BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

LÊ THU HÀ

ĐẶC ĐIỂM NGHỆ THUẬT
TRUYỆN VÀ KÝ LƯU TRỌNG LƯ

Chuyên ngành : Văn học Việt Nam
Mã số
: 60.22.34

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Đà Nẵng - Năm 2012


Cơng trình được hồn thành tại
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. NGUYỄN PHONG NAM

Phản biện 1 : TS. TÔN THẤT DỤNG

Phản biện 2 : PGS.TS. HỒ THẾ HÀ

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn
thạc sĩ Khoa học Xã hội và Nhân văn họp tại Đại học Đà
Nẵng vào ngày 01 tháng 12 năm 2012.

* Có thể tìm hiểu luận văn tại:
- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng
- Thư viện trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Lưu Trọng Lư khơng chỉ là một nhà thơ, nhà hoạt động sân
khấu Việt Nam thế kỷ XX mà còn là cây bút văn xuôi đầy năng lực
với rất nhiều thể loại. Sẽ bất cơng và thiệt thịi nếu chúng ta chỉ biết
đến Lưu Trọng Lư như một nhà thơ, dù rằng ông là một nhà thơ rất
nổi tiếng. Văn xuôi mới thực là sự nghiệp đồ sộ của ông. Lưu Trọng
Lư đã để lại cho chúng ta 38 tác phẩm văn xuôi (gồm tiểu thuyết,
truyện dài và truyện vừa, bút ký, kịch, tiểu luận, phê bình).
Trên cơ sở tiếp thu kết quả của các nhà nghiên cứu, phê bình và
các tài liệu có liên quan, chúng tơi tìm hiểu đề tài: “Đặc điểm nghệ
thuật truyện và ký Lưu Trọng Lư” với mong muốn tìm lại những giá
trị đích thực trong văn xi tự sự của Lưu Trọng Lư, đồng thời làm
phong phú hơn những hiểu biết về Lưu Trọng Lư, hi vọng đóng góp
một tiếng nói có ý nghĩa vào việc đánh giá đúng đắn những cống
hiến sáng tạo nghệ thuật của nhà văn, nghệ sĩ Lưu Trọng Lư trong
lĩnh vực truyện và ký.
2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
2.1. Tình hình nghiên cứu về Lưu Trọng Lư và các sáng tác thơ
của ông
Lưu Trọng Lư là một hiện tượng độc đáo, bí ẩn. Đã có rất
nhiều các cơng trình nghiên cứu và khám phá về thân thế, con người
và sự nghiệp sáng tác của ông nhưng phần lớn các bài viết tập trung
đánh giá tài năng thơ của ông. Lưu Trọng Lư được biết đến với tư
cách một nhà thơ Việt Nam hiện đại.



2.2. Những cơng trình nghiên cứu về truyện và kí Lưu Trọng Lư
Xuất hiện trong vai trò người mở đầu, có vị trí tiên phong
trong phong trào Thơ mới, Lưu Trọng Lư cũng ít nhiều gây chấn
động qua tập truyện Người Sơn nhân – 1933, với lời giới thiệu của
Hoài Thanh. Phan Khôi cho rằng Người sơn nhân (của Lưu Trọng
Lư) và Hồn bướm mơ tiên (của Khái Hưng) là hai tác phẩm văn học
khá nhất trong năm 1933.
Khi truyện Khói lam chiều được in thành sách riêng (1936),
báo chí văn nghệ Hà Nội có khá nhiều bài khen ngợi, và nhân đó, đã
đánh giá rất cao về tương lai tác giả.
Đặc điểm nghệ thuật truyện và ký Lưu Trọng Lư là một đề
tài có rất ít các cơng trình nghiên cứu; chưa có cơng trình nào thật sự
quy mơ, đầy đủ nghiên cứu về đặc điểm truyện và ký của ông.
Đề tài này của chúng tôi đi vào nghiên cứu truyện và kí Lưu
Trọng Lư một cách có hệ thống nhằm khẳng định tài năng cũng như
đóng góp của tác giả đối với văn học dân tộc.
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu đặc điểm nghệ thuật truyện
và ký Lưu Trọng Lư; bao gồm: tư tưởng nghệ thuật, các thủ pháp
nghệ thuật (nghệ thuật xây dựng cốt truyện, miêu tả nhân vật, ngôn
ngữ…).
Các tập truyện và ký của Lưu Trọng Lư được dùng để khảo
sát gồm:
Người sơn nhân, Con chim sổ lồng, Ly tao tuyệt vọng, Cơ bé
hái dâu, Chân ái tình, Cái đời người xẩm, Anh Neo, Bạn tôi, Cái chết
hiếu danh, Chiêm thành, Con vú em, Thi sỹ, Bó lan trắng, Người
mua hoa, Nàng Vân may áo chồng, Cắm neo, Khỏi truông, Truyện
cô Nhung, Chiếc cáng xanh, Em là gái bên song cửa, cô Nguyệt, cô



Nhụy, Cơ gái tân thời, Chiến khu Thừa thiên, Khói lam chiều, Chạy
loạn…
Các tập ký: Mùa thu lớn (1978), Nửa đêm sực tỉnh (1989)…
4. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp cấu trúc.
- Phương pháp so sánh, đối chiếu.
- Phương pháp thống kê, phân loại.
5. Bố cục của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, kết luận, luận văn được chia làm 3
chương. Chương 1. Lưu Trọng Lư - Chân dung người nghệ sĩ đa tài.
Chương 2. Cảm thức thời đại trong truyện và ký Lưu Trọng Lư.
Chương 3. Nét đặc sắc của các thủ pháp nghệ thuật trong truyện và
ký Lưu Trọng Lư.


Chương 1
LƯU TRỌNG LƯ - CHÂN DUNG
NGƯỜI NGHỆ SĨ ĐA TÀI
1.1. Cuộc đời và sự nghiệp văn nghệ của Lưu Trọng Lư
1.1.1. Lưu Trọng Lư – con người và thời đại
Lưu Trọng Lư là tên thật, sinh ngày 19 tháng 6 năm 1912.
Ơng cịn có những bút danh Hy Kí, Lưu Thần. Lưu Trọng Lư sinh ra
và lớn lên bên bờ sông Gianh lịch sử tại một vùng quê nghèo - làng
Cao Lao Hạ, xã Hạ Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình. Mảnh
đất đồi núi nghèo khó này đã trở thành môi trường đầu tiên nuôi
dưỡng tâm hồn người nghệ sĩ đa tài.
Cuộc đời Lưu Trọng Lư được sinh ra trong bối cảnh đất
nước bị bọn thực dân Pháp chiếm giữ, cơ cấu xã hội Việt Nam có

những biến đổi sâu sắc. Mặt khác do xuất thân từ một gia đình nhà
nho nên ơng cũng tiếp thu được một cách tự nhiên ảnh hưởng của
nền văn học truyền thống.
Kháng chiến toàn quốc bùng nổ, Lưu Trọng Lư lên chiến
khu Thừa Thiên. Cuộc sống kháng chiến gian lao giữa lòng dân tộc
và nhân dân đã làm thay đổi Lưu Trọng Lư. Ông đã từng nếm trải
những gian nan, hiểm nghèo của nhân dân và chứng kiến lòng tin của
quần chúng vào kháng chiến, vào cụ Hồ.
Bài Lên đường đăng trên tờ Giết giặc in đá của chiến khu
Thừa Thiên năm 1947 là bài thơ kháng chiến đầu tiên của Lưu Trọng
Lư, có tính chất như một tun ngơn nghệ thuật mới của Lưu Trọng
Lư.
Lưu Trọng Lư sinh ra và sống gần trọn thế kỉ XX - một thế
kỉ đầy thăng trầm với những biến cố lớn lao trong lịch sử xã hội, văn


hoá dân tộc. Cuộc đời người nghệ sĩ Lưu Trọng Lư gắn liền với
những thăng trầm của thời đại mà ông đã sống và cống hiến sáng tạo
nghệ thuật. Lưu Trọng Lư đã bước những bước chuyển mình phù
hợp với thời đại, phù hợp với con đường nghệ thuật của chính mình.
Ơng đã vượt lên biết bao biết bao biến động thăng trầm để sống và
viết.
1.1.2. Sự nghiệp sáng tác của Lưu Trọng Lư
1.1.2.1. Sự nghiệp thơ
Là một trong những người khởi xướng và cổ vũ cho Thơ mới,
Lưu Trọng Lư đã góp phần đem lại sự chiến thắng cho phong trào
Thơ mới bằng chính những bài thơ mới thành công từ năm 19321933.
Với 4 tập thơ Tiếng thu, Toả sáng đôi bờ, Người con gái sông
Gianh và tập thơ mới xuất bản Bài ca tâm tình, Lưu Trọng Lư đã trở
thành một thi nhân xứng đáng có tên tuổi trên văn đàn văn học Việt

Nam.
1.1.2.2. Văn xuôi Lưu Trọng Lư
Văn xuôi của Lưu Trọng Lư gồm tiểu thuyết, truyện vừa,
truyện ngắn; tác phẩm đầu tiên được ấn hành từ năm 1933-1941. Số
lượng tác phẩm văn xuôi của ông rất lớn: 17 cuốn tiểu thuyết, 8 tập
truyện dài và vừa 5 tập bút kí, 6 vở kịch, 2 tập tiểu luận, phê bình và
nhiều bài tiểu luận, nhiều bài lí luận phê bình... Các tác phẩm tiêu
biểu của ơng là:
Người sơn nhân (1933), Khói lam chiều(1936), Cầu sương điểm
cỏ(1936), Huyền không động(1937), Con voi già của vua Hàm
Nghi(1937), cô Nguyệt (1937), Con đười ươi (1938), Từ thiên đường
đến địa ngục (1938), Cơ gái tân thời (1939), Chiếc cáng xanh
(1941), Giịng họ (1942), Em là gái bên song cửa (1942 , Mẹ con


(1942),… Văn chương và hành động (Tiểu luận - viết chung với Hồi
Thanh - Lê Tràng Kiều -1936).
Có thể khẳng định Lưu Trọng Lư là người viết văn xuôi và
ông đã có cơng lớn trong lĩnh vực này. Tác phẩm của ơng đa dạng về
đề tài, có những sáng tạo mới mẻ; góp phần làm nên diện mạo mới
của nền văn xuôi hiện đại nước nhà.

1.1.2.3. Sự nghiệp sân khấu của Lưu Trọng Lư
Lưu Trọng Lư còn để lại một di sản khá lớn về thể loại kịch. Các
vở kịch nói: Giọt sương, Cánh hoa, Nguyễn Văn Trỗi... Các vở kịch
thơ Tuổi hai mươi, Hồng Gấm.
1.2. Vị trí của Lưu Trọng Lư trong lịch sử văn học dân tộc
1.2.1. Lưu Trọng Lư – gương mặt tiêu biểu của phong trào Thơ mới
Lưu Trọng Lư góp phần chiến thắng cho phong trào thơ mới
chủ yếu không phải là những bài báo, những bài diễn thuyết đầy

nhiệt tình mà chính bằng những bài thơ mới Lưu Trọng Lư viết từ
năm 1932-1933. Thơ Lưu Trọng Lư hầu hết diễn tả những nỗi buồn
nội tâm.
2.1.2. Lưu Trọng Lư trong quá trình vận động của văn học Việt Nam
hiện đại
Trong nền văn học Việt Nam hiện đại, Lưu Trọng Lư có một
sự nghiệp sáng tác đồ sộ và đa khuynh hướng. Ông là một nhà văn
vừa lãng mạn, vừa hiện thực, vừa thần bí. Cịn một sự đa dạng khác
về mặt thể loại. Lưu Trọng Lư cũng là một cây bút sử dụng nhiều thể
loại nhất.
Với tư cách là người viết kịch bản và là lãnh đạo ngành sân
khấu Việt Nam, Lưu Trọng Lư đã để lại những dấu ấn đậm nét của
mình trong lĩnh vực kịch.


Chương 2
CẢM THỨC THỜI ĐẠI TRONG TRUYỆN VÀ KÝ
LƯU TRỌNG LƯ
2.1. Vấn đề “cảm thức thời đại” trong tác phẩm văn học
2.1.1. Khái niệm
Cảm thức là trạng thái tình cảm của người nghệ sĩ khi cảm
nhận được một hoàn cảnh khác tác động đến nhận thức của mình, nó
chiếm lĩnh sự thuần túy trí óc đối với tư tưởng thành tình yêu đối với
tư tưởng, một tình yêu mạnh mẽ, một khát vọng nhiệt thành. Đó là
năng lực cảm nhận thẩm mỹ đặc trưng, chỉ có ở con người đối với
các hiện tượng, sự vật, biến cố của thế giới khách quan.
2.1.2 “Cảm thức thời đại” trong tác phẩm văn học
Tác phẩm văn học là nơi khai thác, nơi khẳng định quan
điểm nhân sinh, lí tưởng thẩm mĩ. Đó là “tấc lòng” của tác giả gửi
gắm qua tác phẩm. Tác phẩm văn học cịn là hình ảnh phản ánh sống

động, là tấm gương ghi giữ diện mạo lịch sử của một thời kỳ một đi
không trở lại và dự báo tương lai. Văn học phản ánh cuộc sống và
con người vì vậy viết văn là một hoạt động nhận thức của nhà văn
đối với thế giới và cũng là đối với bản thân mình.
“Cảm thức thời đại” trong tác phẩm văn học là sự thể hiện ý
thức tự do của người nghệ sĩ trong sáng tạo nghệ thuật.
Nhìn chung các sáng tác văn xuôi của Lưu Trọng Lư trước
năm 1945 in đậm dấu ấn của một tâm hồn thi nhân. Ông thường để
cho cảm xúc của mình tràn trên giấy, ít tuân thủ theo những nguyên
tắc cần thiết của đặc trưng thể loại văn xuôi như xây dựng cốt truyện,
khắc hoạ tính cách, miêu tả tâm lí nhân vật.


2.2. Chân dung cuộc sống qua nhãn quan nghệ thuật Lưu Trọng Lư
2.2.1. Hiện thực lịch sử - xã hội
Khuynh hướng lãng mạn là khuynh hướng chính trong sáng
tác của Lưu Trọng Lư, nhưng càng về sau, ý thức cảm nhận về hiện
thực lịch sử - xã hội càng được ghi đậm trong các tác phẩm văn xuôi
của ông. Dấu ấn hiện thực lịch sử - xã hội nổi bật ở những truyện
ngắn như Chiêm Thành, Con vú em, truyện dài như Khói lam chiều,
Cầu sương điểm cỏ, truyện giả sử Con voi già của vua Hàm Nghi,
Chạy loạn.
Trong một số tác phẩm của Lưu Trọng Lư, chúng ta có thể
nhận thấy dáng vẻ cuộc sống thiên nhiên và con người ở ba vùng đất
mà ông từng sống và viết về chúng đặc biệt là vùng quê Quảng Bình
- mảnh đất mà ông đã được sinh ra và lớn lên.
Hầu hết trong các tác phẩm của Lưu Trọng Lư viết về vùng
quê của mình đều mang đậm dấu ấn hiện thực. Đó là hiện thực về
một vùng quê nghèo khó, một cuộc sống ngột ngạt vì nạn lụt lột, nạn
sưu thuế...

Có thể khẳng định rằng mặc dầu viết theo khuynh hướng lãng
mạn hay cách mạng, nhãn quan nghệ thuật của Lưu Trọng Lư vẫn
mang đậm dấu ấn thời đại. Ông sống và viết theo thời đại mà ông
đang sống. Sự chuyển biến về cách nhìn, cách nghĩ của ơng thật linh
động, nhạy bén. Khả năng chiếm lĩnh hiện thực của ông thật sự rất
lớn. Điều đó giúp cho Lưu Trọng Lư xứng đáng là một nghệ sĩ đa tài.
2.2.2. Thế giới nhân vật trong truyện và ký Lưu trọng Lư
Trong các tác phẩm của Lưu Trọng Lư, thế giới nội tâm của
con người rất sâu sắc, phong phú phức tạp. Thế giới nhân vật trong
tác phẩm tự sự của Lưu Trọng Lư thật đa dạng và đủ các hạng người
trong xã hội. Nhân vật của Lưu Trọng Lư có thể là một ông quan lớn,


hoặc là hình ảnh một người mẹ trong thơ đi vào truyện, một người đi
ở, một cô bán hoa, một thầy tu, một cơ gái giang hồ, một thi sĩ...
Tóm lại, nhìn từ góc độ khảo sát về đặc điểm nghệ thuật
chúng tôi thấy thế giới nhân vật trong truyện và ký của Lưu Trọng
Lư là một thế giới phong phú, nhiều dạng vẻ. Ông đã đưa vào tác
phẩm của mình những nhân vật có thật và cả khơng có thật. Đó là
những con người mang cái chí anh hùng nhưng lại bị chìm đắm trong
thất bại, cũng có những con người bình thường tiêu biểu cho một lớp
người cùng khổ, có những con người là những chiến sĩ cách mạng,
lại có cả những con người trong mộng được xuất hiện qua giọng đàn
tiếng hát...
2.3. Chân dung tự họa của Lưu Trọng Lư trong truyện và ký
2.3.1. Lưu Trọng Lư – một nhân cách lớn
Thơ của Lưu Trọng Lư trước cách mạng chỉ nhằm mục đích
“Nghệ thuật vị nghệ thuật”. Tiếng thơ của ông ngay từ đầu đã đem
đến cho độc giả một thế giới đầy mới lạ. Đó là thế giới của trường
tình, phiêu lưu trong trường tình, trong mộng ảo, sầu. Lưu Trọng Lư

khơng vì thế mà làm mất đi nhân cách của một nhà thơ.
Mặc dầu ông được mệnh danh là “vua lơ đãng, đãng tới mức
cẩu thả, xuề xịa”, nhưng trong những dịng thơ khi ơng làm lúc mới
21, 22 tuổi đã cho chúng ta thấy chân dung một Lưu Trọng Lư với
một tấm lòng yêu thương, da diết với đời, với người. Bóng dáng
người mẹ luôn đi qua cuộc đời của ông. Trong tác phẩm văn xi
Gió cây trút lá nét kí ức ấy khá nhiều lần được ông nhắc lại. Qua
những trang Lưu Trọng Lư viết, ta cảm nhận được cái “ tôi” đầy tình
cảm, đầy khát vọng u thương của ơng. Khát vọng lớn, tình u
thương lớn đó ơng gửi vào trong từng câu chuyện, từng sự việc qua


cái nhìn nhãn quan nghệ thuật về cuộc sống. Đó chính là nỗi đau của
chính bản thân nhà sáng tạo nhệ thuật khi trả giá đắt vì cuộc sống.
Trong tập hồi ký Nửa đêm sực tỉnh, nhà thi sĩ lãng mạn đó
đã tự bộc bạch tấm chân tình của mình thông qua những câu chuyện
thực trong cuộc đời nhiều đau thương, trắc trở. Nhà thi sĩ lãng mạn
ấy trong cuộc đời thực tế cũng đã trải qua những nỗi đau thân phận
cũng như trường tình.
2.3.2. Nỗi ưu tư của người nghệ sĩ
Cùng với nhiệt tình trẻ, điểm quy tụ trong thơ văn Lưu
Trọng Lư chính là tình nghĩa. Tâm hồn ấy sống bằng tình cảm, trân
trọng những nghĩa tình. Thế nhưng trong suốt cuộc đời sáng tác của
Lưu Trọng Lư, người đọc có thể nhận ra những giá trị đích thực của
một tâm hồn nghệ sĩ: đó là nỗi ưu tư trước cuộc sống, trước thời đại
và con người .
Đáng chú ý là những dòng bút ký, hồi ký - ghi chép việc
thực, người thực đã cho ta thấy rất rõ trách nhiệm, lương tâm của
một nghệ sĩ trước cuộc đời. Trong Hồi ký Nửa đêm sực tỉnh của Lưu
Trọng Lư ta nhận thấy rõ những dằn vặt, những nỗi đau của một

nghệ sĩ trong cảnh huống nghiệt ngã của cuộc sống bắt buộc ơng
phải viết để sống.
Tóm lại: Lưu Trọng là nhà văn nghệ lớn lên từ cuộc đời cũ
đến cuộc đời mới, cuộc đời của ông đã trải qua những thử thách lớn
lao của thời đại. Ơng ln trăn trở, suy tư trước cuộc đời và con
người. Từ trong nỗi đau của đất nước nô lệ, Lưu Trọng Lư đã nhìn
thấy cần phải làm gì. Gắn bó với dân tộc, với đất nước là yêu cầu cao
nhất của văn học. Đó cũng là quan điểm sống và quan điểm nghệ
thuật của Lưu Trọng Lư.


Chương 3
CÁC THỦ PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG TRUYỆN VÀ KÝ
LƯU TRỌNG LƯ
3.1. Một lối dựng truyện đầy cá tính
3.1.1. Cốt truyện giản dị nhưng đầy sức cuốn hút
Trong các tác phẩm tự sự của Lưu Trọng Lư, ông thường xây
dựng một cốt truyện đơn tuyến, trong một bối cảnh mở cho câu
chuyện của mình. Sức cuốn hút ở đây là nhiều câu chuyện như một
lát cắt, khơng trình tự, khơng sắp đặt các sự kiện trước sau như
những truyện ngắn cổ điển mà vẫn toát lên cái nội dung mà tác giả
muốn nói.
Nhìn lại tồn bộ truyện và ký của Lưu Trọng Lư, chúng ta
có thể thấy rõ đặc điểm truyện và ký của Lưu Trọng Lư được xây
dựng với một cốt truyện đơn giản, không rườm rà, phức tạp, hệ
thống nhân vật ít, sự việc đơn giản, chi tiết tiêu biểu không nhiều.
Truyện tuy ngắn gọn, hàm súc nhưng có giá trị về mặt nội dung và
hình thức biểu hiện, giúp người đọc đón nhận nhiều ý tưởng. Sức hấp
dẫn trong các truyện ngắn là lối trần thuật tự nhiên, khơng gị bó, nội
dung truyện phản ánh mn màu muôn vẻ về cuộc sống, nhân vật đa

dạng, phong phú.
3.1.2. Lối kết cấu chặt chẽ
Tiếp nhận các tác phẩm tự sự của Lưu Trọng Lư, chúng ta
thấy có ba đặc điểm phối hợp với nhau trong truyện và ký. Thứ nhất
mạch truyện được kiến tạo một cách khéo léo, thứ hai cốt truyện chặt
chẽ, ngắn gọn, thứ ba là một cốt truyện “kép” - lối kể truyện lồng
trong truyện. Ông đã tạo ra một kết cấu mới lạ.


Lối kết cấu chặt chẽ còn được thể hiện trong việc xây dựng
cốt truyện. Lưu Trọng Lư có một lối dựng truyện đầy cá tính. Truyện
của ơng thường khơng theo đặc trưng của cốt truyện truyền thống.
Cốt truyện thường là cốt truyện lồng ghép, sự việc này lồng vào sự
việc kia nên khó tách rời để tóm tắt.
Lối kết cấu chặt chẽ trong truyện và ký của Lưu trọng Lư
còn được thể hiện trong kết cấu thời gian, không gian nghệ thuật.
Trong các tác phẩm truyện và kí của Lư Trọng Lư, ơng đã có những
miền đất cư trú riêng.
Mặt khác chúng ta thấy rất rõ phần lớn trong truyện và ký
của Lưu Trọng Lư, có rất nhiều điểm nhìn nghệ thuật và ơng đã
chuyển điểm nhìn đến từng nhân vật để gắn khơng gian tâm trạng
với thời gian kí ức.
Kết cấu trong truyện và ký của Lưu Trọng Lư có hình thức
mới mẻ song thường là kết cấu “kép”, những sự việc, sự vật tác giả
đưa vào truyện rất tự nhiên, hệ thống nhân vật không rắc rối, không
đa tuyến, truyện có cốt truyện đơn giản, bút pháp thể hiện vừa lãng
mạn vừa hiện thực, nội dung phù hợp với hình thức biểu hiện tạo nên
nét riêng, nổi trội, dễ nhận ra điểm khác nhau với các nhà văn cùng
thời.
3.2. Nghệ thuật kể chuyện đặc sắc

3.2.1. Giọng điệu trần thuật độc đáo
Trong truyện và ký của Lưu Trọng Lư, các câu chuyện thể
hiện rất rõ cách sử dụng đủ mọi giọng, đủ mọi cảm xúc, suy nghĩ.
Cách sử dụng đa giọng điệu như lời gián tiếp hai giọng, lời nửa trực
tiếp, lời đối thoại và nhiều tác phẩm có cả độc thoại nội tâm được
ông sử dụng rất khéo léo.


Nghệ thuật kể chuyện của Lưu Trọng Lư rất đặc sắc. Ông đã
dùng chất giọng trần thuật rất độc đáo và ngôn ngữ linh hoạt sinh
động. Lối viết vừa hiện thực vừa huyền ảo tạo nên chất huyền thoại
trong tác phẩm. Tâm lý của nhân vật chủ yếu thể hiện qua đối thoại
và độc thoại nội tâm.
3.2.2. Ngôn ngữ linh hoạt, sinh động
Một trong những nét nổi trội trong truyện và ký của Lưu Trọng
Lư là ngôn từ phong phú, đa sắc màu. Lưu Trọng Lư đã đưa vào các
tác phẩm của mình vốn từ ngữ khá phong phú: tiếng của người
Quảng Bình, tiếng của dân Cao Lao Hạ, tiếng Huế, tiếng Hà Nội.
Điểm thành công lớn nhất trong ngôn ngữ trần thuật của Lưu
Trọng Lư là ông đã tạo ra lời trần thuật đầy biến hoá qua lời kể, lời
tả, lời bình luận, phối hợp với lời đối thoại, lời độc thoại. Lưu Trọng
Lư đã làm phong phú vốn ngơn từ bằng lối viết tự nhiên phóng
khống, ngơn từ dân dã gần gũi mang nhiều màu sắc thế tục. Ngôn
ngữ của cả ba vùng miền in đậm dấu ấn trong các tác phẩm. Đọc các
tác phẩm tự sự của Lưu Trọng Lư chúng ta cảm thấy ngôn từ của ông
sử dụng rất giản dị, dễ hiểu, có nhiều câu hay, ý đẹp, có thanh có tục,
đó là thứ ngơn ngữ đại chúng sử dụng trong lời trần thuật.
Bên cạnh lối viết văn đời thường của Lưu Trọng Lư, chúng
ta còn thấy rất rõ lối viết văn vừa tả thực, vừa tưởng tượng, bay
bổng.

Truyện và ký của Lưu Trọng Lư có ngơn ngữ rất phong phú
đa dạng và đầy sắc màu thi ca, tạo nên nét riêng, nổi trội cho mình.
Lưu Trọng Lư đã thể hiện ngơn ngữ và giọng điệu mang tính nhân
dân, tính dân tộc rất rõ ràng. Văn phong của ông vừa phong phú vừa
dân dã gần gũi với đời sống hiện thực. Ngôn từ giản dị, sống động
giàu chất trữ tình bộc lộ cảm xúc một cách bộc trực vừa truyền


thống, vừa hiện đại. Mặt khác, ơng cịn sử dụng thành cơng những từ
ngữ giàu sức tạo hình, từ chỉ màu sắc... Điều đó tạo cho tác phẩm của
Lưu Trọng Lư vừa có vẻ đẹp giản dị, vừa khơng kém phần kì thú.
KẾT LUẬN
Cuộc đời của Lưu Trọng Lư gắn với một thời đại đầy biến
động. Trước cách mạng tháng Tám năm 1945, ông bước vào làng
văn chương khá sớm với tâm hồn đầy lãng mạn của một chàng trai
ưa cuộc sống “xê dịch”. Là gương mặt tiêu biểu trong Phong trào
Thơ mới ra đời năm 1932, Lưu Trọng Lư đã góp hết sức lên tiếng để
bảo vệ và đấu tranh cho thơ mới thắng lợi. Ông đã khẳng định rằng
chỉ có thơ mới mới diễn tả hết những tâm tư, tình cảm thật của con
người, chỉ có Thơ mới mới phát huy được tính sáng tạo của người
nghệ sĩ. Lưu Trọng Lư không chỉ đấu trang bằng những lời diễn
thuyết sng mà ơng đẫ đem tài năng của mình vào những trang thơ
đầy tươi mới, những trang thơ dạt dào tình và mộng cũng như cái sầu
chung của một lớp thanh niên trong hoàn cảnh mất nước.
Tài năng của Lưu Trọng Lư khơng dừng ở thơ ca, ơng cịn là
nhà viết văn xuôi, nhà soạn kịch tài hoa. Những đóng góp của ơng
đối với nền văn học nước nhà là rất lớn. Ơng đã khẳng định vị trí của
ơng trong phương diện văn xuôi bằng số lượng rất lớn của truyện
ngắn và tiểu thuyết: Lưu Trọng Lư đã để lại cho chúng ta 38 tác
phẩm văn xuôi (gồm tiểu thuyết, truyện dài và vừa, bút ký, kịch, tiểu

luận, phê bình).
Trong giai đoạn 1930-1945, Lưu Trọng Lư là một trong những
nhà văn viết theo xu hướng văn học lãng mạn. Văn xi của Lưu
Trọng Lư có nhiều điểm mới trong cách viết cũng như trong nội
dung. Trong lĩnh vực văn xuôi ông đã đưa vào một lối viết độc đáo.


Truyện của ông viết theo nhiều đề tài: Thần tiên, ma qi, truyện
lãng mạn, truyện trữ tình, có truyện mang đậm dấu ấn hiện thực.
Nghệ thuật truyện vừa mang yếu tố hiện thực, vừa có cốt truyện hồn
tồn hư cấu theo lối viết huyền ảo, hoang đường. Về nội dung,
truyện ông viết rất đa dạng: về lịch sử, về tình u, về q hương, đất
nước, về gia đình, dịng tộc... Là nhà văn lãng mạn nhưng trong các
tác phẩm của ông ít nhiều mang tư tưởng nhân văn, tiến bộ. Sống
trong một đất nước thuộc địa, người thanh niên ấy lại sinh ra trong
một gia đình nhà quan, lại được học trường Tây, do vậy hiếm khi
thấy được sự công bằng, hồ bình và hạnh phúc. Khơng đủ dũng khí
để đi theo cách mạng, Lưu Trọng Lư đã gửi gắm tâm hồn yêu tự do
của mình trọng những câu chuyện vừa hiện thực, vừa lãng mạn.
Kể từ sau cách mạng, Lưu Trọng Lư đã chuyển mình cùng sự
nghiệp văn chương phù hợp với bước đi của thời đại.Ông đã lao
động hết mình, cống hiến hết mình trong sự nghệp văn nghệ dân tộc.
Ông dã đẻ lại nhiều thiên tiểu thuyết có giá trị, các truyện ký có giá
trị lịch sử, những vở kịch thơ…
Thành công lớn nhất của Lưu Trọng Lư trong nghệ thuật truyện
ngắn và ký là cách viết mới mẻ, khác lạ. Ơng đã có một lối dựng
truyện đầy cá tính.
Tất cả các câu chuyện của Lưu Trọng Lư từ hiện thực đến
lãng mạn có cốt truyện giản dị nhưng đầy cuốn hút. Truyện và ký
của Lưu Trọng Lư được xây dựng với một cốt truyện đơn giản,

không rườm rà, phức tạp, hệ thống nhân vật ít, sự việc đơn giản, ít
mâu thuẫn, chi tiết tiêu biểu khơng nhiều. Truyện tuy ngắn gọn, hàm
súc nhưng có giá trị về mặt nội dung và hình thức biểu hiện, giúp
người đọc đón nhận nhiều ý tưởng nhân văn sâu sắc. Sức hấp dẫn
trong các truyện ngắn là lối trần thuật tự nhiên, khơng gị bó, nội


dung truyện phản ánh muôn màu muôn vẻ cuộc sống, nhân vật đa
dạng, phong phú.
Truyện và ký của Lưu Trọng Lư không theo khuôn mẫu của
truyện ngắn cổ điển nhưng lại có một ma lực mạnh, một sự cuốn hút
sâu sắc bởi độ sâu của ý tưởng, ở tầm triết lí liên quan đến cuộc sống
con người. Phần lớn các tác phẩm truyện ngắn của Lưu Trọng Lư có
cốt truyện ngắn gọn nhưng chặt chẽ. Ông thường dùng một cốt
truyện “kép”, lời kể lồng trong lời kể.
Một phương diện nổi trội trong đăc điểm truyện và ký của Lưu
Trọng Lư là nghệ thuật kể chuyện đặc sắc. Thành công lớn nhất
trong nghệ thuật trần thuật của Lưu Trong Lư là cách tạo ra một câu
chuyện có nhiều văn bản và với nhiều người kể chuyện. Ông đã tạo
nên một chiến lược kể linh hoạt, biến hoá để tạo ra sự hấp dẫn.
Giọng điệu trần thuật độc đáo, đan xen chất giọng hồi niệm, hồi
tưởng, liên tưởng.
Ngơn từ của Lưu Trọng Lư rất phong phú, linh hoạt, sinh
động. Ông đã sử dụng vốn ngôn từ đầy sắc màu thi ca, tạo nên nét
riêng, nổi trội cho mình.