CHỊ ĐẸP DẠY VĂN
SĐT: 0975 243 107 ( Chị An)
Chị Đẹp Dạy Văn đồng hành cùng bạn trên con đường văn chương.

(“LỤC VÂN TIÊN” – NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU)
I. Đơi nét về tác giả
- Nguyễn Đình Chiểu vừa là thầy giáo, thầy thuốc và sáng tác văn học. Ông là tấm
gương sáng ngời cho lòng yêu nước và tinh thần đấu tranh chống giặc ngoại xâm Thơ văn Nguyễn Đình Chiểu thường khích lệ tinh thần chiến đấu của các nghĩa sĩ Ngịi bút của ơng hướng đến cái thiện, lối sống cao đẹp
II. Truyện thơ Lục Vân Tiên
1. Tóm tắt:
- Lục Vân Tiên là một học trị có đức có tài, giỏi cả văn võ. Trên đường lên Kinh dự thi,
chàng tình cờ dẹp được giặc cướp Phong Lai và cứu được Kiều Nguyệt Nga. Cô gái này
rất cảm phục chàng.
- Giữa đường, nghe tin mẹ mất, Vân Tiên phải trở về quê thọ tang. Chàng bao lần thọ nạn
nhưng luôn luôn được thần và dân cứu giúp.
- Kiều Nguyệt Nga sau khi thoát nạn đã tự xem Vân Tiên như “chồng” của mình. Do bị
gian thần hảm hại, nàng bị buộc đi cống giặc Ô Qua nhưng vẫn một lòng chung thủy với
Vân Tiên. Giữa đường nàng đã tự vẫn nhưng cũng được Phật Bà và nhân dân cứu giúp.
- Cuối cùng hai người vẫn gặp nhau và chung sống trong hạnh phúc.
2. Vài nét về nội dung và nghệ thuật
a. Kết cấu:
Kết cấu truyện Lục Vân Tiên theo kiểu chương, hồi. Một kiểu truyền thống phương Đông
xoay quanh diễn biến cuộc đời của nhân vật chính.
b. Thể loại
-Lục Vân Tiên là một truyện thơ Nôm viết theo thể lục bát, một thể thơ dân tộc. Truyện
mang tính chất là một chuyện kể chú trọng đến hành động hơn là nội tâm nhân vật. Vào

1


CHỊ ĐẸP DẠY VĂN

SĐT: 0975 243 107 ( Chị An)
Chị Đẹp Dạy Văn đồng hành cùng bạn trên con đường văn chương.

dân gian, truyện biến thành hình thức “nói thơ Vân Tiên”, một loại hình sinh hoạt văn
hố dân gian một thời khá phổ biến ở Nam bộ.
c. Qua cách xây dựng nhân vật chính diện và phản diện đối lập nhau, truyện thơ
LVT được viết nhằm đề cao đạo đức của nhân dân, truyền dạy đạo lý làm người.
Truyện ca ngợi tình nghĩa: tình cha con, tình mẹ con, tình bằng hữu, nghĩa vợ chồng…
tình yêu thương giúp đỡ người hoạn nạn. Ngồi ra, truyện cịn đề cao tinh thần vì nghĩa
sẵn sàng ra tay cứu khổn phị nguy. Đặc biệt thể hiện khát vọng của nhân dân hướng tới
chính nghĩa. d. Về tính chất tự truyện của tác phẩm
Đọc tiểu sử tác giả Nguyễn đình Chiểu và Truyện Lục Vân Tiên ta thấy có những yếu tố
giống và khác nhau giữa cuộc đời tác giả và nhân vật Lục Vân Tiên.
Trước hết là những chi tiết trùng hợp:
– NĐC cũng chẳng khác chi LVT lúc vào đời thật hăm hở và đầy khát vọng, cũng đều lên
kinh ứng thí:
“Chí lăm bắn nhạn ven mây,
Danh tơi đặng rạng, tiếng thầy bay xa”
“Làm trai trong cõi người ta,
Trước lo báo bổ sau là hiển vang”
Nhưng cả hai đếu bất hạnh đến khắc nghiệt: Mẹ mất phải bỏ thi về chịu tang, bị đau
mắt và sau đó bị mù. Vì thế đã bị bội hơn. Nhưng sau đó, họ đều được một cuộc hôn
nhân tốt đẹp. Nếu Lục Vân Tiên cưới được Kiều Nguyệt Nga thì Nguyễn Đình Chiểu
cũng cưới được cơ Năm Điền. Chính vì thế mà nhiều ý kiến cho rằng LVT là một tự
truyện.
Tuy nhiên cuộc đời của tác giả và nhân vật cũng có những điểm khác nhau. Đó là Vân
Tiên được tiên ơng cứu cho sáng mắt để sau đó lại tiếp tục đi thi đỗ Trạng nguyên, được
vua cử đi dẹp giặc Ô Qua thắng lợi. cịn cụ Đồ Chiểu thì khơng như thế. Với cụ vĩnh viễn
là bóng tối. Sự khác biệt đó thể hiện ước mơ và khát vọng của tác giả.


2


CHỊ ĐẸP DẠY VĂN
SĐT: 0975 243 107 ( Chị An)
Chị Đẹp Dạy Văn đồng hành cùng bạn trên con đường văn chương.

III. Vị trí đoạn trích
-Đoạn trích thuộc phần đầu tác phẩm. Trên đường đi thi, Lục Vân Tiên thấy dân khóc
than bỏ chạy. hỏi thăm mới biết bọn cướp đã hoành hành, bắt đi hai người con gái. Thấy
cảnh bất bình, Vân Tiên nổi giận liền ra tay dẹp bọn cướp cứu người bị nạn. Hai người
con gái ấy là Kiều Nguyệt Nga và tì tất Kim Liên

IV. PHÂN TÍCH NHÂN VẬT LỤC VÂN TIÊN
Nói đến Nguyễn Đình Chiểu khơng những là nói đến một nhà thơ u nước tiêu
biểu nhất của thời kỳ đất nước ta bị thực dân Pháp xâm lược cuối thế kỷ XIX mà ông còn
được nhân dân biết đến như một nhà thơ lớn, ca ngợi đạo lí làm người, đề cao tiết hạnh
của người phụ nữ, ca ngợi lòng trung hiếu và hành động vị nghĩa của nam giới mà tác
phẩm Lục Vân Tiên là một minh chứng hùng hồn.
Lục Vân tiên - nhân vật chính của tác phẩm, hơn ai hết đã biểu hiện rõ nét lý tưởng
của người anh hùng. Đặc biệt là đoạn trích “Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga” đã để
lại trong lòng người đọc một ấn tượng khó phai mờ về h/ ả một trang nghĩa sỹ đánh cướp
cứu người
TỔNG
-Giới thiệu khái quát: Chàng là con một gia đình thường dân ở quận Đơng Thành, một
người học trị khơi ngơ, có tài, có đức, văn võ song tồn:
“Có người ở quận Đơng Thành
Tu nhân tích đức sớm sinh con hiền.
Đặt tên là Lục Vân Tiên
Tuổi vừa hai tám nghề chuyên học hành”

- Gia đình nề nếp, gia giáo, biết lẽ phải trái đã bồi dưỡng tâm hồn Lục Vân Tiên từ tấm
bé trở thành bản chất bền vững trong tính cách của chàng. Chàng văn võ tồn tài với khao
khát mãnh liệt là đi thi đỗ đạt để cứu nước, giúp đời

3


CHỊ ĐẸP DẠY VĂN
SĐT: 0975 243 107 ( Chị An)
Chị Đẹp Dạy Văn đồng hành cùng bạn trên con đường văn chương.

- Đoạn thơ Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga nằm ở phần đầu tác phẩm. Nội dung kể
về chuyện trên đường đi thi, Lục Vân Tiên gặp cảnh dân chúng bị cướp bóc, chàng đã ra
tay cứu giúp. Trong số người được cứu có Kiều Nguyệt Nga. Đoạn trích này ghi lại một
sự kiện đặc biệt làm nổi bật phẩm cách cao quí của Lục Vân Tiên: anh hùng hào hiệp,
trọng nghĩa khinh tài. Tính cách ấy được thể hiện trong hai tình huống

PHÂN TÍCH
1.Hành động đánh bọn cướp Phong Lai cứu K.N.NG
a. Phẩm chất nổi bật của chàng là sẵn sàng xông vào giữa chốn nguy hiểm, ra tay
cứu người lương thiện.
Vân Tiên ghé lại bên đàng,
Bẻ cây làm gậy nhằm làm xông vô.
-Đối mặt với bọn cướp trong hoàn cảnh bất ngờ-trên đường đi thi LVT chỉ một mình tay
khơng dũng cảm chống lại bọn cướp đường hung dữ, giáo gươm đầy đủ, đông và “thanh
thế lừng lẫy”. Trước tình thế đó Vân Tiên khơng hề nao núng, không hề nghĩ đến bản
thân đã “bẻ cây làm gậy” xông vào đánh cướp. Hành đông mạnh mẽ dứt khốt, thấy việc
bất bình ra tay hành động tức thời như một phản xạ tự nhiên, không chần chờ, khơng do
dự.
-Chiếc gậy bằng cây là vũ khí q thơ sơ trước một đảng cấp khét tiếng. Nhưng với vũ

khí đó càng làm nổi bật tinh thần diệt bạo trừ gian cứu người sức yếu thế có của vân
Tiên.
Kêu rằng: “bớ đảng hung đồ
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân.
-Tác phong của người anh hùng: Cách đánh cướp của chàng cơng khai, đàng hồng,
quang minh, chính đại như các anh hùng hảo hán: Gọi tên trách mắng tên cướp hung bạo,
làm cho tên tướng cướp điên cuồng: “Phong lai đỏ mặt phừng phừn…” kiêu căng, hùng
hổ kêu quân vây bủa. Trước tình thế đó Vân Tiên vẫn rất bình tĩnh
Vân Tiên tả đột hữu xông
Khác nào triệu tử mở vòng Đương Dang
4


CHỊ ĐẸP DẠY VĂN
SĐT: 0975 243 107 ( Chị An)
Chị Đẹp Dạy Văn đồng hành cùng bạn trên con đường văn chương.

-Chàng một mình “tả đột hữu xơng”: đánh vào bên trái xuống sang bên phải: đánh mọi
phía, tung hồng trong trận đánh, tài nghệ phi thường, võ giỏi

thể hiện bản lĩnh của

người anh hùng, hình ảnh đẹp, dũng cảm, nhà thơ đã so sánh Lục Vân Tiên với nhân vật
Triệu Tử Long, một tướng trẻ tài ba thời Tam Quốc, người anh hùng đã lưu danh trong sử
sách-.
🡪

Ta không thể nào quên được hành động đánh cướp cao cả đó bởi nó khơng những

thể hiện một tính cách anh hùng dũng cảm một tài năng khí phách lớn mà cao hơn đó là

tấm lịng vì nghĩa, hành động qn mình, hồn tồn tự nguyện, xuất phát từ lịng thương
người hiền lương bị áp bức, ghét kẻ hung đồ hại dân.
🡪

Hành động của LVT đã thể hiện tính cách, đạo đức vì nghĩa sẵn sàng xả thân, bộc

lộ sức mạnh của cái thiện chống lại cái ác, bộc lộ phẩm chất tốt đẹp của người anh hùng
dám ra tay bênh vực người cô thế bênh vực kẻ yếu chống lại các thế lực xấu xa tàn bạo.
a. Trận đánh đã kết thúc nhanh chóng. Bất ngờ như trong truyện cổ tích.
Lâu la bốn phía vỡ tan.
Đều quăng gươm giáo tìm đàng chạy ngay.
-Chiến thắng của Lục Vân Tiên.lần nữa khẳng định tài năng giỏi võ hơn người của Lục
Vân Tiên, chính là chiến thắng của nhân nghĩa, lẽ phải, của tình thương và lịng dũng
cảm. Chàng là hiện thân của đạo lý sẵn sàng trừ gian diệt ác, bênh vực kẻ yếu, người
ngay.
-Qua nhân vật Lục Vân Tiên, tác giả ước mong về cái thiện chiến thắng cái ác đồng thời
thể hiện khát vọng của nhân dân về một anh hùng tài năng, giỏi võ hơn người.
2.Thái độ cư xử với KNN sau khi đánh tan bọn cướp.
a. Sau khi dẹp tan bọn cướp bạo tàn, hung ác, nghe tiếng than khóc biết là người bị nạn
chưa hết sợ, chưa hết hoảng hốt, Vân Tiên ân cần hỏi han động viên, an ủi: Dẹp rồi lũ
kiến chòm ong,
Hỏi: “Ai than khóc ở trong xe này?”
-Chàng hỏi cặn kẽ thể hiện sự quan tâm lo lắng chân tình và ý định giúp đỡ đến nơi đến
chốn. Nữ tì của Nguyệt Nga là kim liên thưa rõ sự tình, Vân Tiên động lòng thương và
thật sự lo lắng cho hai người. Lúc này, chỉ có chàng và hai cơ gái vừa được chàng cứu,
5


CHỊ ĐẸP DẠY VĂN
SĐT: 0975 243 107 ( Chị An)

Chị Đẹp Dạy Văn đồng hành cùng bạn trên con đường văn chương.

Vân Tiên càng tỏ ra là một bậc chính nhân quân tử: quan tâm đúng mực đến người khác
nhưng vẫn giữ gìn lễ giáo…

một người có tấm lịng nhân hậu, tinh tế, thương con

người: Khoan khoan ngồi đó chớ ra,
Nàng là phận gái, ta là phận trai. -Là người anh hùng tài
năng hơn người, lẫm liệt trong trận đánh nhưng khi biết được người bị nạn là hai cô gái
trẻ, chàng trở nên lúng túng.=.> Chàng là một nho sinh ý tứ khiêm nhường, hiểu lễ
nghĩa phép tắc, biết giữ khoảng cách
b. Cảm động trước hành động cao đẹp của Lục Vân Tiên, Kiều Nguyệt Nga đã tha
thiết mời chàng về nhà để tạ ơn. Nhưng Vân Tiên đáp rằng:
VT nghe nói liền cười:
“Làm ơn há dễ trơng người trả ơn.
-Nụ cười của Vân Tiên là nụ cười của người anh hùng: rất hồn nhiên, vô tư, không vụ lợi,
nụ cười của người làm việc nghĩa, vì lẽ phải, vì sự cơng bằng ở đời và xuất phát từ tấm
lịng chứ khơng phải mưu lợi cá nhân,ko so đo toán thiệt hơn
-Cứu người là hành động tất yếu của bất cứ trang nam nhi nào, là chuyện thường tình, bởi
Anh hùng dẫu thấy bất bình,thấy việc nghĩa khơng làm liệu có đủ tư cách làm người.
Quan điểm Lục Vân Tiên tiêu biểu cho quan điểm đạo lí của nhân dân ta:trọng nghĩa
khinh tài.
=> Đến đây ta càng cảm phục: Vân Tiên là một anh hùng đích thực, là con người có một
lý tưởng sống cao đẹp, tâm hồn nhân hậu,giàu nghĩa khí, hào hiệp, thấy người dân bị nạn
sẵn sàng cứu giúp như một lẽ đương nhiên, không mong được ca ngợi, được trả ơn, làm
việc nghĩa xuất phát từ đáy lịng chứ khơng phải vì mưu lợi cá nhân.
=>Dưới ngòi bút miêu tả của tg, nhân vật LVT hiện lên thật hoàn hảo, đẹp từ trong suy
nghĩ đến hành động, cử chỉ, lời nói.Đây là mẫu người lý tưởng, hiện thân của thánh thiện.
Qua hình tượng nhân vật LVT nhà thơ NĐC trực tiếp gửi gắm vào trong tác phẩm mơ

ước, khát vọng xuất hiện của những người anh hùng xả thân cứu người..
c. Quan niệm sống của Lục Vân Tiên:
Nhớ câu kiến nghĩa bất vi
Làm người thế ấy cũng phi anh hùng
6


CHỊ ĐẸP DẠY VĂN
SĐT: 0975 243 107 ( Chị An)
Chị Đẹp Dạy Văn đồng hành cùng bạn trên con đường văn chương.

-Giàu nghĩa khí hào hiệp, đó là tính cách của bậc anh hùng hảo hán.
-Quan niệm về người anh hùng của Lục vân Tiên đã thể hiện lẽ sống cao đẹp của chàng:
sẵn sàng làm việc nghĩa, sẵn sàng trừ gian diệt ác và đó cũng chính là quan niệm tiến bộ
của tác giả Nguyễn Đình Chiểu.
Mở rộng:
Quan niệm về người anh hùng của cụ Nguyễn Đình Chiểu ( qua nhân vật Lục vân Tiên)
khác hẳn với quan niệm về người anh hùng theo tư tưởng phong kiến: Theo tư tưởng
phong kiến, người anh hùng phải có vóc dáng phi thường, tài năng hơn người như Từ hải
trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Du.
“Râu hùm hàm én mày ngài
Vai năm tấc rộng, thân mười thước cao
Đường đường một đấng anh hào
Côn quyền hơn sức, lược thao gồm tài”
Hoặc như Nguyễn Công Trứ quan niệm:
Làm trai đứng ở trong trời đất
Phải có danh gì với núi sơng
Quan niệm của Nguyễn Đình Chiểu chịu ảnh hưởng lớn từ nhân dân, thể hiện được
đạo lý của con người: lấy việc cứu người làm trọng.
3. Nhận xét, đánh giá chung:

-Nhân vật Lục Vân Tiên không được miêu tả chú ý đến hành động và hành động được đặt
vào trong những tình huống đầy thử thách, qua đó bộc lộ tính cách của nhân vật.

Cách

xây dựng nhân vật quen thuộc như trong truyện cổ dân gian, giống như hình ảnh Thạch
Sanh đánh đại bàng cứu công chúa
-Nhưng điều khiển cho nhân vật này sống mãi trong lịng nhân dân chính là phương châm
sống cao q của chàng, đó là sẵn sàng làm việc nghĩa một cách vơ tư dù phải chịu hy
sinh, thiệt thịi về mình.

Lục vân Tiên là tấm gương sáng về đạo đức, nhân cách, lẽ

sống ..Sống mãi trong lòng nhân dân.
-Gấp trang sách lại, hình ảnh hào hùng của chàng nghĩa sĩ sẵn sàng ra tay “trừ thói hồ đồ
hại dân” vẫn cứ hiện rõ. Trong lời thơ mộc mạc của nhà thơ vẫn âm vang mãi một tấm
7


CHỊ ĐẸP DẠY VĂN
SĐT: 0975 243 107 ( Chị An)
Chị Đẹp Dạy Văn đồng hành cùng bạn trên con đường văn chương.

gương sáng về tinh thần thượng võ. Ngày nay, đâu phải việc “cứu khốn, phị nguy” là
khơng cần thiết nữa, do đo, Lục Vân Tiên vẫn góp phần giúp cho chúng ta sống đẹp hơn
và xứng đáng hơn với lời tâm niệm:
“Nhớ câu kiến ngãi bất vi
Làm người thế ấy cũng phi anh hùng”.
IV. Nhân vật Kiều Nguyệt Nga: hiện lên qua ngôn ngữ đối thoại với Vân Tiên
a. Phẩm chất tốt đẹp của nhân vật Kiều Nguyệt Nga được tác giả thể hiện qua lời lẽ

chân thành mà nàng giãi bày với Lục Vân Tiên.
Đó là lời lẽ của một tiểu thư khuê các, thùy mị, nết na và có học thức:
– Cách xưng hơ của nàng vừa trân trọng, vừa khiêm nhường:
Trước xe quân tử tạm ngồi,
Xin cho tiện thiếp lạy rồi sẽ
thưa.
– Nói năng dịu dàng, mực thước:
+ Làm con đâu dám cãi cha,
Ví dầu ngàn dặm đàng xa cũng đành.
+ Chút tôi liễu yếu đào thơ,
Giữa đường lâm phải bụi dơ đã phần.
– Trình bày rõ ràng, khúc chiết, vừa đáp ứng đầy đủ những điều thăm hỏi ân cần của Lục
Vân Tiên, vừa thể hiện niềm cảm kích chân thành đối với ân nhân cứu mạng: Thưa rằng:
“Tôi Kiều Nguyệt Nga, ….
Lấy chi cho phỉ tấm lòng cùng
ngươi”.
b. Nguyệt Nga là người chịu ơn.
Lục Vân Tiên khơng chỉ cứu mạng, mà cịn cứu cả cuộc đời trong trắng của nàng. Đối
với người con gái, điều đó cịn q hơn tính mạng:
Lâm nguy chẳng gặp giải nguy,

8


CHỊ ĐẸP DẠY VĂN
SĐT: 0975 243 107 ( Chị An)
Chị Đẹp Dạy Văn đồng hành cùng bạn trên con đường văn chương.

Tiết trăm năm cũng bỏ đi một hồi.
Nàng băn khoăn tìm cách trả ơn chàng, dù hiểu rằng đền đáp bao nhiêu cũng là không đủ:

Gẫm câu báo đức thù cơng
Lấy chi cho phỉ tấm lịng cùng người”.
Bởi thế, nàng đã tự nguyện gắn bó cuộc đời mình với chàng trai khảng khái, hào hiệp và
sau này dám liều mình quyên sinh để giữ trọn ân nghĩa thủy chung.
=> Nhân vật Kiều Nguyệt Nga đã chinh phục được tình cảm yêu mến của nhân dân,
những con người luôn đặt ân nghĩa lên hàng đầu, coi ân nghĩa là gốc rễ của đạo đức.

NHÂN NGHĨA TRONG THƠ LỤC VÂN TIÊN CỦA NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU
Những câu thơ mở đầu truyện Lục Vân Tiên:
“Hỡi ai lẳng lặng mà nghe
Dữ răn việc trước, lành dè thân sau
Trai thời trung hiếu làm đầu
Gái thời tiết hạnh làm câu trau mình”
Như là sợi chỉ đỏ về nội dung tư tưởng xuyên suốt tác phẩm mà Nguyễn Đình Chiểu
muốn gửi tới người đọc. Nguyễn Đình Chiểu là nhà nho mang nặng tư tưởng Nho giáo
mà gốc là tư tưởng của Khổng tử, Mạng tử, Trang tử. Đồng thời, ơng cịn là người con
của q hương Nam Bộ, giàu tình u thương, sống gắn bó với người lao động. Việc học
hành thi cử không thành, ông quay về bốc thuốc chữa bệnh, cứu người, dạy học để truyền
tri thức và đạo lý cho con cháu. Chính vì thế mà nội dung tư tưởng “trung - hiếu - tiết nghĩa” theo tư tưởng của Nho giáo lại rất gần với đạo lý “nhân - nghĩa” ở đời của dân tộc
ta. Nguyễn Đình Chiểu sáng tác Lục Vân Tiên trước khi thực dân Pháp xâm lược nước ta
nhằm tuyên truyền cho đạo lý tốt đẹp ấy.
Nhân nghĩa là đạo đức của nhân dân, là gốc rễ để trau dồi rèn giũa con người. Tư tưởng
cao đẹp ấy được Nguyễn Đình Chiểu chuyển tải vào trong truyện thơ rất gần gũi với nhân

9


CHỊ ĐẸP DẠY VĂN
SĐT: 0975 243 107 ( Chị An)
Chị Đẹp Dạy Văn đồng hành cùng bạn trên con đường văn chương.


dân nói chung và người dân Nam Bộ nói riêng.Vẻ đẹp của tư tưởng ấy được toát lên, tỏa
sáng qua những hình tượng nghệ thuật trong tác phẩm Lục Vân Tiên.
Lục Vân Tiên là con nhà thường dân, học giỏi, mong muốn thi cử đỗ đạt để được làm
quan giúp vua, giúp nước. Giữa đường đi thi gặp cướp đang quấy nhiễu cuộc sống bình
yên của nhân dân, chàng đã lên tiếng: Tôi xin ra sức anh hào/ Cứu người cho khỏi lao đao
buổi này. Và chàng đã bẻ cây làm gậy, dũng cảm tả xung hữu đột, đánh tan tác giặc
Phong Lai. Hành động đánh cướp của Vân Tiên oai hùng dũng mãnh giống Triệu Tử
Long chiến đấu với kẻ thù để bảo vệ ấu chúa cho ngôi vua nhà Hán: Vân Tiên tả đột hữu
xông/ Khác nào Triệu Tử mở vòng Đương Dương. Với Triệu Tử Long đó là đạo trung
với vua với nước. Với Vân Tiên, người đọc yêu quý hơn, sâu xa Nguyễn Đình Chiểu
muốn đề cao là Vân Tiên đánh cướp vì người dân gặp nạn, nhằm cứu dân, diệt trừ cái ác.
Đánh cướp cứu dân, giải thoát cho Kiều Nguyệt Nga - con gái quan tri phủ, con đường
công danh của Vân Tiên sẽ rất rộng mở nếu chàng nhận lời mời của nàng đến thăm nhà
để được tạ ơn. Nhưng Vân Tiên đã khẳng khái chối từ: Làm ơn há dễ trông người trả ơn.
ơn nghĩa là chuyện ở đời. Nhưng làm ơn không nghĩ đến trả ơn là lối hành xử của người
có học, của người quân tử và cũng là đạo lý của nhân dân:
Nhớ câu kiến ngãi bất vi
Làm người thế ấy cũng phi anh hùng.
Kẻ nào đi ngược lại với truyền thống đạo lý của dân tộc chỉ là kẻ tiểu nhân, tầm
thường. Vì vậy bên cạnh ngợi ca Lục Vân Tiên, Nguyễn Đình Chiểu cịn đề cao nghĩa
khí của Hớn Minh, Tử Trực, ơng Qn
Về chữ Hiếu trong Lục Vân Tiên đã thực sự làm người đọc xúc động bởi nó vừa cao đẹp
vừa gần gũi trong cuộc sống thường nhật của người lao động. Truyện kể về Vân Tiên
đang trên đường đi thi, nghe tin mẹ mất, quá thương xót mẹ, chàng khóc lóc thảm thiết.
Chàng đã bỏ thi - bỏ dở cả con đường công danh sự nghiệp sáng lạn đang ở phía trước,
quay về quê để chịu tang mẹ. Trên đường về khóc thương mẹ đến thành bệnh mà mù
mắt. Mắt đã mù nhưng nỗi sầu vẫn chưa ngi ngoai: Ơi thơi! Con mắt đã mang lấy sầu
Mịt mù nào thấy gì đâu.
10



CHỊ ĐẸP DẠY VĂN
SĐT: 0975 243 107 ( Chị An)
Chị Đẹp Dạy Văn đồng hành cùng bạn trên con đường văn chương.

Truyện Lục Vân Tiên còn đề cao chữ tiết hạnh. Tuy nhiên, Kiều Nguyệt Nga thủy chung
son sắt với Lục Vân Tiên theo quan niệm tình yêu lấy chữ nghĩa làm gốc chứ khơng phải
là tình. Nguyệt Nga là tiểu thư con tri phủ, nàng được giáo dục chu đáo nhất là chữ tiết.
Vậy mà sau khi được Vân Tiên cứu thốt khỏi tay bọn cướp, nàng đã nói những lời đẹp
nhất để bày tỏ sự cảm kích và ân tình của mình với Vân Tiên: Lâm nguy chẳng gặp giải
nguy Tiết trăm năm cũng bỏ đi một hồi. Sau này gặp nạn nàng vẫn thủy chung với Vân
Tiên, xem Vân Tiên như là chồng của mình. Hay tin Vân Tiên mất nàng vẽ ra bức tượng
để thờ. Khi bị đưa đi cống phiên cho giặc Ô Qua, Nguyệt Nga đã ôm bức tượng Vân Tiên
nhảy xuống sông tự vẫn. Được cứu thoát, nàng sống với bà lão trong rừng và một mực
thờ bức tượng Vân Tiên.
Song song với tư tưởng nhân nghĩa, đề cao đạo lý của dân tộc, truyện cịn thể hiện tư
tưởng nhân- quả. Đó là trừng trị kẻ bất nhân phi nghĩa, người tốt được hưởng hạnh phúc.
Luật Nhân quả mang tư tưởng Phật giáo. Nhưng nhân quả trong Lục Vân Tiên rất gần với
cuộc sống và ước mơ của nhân dân. Tư tưởng Phật giáo là khổ kiếp này, kiếp sau được
hưởng hạnh phúc, còn với Lục Vân Tiên kẻ ác bị trừng trị đích đáng và một kết thúc có
hậu ngày sau những gian truân khổ cực cho những người hiền lành. Đó cũng là đạo lý
sống ở đời của dân tộc ta. Truyện là bản án kết tội những kẻ bất nhân, lịng lang dạ sói
như: Gia đình Võ cơng lật lọng với chàng rể tương lai họ Lục đang lúc gặp họa; Trịnh
Hâm đố kị, phản trắc phạm tội giết người; Bùi Kiệm thiếu tình, thiếu nghĩa tình cách
tranh vợ sắp cưới của bạn. Những kẻ như thế không chỉ bị phỉ nhổ mà còn bị trừng trị:
Võ Thể Loan bị cọp bắt bỏ vào hang đến chết; Trịnh Hâm bị sóng thần nhấn chìm thuyền
và bị cá nuốt sống
Những người được người đời yêu quý bởi những phẩm chất tốt đẹp trải qua bao sóng gió,
bất hạnh, chia lìa cuối cùng họ được sum họp, hưởng hạnh phúc trong cuộc đời thực: Từ

đây toại chí mn phầnHết cơn bĩ cực đến hồi thái lai. Tư tưởng ác giả ác báo, gieo gió
gặp bão, ở hiền gặp lành đã có từ trong dân gian, trong truyền thống cổ truyền của dân
tộc nhưng được Nguyễn Đình Chiểu đưa vào tác phẩm bằng cả trái tim nhiệt huyết, bằng
cả tài năng nghệ thuật. Vì vậy nó có một sức sống mãnh liệt trong lòng nhân dân.

11


CHỊ ĐẸP DẠY VĂN
SĐT: 0975 243 107 ( Chị An)
Chị Đẹp Dạy Văn đồng hành cùng bạn trên con đường văn chương.

Có thể nói, Nguyễn Đình Chiểu đã mượn tư tưởng đạo nho, lá cờ nho giáo nhưng thực ra
là để bảo vệ tình cha con, đạo vợ chồng, tình bạn bè, tinh thần cứu nạn phò nguy, tinh
thần trọng nghĩa khinh tài. Đó là những đạo lý thơng thường mà cao quý trong đời sống
của nhân dân, trong truyền thống thuần phong mỹ tục lâu đời của dân tộc ta.

Dẫn chứng
“Có người ở quận Đơng Thành
Tu nhân tích đức sớm sinh con hiền.
Đặt tên là Lục Vân Tiên
Tuổi vừa hai tám nghề chuyên học hành”
...
"Văn đà khơi phụng dằng giao,
Võ thêm ba lược sáu thao ai bì".
...
"Tơi xin ra sức anh hào,
Cứu người cho khỏi lao đao buổi này!".
(Lục Vân Tiên- Nguyễn Đình Chiểu)


Quan niệm về người anh hùng của cụ Nguyễn Đình Chiểu (qua nhân vật Lục vân
Tiên) khác hẳn với quan niệm về người anh hùng theo tư tưởng phong kiến: Theo
tư tưởng phong kiến, người anh hùng phải có vóc dáng phi thường, tài năng hơn
người
“Râu hùm, hàm én, mày ngài
Vai năm tấc rộng, thân mười thước cao
12


CHỊ ĐẸP DẠY VĂN
SĐT: 0975 243 107 ( Chị An)
Chị Đẹp Dạy Văn đồng hành cùng bạn trên con đường văn chương.

Đường đường một đấng anh hào
Côn quyền hơn sức, lược thao gồm tài”
....
"Anh hùng tiếng đă gọi rằng,
Giữa đường dẫu thấy bất bằng mà tha!".
(Truyện Kiều – Nguyễn Du)

hay với Nguyễn Công Trứ quan niệm:
“Làm trai đứng ở trong trời đất
Phải có danh gì với núi sơng”

13