyết vấn đề và rèn luyện các kỹ
năng cho người học (kỹ năng sử dụng cơng nghệ thơng tin, thuyết trình, đọc,
nghiên cứu tài liệu,...)
Với giáo viên:
- Khai thác được thế mạnh của mô hình để tổ chức hoạt động dạy học hiệu
quả.
- Tăng thời gian giao tiếp, làm việc với người học (không chỉ bó hẹp trong
khơng gian lớp học).
- Hệ thống bài giảng, học liệu dùng cho giảng dạy được sử dụng, khai thác
khoa học, hiệu quả hơn, có thể sử dụng học liệu dùng chung, học liệu mở cho
các môn học.
2.4. Nội dung
Sử dụng mơ hình lớp học đảo ngược trong giảng dạy ,để áp dụng có hiệu


10
quả với mỗi mơn học, mỗi chủ đề cần có sự đầu tư giáo viên trong việc thiết kế
và tổ chức hoạt động dạy học. Mặt khác những bộ môn hoặc nội dung đã thực
hiện áp dụng trong giai đoạn học sinh không phải nghỉ học do dịch bệnh, đồng
thời sử dụng các thiết bị dạy học như điện thoại thông minh để tổ chức dạy học
chưa được quy định bằng văn bản rõ ràng. Chính vì vậy nội dung trong sáng
kiến tơi đưa ra sẽ mang tính mới và phù hợp trong việc tổ chức dạy học khi học
sinh phải nghỉ học do dịch và đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá.
Trong việc sử dụng mơ hình lớp học đảo ngược trong giảng dạy phần Tiêu
hoá ở động vật - Sinh học 11, tôi đã thực hiện những nội dung mới sau:

Thứ nhất: chuẩn bị video bài giảng và xây dựng hệ thống câu hỏi chuẩn bị
bài mới.
Thứ hai: Thiết kế kế hoạch giảng dạy theo mơ hình lớp học đảo ngược và
áp dụng vào giảng dạy.
Thứ ba: sử dụng phần mềm Quizizz thực hiện hình thức kiểm tra, đánh giá
trong quá trình tổ chức dạy học.
Cụ thể cho từng nội dung
Nội dung 1: chuẩn bị video bài giảng và xây dựng hệ thống câu hỏi chuẩn
bị bài mới. Với nội dung này tôi đã hệ thống được 02 video; 7 câu hỏi chia theo
các mức độ nhận biết, thông hiểu và vận dụng
Tổng số Câu hỏi thiết kế theo năng lực nhận thức
câu hỏi
Nhận biết
Thông hiểu Vận dụng
thiết kế

Bài học

Số video

Bài 15. Tiêu
hóa ở động vật

1

5

Bài 16. Tiêu
hóa ở động vật
(Tiếp)


1

2

Câu 1;

Câu 2,câu3,
câu 4
Câu 5,6

v

Câu 7

Video bài 15. Tiêu hóa ở động vật theo đường link />v=6DBoXHL8dMQ
Video bài 16. Tiêu hóa ở động vật (tiếp) />v=iJBXzgE7tb8&t=193s

Nội dung 2: Thiết kế kế hoạch giảng dạy theo mơ hình lớp học đảo ngược
và áp dụng vào giảng dạy.
Tôi đã thiết kế giáo án phần Tiêu hoá ở Động vật sinh 11 theo mơ hình lớp
học đảo ngược, trong đó sử dụng phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực
được phân bổ hợp lí cho các hoạt động, điển hình hệ thống câu hỏi, bài tập cho
mỗi bài, cụ thể:


11

Bài


PP sử dụng

Kĩ thuật sử
dụng

Thời gian
luyện tập,
củng cố.

15

Lớp học đảo
ngược Hoạt
động nhóm.
Giải quyết
vấn đề PP trị
chơi

KT tia chớp
KT thơng tin
phản hồi KT
động não KT
sử dụng
CNTT

Luyện tập:
10p
Vận dụng: 5p
Tìm tịi, mở
rộng: 5p


16

Lớp học đảo
ngược Hoạt
động nhóm.
Giải quyết
vấn đề

KT tia chớp
KT thơng tin
phản hồi KT
động não KT
nhóm chun
gia

Luyện tập và
Vận dụng:
15p Tìm tòi,
mở rộng: 5p

Câu hỏi
+ Trắc
nghiệm: 10
câu
Tự luận:
+ Bài tập
SGK và bài
tập mở rộng.
+ Trị chơi

giải ơ chữ
+ Bài tập
điền khuyết:
1 bài + Bài
tập SGK +
Câu hỏi trắc
nghiệm: 5
câu + Câu hỏi
tự luận nâng
cao: 1 câu

Nội dung 3: sử dụng phần mềm Quizizz thực hiện hình thức kiểm tra, đánh
giá trong quá trình tổ chức dạy học.
Bước 1: truy cập địa chỉ quizizz.com để đăng kí tài khoản miễn phí, nhấn
chọn Sign up
Bước 2: đăng kí bằng tài khoản Google (gmail) hoặc tài khoản Microsoft,
lựa chọn khai báo thông tin và tiếp tục.
Bước 3: Đăng nhập, chọn Log in và bắt đầu tạo bài tập, chọn Create
Bước 4: chọn Quiz - biên soạn bài tập, Lesson - biên soạn bài giảng
Bước 5: nhập tên bài tập, chọn lĩnh vực và nhấn Next
Bước 6: chọ dạng bài tập phù hợp với mục đích ơn tập, kiểm tra:
Bước 7: soạn câu hỏi, đáp án, kèm âm thanh, hình ảnh (nếu có), thiết lập
thời gian trả lời câu hỏi, nhấn SAVE
Bước 8: thêm câu hỏi, chọn New question và tiếp
Bước 9: chọn Publish ở góc phải trên tục soạn thảo như bước 8 hoặc chọn
Teleport của giao diện màn hình đang soạn questions để tìm kiếm từ ngân hàng
có sẵn trên thảo để hồn thành việc biên soạn bài
Bước 10: chọn vào My library, chọn bài tập đã biên soạn, chọn tính năng
Live Game (Start live game) để học sinh chơi trực tiếp và hoặc giao bài link gửi
cho học sinh. Học sinh nhập mã code hoặc truy cập link để làm bài tập.

Sau khi thiết lập xong tôi đưa câu hỏi theo mục đích kiểm tra, đánh giá và
sử dụng trong hoạt động dạy học


12
2.5. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,
với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.
2. 5. 1. Đối với hoạt động giáo dục
- Hiệu quả đối với việc phát huy tính tích cực học tập của HS
Khi bắt đầu triển khai mơ hình lớp học đảo ngược, tôi tiến hành thực
nghiệm trên lớp 11A1 nhằm đánh giá hiệu quả của việc học tập đồng thời rút
kinh nghiệm khi triển khai trên quy mô lớn. Qua thu thập các dữ liệu thực
nghiệm, tôi đánh giá hiệu quả của quá trình học tập đối với việc phát huy tính
tích cực, chủ động của HS như sau:
+ HS chú ý lắng nghe, tự nguyện tham gia trả lời các câu hỏi do GV đưa ra,
các bài tập GV ra về nhà nghiên cứu.
+ HS tích cực tìm hiểu các thông tin liên quan tới chủ đề và bài học thơng
qua sách báo, video về tiêu hố ở động vật qua mạng Internet, hỏi người thân và
thực tiễn cuộc sống
- Hiệu quả đối với việc phát huy năng lực
sáng tạo của HS trong học tập
+ Trong quá trình thảo luận nhóm, các em đưa ra nhiều ý tưởng sáng tạo,
đưa ra các giải pháp, công cụ để thực hiện cơng việc được giao một cách có hiệu
quả.
+ Các em khai thác tranh ảnh, sách giáo khoa để phục vụ mục đích học tập
rất tốt, đưa ra những ý kiến chính xác về q trình tiêu hố ở các nhóm động vật.
- Hiệu quả đối với cơng tác bồi dưỡng phương pháp tự học
+ Theo phiếu tổng hợp quá trình học tập, ở lớp 11A1 có 42/48 (88,5%) HS
nêu đích danh kết quả học được kĩ năng tư duy độc lập, hoạt động cá nhân; 36/48
(75%) HS biết tìm kiếm, chọn lọc dữ liệu, xử lí thơng tin; 40/48 HS (83%) cho

biết đã tích cực học hỏi, tự giác hồn thành cơng việc. Các kết quả trên cho thấy
HS đều tích cực, tự giác hồn thành ít nhất là phần việc được phân công..
+ Hiệu quả đối với việc tác động đến tình cảm, hứng thú học tập của HS
+ Qua phần trình bày, trả lời chất vấn và qua phiếu điều tra cho thấy HS
nắm vững được các kiến thức có liên quan tới nội dung đề tài của nhóm. Có
48/48 học sinh (100%) cho biết đã hiểu biết về nội dung kiến thức có liên quan
tới bài học. Tỉ lệ hài lòng về kết quả bài học như sau:
Thái độ của HS
Số lượng HS
Tỉ lệ
Hài lịng, vì nhóm đã làm việc và cố gắng hết
20/48
%
mình
Hài lịng, do kết quả sản phẩm bài học tốt, tăng
26/48
%
vốn kiến thức
Tương đối hài lịng, vì vẫn cịn một số sai sót
2/48
%.
khơng như ý
- Phiếu hỏi cho biết mối quan hệ giữa các thành viên trong nhóm rất tốt,
đồn kết 42/48 = 88,5 %, hoà đồng thân thiện 44/48 = 91,6 %...
- Phiếu hỏi cũng cho thấy mức độ thích hoặc khơng thích bài học như sau:
Nhóm 1 Nhóm 2 Nhóm 3
K/quả
Tỉ lệ
Rất thích
8

9
14
31
73,8 %


13
Thích
Bình thường

2
1

2
-

3
2

7
3

16,7%
7,1%

- Hiệu quả xã hội và mơi trường.
+ Việc dạy học và kết quả dạy học không thể cân đong đo đếm được về
phương diện kinh tế, không thể tính tốn một cách cụ thể sáng kiến sẽ đem lại
giá trị vật chất như thế nào. Song với việc tổ chức mơ hình lớp học đảo ngược
kết hợp với phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực chắc chắn sẽ đem lại những

hiệu quả xã hội vô cùng to lớn vì dự án góp phần cải thiện mơi trường giáo dục,
học sinh được học trong một môi trường mở, thân thiện với tự nhiên, khác hẳn
với mơi trường đóng kín của trường học.
+Việc thực hiện dạy học như vậy cũng góp phần đào tạo những con người
thực sự năng động, ham hiểu biết, có kĩ năng làm việc nhóm và làm việc độc
lập, có kĩ năng ứng phó với những biến đổi của bên ngoài.
2. 4.2. Đối với bản thân.
- Qua sáng kiến đã cho thấy việc " Sử dụng mơ hình lớp học đảo ngược kết
hợp các kỹ thuật dạy học tích cực trong dạy chủ đề : Tiêu hoá ở động vật (tiết
14,15 – Sinh học lớp 11) nhằm nâng cao hiệu quả học tập, giúp rèn luyện và
phát triển tư duy cho học sinh” mà tôi sử dụng đã phát huy được tính tích cực và
hiệu quả, kiến thức, kỷ năng, phương pháp dạy học của bản thân ngày một cũng
cố và phát huy. Giờ học được học sinh đón nhận đầy hứng khởi, thích thú qua sự
tương tác giữa cơ và trị trong mỗi tiết học, điều đó khơng những giúp giáo viên
khẳng định được vị trí quan trọng của mơn học mà cịn thay đổi được cách nhìn
nhận chưa đúng của học sinh, của giáo viên ở các bộ môn khác trong nhà
trường, của xã hội về môn học này. Kết quả của sáng kiến càng giúp tơi tự tin,
say mê tìm tịi, nghiên cứu mạnh dạn sử dụng các phương pháp và kỹ thuật dạy
học tích cực nhằm tổ chức hoạt động học cho học sinh trong quá trình giảng dạy
của mình.
2. 4. 3. Đối với đồng nghiệp trong nhà trường.
- Kinh nghiệm dạy học được thể hiện qua sáng kiến là một kinh nghiệm
dạy học hay, hiện đại, phù hợp với xu thế giảng dạy hiện nay nên tôi đã được
bạn bè, đồng nghiệp dự giờ khen ngợi và đánh giá cao không chỉ đối với đồng
nghiệp dạy bộ môn sinh học mà cả đồng nghiệp các bộ môn khác trong nhà
trường. Tôi đã chia sẻ kinh nghiệm dạy học này cho bạn bè, đồng nghiệp trong
các buổi sinh hoạt chuyên đề, chun mơn do nhóm, tổ, nhà trường tổ chức.
Những kinh nghiệm này đã được đồng nghiệp hưởng ứng đón nhận và đang
dược áp dụng trong thực tiễn giảng dạy ở trường THPT Hoằng Hóa 4 nơi tơi
cơng tác. Ngồi ra với kinh nghiệm mà tôi thực hiện trong đề tài có thể triển

khai trong phạm vị rộng đến các đồng nghiệp các trường TH PT trong tỉnh tham
khảo.
3. Kết luận, kiến nghị
1. Kết luận
- Sử dụng mơ hình lớp học đảo ngược kết hợp phương pháp và kĩ thuật
dạy học tích cực nhằm tổ chức hoạt động học cho học sinh đã đảm bảo mục tiêu


14
giáo dục và đào tạo trong giai đoạn mới, đó là phát huy tính tích cực, chủ động
học tập của học sinh, bồi dưỡng phương pháp tự học, tác động tới tình cảm, đem
lại niềm vui, hứng thú học tập và rèn kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn
cho thế hệ trẻ.
- Qua thực nghiệm tổ chức mô hình lớp học đảo ngược và kết hợp các
phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực sẽ dần hình thành cho học sinh tư duy
mạch lạc, hiểu biết vấn đề một cách sâu sắc, có cách nhìn vấn đề một cách hệ
thống, khoa học. Giúp học sinh không chỉ nắm vững kiến thức sinh học mà cịn
hình thành trong các em cịn có thái độ tự tin trong học tập, có ý thức bảo vệ sức
khoẻ, biết chăm sóc các lồi động vật.
- Thơng qua tổ chức mơ hình lớp học đảo ngược như vậy, sự sáng tạo của
các em được khuyến khích, giúp các em huy động kiến thức tổng hợp để thực
hiện dự án, đồng thời phát triển đa dạng các kĩ năng như phân tích, tổng hợp, so
sánh, đánh giá… Với phương pháp này, các em sẽ tự tin trong quá trình học tập
và cả trong cuộc sống sau này.
- Những giải pháp được trình bày trên đây đã được đúc kết từ thực tế của
các hoạt động dạy và học, cụ thể là trên thực tế kết quả học sinh của lớp mình.
Điều này càng làm tơi phải khơng ngừng tìm tịi, nghiên cứu kiến thức trước khi
giải đáp, mơ tả cho các em. Đó cịn là động lực để tơi tiếp tục hồn thiện tốt vai
trò của người giáo viên trong thời đại mới.
3. 2. Kiến nghị

- Đổi mới phương pháp dạy và học là điều mà ngành GD luôn cố gắng thực
hiện để nâng cao chất lượng đào tạo.
Tuy nhiên, việc thực hiện riêng lẻ nhất định sẽ không mang lại hiệu quả cao
mà cần có sự vào cuộc đồng bộ của các cấp lãnh đạo, của toàn thể giáo viên và
tất cả các mơn học, cấp học.
* Đối với học sinh
- Ln có niềm đam mê, sự hứng thú học tập tất cả các bộ môn theo quy
định của cấp học.
- Thường xuyên chuẩn bị bài ở nhà theo yêu cầu của giáo viên.
- Ln ln chuẩn bị giấy A4, bút chì, bút màu, tẩy, bảng phụ trong cặp.
- Phải rèn luyện kĩ năng làm việc độc lập, làm việc nhóm, thuyết trình.
* Đối với giáo viên:
- Bản thân mỗi giáo viên không ngừng nâng cao tay nghề về chuyên môn
nghiệp vụ và sự sáng tạo. Luôn luôn tâm huyết với nghề nghiệp sẽ giúp giáo
viên có được những bài giảng hay, những phương pháp học tập tích cực để học
sinh khắc sâu, nhớ kĩ kiến thức lịch sử..
- Phải thường xuyên tổ chức dạy học theo các phương pháp dạy học mới
kết hợp với các phương pháp dạy học truyền thống để phát triển hết khả năng
sáng tạo, khả năng tư duy của học sinh.
* Đối với nhà trường
- Tạo điều kiện thuận lợi cho GV và HS về cơ sở vật chất để có thể áp dụng
tốt phương pháp các phương pháp dạy học mới (trang bị máy chiếu..).
- Có thể áp dụng phương pháp này vào các bài giảng khác trong chương
trình PT để HS có điều kiện làm quen với nghiên cứu khoa học.


15
- Nhà trường cần tạo điều kiện về thời gian và vật chất cho giáo viên và học
sinh có những buổi học thực tế. Tăng cường tổ chức các buổi ngoại khóa phù
hợp để các em học sinh có dịp thể hiện năng lực của mình.

* Đối với cấp trên
- Thường xuyên tổ chức các hội thảo về đổi mới phương pháp dạy học, đặc
biệt là cách thức sử dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực nhằm
giúp giáo viên tổ chức các giờ học sinh động và hiệu quả hơn.
- Tổ chức các buổi tọa đàm về việc xây dựng chủ đề, tạo điều kiện để áp
dụng một cách sâu rộng sáng kiến trong thực tế, để sáng kiến không chỉ được áp
dụng trong một ngôi trường nơi giáo viên công tác.
- Phổ biến các sáng kiến và giải pháp cải tiến kĩ thuật trên các trang web
của Sở GD hoặc trường học kết nối để GV có thể học tập và áp dụng rộng rãi
các sáng kiến ở nhiều trường khác nhau trong ngôi trường của mình.
Trên đây là một số giải pháp sử dụng mơ hình lớp học đảo ngược kết hợp
các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực nhằm tổ chức hoạt động học cho
học sinh nhằm đảm bảo mục tiêu chương trình định hướng năng lực. Do khả
năng có hạn nên chắc chắn đề tài của tơi cịn nhiều thiếu sót, hạn chế. Rất mong
sự trao đổi, đóng góp của đồng nghiệp để nhiệm vụ dạy và học của tôi được tốt
hơn.
XÁC NHẬN
CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 21 tháng 5 năm
2022
Tơi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung
của người khác.
Người viết

Nguyễn Hữu Kỳ
Nguyễn Thị Thơm



16


Phụ lục I
VIDEO VÀ CÂU HỎI CHUẨN BỊ BÀI MỚI
I. Video
Video bài 15. Tiêu hóa ở động vật theo đường link
/>Video bài 16. Tiêu hóa ở động vật (tiếp) />v=iJBXzgE7tb8&t=193s
II. Câu hỏi, bài tập.
Câu 1. Tiêu hóa ở động vật là gì?
Câu 2: Hãy cho biết sự khác nhau giữa tiêu hoá nội bào với tiêu hoá ngoại bào?
Câu 3: Hãy mơ tả q trình tiêu hóa thức ăn trong túi tiêu hóa ở Trùng đế giày.
Câu 4: Túi tiêu hóa ở thủy tức có đặc điểm cấu tạo như thế nào? Mơ tả q trình
tiêu hố và hấp thụ thức ăn của thuỷ tức?
Câu 5: Hoàn thành bảng 1.
Động vật có ống
Động vật chưa có Động vật có túi tiêu
tiêu hóa
Đặc điểm
cơ quan tiêu hóa
hóa
Đại diện
Cấu tạo hệ tiêu hóa
Hình thức tiêu hóa
Q trình tiêu hóa
Câu6: Hồn thành bảng 2 căn cứ vào hình vẽ skg và hình do giáo viên cung
cấp.
Bộ phận

Động vật ăn động vật

Cấu tạo

Chức năng

Động vật ăn thực vật
Cấu tạo

Chức năng

Miệng
Dạ dày
Ruột (ruột
non,ruột già,
manh tràng)
Câu7: Dựa vào kiến thức về tiêu hoá kết hợp kiến thức thực tế giải thích câu nói
“ Nhai kĩ no lâu ”, “ Căng da bụng, trùng da mắt”


Hình1a: Tiêu hố ở động vật chưa có cơ quan tiêu hố.

Hình1b:Tiêu hố ở động vật có túi tiêu hố


Hình 1c : Hình ảnh động vật tiêu hóa thức ăn của động vật có ống tiêu hóa

Hình 2: Đặc điểm ống tiêu hoá ở động vật ăn thịt và động vật ăn thực vật


Hình 3: Sự khác nhau về TH ở động vật ăn thịt và ăn thực vật



Phụ lục II
KẾ HOẠCH BÀI DẠY CHỦ ĐỀ TIÊU HOÁ Ở
ĐỘNG VẬT
Bài 15: TIÊU HOÁ Ở ĐỘNG VẬT
I.
Mục tiêu dạy học
1.
Về kiến thức:
- Trình bày được khái niệm về tiêu hóa ở động vật;
- Phân biệt tiêu hóa nội bào với tiêu hóa ngoại bào;
- Phân biệt được cấu tạo cơ quan tiêu hóa trong q trình tiến hóa của các
ĐV;
- Nêu được ưu điểm về tiêu hóa thức ăn trong túi tiêu hóa và trong ống tiêu
hóa so với tiêu hóa ở động vật chưa có cơ quan tiêu hóa;
- Chỉ ra được chiều hướng tiến hóa cơ quan tiêu hóa.
2.
Về năng lực
2.1.
Năng lực đặc thù
2.1.1. Nhận thức sinh học
- Nêu được khái niệm tiêu hóa ở động vật;
- Nêu được các hình thức tiêu hóa ở động vật;
- Phân biệt tiêu hóa nội bào với tiêu hóa ngoại bào;
- So sánh được hiệu quả tiêu hóa ở các nhóm động vật;
- Phân tích được chiều hướng tiến hóa về cấu tạo và hình thức tiêu hóa ở
các nhóm động vật;
- Phân biệt được biến đổi trung gian (tiêu hóa) với chuyển hóa vật chất và
năng lượng ở tế bào (chuyển hóa nội bào);
- Phân tích được sự phù hợp giữa cấu tạo và chức năng tiêu hóa ở các nhóm

động vật;
2.1.2. Tìm hiểu thế giới sống:
- Nêu được mối quan hệ giữa quá trình trao đổi chất và q trình chuyển
hố nội bào.
- Giải thích được tại sao giun chỉ và sán dây sống kí sinh trong ruột người
khơng có hệ tiêu hóa mà vẫn sống bình thường?
- Giải thích được tại trong mề của gà và của chim bồ câu khi mổ ra thường
có những hạt sỏi nhỏ? Chúng có tác dụng gì?
- Giải thích được trong hệ tiêu hóa người khi bị cắt bỏ 1 trong các cơ quan
nào sau đây thì gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến q trình tiêu hóa: dạ dày, túi
mật hay tụy.
2.1.3. Vận dụng kiến thức, kĩ năng:
- Xây dựng khẩu phần ăn hợp lí, cân đối từng nhóm ĐV.
- Giáo dục ý thức bảo vệ ĐV và môi trường sống của chúng, đặc biệt ĐV
hoang dã quý hiếm, bảo tồn đa dạng sinh học;
2.2.
Năng lực chung:
- Giao tiếp và hợp tác: phân công và thực hiện các nhiệm vụ cá nhân, nhóm
đơi, nhóm lớn khi tìm hiểu khái niệm tiêu hóa, các hình thức tiêu hóa.
- Tự chủ và tự học: tích cực chủ động tìm kiếm, đọc tài liệu về tiêu hóa ở
các nhóm động vật và tiêu hóa thức ăn trong các bộ phận của ống tiêu hóa của


người.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Đề xuất được một số biện pháp xây dựng
khẩu phần ăn hợp lí, cân đối từng nhóm ĐV, giáo dục ý thức bảo vệ ĐV và môi
trường sống của chúng, đặc biệt ĐV hoang dã quý hiếm, bảo tồn đa dạng sinh
học.
3.
Về phẩm chất

- Chăm chỉ: Tích cực nghiên cứu tài liệu, thường xuyên theo dõi việc thực
hiện các nhiệm vụ được phân cơng.
- Trách nhiệm: Có trách nhiệm thực hiện các nhiệm vụ khi được phân cơng.
- Trung thực: Có ý thức báo cáo chính xác, khách quan về kết quả thí
nghiệm thực hành.
II.
Phương pháp và kĩ thuật dạy học
- Phương pháp: Lớp học đảo ngược, hoạt động nhóm, giải quyết vấn đề và
phương pháp trò chơi.
- Kĩ thuật: tia chớp, thông tin phản hồi, kĩ thuật động não, kĩ thuật sử dụng
CNTT.
III.
Thiết bị dạy học và học liệu
- Video bài tiêu hóa ở động vật />v=6DBoXHL8dMQ
- Câu hỏi chuẩn bị bài mới (giao về nhà cho HS thực hiện trước bài học) +
đáp án
- Tranh vẽ phóng to hình 15.1, 15.2, 15.3, 15.4, 15.5, 15.6 SGK.
IV.
Tiến trình dạy học
A.
HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG: 2p
a.
Mục tiêu :
- Kích thích học sinh hứng thú tìm hiểu bài mới
- Rèn luyện năng lực tư duy phê phán cho học sinh.
- Xác định vấn đề, nhiệm vụ học tập
b.
Nội dung hoạt động : HS hoạt động cá nhân, dựa vào kiến thức đã
học trả lời câu hỏi: Hãy cho biết sinh vật muốn tồn tại thì phải thực hiện quá
trình gì?

c.
Sản phẩm học tập: câu trả lời của HS
- đáp án câu hỏi: phải thực hiện q trình trao đổi chất với mơi trường
d.
Tổ chức thực hiện
Bước 1: Giao nhiệm vụ
GV nêu câu hỏi, yêu cầu HS hoạt động cá nhân trả lời câu hỏi
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS nghiên cứu cá nhân, trả lời câu hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận: Đại diện 1 - 2 HS trả lời câu hỏi
Bước 4: Kết luận, nhận định
Từ cách nêu vấn đề nêu trên, giáo viên dẫn học sinh vào các hoạt động mới
B.
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm tiêu hóa, phân biệt tiêu hóa nội bào
và tiêu hóa ngoại bào (5p)
a.
Mục tiêu
- Tìm hiều khái niệm tiêu hóa ở động vật


- Phân biệt tiêu hóa nội bào và ngoại bào.
b.
Nội dung hoạt động:
- HS báo cáo bài chuẩn bị bài ở nhà về nội dung:

+ Trình bày khái niệm tiêu hóa.
+ Phân biệt tiêu hóa nội bào và ngoại bào
c.
Sản phẩm: Bài báo cáo của HS
Đáp án nội dung bài báo cáo

- Khái niệm: Tiêu hố là q trình biến đổi các chất dinh dưỡng có trong
thức ăn thành những chất đơn giản nhất mà cơ thể hấp thụ được
+ Tiêu hố nội bào: Q trình tiêu hóa diễn ra trong tế bào
+ Tiêu hố ngoại bào: Q trình tiêu hóa diễn ra ngồi tế bào
d.
Cách tiến hành
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ
GV yêu cầu HS báo cáo nội dung đã chuẩn bị ở nhà: khái niệm tiêu hóa;
phân biệt tiêu hóa nội bào và ngoại bào.
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ: HS gửi kết quả bài chuẩn bị lên nhóm zalo
của lớp
Bước 3. Báo cáo, thảo luận: đại diện HS báo cáo
Bước 4. Kết luận, nhận định
+ Học sinh khác đánh giá, nhận xét
+ Giáo viên đánh giá, nhận xét, chốt đáp án
Hoạt động 2. Tìm hiểu các quá trình tiêu hóa ở động vật (10p)
1.Mục tiêu
- Mơ tả q trình tiêu hóa ở các nhóm động vật
- Phân biệt q trình tiêu hóa ở các nhóm động vật
- Nêu được ưu điểm q trình tiêu hóa thức ăn trong ống tiêu hóa và trong
túi tiêu hóa so với động vật chưa có cơ quan tiêu hóa
- Chỉ ra chiều hướng tiến hóa cơ quan tiêu hóa
b.
Nội dung
- HS hoạt động nhóm,
- HS quan sát hình 15.1; 15.2; 15.3 báo cáo nội dung:
+ Phân biệt hệ tiêu hóa của các nhóm ĐV ở các nội dung: đại diện, cấu tạo
hệ tiêu hóa; hình thức tiêu hóa; q trình tiêu hóa
+ So sánh hiệu quả tiêu hóa ở các nhóm động vật
+ Chỉ ra chiều hướng tiến hóa của hệ tiêu hóa

+ Làm bài tập II/ 62; bài tập bảng 15/ 65
c.Sản phẩm
Báo cáo phần chuẩn bị bài của học sinh trên zalo
Nội dung đáp án phần chuẩn bị bài ở nhà.