TT
1
2
3
4
5
6
7
8
9

10
11

12
13
14
15
16
17

PHỤ LỤC
NỘI DUNG
Phụ lục
I.Phần mở đầu
II.Nội dung
1.Thực trạng của vấn đề
Thuận lợi
Khó khăn
2. Mơ tả, phân tích các giải pháp áp dụng sáng kiến
Giải pháp 1: Lập kế hoạch tổ chức hoạt động khám phá trải

nghiệm môi trường tự nhiên cho trẻ.
Giải pháp 2: Xây dựng mơi trường nhóm lớp, trong trường
học, đồ dung đồ chơi để trẻ khám phá và trải nghiệm với
môi trường tự nhiên
Giải pháp 3: Hướng dẫn trẻ nhận diện mối nguy hiểm từ
thiên nhiên
Giải pháp 4: Giúp trẻ thực hành, trải nghiệm với môi
trường tự nhiên bằng cách hướng dẫn trẻ làm một số thí
nghiệm khoa học đơn giản
Giải pháp 5: Hướng dẫn thực hành trải nghiệm thực tế với
môi trường tự nhiên.
Giải pháp 6: Phối hợp với phụ huynh để đưa trẻ đến gần với
môi trường tự nhiên qua khám phá trải nghiệm.
III. Phần kết luận
1.Kết luận
2.Các ý kiến kiến nghị
Xác nhận của họi đồng sáng kiến cấp trên

TRANG
1
2
3
3
4
5
6
7
7

9

9

10
11
13
14
14
16

1


I. PHẦN MỞ ĐẦU
“ Xung quanh ta có bao điều kỳ lạ
Mà sao ta biết chẳng được bao nhiêu”
Đó là một câu hát rất quen thuộc đối với mọi người. Câu hát đã nói lên thế
giới xung quanh ta rất bao la rộng lớn, nó bao gồm tất cả các sự vật hiện tượng,
cây cỏ, con vật, các vấn đề về tự nhiên và xã hội. Trong chương trình giáo dục
mầm non hiện nay đã đổi mới cả về nội dung và phương pháp giáo dục nhằm
nâng cao chất lượng giáo dục mầm non theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm
trung tâm. Chính quan điểm này yêu cầu mỗi giáo viên phải, không ngừng đổi
mới trong việc thực hiện chương trình giáo dục mầm non theo từng lứa tuổi, và
trong việc tổ chức đa dạng hóa các hình thức giáo dục xuất phát từ các tiêu chí
giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Qua đó trẻ được tìm tịi khám phá thế giới xung
quanh bằng các giác quan, bằng khám phá, trải nghiệm , sự cảm nhận của tư duy
của ngôn ngữ và đặc biệt là thông qua quá trình trải nghiệm tích cực của chính
bản thân trẻ. Việc tạo cơ hội cho trẻ mẫu giáo đặc biệt là trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi
được đến gần với môi trường tự nhiên qua khám phá, trải nghiệm trong trường
mầm non là việc làm vô cùng cần thiết. Như vậy việc đưa trẻ lại gần với môi
trường tự nhiên là một nhiệm vụ đối với giáo viên mầm non dạy trẻ mẫu giáo 5

- 6 tuổi, cũng như các độ tuổi trong và nhiệm vụ này cần được thực hiện một
cách tổng khám phá, trải nghiệm đến gần với môi trường tự nhiên hơn.
Trong cuộc sống hiện đại, thời đại 4.0 thì trẻ bị giới hạn cơ hội kết nối với
mơi trường tự nhiên. Thay vào đó, trẻ dành nhiều thời gian trước màn hình máy
tính, máy tính bảng, điện thoại thông minh. Cho đến vài năm gần đây, những
khu vui chơi trong nhà mọc lên như nấm sau mưa càng khiến cho cảnh trẻ em
vui đùa trải nghiệm với môi trường tự nhiên trở nên hiếm hoi hơn bao giờ hết.
Bên cạnh đó mơi trường giáo dục của chúng ta cũng đang bị bó hẹp trong một
khơng gian hẹp trong các lớp học , các phòng chức năng được trang bị khá nhiều
đồ chơi hiện đại, xung quanh phòng học của trẻ là những giá đựng đồ chơi đã
được sản xuất nhờ một hệ thống dây chuyền sản xuất hiện đại. Những bộ đồ
chơi hiện đại sẵn có mua trên thị trường cũng đã đáp ứng được phần nào nhu cầu
vui chơi của trẻ nhưng nó đã làm mất đi những khơng gian chơi tự do, trẻ ít
được hịa mình với mơi trường tự nhiên. Mặt khác các giáo viên mầm non cần
đảm bảo an toàn cho trẻ vì vậy việc cho trẻ vui chơi trải nghiệm, khám phá mơi
trường tự nhiên cịn hạn chế vì sợ trẻ hiếu động chơi nguy hiểm, bao quát khó.
Cha mẹ và người thân của trẻ thì bận với cơng việc và nhịp sống hối hả kiếm
tiền đáp ứng những nhu cầu cần thiết của cuộc sống. Cho con chơi với môi
trường tự nhiên sợ ảnh hưởng đến sức khỏe, con sẽ không tiếp thu được kiến
thức … Nhưng thực tế chúng ta có biết rằng mơi trường tự nhiên là người bạn
đồng hành tuyệt vời nhất, là nguồn khám phá vô tận của con trẻ, tốt hơn bất cứ
2


thứ đồ chơi nào. Khi trẻ khám phá, trải nghiệm với môi trường tự nhiên giúp trẻ
học bằng tất cả giác quan. Môi trường tự nhiên mới mẻ, đầy hấp dẫn ln kích
thích mọi giác quan của trẻ và đó chắc chắn sẽ trở thành những bài học sinh
động không thể nào quên.Việc khá phá trải nghiệm môi trường tự nhiên sẽ khơi
gợi trí tị mị, năng lực quan sát, trí thơng minh. Việc được thỏa sức khám phá
trải nghiệm thiên nhiên, được chạm tay vào cỏ cây hoa lá, sông suối, con vật…

sẽ cho bé cảm giác gần gũi, thân thiết với vạn vật, tạo nên sợi dây gắn kết với
tâm hồn bé, để từ đó bé sẽ trân trọng và biết yêu thương mọi thứ xung quanh
mình. Việc khám phá trải, nghiệm mơi trường tự nhiên cịn giúp trẻ hịa đồng,
thân thiện hơn. Bên cạnh đó tổ chức cho trẻ tích cực thực hành trải nghiệm với
mơi trường tự nhiên sẽ giúp trẻ hình thành, củng cố và phát triển những tri thức
sơ đẳng về sự vật, hiện tượng thiên nhiên nhằm giúp thỏa mãn nhu cầu nhận
thức và mở rộng hiểu biết cho trẻ về thế giới khách quan: Phát triển các q
trình tâm lí nhận thức (như cảm giác, tri giác, tư duy, tưởng tượng...) các năng
lực hoạt động trí tuệ ( năng lực quan sát, phân tích, tổng hợp, so sánh, khái qt
hóa, suy luận...) và phát triển ngơn ngữ. Từ đó, giáo dục cho trẻ có thái độ ứng
xử đúng đắn với thiên nhiên theo tinh thần của lịng nhân ái, tình u đối với cái
đẹp, thái độ tơn trọng và gìn giữ mơi trường, bước đầu biết sống có văn hóa.
Trong các độ tuổi mầm non thì trẻ mẫu giáo lớn 5-6 có nhu cầu khám phá ,
trải nghiệm với môi trường tự nhiên nhất. Được khám phá, trải nghiệm với môi
trường tự nhiên là một trong những hoạt động giáo dục tạo cho trẻ có niềm say
mê tìm hiểu, thích khám phá và biết cách lĩnh hội những kiến thức mới, tình cảm
mới và hình thành kĩ năng mới. Đây là con đường, là cách thức để đưa trẻ đến
mục tiêu phát triển tồn diện: đức, trí, thể,mỹ, ngơn ngữ và lao động tất cả đó là
nền móng để xây thành nhân cách đầu tiên của con người mới. Nhận thức được
vai trị, ý nghĩa của việc đến gần với mơi trường tự nhiên đối với sự phát triển
toàn diện của trẻ. Nên trong q trình chăm sóc và giáo dục trẻ bản tôi luôn quan
tâm đến việc: Làm thế nào để qua khám phá trải nghiệm trẻ được tiếp xúc với
môi trường một cách thiết thực, hợp lý và đạt kết quả cao nhất trong q trình
chăm sóc giáo dục trẻ. Để đạt được mục đích đó bản thân tơi đã đầu tư nghiên
cứu đề tài: “Một số biện pháp đưa trẻ 5-6 tuổi đến gần với môi trường tự
nhiên thông qua khám phá, trải nghiệm” để giúp cho bản thân, đồng nghiệp
tìm ra một số giải pháp giúp trẻ 5-6 đến gần với môi trường tự nhiên hơn.
II. PHẦN NỘI DUNG
1. Thực trạng của vấn đề
Ngay từ đầu năm học tôi được phân công đứng lớp mẫu giáo lớn 5-6 tuổi

đã phối hợp với tổ chuyên môn của trường đưa ra những kế hoạch cho trẻ trải
nghiệm, khám phá phù hợp với thực tế trẻ của lớp. Nhà trường quan tâm và lên
kế hoạch cho trẻ trẻ đi tham quan, trải nghiệm với môi trường tự nhiên, khuyến
3


khích các giáo viên cho trẻ sử dụng các vật liệu từ thiên nhiên như cỏ, cây, hoa,
lá…..vào hoạt động giảng dạy. Trong thời gian đầu năm học bản thân tôi thấy
các giáo viên đứng lớp đã thực hiện theo đúng chương trình mà ngành, phịng đã
quy định song tơi thấy q trình khám phá với mơi trường tự nhiên đạt kết quả
không cao. Các buổi đi trải nghiệm môi trường tự nhiên bên ngồi trường học
khơng nhiều. Trong các hoạt động với môi trường tự nhiên trẻ chư được khám
phá trải nghiệm theo ý tưởng và sở thích của trẻ nên khơng tập trung chú ý, trẻ
có vẻ mệt mỏi, chán nản, uể oải, lười suy nghĩ, không muốn chơi cùng bạn, sợ
bẩn, sợ hãi các con côn trùng….khi đi tham gia trải nghiệm với môi trường trẻ
chưa ý thức được mình đang thực hiện gì. Có rất ít trẻ tham gia tích cực vào các
hoạt động , trẻ không hăng hái đưa ra các ý kiến dẫn tới khả năng ghi nhớ, khả
năng quan sát, phân biệt và kỹ năng phân tích, so sánh của trẻ kém. Giao tiếp
cịn rụt rè vì ít được trải nghiệm với mơi trường tự nhiên, đứa trẻ không được
nuôi dạy một tâm hồn biết rung động và cảm thụ cái đẹp. Giống như người Việt
hay ví von là con trẻ “gà cơng nghiệp”, rất nhiều trong số trẻ thiếu những kiến
thức thường thức và cơ bản nhất về cuộc sống và những hiện tượng sự vật xung
quanh mình.
Với trách nhiệm là một giáo viên giảng dạy tại trường mầm non Sơn Ca tôi
rất băn khoăn trăn trở làm sao đưa trẻ đến gần với môi trường tự nhiên hơn?
Làm thế nào để đổi mới hình thức cho trẻ tiếp cận mơi trường tự nhiên hơn. Tơi
đã rất cố gắng tìm ra những phương pháp đổi mới theo chiều hướng tích cực
giúp trẻ hứng thú với khám phá, trải nghiệm với môi trường tự nhiên.
Bước vào năm học, bản thân tôi thực hiện nghiên cứu đề tài tơi thấy tình
hình của trường lớp có những điểm sau:

- Thuận lợi:
Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo đã tạo điều kiện cho nhà trường
thực hiện tốt nhiệm vụ. Năm học 2020- 2021 phòng học đã được xây mới khang
trang có phịng học riêng, phịng ngủ riêng, khn viên trường được lát gạch
sạch sẽ nên thuận lợi cho việc chăm sóc giáo dục trẻ theo hướng giáo dục lấy trẻ
làm trung tâm.
Hiện nay trường mầm non Sơn Ca có diện tích rộng, khn viên phù hợp,
có một mơi trường tự nhiên rất đẹp và nhiều màu sắc cho trẻ vui chơi khám phá.
Ban giám hiệu ln quan tâm giúp đỡ, khuyến khích sự tìm tịi, sáng tạo của
giáo viên, ln tạo điều kiện về cơ sở vật chất và phương tiện thực hiện các hoạt
động cho trẻ.
Hai giáo viên ở lớp đều là những giáo viên nhiệt tình, năng động, sáng tạo.
Với tình yêu nghề mến trẻ, hăng say trong công việc các cô ln nghiên cứu tìm
tịi phương pháp giáo dục để trẻ lĩnh hội được kiến thức một cách tốt nhất, hiệu
quả nhất.
4


Giáo viên đều đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn, nhiệt tình tâm huyết với
nghề.
Bản thân tơi ln sáng tạo, trau dồi kiến thức qua sách báo, mạng intenet,
học hỏi kinh nghiệm của chị em trong trường cũng như trường bạn qua các đợt
sinh hoạt cụm để nâng cao trình độ chuyên môn.
Trẻ đã học qua từ lớp nhà trẻ lên mẫu giáo nên đã có kiến thức và kỹ năng
nhất định. Trẻ mạnh dạn ham học hỏi và thích khám phá tìm hiểu thế giới xung
quanh trẻ.
Đa số trẻ đều ngoan, có nề nếp tốt, khả năng tiếp thu nhanh.
Trẻ rất mạnh dạn tự tin tích cực trong hoạt động.
Đa số bậc phụ huynh rất quan tâm đến việc học của các con, nhiệt tình ủng
hộ các hoạt động học của nhà trường - lớp.

Luôn luôn nhận được sự quan tâm, chia sẻ của phụ huynh.
- Khó khăn:
Thời gian và số lượng buổi cho trẻ trải nghiệm với môi trường tự nhiên cho
trẻ cịn hạn chế.
Mơi trường tự nhiên cho trẻ hoạt động khám phá còn hạn chế thay vào đó là
mơi trường tự tạo.
Phương pháp, hình thức tổ cho trẻ lại gần với thiên nhiên của giáo viên cịn
hạn chế. Giáo viên thì e ngại chưa cho trẻ đưa trẻ lại gần với môi trường tự
nhiên.
Đồ dùng cho trẻ trải nghiệm với mơi trường tự nhiên cịn hạn chế.
Vốn hiểu viết mơi trường tự nhiên của trẻ cịn hạn hẹp bị gị bó trong lời giới
thiệu, sách vở, truyền thông chứ chưa thực sự được khám phá thực tế.
Khi tham gia hoạt động với môi trường tự nhiên trẻ chưa chú ý, hứng thú
chưa có kĩ năng cơ bản khi khám phá trải nghiệm với môi trường tự nhiên.
Công tác phối kết hợp giữa tôi và phụ huynh trong lớp để tổ chức hoạt động
khám phá trải nghiệm với mơi trường tự nhiên cho trẻ cịn gặp nhiều khó khăn
* Trong q trình tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho trẻ lớp mẫu giáo 5
- 6 tuổi bản thân tơi đã nhận thấy có những bất cập khi trẻ tham gia vào hoạt
dộng trải nghiệm đó là:
Trẻ chưa thực sự tích cực tham gia vào các hoạt động trải nghiệm với mơi
trường tự nhiên.
Do trong q trình tổ chức khám phá, trải nghiệm để trẻ lại gần với môi
trường tự nhiên giáo viên dùng phương pháp sử dụng lời nói nhiều, chưa tạo
nhiều cơ hội cho trẻ tham gia khám phá trải nghiệm hành động với đối tượng
nên chưa kích thích được sự tích cực hoạt động của trẻ .
Số lượng trẻ đông với sự năng động của trẻ đã gây áp lực cho giáo viên
nên số lượng các buổi chơi khám phá môi trường tự nhiên bị hạn chế.
5



Trẻ thì được xem ti vi điện thoại nhiều nên trẻ thích chơi những trị chơi
điện tử hay xem những chương trình thiếu nhi hiện đại nên khi đến với mơi
trường tự nhiên trẻ khơng tích cực tham gia . Trẻ khơng muốn đến mơi trường tự
nhiên vì sợ nguy hiểm .
Phụ hynh thì bận làm việc khơng tham gia cùng trẻ trải nghiệm với môi
trường tự nhiên, nhận thức về môi trường tự nhiên của phụ huynh bị hạn chế,
phụ huynh cứ ngỡ các môi trường học tập là quan trọng hơn, cịn mơi trường tự
nhiên thì hằng ngày thấy, đã biết nên không xem trọng.
Từ những nguyên nhân đó đã dẫn đén khả năng gần với thiên nhiên của trẻ
bị hạn chế, gị bó , trẻ khơng được tham gia trải nghiệm với môi trường tự nhiên
thường xuyên, ảnh hưởng đến khả năng phát triên của trẻ.
* Vào đầu năm học, qua thực trạng tình hình tơi đã chủ động kiểm tra, khảo
sát, thống kê theo 35 trẻ ở lớp mẫu giáo lớn B trường Mầm non Sơn Ca Thị
Trấn Cam Lộ- Quảng Trị cụ thể như sau:

ST
T

Tiêu chí đánh giá

Tổng
số
trẻ

Đạt
Số trẻ

Tỉ lệ
%


Chưa đạt
Số trẻ

Tỉ lệ
%

Trẻ hứng thú tham gia trải
1
nghiệm mơi trường tự
35
40%
21
60%
14
nhiên
Trẻ có hiểu biết về mơi
2
35
14
40%
21
60%
trường tự nhiên
Trẻ có kĩ năng cơ bản
trong hoạt động thực hành
3
35
13
37%
23

63%
trải nghiệm với môi
trường tự nhiên
2. Mô tả, phân tích các giải pháp áp dụng sáng kiến:
Đứng trước thực trạng đó, tơi rất băn khoăn, lo lắng và cùng với việc nắm
bắt chuyên đề do phòng tổ chức, học tập bồi dưỡng thường xuyên, đúc rút kinh
nghiệm trong quá trình tổ chức cho trẻ, tơi đã tìm ra được một số biện pháp
giúp trẻ mẫu giáo 5-6 lớp tôi cũng đến gần với môi trường tự nhiên hơn khi
khám phá, trải nghiệm. Qua đó nhằm giúp bản thân và đồng nghiệp có thêm
được nhiều biện pháp hay trong quá trình hướng dẫn cho trẻ thực hành trải
nghiệm với mơi trường tự nhiên và điều quan trọng hơn là giúp cho trẻ hứng thú
hơn trong quá trình hoạt động, thúc đẩy các quá trình tâm lý của trẻ phát triển
như: tư duy, tưởng tượng. Hoạt động cho trẻ khám phá đặt ra nhiều nhiệm vụ
6


nhận thức đòi hỏi trẻ giải quyết. Trẻ phải suy nghĩ tìm tịi, giải đáp, tìm ra dự
đốn đáp án. Do vậy tính độc lập chủ động tích cực tự giác sáng tạo cho trẻ phát
triển. Bên cạnh đó hệ thống kiến thức đúng đắn về môi trường tự nhiên quanh
giúp trẻ hoạt động có hiệu quả về các trị chơi, hoạt động tạo hình, tốn…Ngồi
ra giúp trẻ phát triển ngơn ngữ, tình cảm xã hội thẩm mĩ, thể chất cho trẻ.
Giải pháp 1: Lập kế hoạch tổ chức hoạt động khám phá trải nghiệm
môi trường tự nhiên cho trẻ.
Lập kế hoạch tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ sao cho: kế hoạch tổ
chức hoạt động phải phù hợp với mục tiêu, nội dung chủ đề giáo dục, phù hợp
với trẻ, với thời gian, thời điểm tổ chức hoạt động, phù hợp với điều kiện cơ sở
vật chất của trường lớp, địa phương.
Vào đầu năm học kết tôi lên kế hoạch trong chương trình dạy của lớp mình,
Chọn địa điểm, thời điểm để tổ chức các hoạt động trải nghiệm với mơi trường
tự nhiên bên ngồi lớp học cho trẻ phù hợp. Như tổ chức cho trẻ đi tham quan

doanh trại bộ đội vào ngày 22/12, tổ chức viếng nghĩa trang liệt sỹ, tháng 4 cho
trẻ tham quan di tích tại địa phương. Lên kế hoạch dạo chơi ngồi khuôn viên
một tháng 1 lần để trẻ được khám phá trải nghiệm mơi trường ngồi trường học
để từ đó trẻ được lại gần với môi trường tự nhiên hơn
Với môi trường trong trường thì chọn nội dung phù hợp, thời gian phù hợp
để khỏi ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ. Như mùa hè tôi lên kế hoạch cho trẻ hoạt
động ngồi trời trước. Nội dung khám phá, trải nghiệm tơi lên kế hoạch, chuẩn
bị kiến thức để giải thích những câu hỏi những ý tưởng mà trẻ sẽ băn khoăn,
chưa hiểu được. Thay đổi khu vục trải nghiệm thường xuyên để trẻ nắm bắt
được cái mới, cái lạ tạo cho trẻ phát huy tích sáng tạo, tính tị mị khi được khám
phá trải nghiệm môi trường tự nhiên và từ đó trẻ cảm thấy gần gủi và thích khám
phá mơi trường tự nhiên hơn. Tạo cơ hội để trẻ trực tiếp cảm nhận thiên nhiên
giúp trẻ phát triển kĩ năng sống và hiểu biết hơn về thế giới quanh mình.
Như vậy qua biện pháp này trẻ 5-6 tuổi ở lớp tôi đã được đi tham quan
khám phá, trải nghiệm một số nơi ngoài lớp học như dự kiến, trẻ thay đổi thời
gian hợp lý khi trải nghiệm với môi trường tự nhiên nên thoải mái và hứng thú
hơn.
Giải pháp 2: Xây dựng mơi trường nhóm lớp, trong trường học, đồ
dung đồ chơi để trẻ khám phá và trải nghiệm với môi trường tự nhiên
Với phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, bản thân tôi luôn suy nghĩ
phải làm thế nào để cho mơi trường lớp mình vừa đẹp mắt, vừa đa dạng về
nguồn nguyên vật liệu cho trẻ khám phá, trải nghiệm qua đó trẻ thấy mơi trường
tự nhiên gần gủi hơn. Riêng ở góc học tập tơi trang trí bằng những chiếc túi nhỏ
bên trong có chứa nhiều loại hột hạt, sỏi đá, vỏ hến… để trẻ có thể dùng để xếp
7


chữ số, các hình học với hình ảnh minh hoạ đẹp mắt cho trẻ khám phá, tìm
tịi.Tơi thấy khi tham gia các hoạt động chơi ở các góc trẻ rất thích thú với các
vật liệu từ thiên nhiên từ đó trẻ có điều kiện để phát triển khả năng quan sát, trí

tưởng tượng của bản thân.
Ví dụ: Trẻ trải nghiệm với đá hoặc vỏ sò để xếp biểu tượng số học, hình
học, trang phục chú bộ đội… theo yêu cầu trẻ rất hứng thú và tích cực tư duy và
chủ động hoạt động tích cực sáng tạo:
Hình ảnh: Trẻ dùng hột hạt để xếp số.
Tiếp đến là góc bé vui khám phá, ở đó tơi chuẩn bị đồ dùng khá phong
phú: Các loại chai to nhỏ, màu nước, các loại đá, sỏi, cát, vật chìm nổi, có các
loại kính lúp to nhỏ để cho trẻ thoả sức khám phá, chẳng hạn như chơi với vật
chìm nổi để khám phá ra lý do tại sao vật đó nổi? Tại sao vật đó chìm? Hoặc
dùng kính lúp phát hiện ra sự thay đổi của con cơn trùng khác thường so với khi
mình nhìn bằng mắt thường: Ví dụ: Dùng kính lúp để bắt sâu cho hoa.
Với phương châm Xây dựng “thế giới thiên nhiên thu nhỏ” tại lớp :Với góc
thiên nhiên ngồi trang trí với nhiều sắc màu của hoa, sỏi, đá cát nước…. Tơi
cịn trang trí bởi các mơ hình nước chảy từ trên cao xuống bởi vật liệu thiên
nhiên từ bẹ của cây chuối, sử dụng những hộp to nhỏ để cho trẻ gieo hạt và điều
đặc biệt nữa là xây dựng được mơ hình vườn cây ăn quả, vườn rau thỏa sức cho
trẻ khám phá và trải nghiệm. Trẻ nhỏ tiếp thu tốt nhất qua những trải nghiệm
liên quan đến những gì đã quen thuộc và thoải mái.
Với mơi trường ngồi lớp tuy trường đã có một khn viên rộng rải thống
mát, mang tính chất tự nhiên nhất như cây cối, mơ hình vườn rau …nhưng mơ
hình chăn ni thu nhỏ chưa có vì vậy khám phá trải nghiệm của trẻ rất hạn chế .
Cách xắp xếp các khu vực cịn lan man nên tơi tơi tham mưu cùng nhà trường
xây dựng các góc chơi góc trải khiệm khám phá một cách tự nhiên và thực tế
nhất. Tạo mô hình nơng trại chăn ni, mơ hình trồng cây cho trẻ tự hoạt động.
Qua việc xây được môi trường tự nhiên cho trẻ khám phá trải nghiệm cho trẻ
thấy trẻ biết cách yêu động vật và yêu thiên nhiên bằng việc tự ni một lồi
động vật nào đó như chó, mèo, thỏ,…và trẻ hứng thú trồng một vài loài cây .
Điều này không chỉ giúp trẻ hiểu thêm về thế giới tự nhiên mà còn xây dựng
tinh thần trách nhiệm và lịng u thương ở trẻ. .
Có các đồ dùng đồ chơi phong phú, đa dạng mới gợi mở cho trẻ sự tị mị và

thích khám phá của trẻ trong các góc chơi, qua đó cho trẻ khám phá và trải
nghiệm qua đồ chơi để phát huy tối đa tính tích cực và hứng thú của trẻ trong
hoạt động trải nghiệm. Đồ dùng cho trẻ hoạt động tôi tận dụng những nguyên
vật liệu phế thải như cắt chai lọ là chậu trồng cây, làm xẻng …… tôi tham mưu
nhà trường mua thêm kính hiển vi để trẻ tiện quan sát. Có đủ đồ dùng hấp dẫn
dẫn đến việc trẻ thích trải nghiệm với môi trường tự nhiên hơn
8


Giải pháp 3: Hướng dẫn trẻ nhận diện mối nguy hiểm từ thiên nhiên
Thế giới tự nhiên muôn màu và đầy cuốn hút nhưng cũng tiềm ẩn các nguy
hiểm, rủi ro. Tơi cho trẻ biết các nguy hiểm có thể xảy ra là gì ? và khi gặp phải
trẻ sẽ biết cách phịng ngừa, hoặc nếu khơng có thể bị đau, chảy máu hoặc bị
bệnh không thể đi chơi được. Trẻ cần nhận biết và cẩn thận trước những mối
nguy hiểm từ thiên nhiên như động vật hoang dã, loài có độc, các loại cây có
gai…… Khi bắt đầu cho trẻ trải nghiệm tôi nhắc nhở, luôn bao quát hướng dẫn
trẻ. Không nên khiến trẻ hoảng sợ, chỉ nên dừng ở mức độ cần thiết đủ để cho
trẻ thấy nếu khơng thực hiện các hướng dẫn an tồn. Nếu khơng trẻ sẽ không
muốn trải nghiệm, gần gủi với môi trường tự nhiên. Với cách làm này tôi thấy
trẻ lớp tôi đã tự tin hơn, phòng tránh được một số nguy hiểm khi đến gần với
môi trường tự nhiên và từ đó trẻ hứng thú tích cực khám phá, trải nghiệm với
môi trường tự nhiên hơn.
Giải pháp 4: Giúp trẻ thực hành, trải nghiệm với môi trường tự nhiên
bằng cách hướng dẫn trẻ làm một số thí nghiệm khoa học đơn giản.
Thí nghiệm là một dạng hoạt động thực hành, trong đó trẻ được tự tay thực
hiện, trực tiếp quan sát hiện tượng xảy ra. Điều này mang lại cho trẻ vơ vàn
hứng thú và kích thích trẻ tiếp tục tìm tịi khám phá những điều mới mẻ ở xung
quanh mình. Hoạt động thử nghiệm giúp trẻ phát hiện những tính chất khơng
thấy được nếu chỉ quan sát bên ngồi, tìm hiểu nguyên nhân của hiện tượng,
thấy được các mối quan hệ giữa các sự vật. Không những thế, trong lĩnh vực

giáo dục bảo vệ mơi trường, thử nghiệm cịn giúp trẻ nhận ra sự biến đổi không
ngừng trong thiên nhiên xung quanh và tìm hiểu nguyên nhân của những biến
đổi khí hậu, cố gắng vận dụng những hiểu biết đã có của mình để dự đốn kết
quả. Qua đó, trẻ sẽ hình thành thái độ quan tâm, bảo vệ các đối tượng trong thiên
nhiên, giúp trẻ hiểu tại sao phải chăm sóc, tại sao phải hành động bảo vệ mơi
trường.
Trọng tâm của hoạt động thử nghiệm được tôi tiến hành bao gồm ba bước:
Dự đốn điều gì có thể xảy ra? Làm thử để kiểm chứng dự đoán và giải thích
một cách tự nhiên, trẻ nhỏ có bản năng tị mị, ham thích tìm hiểu thế giới xung
quanh. Nhiệm vụ của giáo dục mầm non nói chung và nhiệm vụ của mỗi giáo
viên đứng lớp như chúng tơi nói riêng là khuyến khích và ni dưỡng tính tị mị
ấy thơng qua các hoạt động khám phá thử nghiệm thú vị, hấp dẫn và có ý nghĩa
lớn đối với trẻ.
Bằng những việc làm hằng ngày, tôi đã rút ra được một biện pháp nhằm
phát huy được tính tị mị, lịng ham hiểu biết và hứng thú cho trẻ trong hoạt
động khám phá, thực hành, trải nghiệm với môi trường tự nhiên đó là tổ chức
cho trẻ làm với các thí nghiệm đơn giản, dễ làm, vừa sức trẻ, giúp trẻ thấy được
sự biến đổi kỳ diệu của thiên nhiên và mối quan hệ qua lại.
9


Ví dụ: Chủ đề "Thế giới thực vật", chủ đề nhánh"Cây xanh". Tơi đã cho trẻ
làm một số thí nghiệm nhỏ như sau: Thí nghiệm: "Hạt cần gì để nảy mầm"
Mục đích: Trẻ được khám phá, trải nghiệm giúp trẻ hiểu được những điều kiện
cần thiết cho hạt nảy mầm.
Với thí nghiệm này tơi đã ứng dụng vào giờ hoạt động có chủ đích khi cho
trẻ khám phá khoa học "Sự phát triển của cây từ hạt ", tôi đã đưa thí nghiệm trẻ
đã được làm đó để dạy cho trẻ biết được quá trình phát triển của cây từ hạt đồng
thời dạy trẻ biết được những điều kiện để hạt nảy mầm và phát triển. Vì trẻ đã
được làm thí nghiệm nên khi tổ chức hoạt động này tơi sẽ hỏi trẻ: Các con thấy

hạt cần những điều kiện gì để nảy mầm? Và khi làm các thí nghiệm rồi thì các
con thấy hạt nảy mầm như thế nào? Thì tơi chắc chắn trẻ sẽ trả lời được rằng:
Hạt cần 3 điều kiện để nảy mầm đó là độ ẩm, khơng khí, và ánh sáng.
Như vậy, qua thí nghiệm nhỏ giúp trẻ hiểu rõ hơn về sự nảy mầm của cây
từhạt, những điều kiện cần và đủ cho hạt nảy mầm và dựa vào những kinh
nghiệmcủa trẻ khi trẻ đã được làm thí nghiệm. Đồng thời, qua việc tổ chức cho
trẻ làm thínghiệm thì tơi thấy rằng trẻ rất hứng thú tham gia tích cức vào hoạt
động, các qtrình tâm lý của trẻ như: tư duy, tưởng tượng … cũng được phát
triển mạnh và hiệu quả của giờ học cao hơn.
Ví dụ: khi dạy trẻ tìm hiểu về chủ đề "Nước và một số hiện tượng tự
nhiên" tôi đã tổ chức cho trẻ làm thí nghiệm đơn giản “Cái gì hịa tan trong
nước”. Mục đích: Giúp trẻ hiểu được nước có thể hịa tan một số thứ và khơng
hịa tan được một số thứ khác.
Ví dụ: thực hành trải nghiệm với cát. Hòa cát vào nước cho chảy qua một
khe hẹp, cát ướt khơng chảy được, cát khơ thì bay mất giúp trẻ tìm hiểu thêm
các khái niệm về tốn học, khối lượng…
Như vậy, việc học của trẻ khơng chỉ bắt đầu từ con số 0 mà trẻ học từ
những cái trẻ đã biết, những kinh nghiệm mà trẻ biết được trong cuộc sống hằng
ngày với môi trường xung quanh. Vì thế, việc tơi cho trẻ làm các thí nghiệm nhỏ
trước hoặc sau khi tiến hành hướng dẫn hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5
- 6 tuổi ở lớp tơi thì tơi thấy trẻ rất hứng thú và rất thích được khám phá khoa
học, trẻ khơng chán nản mà kết quả hoạt động lại rất cao. Cách học trải nghiệm
này rất thích hợp với trẻ và là một trong những nhiệm vụ của giáo dục mầm non
hiện nay. Và qua thực hành trải nghiệm bằng các thí nghiệm thì tơi thấy trẻ lớp
tơi rất thích thú , hăng say khi được quan sát với một số sự vật hiện tượng tự
nhiên xảy ra.
Giải pháp 5: Hướng dẫn thực hành trải nghiệm thực tế với môi trường
tự nhiên.
Thông qua hoạt động trải nghiệm ngồi lớp học: Ngồi hình thức tổ chức
hoạt động học tập nhằm giúp trẻ khám phá môi trường tự nhiên được tổ chức

10


trong lớp học, cần tổ chức các hoạt động khác như hoạt động vui chơi ngoài lớp
học để được thực tế trải nghiệm một số mơ hình ni trồng. Chính trong mơi
trường tự nhiên đó, trẻ sẽ được tiếp xúc, cảm nhận những sắc màu chân thực
nhất, hình khối sắc nét nhất, đường nét rõ ràng nhất của sự vật, hiện tượng. Sự
phát triển nhân cách của trẻ nhờ vào yếu tố mơi trường nhóm lớp của trẻ đang
hoạt động. Trẻ sẽ học hỏi hiệu quả hơn nếu được tự khám phá và khởi xướng
làm những gì mình thích. Vì thế cô giáo, người lớn chỉ nên là người bạn đồng
hành, đưa ra những lời khun hữu ích thay vì vai trị giáo viên đưa ra chỉ dẫn
cứng nhắc.Trẻ khơng thích lúc nào cũng bị người lớn đi theo sau hoặc bảo phải
làm gì.
Trong những năm gần đây, từ khóa “Cho trẻ trải nghiệm trong môi trường
tự nhiên” không chỉ là chủ đề giáo dục ‘’hot’’ ở Việt Nam, mà ở Nhật nó đã
được các nhà giáo dục khuyến khích phụ huynh từ trước đó khá lâu rồi. Bởi vì
thiên nhiên là môi trường tuyệt vời nhất để giúp con trẻ lớn lên khỏe mạnh với
đầy đủ những kỹ năng sống cần thiết nhất thông qua những khám phá, trải
nghiệm phong phú. Vì vậy tơi cũng mạnh dạn tham mưu để đưa mơ hình này
vào trong trường cũng như đối với lớp mẫu giáo lớn 5-6 tuổi mà tôi đang chăm
sóc ni dưỡng.
Cho trẻ chơi ở trang trại vì sao lại phải cho trẻ trải nghiệm thực tế tại trang
trại? Nếu bạn muốn nuôi dưỡng tâm hồn nhân văn cho trẻ thì hãy để trẻ tiếp xúc
thường xuyên với động vật ngay từ khi cịn nhỏ. Những trang trại ni bị và
ni lợn, ni gà sẽ là nơi thu hút trẻ khám phá. Trẻ được trải nghiệm làm chú
nông dân trẻ rất thích thú.
Trẻ được tham quan và trồng lúa hay trồng rau cùng với nơng dân, sau đó đến
kỳ thu hoạch sẽ lại về để thu hoạch thành quả. Chính những trải nghiệm lấm lem
với bùn đất, nỗi vất vả khi trồng từng cây lúa dưới cái nắng và cảm giác sung
sướng khi được ngắm nhìn và tận hưởng thành quả sẽ khiến trẻ biết trân trọng

từng hạt gạo, trân trọng công sức của người nông dân, cũng như ni dưỡng
động lực cố gắng cho chính bản thân mình. Môi trường trong lành và yên tĩnh
của môi trường tự nhiên nơi vùng quê cùng nhịp sống chậm là một liều thuốc bổ
trợ tinh thần tuyệt vời để xoa dịu tâm hồn .
Giải pháp 6: Phối hợp với phụ huynh để đưa trẻ đến gần với môi
trường tự nhiên qua khám phá trải nghiệm.
Giáo dục chỉ đạt kết quả tôt khi nhà trường và gia đình phối hợp với
nhau một cách chặt chẽ. Hiểu rõ vai trò quan trọng của việc phối kết hợp với
phụ huynh trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ thực hành trải nghệm với
môi trường tự nhiên đồng thời xóa bỏ những tư tưởng lệch lạc, nông cạn và sai
lầm của nhiều phụ huynh về bậc học mầm non. Ngay từ đầu năm học tôi đã tiến
hành họp phụ. Năm học 2020-2021 huynh của lớp mình và tuyên truyền với phụ
11


huynh về tầm quan trọng cậu bậc học mầm non và đặc biệt là tầm quan trọng
của việc đưa trẻ dến gần môi trường tự nhiên thông qua khám phá trải nghiệm
cho trẻ 5 - 6 tuổi. Đó là một hoạt động tạo nên những tiền đề về tri thức khoa
học đầu tiên cho trẻ, là một trong những môn học nhằm phát triển mạnh nhất các
q trình tâm lí cho trẻ như : Tri giác, cảm giác, tư duy và tưởng tượng ….Và
ngày nay, công nghệ thông tin rất hiện đại, trẻ được tiếp xúc và chơi rát
nhiều trò chơi hiện đại trên máy vi tính như: Game, phim hoạt hình … làm ảnh
hưởng đến mắt và đặc biệt là ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ và nhân cách
cho trẻ. Nhằm giúp phụ huynh giảm được những trị chơi đó thì tơi đã trao đổi
với phụ huynh xây dựng mơ hình mơi trường tự nhiên thu nhỏ tại nhà, cùng
tham gia các ngày trải nghiệm thực tế cùng nhà trường, cũng như các buổi dã
ngoại cùng gia đình. Trao đổi cách chơi 1 số trị chơi khám phá môi trường tự
nhiên tại nhà như: Đoong nước, làm các thí nghiệm về nước: Tan và khơng tan,
các thí nghiệm về sự phát triển của cây tại gia đình trẻ. Thực hiện kế hoạch của
nhà trường, tôi cùng với các giáo viên khác đã tuyên truyền, vận động phụ

huynh ủng hộ xã hội hóa giáo dục cho nhà trường để nhà trường đã tiến hành
xây dựng bể cát, nước, vườn hoa, khu thiên nhiên cho trẻ được thực hành trải
nghiệm. Nhiều phụ huynh cịn giúp chúng tơi ủng hộ ngày công để trồng cây,
làm vườn hoa cho trường, lớp...Phối hợp với phụ huynh trong quá trình giáo dục
trẻ cũng là một trong những biện pháp hay nhằm giúp cho việc giúp trẻ khám
phá trải nghiệm để đến gần với môi trường tự nhiên hơn.
*Qua một năm nghiên cứu việc nghiên cứu và ứng dụng đề tài "Một số
biện pháp trẻ 5 – 6 đến gần với môi trường tự nhiên thông qua khám phá trải
nghiệm" từ tháng 9/2020- tháng 4/2021 tại lớp của lớp mẫu giáo 5-6 tuổi B và
các lớp trong trường Mầm non Sơn Ca tôi thấy rằng: Đề tài đã đưa ra được một
số biện pháp thiết thực hơn, bổ ích trong việc giúp cho bản thân và đồng nghiệp
hướng dẫn, tổ chức cho trẻ thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên đạt
kết quả tốt hơn. Hầu hết, giáo viên của trường chúng tôi đã khơng cịn cảm thấy
khó khăn trong việc tổ chức cho trẻ khám phá trải nghiệm với môi trường tự
nhiên. Các biện pháp giúp trẻ lại gần với thiên nhiên qua khám phá trải nghiệm
có thể áp dụng trong các độ tuổi 3-6 tuổi trong trường mầm non . Còn đối với trẻ
của lớp, trường tôi, thường xuyên được chăm sóc cây, hoa, các con vật, thường
xuyên được chơi với cát, nước nên trẻ đã hứng thú hơn, tích cực, chủ động , trẻ
tự tin và sáng tạo hơn trong q trình tìm hiểu mơi trường tự nhiên. Kỹ năng
khám phá trải nghiệm môi trường tự nhiên tốt hơn, Trẻ được dạo chơi ngồi
khn viên nhiều hơn, được tham quan các di tích lịch sử và thường xuyên được
tổ chức đi dã ngoại cùng các bạn và gia đình. Đặc biệt, sau khi ứng dụng đề tài,
12


các quá trình phát triển tâm lý của trẻ như: Cảm giác, tri giác, tư duy, tưởng
tượng…được phát triển mạnh mẽ hơn. Với những biện pháp đó nó rất dể thực
hiện, dể tổ chức cho trẻ. Các biện pháp giúp trẻ tích cực lại gần với mơi trường
tự thiên nhiên qua khám phá, trải nghiệm có thể áp dụng trong các độ tuổi 3-6
tuổi trong trường mầm non. Qua khảo sát cuối năm, tôi thấy kết quả trên trẻ tăng

lên rõ rệt so với đầu năm. Cụ thể:
Khảo sát cuối năm tại lớp tơi, với sơ lượng 34 cháu thì kêt quả như sau:
ST
T

Tiêu chí đánh giá

Tổng
số
trẻ

Đạt
Số trẻ

Tỉ lệ
%

Chưa đạt
Số trẻ

Tỉ lệ
%

Trẻ hứng thú tham gia trải
1
nghiệm môi trường tự
35
35
100%
0

0
nhiên
Trẻ có hiểu biết về mơi
2
35
33
40%
21
60%
trường tự nhiên
Trẻ có kĩ năng cơ bản
trong hoạt động thực hành
3
35
35
100% 0
0
trải nghiệm với môi
trường tự nhiên
III. PHẦN KẾT LUẬN:
1. Kết luận:
Khám phá, trải nghiệm thế giới môi trường tự nhiên vừa giúp trẻ phát triển
thể chất, trí tuệ mà cịn giúp trẻ tăng khả năng hịa nhập, thích ứng với mơi
trường thiên nhiên một cách dễ dàng hơn. Chính vì vậy, việc tạo điều kiện để trẻ
khám phá , trải nghiệm thế giới môi trường tự nhiên. Muốn làm được điều đó thì
trước hết giáo viên cần phải nắm được đặc điểm tâm sinh lý của trẻ. Từ đó, biết
cách thiết kế các thí nghiệm, trò chơi phù hợp với độ tuổi, xây dựng góc thiên
nhiên đẹp, biết tận dụng mơi trường thiên nhiên sẵn có để giúp trẻ khám phá, trải
nghiệm, tìm hiểu môi trường tự nhiên. Giáo viên cần phải biết tổ chức và hướng
dẫn trẻ làm các thí nghiệm khoa học đơn giản, tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi

hay, hấp dẫn kích thích hứng thú, chủ động, tích cực của trẻ. Giáo viên phải làm
tốt công tác phối hợp với nhà trường, gia đình và cộng đồng để huy động nguồn
lực xã hội hóa giáo dục nhằm xây dựng môi trường đẹp, đầy đủ cho trẻ được
thực hành trải nghiệm. Như vậy, việc tổ chức cho trẻ mẫu giáo lớn khám phá trải
nghiệm với môi trường tự nhiên là hoạt động chiếm vị trí quan trọng trong việc
tổ chức cho trẻ tìm hiểu về mơi trường tự nhiên góp phần phát triển toàn diện
13


cho trẻ đồng thời cũng giúp hình thành những cơ sở đầu tiên của nhân cách và
chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1. Muốn làm được điều đó thì trước hết giáo viên cần
phải nắm được đặc điểm tâm sinh lý của trẻ. Từ đó, biết cách thiết kế các thí
nghiệm, trị chơi phù hợp với độ tuổi, xây dựng góc thiên nhiên đẹp, biết tận
dụng mơi trường thiên nhiên sẵn có để giúp trẻ thực hành, trải nghiệm, tìm hiểu
môi trường tự nhiên. Giáo viên cần phải biết tổ chức và hướng dẫn trẻ làm các
thí nghiệm khoa học đơn giản, tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi hay, hấp dẫn
kích thích hứng thú, chủ động, tích cực của trẻ. Giáo viên phải làm tốt công tác
phối hợp với nhà trường, gia đình và cộng đồng để huy động nguồn lực xã hội
hóa giáo dục nhằm xây dựng môi trường đẹp, đầy đủ cho trẻ được thực hành trải
nghiệm.Trên đây tơi đã trình bày một số giải pháp giúp trẻ 5 - 6 tuổi lại gần với
môi trương tự nhiên qua khám phá trải nghiệm. Các giải pháp này tôi đã áp dụng
trực tiếp vào lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi và có hiệu quả trong việc thực hiện cho trẻ
tham gia tích cực vào các hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non và trong
lớp học tơi phụ trách. Những giải pháp này có khả năng áp dụng một cách hiệu
quả trong việc thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, ni dưỡng và giáo dục trẻ mẫu
giáo 5 - 6 tuổi và phù hợp với chương trình giáo dục mầm non trong đó việc xây
dựng các biện pháp giúp trẻ tham gia tích cực vào hoạt động trải nghiệm là một
nhiệm vụ không thể thiếu trong hoạt động giáo dục trẻ theo quan điểm giáo dục
lấy trẻ làm trung tâm xuất phát từ trẻ, do trẻ và vì trẻ để nâng cao chất lượng
thực hiện chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” đáp ứng

được yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non hiện nay.
2. Các đề xuất và kiến nghị:
Tổ chức cho giáo viên được đi giao lưu, học tập chuyên môn, học tập cách
tạo môi trường tự nhiên của các trường lớn trong huyện và tỉnh.
Tạo điều kiện để cho trẻ đi tham quan khám phá, trải nghiệm nhiều hơn với
môi trường tự nhiên.
Đề xuất với phòng giáo dục, sở giáo dục và đào tạo tiếp tục mở các buổi
chuyên đề về tổ chức cho trẻ mẫu giáo khám phá trải nghiệm với môi trường tự
nhiên và triển khai những sáng kiến kinh nghiệm đạt giải cao cấp huyện, cấp
tỉnh để giáo viên được học hỏi và rút kinh nghiệm.
Trên đây là một số kinh nghiệm của bản thân tôi đã rút ra được trong quá
trình tổ chức các hoạt động cho trẻ 5-6 tuổi đến gần với môi trường tự nhiên qua
khám phá, trải nghiệm Tôi mong rằng những biện pháp này sẽ áp dụng có hiệu
14


quả hơn khi được các bạn đồng nghiệp góp ý kiến. Trong q trình thực hiện
chắc rằng khơng tránh khỏi những thiếu sót. Kính mong sự giúp đỡ, góp ý của
hội đồng khoa học nhà trường, của hội đồng chuyên môn bậc học mầm non để
bản sáng kiến cũng như cơng tác giảng dạy của tơi ngày càng hồn thiện hơn “
Tôi xin chân thành cảm ơn!

XÁC NHẬN CỦA THỦ
TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Cam Lộ, ngày 10 tháng 5 năm 2021
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
khơng sao chép nội dung của người khác.

Nguyễn Thị Thùy Linh


XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG SKKN CẤP TRÊN
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................

15


.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
....................

16