CHƯƠNG VII
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VẼ CHO TRẺ MẦM NON
1. Nội dung giáo dục của chương trình hoạt động vẽ
Đối với trẻ em, vẽ chính là sự thể hiện những biểu tượng, ấn tượng
và suy nghĩ, tình cảm của trẻ, là sự giao tiếp, “nói chuyện” bằng các hình
thức, phương tiện mang tính vật thể. Vẽ giúp trẻ suy nghĩ và hình thành các
ý tưởng sáng tạo. Đây đồng thời cịn là một hình thức rèn luyện trí tuệ, là
q trình tư duy thơng qua các hình thức vật thể, trực quan.
Trong trường mầm non, để đưa trẻ đến với hoạt động vẽ và lấy hoạt
động đó làm con đường nhận thức, người ta đề ra các nội dung giáo dục và
phát triển trẻ như sau :
1.1. Đối với trẻ dưới 3 tuổi
Hoạt động của trẻ lúc này đang ở thời kỳ tiền tạo hình và giai đoạn
đầu của thời kỳ tạo hình, bởi vậy cần tập trung vào việc hình thành và phát
triển các khả năng sau :
- Tổ chức bồi dưỡng khả năng quan sát, liên hệ và tìm hiểu ý nghĩa,
chức năng của các “dấu vết tạo hình” (các dấu vết đồ họa), các đường nét
và những hình dạng được tạo nên bởi các đường nét.
- Phát triển các vận động tạo hình và khả năng phối hợp giữa mắt với
tay để điều khiển vận động vẽ một cách có chủ định, để sử dụng linh hoạt
một số cơng cụ mang tính tạo hình.
- Giúp trẻ tìm hiểu các tính chất, đặc điểm của các đối tượng miêu tả
đơn giản, các vật liệu tạo hình.
- Gây chú ý, hình thành, bồi dưỡng hứng thú đối với hoạt động vẽ.
1.2. Đối với trẻ 3 - 4 tuổi
- Hình thành thái độ tích cực, kích thích hứng thú đối với hoạt động
vẽ.
- Tiếp tục phát triển các vận động của tay và khả năng kiểm tra, điều
khiển các vận động bằng mắt.
- Phát triển khả năng chú ý, óc quan sát và khả năng so sánh nắm bắt
các đặc điểm, các nét đặc trưng của mọi vật xung quanh.

1


- Phát triển các xúc cảm thẩm mĩ (về hình, màu, nhịp điệu,...) và tri
giác thẩm mĩ.
- Hình thành và phát triển tính tự lực, tích cực sử dụng ngơn ngữ tạo
hình để giao tiếp :
 Để giúp trẻ thể hiện hình ảnh các vật mẫu đơn lẻ cần tăng cường
bồi dưỡng những hiểu biết, khả năng cảm nhận và thể hiện hình dạng, kích
thước, cấu trúc, màu sắc như những dấu hiệu đặc trưng của đối tượng miêu
tả.
 Để giúp trẻ thể hiện một nội dung mạch lạc, người ta có thể tăng
cường cho trẻ làm chủ khơng gian tờ giấy (mặt tranh) và thể hiện sự lặp lại
nhiều lần hình ảnh các sự vật đơn lẻ, liên kết chúng bằng một chủ đề, một
cốt chuyện nào đó. Tập cho trẻ xây dựng bố cục trong tờ giấy sao cho vừa
và bố cục thành hàng.
 Để tạo nên sự tự do trong biểu cảm cần tăng cường bồi dưỡng cho
trẻ một số kỹ năng, kỹ thuật như :
- Tư thế ngồi thẳng, đặt cánh tay đúng tư thế, thoải mái trên bàn.
- Cầm bút đúng cách : cách cầm bút chì (sáp), cách cầm bút lơng.
- Cách đưa bút vẽ các nét cong, thẳng dọc, thẳng ngang,... để tay phía
dưới, bên phải của các nét vẽ.
1.3. Đối với trẻ 4 - 5 tuổi
- Tiếp tục gây hứng thú không chỉ đối với quá trình vẽ mà cả đối với
kết quả của hoạt động nhằm tiếp tục bồi dưỡng hứng thú, khả năng cảm
thụ, đánh giá, hình thành các cảm xúc thẩm mĩ.
- Cần giúp trẻ hiểu được giá trị xã hội của tranh vẽ, tạo cho trẻ mong
muốn vẽ đẹp, vẽ cẩn thận để người khác hiểu và vui sướng trước những gì
trẻ đã thể hiện.

- Phát triển tri giác để mở rộng các biểu tượng, tăng cường khả năng
quan sát có phân tích : nhận biết, gọi tên, tìm đặc điểm các chi tiết, bộ
phận, xác định các vị trí sắp xếp của các thành phần trong cấu trúc và các
mối quan hệ của chúng; phân biệt, cảm nhận vẻ đẹp về hình dáng, màu sắc,
nét đặc thù của sự vật và các hoạt động tạo hình.
- Giúp trẻ sử dụng tích cực vốn kinh nghiệm tạo hình để phát triển
các vận động tạo hình của tay, điều khiển, vận động để thực hiện một số kỹ
thuật tạo hình tương đối phức tạp.

2


Rèn luyện các thao tác vẽ màu để tạo đặc điểm, tạo bề mặt của các
đối tượng miêu tả.
- Tạo điều kiện cho trẻ tích lũy, làm phong phú vốn hiểu biết, xúc
cảm về các sự vật hiện tượng xung quanh và biết tự tìm kiếm, lựa chọn nội
dung tạo hình từ vốn hiểu biết đã tích lũy được.
- Phát triển các cảm xúc thẩm mĩ và một số kiến thức tạo hình
chuyên biệt qua quá trình làm quen với các tác phẩm nghệ thuật tạo hình và
học trang trí :
 Để bồi dưỡng khả năng thể hiện các sự vật với các đặc điểm đa
dạng về hình dạng cần tăng cường các bài tập với nội dung so sánh, phân
biệt và thể hiện một số hình đồng dạng; tập xác định các vị trí khơng gian
và quan hệ chính - phụ của các chi tiết, bộ phận trong cấu trúc; tập phân
biệt cấu trúc đối xứng và không đối xứng của hình ảnh các đối tượng. Để
dễ dàng cảm nhận sự phong phú của màu sắc trong thế giới xung quanh, trẻ
phải tập phân biệt, gọi tên và sử dụng trong hoạt động tạo hình 5 màu chính
trong vịng màu : Đỏ - Da cam - Vàng - Lục - Lam cùng các màu trung tính
như Đen - Xám - Trắng.
 Trong trang trí, tăng cường cho trẻ tập sử dụng các chấm, các nét

đơn giản (nét cong, thẳng, lượn,...) và hình hình học để tạo nên một số dạng
bố cục, làm nổi bật tính nhịp điệu của sự sắp xếp và cách bố trí trong khơng
gian hai chiều, tập tự lực lựa chọn các phương án trang trí.
 Để bồi dưỡng khả năng thể hiện nội dung mạch lạc, truyền đạt ý
định sáng tạo cần tập cho trẻ liên kết các hình ảnh sự vật đơn lẻ vào một
nội dung chung; tập tìm kiếm nội dung miêu tả từ các ấn tượng, hiểu biết
xúc cảm, tình cảm về cuộc sống xung quanh và từ nội dung các tác phẩm
văn học; tập sắp xếp hình ảnh các sự vật thành hàng (dãy) để tạo chiều sâu
không gian trong tranh.
 Về kỹ thuật, cần tiếp tục rèn luyện thói quen ngồi đúng tư thế và sử
dụng linh hoạt các thao tác với các dụng cụ, vật liệu, tập điều khiển các kỹ
thuật vẽ nét, vẽ hình và vẽ màu tùy theo nội dung và đặc điểm của đối
tượng miêu tả.
1.4. Đối với trẻ 5 - 6 tuổi
Với sự phát triển nhảy vọt về nhận thức, cảm xúc và khả năng vận
động, có thể đặt ra cho chương trình hoạt động tạo hình ở độ tuổi này
những nội dung giáo dục và phát triển sau :

3


- Bồi dưỡng hứng thú, tìm kiếm, khám phá, tự tích lũy vốn biểu
tượng, ấn tượng, kinh nghiệm tạo hình, đồng thời sử dụng khả năng tạo
hình một cách tích cực tự giác để tìm hiểu về cuộc sống, về thế giới xung
quanh.
- Bồi dưỡng khả năng tri giác không gian, tri giác thẩm mĩ, khả năng
phát hiện ở các sự vật hiện tượng xung quanh những nét đẹp độc đáo, đặc
trưng và biết thể hiện nét độc đáo đó bằng các phương tiện tạo hình khác
nhau.
- Giúp trẻ tích cực làm quen, tìm hiểu nội dung và cảm nhận nét đẹp

thẩm mĩ, giá trị xã hội của các tác phẩm nghệ thuật tạo hình, đặc biệt là các
tác phẩm nghệ thuật trang trí phù hợp với độ tuổi của trẻ, đồng thời học hỏi
các phương thức biểu cảm đơn giản được các họa sĩ, nghệ sĩ sử dụng khi
thể hiện tác phẩm của mình.
- Tập cho trẻ biết nhận xét, đánh giá vẻ đẹp trong tranh vẽ của bạn,
của mình.
- Hình thành khả năng độc lập tổ chức hoạt động, hợp tác trong các
hoạt động tập thể (theo nhóm).
- Để bồi dưỡng khả năng thể hiện nét đặc thù của mọi vật cần giúp
trẻ tập so sánh, đối chiếu các bộ phận của chúng với các hình hình học cơ
bản (các dạng hình chuẩn), tìm ra sự giống, khác nhau giữa chúng và từ đó
mà nhận ra vẻ đa dạng, phong phú về hình; giúp trẻ định hướng trong
khơng gian, tập xác định các vị trí sắp đặt của các chi tiết trong cấu trúc sự
vật ở nhiều tư thế khác nhau. Tập cho trẻ biết dùng khả năng khái quát hóa
mà phân loại các nhóm đối tượng miêu tả gần gũi với nhau về hình dạng và
phương thức thể hiện hình dạng của chúng; tập cho trẻ khám phá, hiểu
được tính hệ thống của các màu sắc theo thứ tự màu của cầu vồng (màu
theo quang phổ) và tập tìm kiếm thể hiện các sắc thái màu sắc của mọi vật.
- Để bồi dưỡng thị hiếu thẩm mĩ cần tăng cường những nộu dung
miêu tả mang tính trang trí : dạy trẻ tích cực sử dụng các đường nét, các
hình hình học, hình tự nhiên đơn giản để tạo các đường hoa văn, tập tạo
nhịp khi xây dựng các bố cục trang trí theo hàng, đối xứng theo trục, đăng
đối và khơng đối xứng. Tích cực cho trẻ làm quen, học hỏi các phương
thức trang trí mang tính dân tộc trong các sản phẩm mĩ thuật, hàng thủ cơng
mĩ nghệ mang tính dân tộc.
- Để bồi dưỡng khả năng sáng tạo cần tăng cường nội dung miêu tả
theo chủ đề, theo dự định sáng tạo của riêng trẻ : Trước hết cần tích cực
cho trẻ tự lựa chọn nội dung từ những hiểu biết của trẻ về cuộc sống xung
4



quanh, từ các kinh nghiệm giao tiếp, từ những suy nghĩ, cảm xúc của mình;
cần bồi dưỡng tri giác khơng gian và tư duy không gian, bồi dưỡng khả
năng xác định quan hệ giữa không gian ba chiều với không gian hai chiều
để thể hiện chiều sâu, thể hiện các tầng cảnh trong bố cục tranh. Dạy trẻ
làm quen với một số nguyên tắc đơn giản của luật phối cảnh (phối cảnh
đường nét, phối cảnh không gian).
- Để tạo sự linh hoạt trong biểu cảm cần tăng cường cho trẻ luyện tập
các kỹ năng mang tính kỹ thuật, hình thành các kỹ xảo tạo đường nét liên
tục, uyển chuyển. Tập cho trẻ biết tự điều chỉnh nhịp, biên độ, cường độ
nhấn bút, tốc độ thao tác vẽ để chủ động trong việc tả hình, vẽ màu, tạo vẻ
sinh động, phong phú của các đối tượng miêu tả, tạo vẻ đẹp đa dạng của thế
giới hình ảnh, ánh sáng, sắc màu xung quanh trong tranh trẻ em.
Tùy theo đặc điểm trình độ, lứa tuổi và các đặc điểm cá nhân của trẻ,
tùy theo đặc điểm điều kiện địa phương mà các giáo viên mầm non có thể
đưa ra những nội dung giáo dục và phát triển khác nhau dựa vào định
hướng chung về giáo dục mầm non do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định.
* Để xem xét, đánh giá chất lượng và tính hiệu quả của chương trình
hoạt động vẽ dành cho trẻ mầm non, cần so sánh xem việc thực hiện
chương trình có đảm bảo được một số tiêu chuẩn giáo dục và phát triển như
sau hay không :
1. Tranh vẽ của trẻ có phản ánh các suy nghĩ cá nhân, các biểu tượng tri
giác của trẻ, có thể hiện các cảm xúc, ý tưởng của riêng trẻ hay chỉ là
các bản sao chép từ người khác ?
2. Hoạt động có giúp trẻ hiểu rõ hơn về những tình huống, những sự vật,
hiện tượng mà trẻ đã tiếp xúc, đã nhìn thấy và muốn thể hiện lại ?
3. Hoạt động vẽ có giúp ích cho trẻ trong việc quan sát, tìm hiểu và phát
hiện và các đặc điểm của các sự vật xung quanh ?
4. Trong hoạt động vẽ, trẻ có thể tích cực vận dụng các kinh nghiệm cũ để
thể hiện tốt các đối tượng miêu tả mà khơng cần tới q trình quan sát

trực tiếp ?
5. Trong q trình vẽ, trẻ có tích cực sử dụng những hình ảnh do trẻ tưởng
tượng khơng ?
6. Trẻ có thường xuyên biểu bộ những cảm nghĩ của mình về những gì đã
nhìn thấy vào tranh vẽ của chính mình ?
7. Giáo viên có nhận ra vẻ đẹp của các hình ảnh được thể hiện trong tranh
của trẻ và có sẵn sàng giúp trẻ phát hiện cảm nhận được vẻ đẹp đó ?
5


8. Trẻ có được nhiều cơ hội để sử dụng nhiều chủng loại công cụ, vật liệu
vẽ hay không ?
9. Trẻ có cảm thấy thoải mái và sẵn sàng tham gia vào hoạt động tìm kiếm
khi có đủ thời gian cho hoạt động này ?
10. Trẻ có biết so sánh tranh vẽ của mình với tranh của người khác (với
tranh của bạn hoặc của các họa sĩ) ?
11. Các tranh vẽ của trẻ có đa dạng, nhiều chủng loại hay khơng. Đó là
những loại nào : loại tranh với tư cách là các “ghi chép nghệch ngoạc”
của cá nhân trẻ ? Hình vẽ và màu sắc phản ánh những suy nghĩ, cảm
xúc của trẻ ? Hình vẽ nảy sinh từ một ý tưởng sáng tạo bất chợt ?
Những bức tranh đã hoàn chỉnh như một “tác phẩm” độc lập ?
12. Trong hoạt động, trẻ thể hiện những tranh vẽ tự do có nội dung xuất
phát từ ý định của trẻ hay từ nội dung, ý tưởng do người lớn gợi ý áp
đặt.
13. Trong q trình vẽ trẻ có biểu lộ niềm vui sướng, thích thú ?
14. Trẻ vẽ với những lý do nào sau đây :
- Vẽ để tạo nên sơ đồ hay phác thảo cho bức tranh lớn.
- Vẽ như một sự “ghi chép” cá nhân hay một hình thức suy nghĩ.
- Vẽ để tạo nên các bức tranh hoàn chỉnh.
15. Nếu trẻ vẽ để minh họa cho câu chuyện của chính mình thì chúng có

được cung cấp đủ vật liệu, tư liệu, vấn đề để khám phá và thể hiện các
chi tiết của câu chuyện ?
16. Khi vẽ trẻ có sử dụng sự phối hợp các chất liệu hay khơng ? (Ví dụ
phối hợp sáp màu với bút chì, phối hợp các loại giấy,...).
17. Trẻ được khuyến khích vẽ theo trình độ, khả năng của mình, vẽ như
chúng suy nghĩ, tưởng tượng hay chỉ sao chép các hình mẫu của người
lớn cung cấp, yêu cầu ?
18. Tranh vẽ của trẻ có thể hiện phạm vi rộng của các sự vật, hiện tượng
xung quanh ? Các hình mẫu, biểu tượng, sơ đồ, các biến thể của một
chủng loại các vật thể, hiện tượng có được trẻ nhìn nhận từ nhiều góc
độ ?
19. Giáo viên có sẵn sàng chấp nhận, đồng cảm với tranh vẽ của trẻ khi
chúng được thể hiện theo mức phát triển và khả năng tạo hình của từng
trẻ ?

6


20. Giáo viên có tỏ thái độ động viên, khuyến khích như nhau đối với
những bức tranh có vẻ chưa kết thúc cũng như đối với những bức tranh
đã hoàn thiện ?
2. Gợi ý về điều kiện vật chất cho hoạt động vẽ
Giấy vẽ :
- Giấy in báo.
- Giấy dày (Cartridge).
- Giấy Croki.
- Các cuốn tập nhỏ làm từ giấy phế liệu.
- Giấy in roneo và giấy phôtô.
* Để vẽ màu nước, màu bột có thể dùng giấy in báo hoặc cả giấy dày
gói hàng, kích thước lớn.

Dụng cụ vẽ :
- Các loại bút chì.
- Bút sáp màu.
- Phấn dầu (oil pastel).
- Bút lông vẽ màu nước, màu bột : khoảng 2 bút cho mỗi trẻ (bút cỡ
số 6 và số 10).
- Lọ nước rửa bút (mỗi bộ 2 lọ : 1 lọ nước rửa; 1 lọ nước tráng).
- Giấy mềm hoặc khăn mềm lau tay, lau bút.
- Các lọ nhỏ để đựng màu đã nghiền, đã pha.
- Giá vẽ.
- Bảng pha và thử màu.
Vị trí, khơng gian hoạt động :
- Bàn.
- Sàn nhà.
- Một số vị trí khác trong phịng lớp, trong trường.
- Ngồi sân, vườn.
- Ở ngồi thiên nhiên nơi đi dạo chơi.
Một số điều cần lưu ý khi sử dụng vật liệu :

7


- Cần thu thập và chuẩn bị giấy vẽ phù hợp với từng loại bút, loại
màu để tạo nên hiệu quả khi vẽ.
Để trẻ không bị thất bại khi vẽ màu bằng sáp màu, bút dạ trên diện
giấy rộng cần lưu ý chuẩn bị kích thước và hình thù của giấy phù hợp với
khả năng từng trẻ.
- Giấy in báo dễ bị rách, bởi vậy với trẻ nhỏ nên cho trẻ dùng các loại
giấy Croki hoặc loại giấy nào đó dày, dai hơn (ví dụ : giấy gói hàng).
- Bút dạ thường làm thấm qua giấy, bởi vậy nên đặt một tập báo lót

dưới giấy vẽ. Nếu có bảng vẽ thích hợp cũng có thể dùng để lót dưới tờ
giấy vẽ.
- Sáp màu và phấn dầu rất dễ gãy, nên giữ chúng trong từng trường
hợp tùy theo loại màu (ví dụ : có thể cuốn bọc trong ống giấy,...).
- Nên cất giữ giấy vẽ xa nơi để sáp màu và phấn dầu.
- Tạo nhiều cơ hội cho trẻ tìm hiểu, khám phá đặc điểm, tính năng
của các loại vật liệu, dụng cụ. Cho trẻ thử nghiệm, tạo nên các loại đường
nét, hình dạng với các loại vật liệu khác nhau.
- Bút sáp, bút phấn dầu thường để lại vết bẩn trên bàn, ghế, sàn nhà.
Có thể làm sạch chúng bằng dầu và giấy báo.
- Phấn và phấn dầu có thể bị lem và rụng đi. Khi cất giữ tranh cần đặt
một mảnh giấy ngăn giữa chúng. Nếu muốn bảo quản tốt tranh vẽ bằng
phấn hoặc phấn dầu cần phun lên đó một lớp keo hãm (Fixative).
- Nhắc trẻ làm việc cẩn thận, tránh làm bẩn áo quần do bút dạ, màu
bột,...
- Các loại bút lông và màu bột, màu nước cần được bảo quản tốt. Khi
sử dụng trẻ cần nắm được cách thức lấy màu, rửa bút, lau khô bút.
3. Tổ chức hoạt động của trẻ
3.1. Tạo động cơ cho hoạt động vẽ
Động cơ cho sự thể hiện, biểu cảm có thể được hình thành ở trẻ từ
những nguồn sau :
- Các hoạt động hàng ngày, những gì trẻ đã làm, đã nhìn thấy, đã biết
được, học được; những cảm xúc, suy nghĩ, những điều trẻ tưởng tượng và
nhìn chung là tất cả những kinh nghiệm hoạt động với các sự vật và kinh
nghiệm giao tiếp với người xung quanh.

8


- Những điều mới mẻ mà trẻ khám phá được, những ấn tượng sâu sắc

mà trẻ có được từ trong môi trường lớp học, trường mầm non hoặc từ
những cuộc tham quan, dạo chơi ra bên ngoài.
- Những chủ đề được đưa ra trong các chương trình giáo dục : qua
các thông tin từ các giờ hoạt động khác, các tác phẩm văn học, âm nhạc.
- Những sự kiện đặc biệt trong cuộc sống của trẻ, những ngày lễ
hội...
- Những khung cảnh gần gũi thân thuộc đối với trẻ.
- Những ước mơ, những mong muốn riêng của trẻ.
- Đôi khi nguồn tạo ra động cơ cho hoạt động vẽ chính là những vật
liệu, cơng cụ tạo hình và tính hấp dẫn của chúng mà giáo viên đưa vào các
hoạt động, các góc trong mơi trường lớp học.
3.2. Tổ chức hoạt động cho trẻ dưới 3 tuổi
- Với trẻ ở lứa tuổi nhỏ, có thể tạo hứng thú đối với hoạt động tạo
hình bằng các hình thức vui chơi - tạo hình.
- Tăng cường cho trẻ xem tranh, xem các minh họa đơn giản để giúp
trẻ liên hệ, tìm ra nét giống nhau giữa hình ảnh đồ họa với sự thật. Sử dụng
một số câu hỏi, lời kể ngắn để giúp trẻ phát hiện và cảm nhận niềm vui
sướng vì sự phát hiện các hình ảnh sự vật quen thuộc từ các hình vẽ. Các
nhóm học cho độ tuổi này thường có số trẻ rất ít, khoảng 2 - 6 trẻ.
- Có thể rèn luyện cho trẻ một số kỹ năng tạo hình và phát triển trí
tưởng tượng bằng biện pháp “cùng sáng tác” : cho trẻ vẽ bổ sung vào hình
vẽ của giáo viên hoặc ngược lại, giáo viên có thể giúp phát triển tranh của
trẻ để tạo nên các hình vẽ có nội dung dễ hiểu hơn.
3.3. Tổ chức hoạt động cho trẻ 3 - 4 tuổi
- Sử dụng tích cực các biện pháp vui chơi để tăng hứng thú của trẻ
tới hoạt động tạo hình.
- Tăng cường sử dụng các phương pháp thông tin - tri giác để giúp
trẻ tập quan sát các sự vật hiện tượng, xác định các đặc điểm của chúng để
tích lũy vốn biểu tượng về các đối tượng miêu tả đơn giản.
Tăng cường cho trẻ sử dụng phương thức phối hợp tri giác xúc giác vận động với tri giác thị giác trong quá trình tìm hiểu hình dạng, cấu trúc

của sự vật, hiện tượng.

9


Tích cực sử dụng các câu đố cho trẻ gọi tên mọi vật, tên hình dạng,
tên màu sắc,... hình thành các khái niệm, hiểu biết về các chuẩn cảm giác
và các thuộc tính của sự vật.
Dùng một số hình thức vui chơi để liên hệ giữa thao tác tri giác với
thao tác tạo hình, rèn luyện các kỹ năng tạo hình.
- Để giúp trẻ nảy sinh “ý định sáng tạo”, thể hiện chủ đề,... nên tạo
các tình huống chơi - tạo hình có chủ đề để qua sự đóng vai theo chủ đề, trẻ
sẽ tích cực, hình dung, tưởng tượng, liên hệ với thực tế.
Dùng các biện pháp dùng lời, tích cực cho trẻ nói, kể những câu
chuyện nhỏ mà trẻ tự nghĩ ra dựa theo các hình vẽ của mình (tuy nhiên
khơng nên để việc kể chuyện thay thế việc vẽ tranh).
- Việc rèn luyện các kỹ năng mang tính kỹ thuật đối với trẻ độ tuổi
này có thể thông qua các biện pháp kèm cặp, kiểm tra dưới hình thức chơi :
bắt chước thao tác vẽ trong khơng khí, vẽ bằng đi bút chì trên giấy, đơi
khi có thể cầm tay trẻ để chỉ dẫn thao tác, giúp trẻ cảm nhận tính chất của
vận động bằng xúc cảm, cảm giác vận động.
- Quá trình tổ chức nhận xét, đánh giá tranh của trẻ ở lứa tuổi này
không dựa vào sự nhận xét phân tích, phê phán mà chủ yếu bằng các biện
pháp dùng lời tạo khơng khí sinh động, phấn khởi, giúp trẻ cảm nhận được
niềm vui sướng, hãnh diện vì thành tích chung mà trẻ đạt được.
3.4. Tổ chức hoạt động cho trẻ 4 - 5 tuổi
- Ở tuổi này cần giúp trẻ lĩnh hội các kỹ năng độc lập tổ chức quá
trình tri giác. Bởi vậy, người ta tích cực sử dụng các phương pháp, biện
pháp của nhóm thơng tin - tiếp nhận (nhìn, ngắm, phân tích, giải thích, chỉ
dẫn, mơ tả bằng lời và sử dụng đồ dùng trực quan,...) để giúp trẻ nhanh

chóng xác định, cảm nhận xét đẹp trong các đặc điểm của sự vật mà trước
hết là đặc điểm về hình dạng.
Dùng các biện pháp mang tính vui chơi bổ trợ cho sự chỉ dẫn trực
quan để giúp trẻ liên hệ, tìm ra mối quan hệ giữa đặc điểm của sự vật với
các phương pháp miêu tả.
Cho trẻ tích cực sử dụng vận động của đôi tay để bổ trợ cho quá trình
quan sát bằng mắt, từ đó dễ dàng liên hệ giữa các thao tác tri giác với thao
tác tạo hình.
Cung cấp cho trẻ những hiểu biết và rèn luyện kỹ năng thực hiện các
phương pháp miêu tả khác nhau (tả hình dáng, tạo bề mặt,...) nhằm kích

10


thích trẻ vận dụng tích cực và tìm kiếm thêm các cách thức thể hiện suy
nghĩ, tình cảm của mình qua tranh vẽ.
Tăng cường cho trẻ xem tranh, ảnh về những sự vật, hiện tượng mà
trẻ ít có điều kiện trực tiếp quan sát để mở rộng vốn kinh nghiệm.
- Ở tuổi này có thể dùng các bài tạo hình trang trí để rèn luyện, hình
thành các kỹ xảo. Có thể tận dụng sự lặp đi lặp lại của các hoa văn đơn giản
(tạo nên từ các chấm, các nét cong, thẳng, xoắn, uốn lượn,...) để giúp trẻ
cảm nhận tính nhịp điệu trong trang trí và tăng hứng thú của trẻ trong vận
động tạo hình.
Khi cho trẻ thực hiện các bài trang trí, những lần đầu nên tổ chức cho
trẻ xem xét kỹ hình mẫu : đi từ đặc điểm các yếu tố trang trí đơn lẻ tới tồn
bộ sự sắp xếp tổng thể, tính nhịp điệu của bố cục. Với những bài vẽ đầu cần
chỉ rõ tính chất của đường nét để tạo hình và trình tự thực hiện các thao tác
tạo hình.
Để mở rộng, làm phong phú nội dung các yếu tố trang trí, có thể phối
hợp giữa hoạt động vẽ với hoạt động xếp dán, giúp trẻ đưa hình ảnh các sự

vật đơn giản vào các hoa văn trang trí của mình.
- Khi tổ chức cho trẻ thể hiện các chủ đề, các cốt truyện, các hiện
tượng thiên nhiên hay sự kiện xã hội cần tăng cường sử dụng các phương
pháp dùng lời, phương pháp tìm tịi - sáng tạo để giúp trẻ tích cực liên
tưởng, tưởng tượng, lựa chọn và định hình cho ý đồ sáng tạo và tìm kiếm
các phương tiện truyền cảm phù hợp.
Bằng việc liên hệ với hoạt động vui chơi, hoạt động âm nhạc - múa,
thể dục,... cần giúp trẻ quan sát các vận động, tư thế, sự sắp xếp của các sự
vật trong không gian, liên hệ không gian ba chiều trong thực tế với không
gian hai chiều để tập xây dựng bố cục tranh với các đề tài khác nhau.
Tổ chức xem tranh minh họa, ảnh, tác phẩm nghệ thuật tạo hình, đối
chiếu với khung cảnh thực, đó là biện pháp tốt giúp bồi dưỡng cho trẻ khả
năng thể hiện nội dung mạch lạc.
Khi tổ chức cho trẻ rèn luyện các kỹ năng có tính chất kỹ thuật cần
giải thích rõ ràng bằng lời đi kèm với thao thác chính xác, đúng trình tự.
Nên gọi tên các thao tác cụ thể để giúp trẻ hình thành các khái niệm về các
kỹ thuật tạo hình. Có thể chỉ dẫn kỹ thuật một vài lần tùy theo sức tiếp thu
của trẻ, song nên khuyến khích trẻ tham gia chỉ dẫn lại trước lớp để tránh
nhàm chán và nâng cao tính độc lập, tích cực, chủ động, sự mạnh dạn của
trẻ. Có thể tăng cường tính hình tượng, kích thích cảm xúc, tưởng tượng

11


khi liên hệ tính chất các thao tác tạo hình với đặc điểm hình dạng của các
sự vật xung quanh.
Phối hợp hoạt động cá nhân với hoạt động tập thể, dùng các trị chơi
- tạo hình để bồi dưỡng cho trẻ khả năng hợp tác, giao tiếp xã hội.
- Cần sử dụng nhiều biện pháp, hình thức tổ chức quá trình quan sát,
nhận xét, đánh giá tranh để tạo cơ hội cho trẻ tập biểu lộ cảm nghĩ, tập

đánh giá thẩm mĩ và thể hiện thái độ tích cực với hoạt động tạo hình. Tổ
chức trưng bày, “triển lãm”, dùng các trị chơi, các tình huống chơi để sử
dụng có hiệu quả tranh vẽ vào sinh hoạt, tổ chức môi trường,...
Trong đánh giá nên chú ý động viên những sáng kiến của riêng trẻ,
đặc biệt là ở những trẻ nhút nhát, yếu kém. Chú ý tập cho trẻ không chỉ
quan tâm tới nội dung tranh mà đồng thời tập tự mình cảm nhận vẻ đẹp
thực sự trong hình thức của tranh.
3.5. Tổ chức hoạt động cho trẻ 5 - 6 tuổi
- Trong phương pháp tổ chức hoạt động vẽ cho trẻ mẫu giáo lớn,
nhìn chung cần hạn chế sự chỉ dẫn trực quan, tăng cường các biện pháp
dùng lời để điều khiển, điều chỉnh hoạt động của trẻ. Sử dụng tích cực các
phương pháp tìm tỏi - sáng tạo để tạo điều kiện cho trẻ phải phát huy tối đa
các kinh nghiệm và khả năng mà trẻ có.
Việc tổ chức quan sát mẫu vẽ cần có sự tham gia và tự điều khiển
hoạt động của chính trẻ. Trong q trình này có thể sử dụng phối hợp nhiều
phương pháp sinh động để tăng cường bồi dưỡng cho trẻ khả năng phân
tích, so sánh, tìm kiếm sự khác biệt, nét độc đáo, hấp dẫn trong các đối
tượng miêu tả, từ đó giúp trẻ thấy được vẻ đẹp phong phú đa dạng của mọi
vật xung quanh cùng các mối quan hệ bản chất giữa chúng.
Tăng cường cho trẻ đối chiếu các sự vật thật với tình tượng của vật
đó được thể hiện bằng các phương thức tạo hình khác nhau (thể hiện trong
không gian hai chiều và thể hiện trong không gian ba chiều).
Để bồi dưỡng khả năng nắm bắt, xây dựng cấu trúc nên tăng cường
cho trẻ thể hiện hình ảnh các vật được quan sát từ nhiều góc độ (nhìn chính
diện, nhìn nghiêng, nhìn chếch, nhìn từ sau lưng,...).
Có thể phối hợp hoạt động vẽ với các bài tập, các hoạt động xếp dán
và nặn để giúp trẻ tập thể hiện hình vẽ từ đơn giản đến phức tạp : từ chắp
ghép các hình khối, hình hình chọc cơ bản (dạng sơ đồ) tới thể hiện hình vẽ
sinh động bằng nét vẽ liền mạch uyển chuyển.


12


- Sắp xếp hợp lý các bài tạo hình theo mẫu với tạo hình theo đề tài để
giúp trẻ rèn luyện các phương pháp miêu tả từ đơn giản tới phức tạp : thể
hiện theo thứ tự các bộ phận chính tới các chi tiết phụ, thể hiện liền mạch
bắt đầu từ một chi tiết bất kỳ trong cấu trúc.
Hạn chế cung cấp mẫu vẽ sẵn, tránh sự hình thành thói quen vẽ theo
kiểu liệt kê với trình tự từ trái sang phải hoặc từ trên xuống dưới.
Có thể dùng các câu hỏi, các biện pháp dùng lời mang tính chất gợi
mở để giúp trẻ tự kiểm tra, chỉnh sửa, bổ sung cho tranh ngay từ trong quá
trình vẽ.
Sử dụng các biện pháp mang tính vui chơi - sáng tạo, các hình thức
giao tiếp xã hội,... để rèn luyện, phát triển sự nhạy cảm tinh tế trong quan
sát, giúp trẻ tự tích lũy, mở rộng hiểu biết, ấn tượng về thế giới xung quanh
và sự đa dạng, phong phú của nó.
- Để bồi dưỡng thị hiếu và các năng lực thẩm mĩ, cần tăng cường các
bài vẽ trang trí mang tính ứng dụng gắn với chính khung cảnh xung quanh
và cuộc sống của trẻ ở trường mầm non, ở gia đình. Có thể cùng trẻ tạo nên
các bộ sưu tập tranh, ảnh, những cuốn album sản phẩm trang trí của trẻ để
cùng nhau tìm hiểu về cách sử dụng các hình thể, màu sắc, ánh sáng, nhịp
điệu trong việc làm đẹp cho mơi trường sống của trẻ.
- Giúp trẻ hình thành dự định tạo hình và phát triển óc sáng tạo là
việc rất cần được chú ý ở lớp mẫu giáo lớn. Ở tuổi này, giáo viên có thể
từng bước dẫn dắt trẻ tập tự lực xây dựng dự định sáng tạo và độc lập tổ
chức quá trình tạo hình thể hiện ý định đó theo trình tự : tích lũy vốn hiểu
biết, ấn tượng, xúc cảm - lựa chọn đề tài - xác định nội dung miêu tả - tìm
kiếm phương thức thể hiện, biểu cảm - thể hiện dự định một cách sáng tạo điều khiển, điều chỉnh hoạt động - đánh giá, thưởng thức, chia sẻ cảm
tưởng,...
Công việc này phải được thực hiện trong một quãng thời gian tương

đối dài bằng sự phối hợp của các nhóm phương pháp thông tin - tiếp nhận,
phương pháp thực hành - ơn luyện với phương pháp tìm tịi - sáng tạo; phối
hợp các hoạt động chuẩn bị bởi các bài tạo hình theo mẫu với các bài tạo
hình theo đề tài từ tái hiện tới sáng tạo.
- Để giúp trẻ dễ dàng hình dung kết quả cuối cùng của sự thể hiện dự
định tạo hình cần tăng cường những biện pháp bổ trợ như trao đổi, đàm
thoại, gợi ý, tổ chức hoạt động tạo hình của cá nhân tại các góc (centres)
như một bước “làm phác thảo” cho dự định tạo hình. Cần tránh gợi ý một
cách thơ bạo hay áp đặt ý định của giáo viên đối với trẻ. Tăng cường cho
13


trẻ mạnh dạn trình bày ý kiến riêng, nhanh trí suy nghĩ, phán đốn, xử lý
nhiệm vụ tạo hình theo cách của mình.
Cần dùng nhiều phương pháp bồi dưỡng khả năng thể hiện bố cục
trong không gian hai chiều : dùng các trị chơi học tập, trị chơi đóng kịch
giúp trẻ định hướng trong khơng gian và hình dung cách sắp xếp không
gian tranh với nhiều tầng cảnh, dùng các trò chơi sáng tạo giúp trẻ xây
dựng các sơ đồ thể hiện khơng gian ba chiều từ nhiều điểm nhìn, cho trẻ so
sánh ảnh chụp với khung cảnh thực, sau đó mới chuyển sang thể hiện vào
tranh vẽ sự sinh động của đời sống hiện thực.
- Nhiệm vụ rèn luyện kỹ năng có tính kỹ thuật cần đặt ra cho trẻ và
tạo điều kiện cho trẻ tự thực hiện qua hoạt động cá nhân và các hoạt động
nhóm. Hạn chế sự chỉ dẫn quá trực tiếp, tăng cường đặt các “vấn đề bỏ
ngỏ” để trẻ phải liên hệ, phán đoán, vận dụng các phương tiện tạo hình một
cách có hiệu quả nhất khi giải quyết vấn đề.
- Để rèn cho trẻ khả năng đánh giá, thưởng thức giá trị thẩm mĩ, giá
trị xã hội trong tranh vẽ của mình, cần dùng mọi biện pháp để giúp trẻ tăng
cường, bổ sung vốn hiểu biết về các sản phẩm nghệ thuật và ngơn ngữ tạo
hình được truyền đạt ở các sản phẩm đó.

- Có thể bồi dưỡng cho trẻ khả năng đánh giá bằng các biện pháp
quan sát, trao đổi về tranh vẽ của mình và của bạn, biện pháp “trị chơi
hóa” sản phẩm tạo hình qua các bước hoạt động sau :
- Mơ tả (trẻ nói xem chúng thấy những gì trong tranh);
- Phân tích hình thức, bố cục (trẻ nhận xét về cách sắp đặt các hình
ảnh và vẻ đẹp của hình dáng, màu sắc trong tranh);
- Lý giải ý tưởng (trẻ nhận xét xem “họa sĩ” đã muốn nói lên điều gì
qua tranh);
- Đánh giá, biểu lộ thái độ (trẻ nói xem chúng suy nghĩ thế nào, cảm
thấy thế nào về “tác phẩm” này).

14


CÁC GIÁO ÁN TÓM TẮT ĐƯỢC SOẠN TỪ KHUNG KẾ HOẠCH
CHO TIẾT HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH
I. GIÁO ÁN CHO TRẺ 24 - 36 THÁNG
1. Đề tài tạo hình
Vẽ tự do.
2. Mục tiêu của hoạt động
- Gây hứng thú, dẫn dắt trẻ đến với hoạt động nghệ thuật tạo hình.
- Ơn luyện cách cầm bút, sử dụng bút, giấy đã được làm quen từ
trước đó.
- Tập vẽ nhiều hình trên mặt giấy (mặt tranh) bằng các hình vẽ tự do.
- Tập ghi nhớ, giữ tên gọi mà trẻ đã đặt cho hình vẽ, ngay cả trong
trường hợp hình vẽ khơng giống với hình mẫu trẻ định vẽ.
- Tập quan sát hình vẽ, liên tưởng và tìm ra những nét giống nhau
giữa hình vẽ với các sự vật, hiện tượng xung quanh và cố gắng lặp lại hình
vẽ.
- Tích cực thay đổi tính chất các đường nét, tạo ra ngày càng nhiều

hình vẽ với các tên gọi phong phú.
- Làm quen với các màu của bút vẽ.
3. Hình thức tổ chức và phương pháp thực hiện
Hình thức tổ chức : Hoạt động theo nhóm nhỏ từ 2 - 4 trẻ.
Phương pháp thực hiện :
- Cho trẻ ngồi vào bàn. Chú ý sửa tư thế ngồi cho các cháu.
- Cho trẻ quan sát, gọi tên màu sắc của các bút màu trong hộp đặt
trước mặt.
- Cơ vẽ cho trẻ xem một vài hình ảnh, sự vật quen thuộc.
- Đề nghị trẻ vẽ những gì mà mình thích.
- Hỏi xem trẻ định vẽ gì.
- Dùng từ ngữ, âm thanh, cử chỉ, ... để gây ấn tượng, hứng thú cho trẻ
về đối tượng mà các cháu định vẽ.

15


- Cho trẻ vẽ và theo dõi từng trẻ : nhắc trẻ về tên gọi của sự vật định
vẽ, khuyên trẻ đổi màu bút (nếu thấy cần thiết), động viên trẻ thao tác tích
cực hơn. Chú ý khơng ép buộc trẻ, không làm nhiễu những trẻ xung quanh.
- Trưng bày những bức vẽ của trẻ lên tường (hoặc để lại bàn), để trẻ
quan sát dễ dàng hơn.
- Trao đổi về đặc điểm và các kinh nghiệm mà trẻ đã có với đối
tượng đã vẽ; có thể đọc câu thơ, câu đố hay bài hát để gợi sự liên tưởng
hình tượng, gây hứng thú.
- Tạo cơ hội cho trẻ được quan sát lại các hình vẽ của mình sau một
khoảng thời gian chơi.
- Khen ngợi, động viên trẻ “vẽ đẹp”.
4. Điều kiện vật chất
- Giấy vẽ các kích thước khác nhau.

- Bút màu 3 - 4 màu (bút chì hoặc bút sáp, bút dạ).
Khơng gian hoạt động : ở các góc; trẻ ngồi quanh bàn.
5. Phối hợp với các hoạt động khác
- Xem tranh, ảnh, tập “đọc tranh”.
- Nghe kể chuyện và xem tranh minh họa.
II. GIÁO ÁN CHO TRẺ 3 - 4 TUỔI
1. Đề tài tạo hình
Vẽ “Cái cổng làm từ những viên gạch” - tạo hình theo mẫu.
2. Mục tiêu của hoạt động
- Củng cố hiểu biết về hình chữ nhật.
- Ơn luyện kỹ năng vẽ hình chữ nhật.
- Học cách thể hiện hình dáng khác nhau trong cấu trúc mơ hình của
cái cổng (hình dựng đứng, hình nằm ngang),
- Củng cố hiểu biết, rèn luyện sự cảm nhận các màu sắc.
- Tập vẽ màu cho hình vẽ : tập đổi màu, điều chỉnh thao tác vẽ.
- Củng cố khái niệm khơng gian : trên - dưới.
3. Hình thức tổ chức và phương pháp thực hiện
- Hình thức tổ chức : hoạt động theo nhóm lớn (7 đến 15 trẻ).
16


- Phương pháp thực hiện :
- Tổ chức cho trẻ quan sát các thao tác và trình tự xếp cái cổng từ ba
khối hộp chữ nhật và cách sắp xếp khác nhau để có nhiều hình cái cổng.
Giải thích trình tự xếp và vị trí, cách sắp đặt của các chi tiết trong cấu
trúc : ... “Cô đặt một viên gạch thẳng đứng, viên thứ hai cũng xếp thẳng
đứng, cách viên thứ nhất một chút,... cịn viên thứ ba cơ đặt nằm ngang lên
trên hai viên kia,... chúng mình đã có một cái cổng”,...
- Củng cố hiểu biết của trẻ bằng thao tác tri giác (đưa tay theo đường
biên của hình) và biện pháp dùng lời.

- Cho một vài trẻ đưa tay quanh đường biên khối hình chữ nhật theo
trình tự các thao tác vẽ.
- Cho tất cả trẻ đưa tay phác thảo hình “viên gạch” trong khơng khí
theo trình tự trẻ sẽ vẽ.
- Trao đổi, nhắc nhở về quy trình vẽ “cổng”.
- Cho trẻ vẽ theo đúng trình tự từ viên gạch thứ nhất, thứ hai, thứ
ba,... sau đó sẽ vẽ màu các viên gạch.
- Nhắc nhở cho trẻ vẽ nét ngang trên tờ giấy (đường phân chia đất trời) mà chiếc cổng sẽ được “xây dựng” trên đó.
- Trong quá trình vẽ, nhắc trẻ : cổng được xây bằng những “viên
gạch” chứ không phải bằng những “cái gậy” để giúp trẻ chú ý thể hiện hình
chữ nhật.
- Nhắc trẻ phối màu hợp lý : nên “sơn” hai “cột” cùng màu, “nóc
cổng” có thể “sơn” khác với màu của cột.
- Quan sát, giúp trẻ thực hiện đúng kỹ thuật sử dụng bút chì và vẽ
màu.
- Nhận xét có thể bằng hình thức kể chuyện để trẻ dễ dàng cảm nhận
sự đa dạng của màu sắc trong sản phẩm tạo hình.
4. Điều kiện vật chất
- Mơ hình chiếc cổng được xếp bằng các khối chữ nhật.
- Tranh vẽ gợi ý (mẫu) : 1 - 2 hình.
- Giấy, bút vẽ đủ cho mọi trẻ.
- Cần có giấy dự trữ.
- Sáp nhiều màu : 2 - 3 màu.
17


Không gian hoạt động :
Không gian chung giữa lớp học. Trẻ ngồi thành nhóm 3 - 6 trẻ
(quanh bàn to).
5. Phối hợp với các hoạt động khác

Hoạt động vui chơi : chơi xếp hình với đồ chơi xây dựng trước tiết
học.
Làm quen với tốn học : so sánh hình vng, hình chữ nhật với hình
tam giác.
Làm quen với mơi trường xung quanh : dạo chơi, quan sát các cơng
trình xây dựng, nhà cửa, xem tranh, ảnh, đàm thoại,... về chủ đề gia đình.
III. GIÁO ÁN CHO TRẺ 4 - 5 TUỔI
1. Đề tài tạo hình
Vẽ “Hai ngơi nhà nhỏ” - tạo hình theo đề tài cho sẵn.
2. Mục tiêu của hoạt động
- Củng cố hiểu biết của trẻ về hình tam giác, hình vng và hình chữ
nhật, phân biệt, gọi đúng tên hình.
- Tập vẽ hình tam giác.
- Ơn luyện cách vẽ hình vng, hình chữ nhật.
- Củng cố kỹ năng vẽ màu.
- Bồi dưỡng khả năng định hướng không gian, củng cố các khái niệm
: trên - dưới, phải - trái.
- Bồi dưỡng khả năng phân biệt, xác định kích thước : to - bé, to hơn
- nhỏ hơn, dài hơn - ngắn hơn.
- Bồi dưỡng khả năng xác định cấu trúc của vật thể.
- Dạy trẻ cách sắp xếp hình ảnh trên tờ giấy (xây dựng bố cục).
- Hình thành các xúc cảm thẩm mĩ về màu sắc và động viên tính sáng
tạo của trẻ.
3. Hình thức tổ chức và phương pháp thực hiện
Hình thức tổ chức hoạt động chung của toàn lớp :
- Phương pháp thực hiện :

18



- Cho trẻ quan sát các hình tam giác đủ màu sắc, kích thước được
dán trên tờ giấy lớn. Trao đổi và hỏi trẻ về tên gọi, kích thước, màu sắc, đặc
điểm của chúng.
- Quan sát tờ giấy khác và trao đổi về tên gọi, đặc điểm, kích thước,
màu sắc của các hình vng, chữ nhật được dán trên đó.
- Giới thiệu nhiệm vụ tạo hình của giờ hoạt động là sẽ vẽ hai ngôi
nhà (cho hai nhân vật nào đó) bằng các hình đã xem.
- Có thể cho trẻ xem tranh cắt xếp dán “Những ngôi nhà”.
- Đàm thoại, trao đổi về cách vẽ ngơi nhà từ các hình vng, chữ
nhật, tam giác. Chú ý vị trí sắp xếp các chi tiết trong cấu trúc.
- Cho trẻ nêu ý định tạo khung cảnh sinh hoạt trong bức tranh với các
“Ngơi nhà”.
- Có thể cho 1 - 2 trẻ lên vẽ “Ngôi nhà” trên bảng. Chú ý tới sự khác
kiểu của các ngôi nhà.
- Nhắc nhở trẻ về sự cần thiết phải “quét sơn” cho ngôi nhà và “tạo
cảnh đẹp” quanh nhà bằng cách vẽ màu.
- Cho trẻ trình bày cách cầm bút (giơ trong khơng khí) và kiểm tra tư
thế, các ngón tay cầm bút.
- Cho trẻ thể hiện bài, nhắc nhở, gợi ý về bố cục tranh.
- Nhận xét cuối giờ : Trình bày tồn bộ các sản phẩm hoạt động, cho
trẻ ngắm nhìn và nhận biết sự khác nhau, vẻ đa dạng của các ngơi nhà về
kích thước, hình dáng, tỷ lệ các thành phần, số lượng các chi tiết, màu sắc
và dáng vẻ chung.
Cho trẻ trình bày suy nghĩ và nhận xét, giải thích tại sao các ngơi nhà
và khung cảnh quanh đó lại có vẻ đẹp hấp dẫn.
- Cho trẻ sử dụng tranh vẽ vào hoạt động vui chơi (có chủ đề) hoặc
giờ kể chuyện, làm quen với mơi trường xung quanh,...
Hình thức tổ chức hoạt động nhóm :
Trước đó vài ngày, cho các nhóm tập cắt, gấp, dán trang trí các ngơi
nhà, hàng rào,... bằng giấy.

4. Điều kiện vật chất
- Hình vẽ (hoặc tranh xếp dán) thể hiện các hình hình học cơ bản
(trình bày hấp dẫn) : hình vẽ các hình vng, các hình tam giác.

19


- Hình mẫu các ngơi nhà được thể hiện với nhiều phương án.
- Giấy, bút vẽ đủ cho mọi trẻ.
- Bút màu có thể gồm nhiều loại : bút chì, sáp màu, bút dạ,...
Không gian hoạt động :
- Hoạt động của tồn lớp ở khơng gian chung giữa lớp.
- Hoạt động nhóm tại các góc.
5. Phối hợp với các hoạt động khác
- Hoạt động vui chơi : chơi xếp hình khối, chơi ghép tranh từ các
hình hình học, chơi tạo hình, vẽ ngồi sân.
- Dạo chơi tham quan ngồi trời, xem các cơng trình kiến trúc, đàm
thoại, kể chuyện,...
- Lựa chọn, làm quen với các tác phẩm văn học và âm nhạc phù
hợp,...
IV. GIÁO ÁN CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI
1. Đề tài tạo hình
Vẽ : Truyện “Nhà của Ba chú lợn”, (theo truyện cổ tích Ba chú lợn)
- tạo hình theo đề tài tự chọn.
2. Mục tiêu của hoạt động
- Tập tìm kiếm, đưa vào hoạt động tạo hình những nội dung tự chọn
từ những hiểu biết, ấn tượng của trẻ về cuộc sống, từ các tác phẩm văn học,
các chủ đề được học ở trường mầm non.
- Tập thể hiện đối tượng với các đặc điểm đặc trưng và nét đẹp độc
đáo của chúng.

- Ôn luyện các kỹ năng vẽ đường nét, vẽ hình.
- Tập thể hiện cấu trúc hợp lý theo các quan hệ về kích thước, vị trí
khơng gian, hình dạng,...
- Ơn luyện kỹ năng vẽ màu, tập thể hiện đặc điểm trên mặt phẳng của
hình vẽ bằng màu sắc, đường nét.
- Tập thể hiện bố cục phù hợp với nội dung câu chuyện, phát huy khả
năng sáng tạo.
- Tập phối hợp các kỹ năng vẽ với một số kỹ năng tạo hình khác,
phối hợp các chất liệu một cách sáng tạo.
20


3. Hình thức tổ chức và phương pháp thực hiện
Hình thức tổ chức :
Phối hợp hoạt động nhóm với hoạt động cá nhân.
- Trẻ có thể thực hiện bài vẽ cá nhân như trong hoạt động chung của
cả lớp hoặc cùng nhau làm một bức tranh chung theo nhóm nhỏ.
- Trẻ có thể chỉ vẽ hoặc phối hợp vẽ với xếp dán bằng giấy, vật liệu
thiên nhiên (lá, cành hoa,...).
- Trẻ có thể tùy chọn vẽ cảnh ngơi nhà cho một chú lợn hoặc cả ba
ngôi nhà cho ba con vật.
- Trước giờ hoạt động cần có các hoạt động, các giờ học chuẩn bị
trong vài ngày, hàng tuần : chuẩn bị vật chất và kinh nghiệm, tâm thế.
Phương pháp thực hiện :
- Tổ chức đàm thoại, trao đổi, cùng nhớ lại câu chuyện cổ tích “Ba
chú lợn”. Trao đổi về tính cách của ba chú lợn và mỗi ngơi nhà của chúng.
- Cho trẻ kể - mô tả về đặc điểm hình thức bề ngồi, tính chất của
từng ngơi nhà, nêu cảm giác khi sống trong đó,...
- Trao đổi về cách dùng phương tiện tạo hình để thể hiện đặc điểm,
chất liệu.

- Giúp trẻ suy nghĩ về bố cục của bức tranh và tạo cho tranh vẻ đẹp
“không giống tranh của bạn khác”.
- Trong quá trình trẻ thực hiện, giáo viên cần bao quát lớp để giúp trẻ
về cách vẽ, về dự định tạo hình.
Chú ý : Với các bài làm tập thể và phối hợp chất liệu, giáo viên có
thể chỉ dẫn trực tiếp vào một số khâu của quá trình thực hiện.
- Nhận xét cuối giờ : trưng bày tất cả các bài vẽ (kể cả sản phẩm
chưa hoàn thiện).
Khi tổ chức đàm thoại, quan sát, nhận xét, chú ý cho trẻ tìm hiểu
cách thức thể hiện nét riêng độc đáo của hình dáng, cấu trúc, màu sắc và
đặc điểm của cách sử dụng chất liệu. Đồng thời đánh giá mối liên hệ giữa
nơi ở với tính cách của chủ nhân và cảm nhận được giá trị thẩm mĩ đạo đức
của câu chuyện mà trẻ thể hiện. Phát hiện và động viên các sáng kiến thú vị
của trẻ.
4. Điều kiện vật chất

21


- Một số tranh, ảnh để cho trẻ quan sát bổ sung.
- Giấy vẽ các cỡ cho cá nhân và nhóm trẻ.
- Bút màu các loại.
- Màu bột và bút lông.
- Giấy màu, hồ, kéo.
- Một số vật liệu thiên nhiên và phế liệu.
Không gian hoạt động :
Tại không gian chung giữa phịng học và các góc.
5. Phối hợp với các hoạt động khác
- Thu thập, phân loại, tìm hiểu tính chất của các chất liệu : cỏ, rơm,
gỗ, đá, gạch, cát,...

- Đọc, kể câu chuyện “Ba chú lợn”. Đàm thoại, trao đổi suy nghĩ,
cảm xúc.
- Chơi đóng kịch theo câu chuyện.
- Chơi xếp hình các ngơi nhà, phương tiện giao thơng,... bằng các
loại vật liệu.
- Chơi xếp hình các cơng trình xây dựng.
CÂU HỎI THẢO LUẬN VÀ BÀI TẬP
1. Phân tích và chỉ ra tính phát triển trong nội dung giáo dục của chương
trình hoạt động vẽ ở trường mầm non.
2. Nêu các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng của hoạt động vẽ.
3. Nêu cách thức tổ chức môi trường và tạo động cơ cho hoạt động vẽ của
trẻ.
4. Những phương pháp, biện pháp nào cần được sử dụng để tổ chức hoạt
động vẽ của trẻ qua các độ tuổi khác nhau ?
5. Lập kế hoạch cho các giờ hoạt động vẽ :
- Vẽ theo mẫu.
- Vẽ theo đề tài cho sẵn.
- Vẽ theo đề tài tự chọn.
Từ các kế hoạch dạng khung, soạn các giáo án chi tiết.
22


23