MỤC LỤC
NỘI DUNG
1
2
3
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở lí luận
II. Thực trạng
1. Thuận lợi
2. Khó khăn
III. Một số giải pháp nhằm phát huy vai trò Hội động
tự quản lớp
1. Mục tiêu của giải pháp
2. Nội dung của các giải pháp
3. Kết quả và bài học kinh nghiệm
C. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
I. Kết luận
II. Kiến nghị
SÁNG KIẾN
“Một số giải pháp nhằm phát huy vai trò
1
Trang
2
3
3
3
3
3
4
4
4
12
13
13
13
Hội động tự quản lớp”
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong hệ thống giáo dục quốc dân, Tiểu học là bậc học nền tảng. Sự
thành cơng của giáo dục Tiểu học có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển và chất
lượng của các bậc học tiếp theo. Mục tiêu giáo dục của bậc Tiểu học hiện nay: “
Hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo
đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học
trung học cơ sở…”
Dự án Mơ hình trường học mới VNEN là Dự án về Giáo dục nhằm xây
dựng và nhân rộng kiểu mơ hình nhà trường tiên tiến, hiện đại, phù hợp với
mục tiêu phát triển của Giáo dục Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Các Sở Phịng Giáo dục đang thực hiện dạy thử nghiệm mơ hình trường học mới cho
một số trường trên tồn quốc. Từ năm học 2012 -2013 trường tôi được chọn dạy
thử nghiệm theo mơ hình trường học mới (VNEN) từ khối lớp 2, 3 dạy theo
sách VNEN; còn khối 4, 5 dạy theo mơ hình trường học mới trên sách hiện
hành. Bản thân tôi được trực tiếp giảng dạy lớp 5A. Đây là năm thứ ba trường
đã thực hiện đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học theo mơ hình
trường hình trường học mới nhưng là năm đầu tơi áp dụng theo sách Hướng dẫn
học nên khơng có gì là bỡ ngỡ. Để tiếp tục đẩy mạnh và nâng cao chất lượng
giáo dục theo mơ hình này, vấn đề đặt ra khơng khó ở giáo viên mà là ở Hội
đồng tự quản của học sinh. Vì thế, để giúp Hội đồng tự quản của lớp tự tin,
nâng cao về năng lực quản lí, giám sát, điều hành các hoạt động; bên cạnh đó,
cịn giáo dục rèn luyện các em có thêm kiến thức bổ trợ về các kĩ năng, kinh
nghiệm khi thực hiện nhiệm vụ trong nhà trường và trong cuộc sống hàng ngày.
Trong dạy học theo mô hình trường học mới, người giáo viên tiểu học có vai trị
vơ cùng quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy và học, hình thành
phương pháp tự học, hình thành nhân cách cho học sinh. Nhưng làm được điều
đó không phải là dễ và đây là điều tôi luôn trăn trở trong q trình thực hiện dạy
học theo mơ hình VNEN. Chính vì vậy, tơi đã tự đúc kết được “Một số giải
pháp nhằm phát huy vai trò Hội đồng tự quản lớp” để nghiên cứu và vận
dụng trong năm học này.
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở lí luận:
2
Mơ hình trường học mới VNEN dựa trên kết quả và thành tựu đổi mới
Giáo dục Quốc tế. Mơ hình này đã tăng cường sự hợp tác giữa giáo viên với
học sinh; giữa học sinh với học sinh; giữa giáo viên, học sinh và cha mẹ học
sinh. Tạo khơng khí học tập nhẹ nhàng, thân thiện. Học sinh học không thụ
động mà bắt buộc phải trao đổi, tìm tịi kiến thức với giáo viên và các bạn học
trong lớp. Để mơ hình vận dụng thành cơng, hiệu quả thì ngồi việc tăng cường
đầu tư về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học. Chúng ta cần quan tâm sâu sắc
đến yếu tố con người, trong đó trang bị cho đội ngũ giáo viên các cách tổ chức
dạy học, cách thành lập và bồi dưỡng năng lực cho Hội đồng tự quản lớp học.
II. Thực trạng
1. Thuận lợi:
Môi trường giáo dục nhà trường đảm bảo, dân chủ, thân thiện, đổi mới
các hoạt động giáo dục, đủ các điều kiện cho việc triển khai chủ trương thực
hiện việc làm đổi mới của nhà trường.
Mơ hình VNEN khi được áp dụng tại trường được rất nhiều sự quan tâm,
hỗ trợ của ngành và của chính quyền địa phương.
Cơ sở trường lớp khang trang. Lớp học có đầy đủ hệ thống bóng đèn,
máy quạt, cửa sổ, cửa chính cung cấp đủ ánh sáng cho các em học tập. Môi
trường học tập sạch sẽ, thân thiện.
Nhà trường đã chỉ đạo tốt công tác bồi dưỡng giáo viên theo hướng tự
học, tự bồi dưỡng, tự làm đồ dùng dạy học, chia sẻ và học hỏi kinh nghiệm
đồng nghiệp qua sinh hoạt chuyên môn tại tổ, trường. Giáo viên nhiệt tình, có
tay nghề vững vàng và được tham gia lớp tập huấn về phương pháp, nội dung
dạy học theo mơ hình VNEN.
Phụ huynh quan tâm mua sắm đầy đủ đồ dùng học tập cho học sinh, quan
tâm giúp đỡ giáo viên rất nhiều trong công tác giảng dạy cũng như trang trí lớp.
2. Khó khăn
* Về giáo viên:
Trong thực tế vẫn cịn có hiện tượng giáo viên chưa thực sự đổi mới
phương pháp dạy học, họ chỉ cố gắng để học sinh ghi nhớ bài học một cách máy
móc, thậm chí áp đặt một cách cứng nhắc. Kiểu dạy học phổ biến trong nhiều
môn học hiện nay vẫn là giáo viên truyền thụ những nội dung được trình bày
trong sách giáo khoa, học sinh nghe và ghi nhớ một cách thụ động.
Một số giáo viên còn lúng túng khi thực hiện dạy học theo phương pháp
VNEN. Họ chưa thấy hết tầm quan trọng của việc rèn cho học sinh phương
pháp tự học và học theo nhóm. Vì vậy có những bài tập có liên quan đến kiến
3
thức mới họ cịn làm thay cho học sinh vì họ sợ học sinh khơng hiểu bài. Thói
quen trước đây giáo viên giảng giải, thuyết trình vẫn cịn. Với cách dạy như trên
khơng rèn được cho học sinh thói quen tự học và học theo nhóm, các em ln
có thói quen chờ đợi, khơng tự mình suy nghĩ, tìm tịi để phát hiện ra kiến thức
mới.
* Về phía học sinh:
Hội đồng tự quản chưa mạnh dạn, tổ chức chưa có hiệu quả, chưa linh
hoạt trong việc điều hành lớp, nhóm hoạt động. Một số em vẫn có thói quen
nghe lời cơ chứ khơng nghe lời bạn.
Một số nhóm trưởng chưa mạnh dạn tự tin để lãnh đạo nhóm mình hoạt
động.
* Về phía cha mẹ học sinh:
Một số gia đình cịn nghèo, nguồn thu nhập chủ yếu của người dân từ nơng
nghiệp, làm th, một số ít bn bán nhỏ, đời sống kinh tế xã hội tuy đã có
nhiều cải thiện nhưng vẫn chưa thốt được nghèo khó, trình độ văn hóa, nhận
thức của nhân dân khơng đồng đều thì việc học của học sinh nơi đây vẫn là một
điều hết sức trăn trở.
III. Một số giải pháp nhằm phát huy vai trò Hội động tự quản lớp.
1. Mục tiêu của giải pháp:
Thúc đẩy sự phát triển về đạo đức, tình cảm và ý thức xã hội của học sinh
thông qua những kinh nghiệm hoạt động thực tế của các em trong nhà trường và
mối quan hệ của các em với những người xung quanh. Đảm bảo cho các em
tham gia một cách dân chủ và tích cực vào đời sống học đường. Tạo cơ chế
khuyến khích các em tham gia một cách toàn diện vào các hoạt động của nhà
trường và phát triển tính tự chủ, sự tơn trọng, bình đẳng, tinh thần hợp tác và
đoàn kết của học sinh. Giúp các em phát triển kĩ năng ra quyết định, kĩ năng
hợp tác và kĩ năng lãnh đạo; đồng thời cũng chuẩn bị cho các em ý thức trách
nhiệm khi thực hiện những quyền và bổn phận của mình. Hội đồng tự quản học
sinh: Thành lập vì học sinh, cho học sinh, bởi học sinh; học sinh tự bầu, tự tổ
chức, tự quản. Tự xây dựng kế hoạch, chương trình hoạt động. Tự điều hành
hoạt động.
2. Nội dung của các giải pháp:
* Giải pháp 1: Xây dựng lớp học thân thiện.
Tăng cường cơng tác trang trí lớp học: Mỗi ngày đến trường, đến lớp là
một ngày vui, bản thân các em thêm u trường u lớp, gắn bó với ngơi nhà
chung đó. Việc trang trí lớp học thân thiện là một sự sáng tạo phù hợp với đặc
4
điểm tâm lý học sinh nó tạo cho các em nhận thức về cái đẹp và có ý thức gìn
giữ trường lớp của mình sạch đẹp, góp thêm cho lớp học một luồng khơng khí
thân thiện, thoải mái, sinh động, hăng say trong giờ học, rèn luyện kĩ năng sống
cho học sinh. Vì vậy, tơi đã kết hợp với phụ huynh và học sinh để tổ chức trang
trí lớp học. Tôi đã hướng dẫn cho phụ huynh và học sinh dùng các tờ giấy bìa
để gấp các phong bì thư, các ngơi nhà nhỏ xinh xắn sau đó cùng trang trí lên tờ
giấy A0 để làm “Hộp thư vui kết tình bè bạn”, “Ngơi nhà u thương 5A” :
+ Hộp thư vui kết tình bè bạn”, “Ngơi nhà u thương 5A”: Đây là nơi
hội tụ những cảm xúc của các thành viên trong lớp. Ngay lập tức, góc nhỏ đáng
yêu ấy tạo nên hiệu ứng sôi nổi tới các bạn học sinh. Mỗi buổi sáng, những lá
thư với dòng chữ cịn hơi nguệch ngoạc nhưng chất chứa bao tình cảm sâu lắng,
những mảnh giấy nhỏ bé, rồi cả hình vẽ ngộ nghĩnh đáng yêu về bạn bè trong
lớp, những bức ảnh ghi lại khoảnh khắc của lớp lần lượt xuất hiện trên tường
ngơi nhà.
+ Hịm thư điều em muốn nói: Mục đích nhằm giúp cho học sinh có cơ
hội bày tỏ ý kiến, những điều em khơng tiện nói trước lớp, những ý kiến, những
chia sẽ về cuộc sống, hoàn cảnh gia đình, về tâm sinh lý….Giúp cho học sinh
bày tỏ tất cả những vướng mắc trong cuộc sống và trong học tập, các em viết
một bức thư nhỏ và gửi vào hòm thư của lớp. Cuối mỗi tuần GV sẽ mở hịm thư
phân loại và có cách xử lý cho từng vấn đề học sinh đặt ra, có thể phối hợp với
gia đình, nhà trường, địa phương để có cách giải quyết tế nhị và có hiệu quả
nhất.
+ Góc cộng đồng: Giáo viên và học sinh sưu tầm, giới thiệu về văn hóa
lịch sử của địa phương, dân tộc, các tác phẩm thơ ca hò vè, trò chơi dân
gian….Các sản phẩm của địa phương làm ra. Chính hoạt động này kích thích
các em hứng thú tìm tịi, sưu tầm, giới thiệu và qua đó cũng sẽ giúp các em
thêm yêu văn hóa, lịch sử truyền thống một cách tự nhiên, bền vững.
+ Thư viện lớp học: Là tủ sách thân thiện có sự đóng góp của phụ huynh,
học sinh, giáo viên, có sự giúp đỡ của nhà trường và địa phương tạo điều kiện
cho các em ham đọc sách, mở rộng hiểu biết, phát triển khả năng đọc cho các
em. Rèn kĩ năng sống có trách nhiệm, có ý thức bảo quản tài sản chung, có thói
quen sống gọn gàng, ngăn nắp. Ngoài việc đọc sách tăng thêm vốn tri thức, học
sinh còn tham gia các hoạt động giới thiệu quyển sách của em do giáo viên phụ
trách lớp hướng dẫn, giúp các em tự tin hơn, diễn đạt tốt hơn. Đây là một trong
những kĩ năng sống rất cần thiết cho học sinh sau này.
+ Cây hoa học tập, bảng bông hoa điểm tốt: Phản ánh rõ ràng, chính xác,
cơng khai kết quả học tập của mỗi nhóm, cá nhân học sinh sau mỗi hoạt động.
5
Việc tuyên dương cá nhân, nhóm trong mỗi giờ chào cờ đầu tuần kích thích học
sinh tích cực, tự giác học tập để đạt được kết quả cao hơn.
Giáo viên luôn thân thiện, gần gũi với học sinh, những lời nhắc nhở nhẹ
nhàng của giáo viên sẽ đạt được kết quả cao. Viết câu nhắc nhở hóm hỉnh như:
“Cho tơi xin rác !” được dán trước mặt thùng rác nơi HS dễ thấy. Hay câu: “Tắt
đèn, tắt quạt khi không cần thiết bạn nhé ! ” Xây dựng đủ các góc học tập, các
bảng, biểu mẫu đúng qui định của lớp VNEN…
Giải pháp 2: Thành lập ban hội đồng tự quản:
Nhà trường thông báo tới giáo viên, học sinh, phụ huynh học sinh. Lấy ý
kiến tư vấn của giáo viên, học sinh, phụ huynh học sinh. Xây dựng kế hoạch
bầu cử hội đồng. Đăng ký danh sách ứng cử, đề cử. Ứng cử viên trình bày đề
xuất hoạt động. Giáo viên, học sinh tổ chức bầu cử Chủ tịch và phó chủ tịch
được bầu thành lập các ban của hội đồng.
Trong quá trình thành lập Hội đồng tự quản, giáo viên phải tạo cho học
sinh có cơ hội được tự tranh cử vào các vị trí Chủ tịch và Phó chủ tịch, đây là
một trong những bước phát hiện học sinh mạnh dạn, dám nói trước đám đơng.
Sau khi việc đăng kí hồn tất, các ứng cử viên nên trình bày các đề xuất có liên
quan đến những hoạt động mà các em có thể sẽ thực hiện khi trúng cử.
Việc lựa chọn chủ tịch và phó chủ tịch là vơ cùng quan trọng, đây chính
là những người giúp giáo viên rất nhiều trong việc quản tất cả các hoạt động
của lớp cũng như trong tiết học. Sau đó, Hội đồng tự quản tự mời các thành
viên tham gia vào các ban do Hội đồng tự quản điều hành. Nhưng muốn làm
được điều này, đầu năm học sau khi nhận danh sách lớp, giáo viên trao đổi ngay
với giáo viên chủ nhiệm năm trước để tìm hiểu kỹ tình hình học tập của lớp
mình như: số lượng học sinh giỏi, năng khiếu, học sinh nhanh nhẹn, mạnh dạn,
nói to… Sau khi tìm hiểu xong, giáo viên phải đặt ra những tiêu chí để lớp lựa
chọn các bạn trong ban Hội đồng tự quản thật chính xác như:
+ Phải nhanh nhẹn, năng nỗ
+ Mạnh dạn, tự tin.
+ Có năng khiếu.
+ Năng lực học tập tốt.
Phân công nhiệm vụ các thành viên trong ban Hội đồng tự quản: Sau khi
đã thành lập được Hội đồng tự quản, tôi đã tổ chức tập huấn cho Hội đồng tự
quản học sinh về nhiệm vụ cụ thể của từng ban và cách thức làm việc.
+ Chủ tịch Hội đồng tự quản: Tổ chức, quản lí lớp học, Khi có khách đến
thăm lớp chủ tịch giới thiệu chung và điều hành các ban lên làm việc.
6
+ Phó chủ tịch Hội đồng tự quản (Đối ngoại): giới thiệu lớp với khách,
tên lớp, Sĩ số học sinh, tên giáo viên chủ nhiệm, tên và chức danh các ban,
nhóm trong hội đồng tự quản.
+ Phó chủ tịch Hội đồng tự quản (Ban học tập): Kiểm tra Bài tập ứng
dụng ở nhà của học sinh, hỗ trợ giáo viên kiểm tra kết quả làm việc của các
nhóm, giúp đỡ học sinh yếu.
+ Ban Văn nghệ: Tổ chức văn nghệ, trò chơi, khởi động đầu tiết, tổ chức
sinh hoạt 15 phút đầu giờ.
+ Ban học tập: Có nhiệm vụ phát đồ dùng và mời các nhóm trưởng lên
nhận tài liệu và đồ dùng học tập. Kiểm tra bài tập ứng dụng của các bạn, báo
cáo với cô giáo vào đầu giờ. Trong tiết học ngoài nhiệm vụ học tập của mình
phải quan sát bao quát lớp để cuối mỗi tiết học nhận xét đánh giá tình hình học
tập của lớp.
Ngồi ra, tùy từng bài mà đặc biệt là ở hoạt động làm việc cả lớp, giáo
viên có thể để ban học tập thay cô giáo kiểm tra lại kiến thức mà các nhóm vừa
thảo luận xong. Muốn làm được tốt cơng việc đó, cuối mỗi buổi học, tơi thường
mời ban học tập ở lại để giao nhiệm vụ trước cho các em.
+ Ban lao động: Có nhiệm vụ theo dõi vệ sinh chung của cả lớp. Đầu mỗi
buổi học phải phân cơng vệ sinh lần lượt cho các nhóm và kiểm tra nhóm nào
chưa thực hiện hoặc thực hiện chưa tốt. Cuối mỗi buổi học cũng phải kiểm tra
lại xem nhóm nào thực hiện vệ sinh chưa tốt để kịp thời nhắc nhở các bạn thực
hiện tốt.
+ Ban thể dục: Có nhiệm vụ theo dõi phần tập thể dục giữa giờ và các tiết
học thể dục xem bạn nào thực hiện tốt, bạn nào thực hiện chưa tốt.
+ Ban sức khỏe: Theo dõi về sức khỏe nếu trong lớp bạn nào có vấn đề
về sức khỏe thì đưa bạn lên phòng y tế của trường hoặc chạy đi báo với cô y tế.
+ Ban thư viện: Ra chơi cho các bạn mượn truyện đọc, thu truyện và sắp
xếp thư viện gọn gàng ngăn nắp.
+ Ban ngoại giao: Có nhiệm vụ nếu lớp có khách đến thăm thì ra mời
khách vào và biết giới thiệu về trường, lớp các góc học tập, cô giáo, các bạn….
Sau mỗi buổi học, Hội đồng tự quản ở lại về sau các bạn 5 phút để gặp
giáo viên báo cáo những việc đã làm được những việc chưa làm được cịn gặp
khó khăn để giáo viên kịp thời tư vấn giúp đỡ và giao nhiệm vụ ngày mai cho
các bạn.
Giải pháp 3: Phát huy vai trị của một nhóm trưởng
Học theo mơ hình VNEN, bàn ghế sẽ được sắp xếp cho học sinh ngồi đối
diện nhau. Học sinh tự thảo luận, tự tìm khúc mắc và tự đưa ra phương án giải
7
quyết. Mỗi nhóm có 4 đến 6 học sinh, ngồi quây tròn, mỗi bạn đều được đặt câu
hỏi cho các bạn khác trả lời. Những tuần học đầu giáo viên đóng vai trị nhóm
trưởng cùng tham gia điều hành các hoạt động của nhóm, nhằm giúp các em
nắm được vai trị, nhiệm vụ của nhóm trưởng và các thành viên trong các hoạt
động cần phải làm gì?
Ví dụ: Hoạt động cá nhân hoặc nhóm đơi nhóm trưởng biết nêu u cầu,
phân công nhiệm vụ để các bạn làm bài và kiểm tra kết quả lẫn nhau, nhóm
trưởng báo cáo kết quảvới giáo viên, đối với hoạt động nhóm lớn, nhóm trưởng
biết nêu yêu cầu của hoạt động, biết hỏi ý kiến, lắng nghe ý kiến và thống nhất
ý kiến của các thành viên trong nhóm để hồn thành nhiệm vụ.
* Vào cuối hoặc đầu mỗi buổi học giáo viên cần mời các nhóm trưởng
ngồi lại tạo thành một nhóm và hướng dẫn các em cụ thể từng bước một.
Ví dụ: Sau khi đã ghi xong tựa bài nhóm trưởng điều khiển các bạn đọc
mục tiêu:
Nhóm trưởng nói to đủ cho cả nhóm nghe (Mời các bạn đọc mục tiêu.
Bạn nào đọc xong thì giơ tay lên)
Nhóm trưởng nói: Mình mời bạn A đọc mục tiêu thứ nhất. Mời bạn B
đọc mục tiêu thứ hai… (Sau khi các bạn trong nhóm mình đọc xong thì giơ thẻ
hồn thành lên để giáo viên biết đến kiểm tra).
* Đối với những nhóm cịn yếu, nhóm trưởng làm việc cịn lúng túng. Vì
vậy, người giáo viên phải là người “làm mẫu” và đóng vai trị là một nhóm
trưởng chứ khơng phải vai trị là một người giáo viên.
* Giáo viên chọn ra một số học sinh học giỏi, nhanh nhẹn trong học tập
xếp cho các em này ngồi vào một nhóm để giáo viên huấn luyện khi học sinh đã
biết việc và biết cách điều hành nhóm rồi thì chia các bạn này đến mỗi nhóm
mỗi bạn làm nhóm trưởng các nhóm.
* Hoặc có thể cho nhóm làm tốt làm mẫu thảo luận một hoạt động nào đó
và các nhóm cịn lại chú ý để học tập theo. GV cũng không quên động viên,
tuyên dương kịp thời các nhóm làm tốt .
Một điều nữa cần phải lưu ý đó là vị trí đứng của giáo viên khi các nhóm
thảo luận cũng hết sức quan trọng. Qua kinh nghiệm giảng dạy, tôi nhận thấy
giáo viên nên đi xung quanh bốn bức tường của lớp vì vừa có thể bao quát các
nhóm, vừa đánh giá đúng nhóm nào làm nhanh nhất, chậm nhất, nhóm nào giơ
thẻ hồn thành lên trước hay lên sau hay nhóm nào giơ thẻ cần cứu trợ, để từ đó
giáo viên kịp thời đến kiểm tra hay giúp đỡ.
Giải pháp 4: Giáo viên chủ nhiệm hướng dẫn Hội đồng tự quản thực
hiện các nhiệm vụ
8
Hướng dẫn kĩ năng cho Hội đồng tự quản một số kĩ năng giám sát, điều
hành lớp hoạt động:
+ Kĩ năng giao nhiệm vụ: Hướng dẫn cho Hội đồng tự quản một số câu,
lệnh mẫu khi giao nhiệm vụ cho nhóm, lớp thực hiện. Yêu cầu câu lệnh mẫu
phải ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu tránh câu dài, rườm rà, khó hiểu.
+ Kĩ năng quan sát: Đây là một trong những kĩ năng rất quan trọng, quyết
định tới hiệu quả làm việc của Hội đồng tự quản lớp học. Trong mỗi giờ học
hay một hoạt động nào đó Chủ tịch Hội đồng, các Phó chủ tịch, các trưởng ban,
các nhóm trưởng cần theo dõi sát sao, chặt chẽ, bao quát được từng thái độ, cử
chỉ, hành động, việc làm của mỗi thành viên trong lớp. Nắm được bạn này, bạn
kia đang làm gì? Có làm việc lớp giao cho khơng? Tích cực hay thờ ơ ? Những
thái độ của bạn nếu có ảnh hưởng lớn tới kết quả cơng việc thì cần ghi chép để
làm minh chứng cho đánh giá, nhận xét. Một yếu tố nữa tạo điều kiện thuận lợi
rất tốt cho Hội đồng tự quản trong quá trình quan sát, bao quát lớp mà giáo viên
chủ nhiệm cần chú ý đó là bố trí vị trí chỗ ngồi cho các thành viên trong Hội
đồng tự quản làm sao mỗi thành viên vừa học bài của nhóm vừa quan sát được
tất cả các bạn trong nhóm, trong lớp đang làm gì trong mỗi giờ học.
+ Kĩ năng hướng dẫn, nêu vấn đề, giúp đỡ, hỗ trợ: Hội đồng tự quản
kiểm tra, giám sát, động viên, đôn đốc các bạn phát huy tốt tính tự học, tự giác,
tự trao đổi, tự giải quyết vấn đề. Các thành viên Hội đồng tự quản vận dụng kĩ
năng quan sát thấy bạn khó khăn về vấn đề gì thì hỗ trợ, giúp đỡ. Nhưng hỗ trợ,
giúp đỡ phải đảm bảo hiệu quả, khoa học và chính xác. Khi giúp đỡ, hỗ trợ cần
sử dụng phương pháp nêu vấn đề cho bạn mình, xem bạn khúc mắc chỗ nào,
muốn làm được trước hết phải làm gì? Cuối cùng như thế nào? (Kĩ năng này
cần lưu ý thành viên Hội đồng tự quản tránh bảo bạn ngay kết quả đúng, nếu
làm như vậy sẽ không có tác dụng).
Nhìn chung để hướng dẫn Hội đồng tự quản làm tốt kĩ năng này đòi hỏi
cả một quá trình phấn đấu, rèn luyện khơng phải ngày một ngày hai mà làm
được. Để có một thành viên có thể hướng dẫn được bạn điều đầu tiên phải có
kiến thức bài học, thứ hai biết cách nêu vấn đề và giải quyết vấn đề. Thực tế đã
có nhiều trường hợp thành viên Hội đồng tự quản bảo luôn kết quả để bạn viết
vào cho xong nhiệm vụ.
+ Kĩ năng nhận xét, đánh giá: Mỗi thành viên trong Hội đồng tự quản cần
nắm được cách nhận xét, đánh giá bạn trong các hoạt động. Giáo viên đưa ra lời
nhận xét mẫu, hướng dẫn các em học hỏi cách làm của thầy cơ. Khi bạn làm
đúng, có thái độ tích cực, tiến bộ thì nhận xét những ý như thế nào và khi bạn
làm chưa đúng, chưa tốt thì nhận xét như thế nào. Nhận xét cần ngắn gọn, đúng
9
ý, nhẹ nhàng, cởi mở và thiện cảm. Sau mỗi lần bạn được đánh giá, nhận xét
bạn cảm thấy mình được người khác giúp đỡ mình và sau đó bạn thể hiện thái
độ cầu thị, thân thiện và tiến bộ. Có thể những lời nhận xét như: Hơm nay bạn
học rất tốt tuy nhiên nếu bạn cần cố gắng một chút nữa thì thật tuyệt vời; Cậu
cố lên có các bạn sẽ hỗ trợ cho cậu...
Giải pháp 5: Các Hội đồng tự quản tư vấn, giúp đỡ, học hỏi lẫn nhau
cách điều hành lớp học
Tổ chức cho các Hội đồng tự quản lớp Hội thảo tập trung dưới sự dẫn dắt
của các giáo viên chủ nhiệm về cách điều hành, quản lí lớp. Cho các em nêu các
ý kiến, quan điểm của mình về các cách tổ chức hoạt động, các em làm mẫu và
rút ra những bài học trên cơ sở đó giáo viên kết luận và phổ biến rộng rãi. Xây
dựng kế hoạch cho các Hội đồng tự quản qua một số hoạt động thực tế. Giáo
viên chủ nhiệm thiết kế phiếu đánh giá hiệu quả của Hội đồng tự quản đã làm
để cho các em nhận xét sau mỗi lần học tập bạn.
Các kĩ năng
Hội đồng tự quản
CTHĐTQ
Bạn làm Bạn làm
tốt
khá tốt
PCTHĐTQ
Bạn làm
Bạn làm
tốt
khá tốt
Kĩ năng quan sát điều hành
Kĩ năng giao nhiệm vụ
Kĩ năng nhận xét đánh giá
……
Nhóm trưởng 1, Nhóm trưởng 2, Nhóm trưởng 3, Nhóm trưởng 4, Nhóm
trưởng 5. Khi đánh giá trên phiếu giáo viên hỗ trợ và tổ chức cho các em tự
nhận xét cho bạn: Bạn đã làm được những gì? Cịn thiếu chỗ nào? Mình học tập
bạn ra sao?...
Giải pháp 6: Giao lưu tồn trường thơng qua các hoạt động tập thể
và “Rèn kĩ năng quản lí điều hành các nhóm, lớp hoạt động”.
Hình thức này nên tổ chức tập trung toàn trường vào các buổi sinh hoạt
tập thể đầu tuần, cuối tuần, hoạt động ngoài giờ lên lớp.
Cách thức: Tổ chức theo các trò chơi, trong các trò chơi này được phân ra
các nhóm chơi theo hình thức thi đấu (thường nên có 2 đến 3 nhóm chơi) mỗi
nhóm đều có các nhóm trưởng điều hành nhóm hoạt động.
10
Ví dụ: Trị chơi “Kéo co” khơng chỉ địi hỏi sức mạnh, sự khéo léo mà
còn đòi hỏi tinh thần đồn kết cao. Nếu như khơng có sự hợp tác - đồn kết cao
thì chắc chắn sẽ thua cuộc. Qua trò chơi, giáo viên vừa giúp ban văn nghệ thêm
mạnh dạn, tự tin, rèn luyện thêm kỹ năng điều hành lớp vui chơi, văn nghệ, vừa
giúp các em thể hiện sự đoàn kết, hợp tác, giúp đỡ nhau để cùng nhau hồn
thành tốt nhiệm vụ. Thơng qua những giờ giải trí thú vị ấy, học sinh càng thân
thiết, quý mến nhau hơn và chắc chắn rằng các em sẽ sẵn sàng giúp đỡ nhau khi
gặp khó khăn trong học tập cũng như trong cuộc sống.
Tác dụng: Qua việc tổ chức các trò chơi, các em được rèn luyện kĩ năng
giao nhiệm vụ, điều hành quan sát và kĩ năng đánh giá nhận xét nhóm bạn. Các
em ở dưới mặc dù không được tham gia trực tiếp song đã học được cách bạn
làm ở trên.
Giải pháp 7: Đánh giá động viên, khuyến khích học sinh kịp thời
Việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh phải được xem như
là một bộ phận khơng chỉ của cả q trình dạy học mà là một bộ phận của mỗi
hoạt động học tập. Kiểm tra đánh giá phải được tiến hành thường xuyên, liên
tục ngay trong quá trình thực hiện mỗi hoạt động học tập để kịp thời khuyến
khích, động viên và nhất là giúp các em điều chỉnh những sai sót để hoạt động
học tập có hiệu quả. Để đánh giá học sinh học theo mơ hình VNEN giáo viên
cần kết hợp hai hình thức đánh giá: Đánh giá thường xun và đánh giá định kì.
Trong đó chú trọng việc đánh giá bằng lời của giáo viên với học sinh, của học
sinh với học sinh. Việc đánh giá hoạt động chủ yếu do học sinh thực hiện, học
sinh tự đánh giá. Có những hoạt động học sinh tự đánh giá trong cặp, trong
nhóm bằng cách đổi bài cho nhau để cùng rà soát xem kết quả nào đúng và đủ,
kết quả nào chưa đúng và cịn thiếu. Có những hoạt động học sinh tự đánh giá
chéo giữa các nhóm. Có những hoạt động học sinh cùng giáo viên đánh giá theo
những tiêu chí giáo viên đã nêu.
Giáo viên ln tạo điều kiện cho học sinh tự đánh giá lẫn nhau trong học
tập, để từ đó các em thấy được những việc làm đúng và việc làm sai, những
điều mình cần phải học tập bạn để phát huy và khắc phục. Trong đánh giá học
sinh giáo viên tuyệt đối không được so sánh học sinh này với học sinh khác,
không chê các em trước các bạn khi các em mắc phải những khuyết điểm như
bài làm sai, chữ viết chưa đẹp… Những em có khuyết điểm giáo viên nên trực
tiếp trị chuyện và nhắc nhở.
3. Kết quả và bài học kinh nghiệm:
Trong quá trình tổ chức thực hiện các giáo viên nắm rõ các giải pháp
trong sáng kiến triển khai nhiệt tình, hiệu quả tới các em trong Hội đồng tự
11
quản. Mỗi lớp đã xây dựng được cho mình một Hội đồng tự quản mạnh toàn
diện, các em cơ bản đã biết thực hiện các nhiệm vụ của mình. Một số điểm nổi
bật của Hội đồng tự quản trong điều hành quản lí lớp là: Nói to, rõ ràng, câu
lệnh khi giao nhiệm vụ và hướng dẫn các bạn phải cụ thể, dễ hiểu. Tác phong
linh hoạt, nhanh nhẹn …
* Kết quả và chất lượng học sinh cuối kỳ I vừa qua đạt được như sau:
+ Môn học và hoạt động giáo dục: Tổng số học sinh 29 em
Hoàn thành tốt: 16 em, tỉ lệ: 55,17%
Hoàn thành: 13 em, tỉ lệ: 44,83%
+ Về năng lực: Tốt: 25 em; Đạt: 4 em.
+ Về phẩm chất: Tốt: 26 em; Đạt: 3 em.
Trên đây là những giải pháp mà bản thân tôi đã đúc kết và vận dụng trong
quá trình thực hiện dạy học theo mơ hình trường học kiểu mới. Nhờ vào sự xây
dựng nền nếp tốt cho Hội đồng tự quản lớp đã đạt được những kết quả đáng
mừng. Các phụ huynh đã quan tâm và có nhận thức đúng đắn về việc học tập
của con em mình. Học sinh đều có ý thức tự học và học theo nhóm có hiệu quả
cao, đặc biệt hầu hết các em đều có ý thức tự quản và tự giác trong mọi hoạt
động. Chất lượng học sinh được tăng lên rõ rệt.
Từ việc thành công bước đầu của Hội đồng tự quản dẫn đến chất lượng
lớp học thay đổi rõ rệt. Học sinh tự tin, khơng khí học tập trong lớp tự nhiên,
nhẹ nhàng, thân thiện. Sự tương tác giữa giáo viên với học sinh và giữa học
sinh với học sinh diễn ra thường xuyên. Qua đây giúp các em có ý thức chủ
động trong việc tham gia các hoạt động, giảm bớt sự lệ thuộc vào các thầy, cơ
giáo. Các em có nhiều cơ hội dể phát huy khả năng của mình trước tập thể.
C. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.
I. Kết luận:
Qua gần 3 năm vận dụng các giải pháp đổi mới phương pháp dạy học
theo mơ hình trường học kiểu mới nói trên bản thân tơi nhận thấy việc đổi mới
12
phương pháp dạy học ở trường Tiểu học nói chung và các khối lớp dạy theo mơ
hình trường học kiểu mới nói riêng là rất cần thiết. Qua q trình thực hiện đã
mang lại những kết quả tốt đẹp. Giáo viên sử dụng linh hoạt các phương pháp
và kỹ thuật dạy học nên đã phát huy được tính tích cực, chủ động, tinh thần hợp
tác, chia sẻ để cùng nhau tìm tịi, khám phá kiến thức trong học sinh. HS luôn tự
lập, tự khám phá, tự chiếm lĩnh tri thức, hình thành năng lực tự học, năng lực
sáng tạo. Các em phát triển tốt các kỹ năng sống như kỹ năng giao tiếp, kỹ
năng ứng xử...Tạo được một môi trường học tập thân thiện, vui vẻ, thoải mái.
Chất lượng học tập ngày càng cao.
Việc giảng dạy theo mơ hình trường Tiểu học kiểu mới tuy giáo mất
nhiều thời gian ở vài tuần đầu vì học sinh chưa quen nhưng khi đã được sự hỗ
trợ của giáo viên, được sự tín nhiệm của các bạn trong lớp thì ban Hội đồng tự
quản làm việc rất tốt. Việc thành lập ban Hội đồng tự quản nhanh nhẹn, năng nỗ
là hết sức quan trọng và rất cần thiết vì nó có thể thay giáo viên điều hành lớp
tham gia tất cả các hoạt động trong nhà trường. Mặc khác giúp các em phát
triển lịng khoan dung, sự tơn trọng, bình đẳng, tinh thần hợp tác và đoàn kết
giúp đỡ lẫn nhau. Học sinh rất thích học theo mơ hình này, các em trở nên mạnh
dạn, tự tin, khơng cịn nhút nhát rụt trè như trước nữa. Đặc biệt, học sinh yếu
giảm hẳn đó là nhờ sự hợp tác, đoàn kết, giúp đỡ giữa học sinh với học sinh rất
cao ở trong các nhóm và thể hiện rất rõ trong từng tiết học.
II. Kiến nghị:
Cần tổ chức sinh hoạt chuyên môn cấp cụm trường với các trường dạy thí
điểm VNEN để tạo mối quan hệ chia sẻ, học tập lẫn nhau.
Nhà trường tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả việc thực
hiện dạy học theo mơ hình VNEN tới tất cả các lớp trong toàn trường. Đội
thường xuyên tổ chức cuộc thi Hội đồng tự quản tài năng, nhanh nhẹn.
Trên đây là đề tài sáng kiến của bản thân đã đầu tư nghiên cứu và đúc kết
được qua quá trình giảng dạy hai năm nay và tiếp tục áp dụng trong các năm
tiếp theo. Mặc dù có rất nhiều cố gắng nhưng chắc chắn vẫn cịn nhiều thiếu sót
trong q trình nghiên cứu. Kính mong cấp trên, cùng các đồng nghiệp tham
gia, đóng góp ý kiến kịp thời để hồn thiện và vận dụng vào thực tế dạy và học
của nhà trường, từng bước nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện .
Xin chân thành cảm ơn!
Thạnh Hòa, ngày tháng năm
Người viết
13
TÀI LIỆU THAM KHẢO
STT
1
2
Tên tài liệu
Tác giả
Mơ hình trường học mới Việt
Đặng Tự Ân
Nam.
Dự án Mơ hình trường học mới Bộ Giáo dục và
14
Nhà xuất bản
NXB Giáo dục
Việt Nam
NXB Giáo dục
Việt Nam.
3
Đào tạo – Vụ
Việt Nam
Giáo dục Tiểu học
Hướng dẫn tổ chức sinh hoạt
Bộ Giáo dục và
NXB Giáo dục
chuyên môn tại các trường thực Đào tạo – Vụ
Việt Nam
hiện mô hình trường học mới
Giáo dục Tiểu học
Việt Nam.
XÉT DUYỆT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN CẤP TRƯỜNG
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
15
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
XÉT DUYỆT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN CẤP QUẬN
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
16
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
XÉT DUYỆT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN CẤP THÀNH PHỐ
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
17
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
18