KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA:
ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC NGÀNH KINH DOANH NÔNG NGHIỆP ĐÁP ỨNG NHU CẦU XÃ HỘI

ĐỂ NÔNG DÂN ĐỒNG THÁP THAM GIA VẬN HÀNH DU LỊCH
TRẢI NGHIỆM NÔNG NGHIỆP VƯỜN CÂY ĂN TRÁI HIỆU QUẢ
HVCH. Nguyễn Thái Hịa*
TS. Nguyễn Thị Hồng Phương**
TĨM TẮT
Phát triển du lịch nơng nghiệp nói chung và du lịch trải nghiệm tại các vườn cây
ăn trái kết hợp với phát triển du lịch cộng đồng tại Đồng Tháp nói riêng, sẽ tạo nên sự
đa dạng và thu lại nhiều lợi ích từ các sản phẩm thuần nơng địa phương, từ đó giúp cải
thiện đáng kể cho đời sống của người dân đất Sen hồng. Để vận hành, phát triển du
lịch trải nghiệm vườn cây ăn trái đạt hiệu quả cần phải thực hiện nhiều giải pháp tích
cực khác nhau, trong đó yếu tố về nhân lực được xem là khâu quan trọng nhất. Trong
phạm vi của bài viết này, chúng tơi chỉ đề cập đến phát huy vai trị của nguồn nhân lực
chính trong vận hành du lịch trải nghiệm vườn cây ăn trái tại Đồng Tháp, đó là người
nơng dân (chủ vườn cây ăn trái).
Từ khóa: Nơng dân, du lịch trải nghiệm, vườn cây ăn trái, Đồng Tháp.
1. Tiềm năng du lịch trải nghiệm vườn cây ăn trái tỉnh Đồng Tháp
Du lịch là một ngành kinh tế quan trọng, đem lại hiệu quả cao về các mặt kinh tế,
xã hội và môi trường, đã trở thành một hiện tượng kinh tế - xã hội mang tính tồn cầu
và là nhu cầu cần thiết, phổ biến của mọi người.
Du lịch, lúc ban đầu chỉ được hiểu là đi khỏi nơi cư trú thường xuyên nhằm thực hiện
một công việc nào đó. Theo tiếng Hi Lạp, du lịch gọi là “Tonos” có nghĩa là đi một vịng;
hay “Tour” (theo tiếng Pháp) có nghĩa là đi vịng quanh, cuộc dạo chơi; “Tourism” (theo
tiếng Anh) xuất hiện khoảng năm 1800 và được sử dụng phổ biến ngày nay. Ở Việt Nam,
thuật ngữ du lịch được phiên âm theo tiếng Hán, trong đó: du có nghĩa là đi chơi, lịch có
nghĩa là sự từng trải. Như vậy, nhìn chung về nguồn gốc của thuật ngữ này là cuộc hành
trình đi một vịng, từ một nơi này đến một nơi khác và có quay trở lại.
Trong Luật Du lịch Việt Nam (năm 2005), tại Điều 4, Chương 1 đã đưa ra khái
niệm du lịch như sau: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con

người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm
hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định”1.
Luật Du lịch Việt Nam (năm 2005) tại Điều 4, Chương 1.
* Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
** Trường Đại học Đà Lạt
1

322


KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA:
ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC NGÀNH KINH DOANH NÔNG NGHIỆP ĐÁP ỨNG NHU CẦU XÃ HỘI

Du lịch trải nghiệm tạm dịch trong tiếng Anh là Experience Tourism. Du lịch trải
nghiệm là hình thức du lịch giúp du khách có cơ hội trải nghiệm thực tế cuộc sống
trong những môi trường mới. Tham gia du lịch trải nghiệm là hoạt động hòa mình vào
thực tế cuộc sống tại các điểm đến du lịch của du khách thông qua việc tìm hiểu thông
tin và tham gia vào các hoạt động cụ thể trong vai trò là những thành viên trực tiếp của
môi trường và cộng đồng bản địa.
Theo tinh thần Nghị quyết số 207/2018/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân, tỉnh
Đồng Tháp chủ trương “phát triển các loại hình du lịch trải nghiệm mới, trong đó khai
thác tiềm năng du lịch sông Tiền trở thành điểm dừng chân hấp dẫn trên tuyến du lịch
kết nối các quốc gia hạ lưu sông Mê Kông”1.
Đối với Đồng Tháp, du lịch trải nghiệm trong đó có du lịch trải nghiệm vườn cây
ăn trái còn non trẻ. Tuy xuất phát trễ hơn so với các tỉnh khu vực Đồng bằng sông Cửu
Long nhưng Đồng Tháp đã khởi động, phát triển loại hình du lịch trải nghiệm vườn
cây ăn trái gắn với nơng nghiệp cơng nghệ cao, bước đầu góp phần đa dạng hóa, làm
phong phú sản phẩm, tăng thêm sự lựa chọn cho du khách khi tìm hiểu, trải nghiệm
kinh tế - xã hội, khám phá vẻ đẹp của quê hương, con người, văn hóa Đồng Tháp.
Du lịch sinh thái vườn cây ăn trái tại Đồng Tháp có nhiều tiềm năng chờ đợi được

đánh thức, điển hình như: Làng du lịch Tân Thuận Đông, nằm cách trung tâm thành
phố Cao Lãnh hơn 4 km, với những sản phẩm đặc trưng chủ yếu như: nhãn Ido, xoài,
mãng cầu sim, hoa màu,...; Huyện Lai Vung có hai điểm tham quan vườn quýt đó là:
điểm Phương Nghi (ấp Tân Quý, xã Tân Phước) và điểm Út Tường (ấp Tân Khánh,
xã Tân Thành). Với sản phẩm đặc thù quýt hồng, quýt đường,...; vườn xoài Cao Lãnh
(bao gồm huyện Cao Lãnh và thành phố Cao Lãnh) có nhiều loại xồi như: xồi thơm,
xồi tượng, xồi gịn, xồi cóc, xồi Thanh Ca… nhưng nổi tiếng có xồi cát Chu và
xồi cát Hịa Lộc; Huyện Châu Thành, chuyên canh tác các loại nhãn thơm ngon như:
nhãn tiêu, nhãn Xuồng, nhãn Da Bò, nhãn Phú Quý, nhãn Edor.... tiềm năng để khách
du lịch được trải nghiệm khám phá đời sống bình dị của người nơng dân miệt vườn.
Hình thái du lịch sinh thái vườn cây ăn trái tại Đồng Tháp đã có những tiến triển
tích cực, “hiện mơ hình vườn cây ăn trái gắn với du lịch ở huyện Lai Vung có 8 điểm
thăm vườn quýt hồng, được hình thành khoảng 3 năm trở lại đây đã thu hút hơn 75
ngàn lượt khách, doanh thu hơn 24 tỷ đồng. Khu Đồng Sen Tháp Mười có 7 hộ dân
khai thác, khách đến đông nhất là ở Thành phố Hồ Chí Minh, mỗi tháng có hơn 10
ngàn lượt khách. Làng du lịch Tân Thuận Đông, thành phố Cao Lãnh trồng xoài, nhãn,
Nghị quyết số 207/2018/NQ-HĐND ngày 06/12/2018 của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp về việc
điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Đồng Tháp đến năm 2020, định hướng đến
năm 2030

1

323


KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA:
ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC NGÀNH KINH DOANH NÔNG NGHIỆP ĐÁP ỨNG NHU CẦU XÃ HỘI

qua 2 năm khai thác có hơn 25 ngàn lượt khách trong nước và hơn 3.000 khách quốc
tế. Đặc biệt, làng hoa Sa Đéc sản xuất nhiều loại hoa cao cấp với những khu vườn kiểu

mẫu hoặc sản xuất công nghệ cao ngày càng thu hút du khách, trong năm 2018 đã có
hơn 1 triệu lượt khách, trong đó hơn 40 ngàn khách quốc tế đến du lịch, tham quan”1.
Đảng và Nhà nước Việt Nam ban hành Quy chế dân chủ cơ sở, Pháp lệnh dân chủ
cơ sở đã làm thay đổi nhận thức của người nông dân, chuyển từ cục bộ địa phương
đến có trách nhiệm với cộng đồng và với xã hội, chung vai sát cánh với cộng đồng
xây dựng quê hương đất nước ngày càng phát triển. Cùng với chủ trương của Đảng là
tiến hành cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa nơng nghiệp nơng thơn như hiện nay, những
chương trình khuyến nơng, hội thảo đầu bờ, tập huấn khoa học, kỹ thuật cho nông
dân, đã giúp nơng dân ứng dụng vào sản xuất. Vì vậy, Đồng Tháp cũng dần trở thành
một trong những vùng nguyên liệu về nông nghiệp, đặc biệt là cây lúa, thủy sản của
cả nước.
2. Những phẩm chất độc đáo của người nông dân Đồng Tháp
Để phát triển và khai thác tốt nhất các tiềm năng du lịch trải nghiệm vườn cây ăn
trái, Đồng Tháp đã định hướng phát triển du lịch tại các vườn cây ăn trái kết hợp với
phát triển du lịch cộng đồng nhằm đa dạng hóa các loại hình du lịch và tạo điểm nhấn
trong quảng bá các vườn cây ăn trái đặc sản của địa phương, tăng khả năng cạnh tranh
cho du lịch Đồng Tháp. Tuy nhiên, để khai thác tiềm năng du lịch trải nghiệm vườn
cây ăn trái hiệu quả, thì thành tố con người là vô cùng quan trọng. Phần lớn các chủ
vườn thuộc thành phần kinh tế tư nhân là nông dân đều chưa trải qua đào tạo về du lịch
nên khi chuyển sang làm dịch vụ du lịch trải nghiệm vườn cây ăn trái ở Đồng Tháp
gặp nhiều khó khăn.
Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương (khóa IX) xác định:
“Kinh tế tư nhân là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân. Phát triển
kinh tế tư nhân là vấn đề chiến lược lâu dài trong phát triển nền kinh tế nhiều thành
phần định hướng xã hội chủ nghĩa, góp phần quan trọng thực hiện thắng lợi nhiệm vụ
trung tâm là phát triển kinh tế, cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa, nâng cao nội lực của đất
nước trong hội nhập kinh tế quốc tế”2. Kinh tế tư nhân ở đây bao gồm kinh tế cá thể,
tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân. “Xét về mặt quan hệ sở hữu, kinh tế cá thể, tiểu chủ
và kinh tế tư bản tư nhân đều thuộc cùng loại hình sở hữu tư nhân, khác với sở hữu
toàn dân, sở hữu tập thể. Mặc dù về mặt lý luận, quan điểm kinh tế cá thể, tiểu chủ và

Hồng Thanh (2020), “Nơng dân làm du lịch: Tại sao không?”, trang web />chuyen-la/du-lich/nong-dan-lam-du-lich-tai-sao-khong-254451.html, [truy cập 15-01-2021]
2
Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khóa IX,
NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2002.
1

324


KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA:
ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC NGÀNH KINH DOANH NÔNG NGHIỆP ĐÁP ỨNG NHU CẦU XÃ HỘI

kinh tế tư bản tư nhân là hai thành phần kinh tế khác nhau, khác nhau về trình độ phát
triển lực lượng sản xuất và bản chất quan hệ sản xuất”1.
Ở tỉnh Đồng Tháp, thành phần kinh tế tư nhân chủ yếu tập trung ở doanh nghiệp
tư nhân vừa và nhỏ cùng với kinh tế hộ gia đình, do đặc thù địa lý địa phương, nguồn
nhân lực tham gia phát triển dịch vụ du lịch trải nghiệm vườn cây ăn trái chủ yếu là
nông dân (chủ vườn). Người nông dân Đồng Tháp là một bộ phận của nông dân Việt
Nam, cho nên nông dân Đồng Tháp mang đầy đủ bản chất của nơng dân Việt Nam.
Song vì những yếu tố tác động về điều kiện địa lý, tự nhiên đã tạo nên những đặc điểm
riêng có của nơng dân Đồng Tháp. Người nơng dân Đồng Tháp có những đặc điểm
riêng như sau:
- Người nông dân xem sở hữu về đất là cơ sở sinh ra mọi của cải vật chất, họ có tư liệu
sản xuất nhỏ. Vì sở hữu tư liệu sản xuất nhỏ đã chi phối tâm lý của người nơng dân. Mọi
hoạt động, lợi ích, suy nghĩ của người nông dân đều diễn ra trong ranh giới đó.
- Mơi trường lao động và sinh sống đã tạo điều kiện cho nơng dân Đồng Tháp có
bản chất thật thà, chịu thương, chịu khó lao động sản xuất để tạo ra của cải vật chất
ni sống gia đình và góp phần phát triển cộng đồng.
- Đặc điểm nổi bậc của nông dân Đồng Tháp là dám nghĩ, dám làm, nhạy bén với
thị trường, làm ăn biết tính tốn hiệu quả kinh tế. Nhiều người nông dân dám đầu tư

phát triển sản xuất để làm giàu, có những nơng dân đã thành lập doanh nghiệp, và
khơng ít nơng dân đã trở thành những nông dân sản xuất giỏi, trở thành điển hình tiên
tiến trong cả nước.
- Trong hai cuộc kháng chiến thần kỳ (chống Pháp và chống Mỹ) của đất nước,
nông dân Đồng Tháp là một lực lượng cơ bản của cách mạng. Họ đã đóng góp sức
người, sức của cùng Đảng, nhân dân đứng dậy chống áp bức bóc lột của thực dân.
- Trong cuộc sống hàng ngày nơng dân có ý thức đồn kết, tương trợ, hào phóng,
rộng rãi với bạn bè. Họ biết đồn kết với nhau trong lao động sản xuất, họ biết chia sẻ,
trao đổi kinh nghiệm cho nhau, giúp đỡ lẫn nhau khi gặp hoạn nạn, khó khăn trong lao
động sản xuất và trong cuộc sống đời thường, “tối lửa tắt đèn có nhau”.
- Với điêu kiện tự nhiên của vùng Đồng Tháp Mười với hai mùa rõ rệt là mùa mưa
- mùa lũ và mùa nắng. Đây là một món quà thiên nhiên ban tặng cho nhân dân Đồng
Tháp. Trong lao động sản xuất, người dân với quyết tâm làm giàu đã tiến cơng vào
Đồng Tháp Mười khai hoang hóa những vùng đất phèn mà hàng trăm năm trước con
người bất lực.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khóa IX,
NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
1

325


KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA:
ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC NGÀNH KINH DOANH NÔNG NGHIỆP ĐÁP ỨNG NHU CẦU XÃ HỘI

- Nông dân cũng ngày càng nâng cao trình độ kiến thức về mọi mặt để bắt kịp đà
phát triển của thời đại, nâng cao ý thức chính trị, pháp luật và có những đóng góp quan
trọng cho sự phát triển chung của xã hội.
- Hầu hết nông dân làm du lịch đều chưa trải qua đào tạo nên khi chuyển sang làm
dịch vụ du lịch gặp nhiều khó khăn.

3. Khuyến nghị giải pháp hỗ trợ và nâng cao năng lực người nông dân trong
vận hành du lịch trải nghiệm vườn cây ăn trái tại Đồng Tháp
Để hỗ trợ nơng dân trong q trình thực hiện dịch vụ du lịch trải nghiệm vườn cây
ăn trái tại tỉnh Đồng Tháp, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:
Một là, tạo thuận lợi để cộng đồng tại các khu vườn cây ăn trái đặc sản trên địa bàn
được tham gia tích cực vào hoạt động du lịch, khai thác các sản vật địa phương nhằm
thu hút du khách.
Hai là, vận động các hộ dân, tổ chức tham gia kinh doanh du lịch cùng chia sẻ lợi
nhuận và đóng góp cho cơng tác bảo tồn tài ngun, gìn giữ những giống cây quý, bảo
vệ môi trường tại những khu vườn cây ăn trái trong khai thác du lịch.
Ba là, đào tạo bồi dưỡng và sử dụng nguồn nhân lực từ nông dân trong phục vụ du
khách tại các khu điểm du lịch vườn cây ăn trái.
Bốn là, có chính sách hỗ trợ, giảm thuế, cho vay ưu đãi, khuyến khích sử dụng các
tài nguyên du lịch bản địa trong xây dựng sản phẩm du lịch.
Năm là, hợp tác với các ban, ngành bài trừ các tệ nạn xã hội xây dựng môi trường
sống lành mạnh, văn minh, cùng nhau tạo nên sự thân thiện, gần gũi cho du khách khi
đến tham quan vườn cây ăn trái.
Sáu là, đảm bảo kết hợp phát triển du lịch sinh thái vườn cây ăn trái gắn với phát
triển du lịch cộng đồng, xây dựng các mơ hình du lịch phù hợp.
Bảy là, đầu tư hồn thiện hạ tầng giao thơng, cơ sở vật chất phục vụ phát triển du
lịch phù hợp và khảo sát hỗ trợ các điểm nhà vườn trồng cây ăn trái, khu sinh thái, khu
công nghệ cao để chọn lựa các mơ hình đủ điều kiện phát triển các điểm du lịch trải
nghiệm chuyên nghiệp.
Tám là, giúp chủ vườn xây dựng một số mơ hình trình diễn về trồng cây ăn trái
theo hướng sạch, hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao kết hợp với tham quan và du lịch
trải nghiệm…

326



KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA:
ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC NGÀNH KINH DOANH NÔNG NGHIỆP ĐÁP ỨNG NHU CẦU XÃ HỘI

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp (2018), Nghị quyết số 207/2018/NQ-HĐND
về việc điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Đồng Tháp
đến năm 2020, định hướng đến năm 2030.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành
Trung ương khóa IX, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
3. Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp (2016), Quyết định số 1168/QDD-UBND.HC
ngày 18/10/2016 về phê duyệt Đề án Tái cơ cấu ngành nơng nghiệp tỉnh Đồng
Tháp đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.
4. Đinh Đình Hổ (2007), “Hành trang của nơng dân trong q trình hội nhập kinh tế”,
Tạp chí Phát triển kinh tế, (5).
5. Bùi Thị Minh Hồng (2002), Thị trường nông thôn với sự phát triển kinh tế hộ nông
dân ở Đồng bằng sông Cửu Long, Luận án Tiến sĩ kinh tế, Học viện Chính trị
Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.
6. Lê Xuân Đình (2008), Bức tranh kinh tế hộ nông dân hiện nay và một số vấn đề
đặt ra, Tạp chí Cộng sản.org.vn, (số 7) 151.
7. Hồng Thanh (2020), “Nông dân làm du lịch: Tại sao không?” trang web
[truy cập 15-01-2021]
8. Luật Du lịch Việt Nam (năm 2005)
9. Nguyễn Văn Trí, Đồng Tháp gắn sản xuất nông nghiệp công nghệ cao với phát
triển du lịch, trang web [truy cập 15-01-2021]
10.ThS. Võ Nguyên Thông, ThS. Đỗ Thị Kiều Hoa, Giải pháp khai thác du lịch sinh thái
vườn cây ăn trái tại Đồng Tháp, trang web [truy cập 15-01-2021]

327