CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tư do - Hạnh phúc
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số…………………………………………..
Tên sáng kiến: Một số biện pháp nâng cao lớp chủ nhiệm
Lĩnh vực áp dụng: giáo dục (Cơng tác chủ nhiệm lớp)
MƠ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN
1. Tình trạng giải pháp đã biết
- Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên quan tâm rất nhiều đến công tác
chủ nhiệm và giảng dạy của giáo viên;
- Cơ sở vật chất đầy đủ, đảm bảo được trong công tác chủ nhiệm và giảng
dạy;
- Đồng nghiệp nhiệt tình trong cơng tác, ln ủng hộ và sẵn sàng trao đổi
kinh nghiệm với nhau trong công tác chủ nhiệm và giảng dạy;
- Giáo viên thường xuyên học hỏi trao đổi kinh nghiệm để nâng cao tay
nghề. Luôn dành nhiều thời gian nghiên cứu, tham khảo các tài liệu hướng dẫn,
sách giáo khoa để rèn luyện phẩm chất đạo đức, dạy học phù hợp với trình độ
của học sinh. Từ đó giúp các em học sinh hiểu bài, nắm vững nội dung kiến
thức, biết được cách ứng xử lễ phép đối với Thầy cô, ông bà, cha mẹ và người
lớn;
Ở góc độ chủ quan và khách quan, học sinh chưa ngoan chưa ham học hay
không chịu học do ảnh hưởng từ các nguyên nhân sau:
+ Do địa bàn xã rộng, qui mô trường lớp đông, đa số gia đình học sinh
sống bằng nghề bn bán, làm nơng nghiệp. Một số bộ phận nhỏ nhân dân do
đời sống kinh tế khó khăn nên thường thay đổi nơi cư trú, đi làm thuê nên ít
quan tâm đến việc học tập của con em mình, thậm chí cho các em nghỉ học để
phụ giúp gia đình dẫn đến tình trạng lưu ban, bỏ học, học trể;

1

+ Nhiều bậc cha mẹ hoặc phải lo làm ăn do kinh tế cịn khó khăn hoặc lo
làm giàu mà vơ tình qn đi việc theo dõi học tập cho con, đẩy hết trách nhiệm
về phía nhà trường;
+ Một số gia đình phụ huynh có điều kiện nhưng lại nng chìu con quá
mức;
+ Một số học sinh gia đình bất hịa hoặc cha mẹ li hơn nên cũng ảnh hưởng
đến kết quả học tập của học sinh.
2. Nội dung giải pháp đề nghị cơng nhận là sáng kiến
2.1 Mục đích của giải pháp
Khơng thể phủ nhận vai trị của giáo viên chủ nhiệm ở trường Trung học
cơ sở nếu như xác định đúng vị trí, nhiệm vụ, biết tổ chức giáo dục. Những đặc
điểm tâm lý, trình độ hiểu biết, vốn sống của học sinh phổ thơng cịn nhiều hạn
chế, vì vậy khơng thể khơng cần có một người thường xuyên hướng dẫn giúp
đỡ, chỉ bảo cho các em. Để làm tốt điều này, giáo viên chủ nhiệm phải thực hiện
tốt những nhiệm vụ của một thầy cô giáo phải nắm được đường lối quan điểm lí
luận giáo dục đồng thời giáo dục những phẩm chất đạo đức rèn luyện năng lực
để trở thành công dân tốt mai sau;
Người giáo viên chủ nhiệm phải tham gia các hoạt động chính trị xã hội
tốt hơn, phải rèn luyện ở mức cao hơn. Đó là trách nhiệm nghĩa vụ và cũng là
vinh dự vì học sinh;
Khi tơi được phân cơng chủ nhiệm lớp, trong tơi vừa mừng vừa lo, mừng
vì mình được cống hiến một phần công sức phục vụ cho mái trường thân u
của mình thơng qua cơng tác chủ nhiệm lớp. Tơi lo vì đối tượng học sinh học
yếu là nhiều, thích đua địi, khơng có tính cần cù chăm chỉ, lịng đam mê học
tập. Tơi được Ban giám hiệu nhà trường phân cơng chủ nhiệm lớp………, sau
đó tơi tìm hiểu lớp gần khoảng hai tuần thì thực trạng của lớp cũng dần dần hiện
ra;
Lập kế hoạch chủ nhiệm cho từng tháng, cho năm học của lớp chủ nhiệm
để đảm bảo tính hệ thống, phát triển giáo dục nhân cách học sinh. Kế hoạch chủ
nhiệm lớp cần thể hiện một số nội dung sau:

2


Khái quát chung về đặc điểm học sinh lớp chủ nhiệm. Có kế hoạch bồi
dưỡng học sinh khá, giỏi, kế hoạch phụ đạo học sinh học kém các môn. Xây
dựng chương trình hoạt động tồn diện của lớp chủ nhiệm theo từng tháng, học
kì, cả năm học, đây là nội dung chủ yếu được giáo viên chủ nhiệm quan tâm.
Giáo viên chủ nhiệm phải dạy tốt môn học được phân công dạy ở lớp chủ nhiệm
và các lớp khác;
Để cho công tác giáo dục thật sự đi vào chiều sâu, chúng ta là giáo viên
phải thực hiện tốt cuộc vận động “Hai không” với bốn nội dung, công tác này
được các nhà trường áp dụng một cách đồng bộ và ráo rẽ. Thực trạng này đã dẫn
đến một bộ phận học sinh chán học và bỏ học với nhiều lí do mà phần lớn là học
sinh yếu-kém. Trình trạng trên sẽ ảnh hưởng đến công tác phổ cập giáo dục của
của xã nhà. Mỗi bản thân giáo viên chủ nhiệm phải có biện pháp duy trì sĩ số,
theo dõi những học sinh có nguy cơ bỏ học để có biện pháp kịp thời giáo dục
nhầm hạn chế học sinh lưu ban bỏ học và yếu – kém cuối năm. Để thực hiện tốt
nhiệm vụ trên, ngay từ đầu năm học mỗi giáo viên chủ nhiệm phải đầu tư suy
nghĩ mọi biện pháp để cuối năm học sinh lên lớp thẳng đạt 100%, kiên quyết
không để một học sinh nào bỏ học, ở lại hay thi lại cuối năm. Qua đó mỗi giáo
viên chủ nhiệm cũng góp một phần khơng nhỏ trong quá trình phổ cập giáo dục
hay xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia. Do đó tơi chọn đề tài “Một số biện
pháp nâng cao lớp chủ nhiệm”.
2.2 Những điểm khác biệt, tính mới của giải pháp
Đầu năm học 2015-2016 tôi được phân công làm công tác giảng dạy, chủ
nhiệm lớp 6. Với sự nổ lực cố gắng tìm tịi học hỏi kinh nghiệm ở đồng nghiệp
để nâng cao tay nghề, và việc áp dụng sáng kiến kinh nghiệm, trong học kì vùa
qua chất lượng lớp chủ nhiệm đạt kết quả rất khả quan.
2.3 Mô tả chi tiết bản chất của giải pháp
Công tác giáo dục tư tưởng, quản lý lớp và phương pháp giảng dạy có mối

quan hệ chặt chẽ với nhau, được phối hợp một cách có chủ định vì cơng tác tư
tưởng là biện pháp hàng đầu, cịn biện pháp tổ chức quản lý trong cơng tác chủ
nhiệm và phương pháp giảng dạy là yếu tố quyết định.
3


2.4 Công tác tư tưởng
Công tác giáo dục tư tưởng là cơng tác quan trọng hàng đầu nhờ có cơng
tác này giáo viên chủ nhiệm nắm bắt kịp thời những biểu hiện tốt,sấu của học
sinh để hổ trợ cho việc tổ chức và quản lý lớp chủ nhiệm. Theo tôi cần thực hiện
các bước như sau:
a. Tìm hiểu hồn cảnh gia đình
- Giáo viên chủ nhiệm phải nắm rõ được tình hình của lớp thơng qua sơ yếu
lý lịch của học sinh ở đầu năm, qua đó nắm bắt được hồn cảnh gia đình của
tửng học sinh;
- Gặp gỡ, trao đổi với học sinh qua các buổi sinh hoạt, lao động ở đầu năm.
- Qua việc làm trên bước đầu tìm hiểu, phát hiện các học sinh cốt cán. Từ
đó bầu ban cán bộ lớp, phát huy các mặt mạnh, các truyền thống tốt đẹp của lớp.
Ngoài ra, giáo viên chủ nhiệm cần phối hợp với phụ huynh học sinh nắm rõ
hồn cảnh gia đình các em để có cách giáo dục hợp lí.
b. Tính kỷ luật và tính tự giác cho học sinh
- Điều kiện tất yếu của học sinh là đi học đều, những học sing thường
nghĩ học hoặc cúp tiết là những học sinh học yếu- kém, chán học, lười học dẫn
đến nguy cơ bỏ học. Những trường này, giáo viên chủ nhiệm cần liên hệ kịp thời
đến phụ huynh học sinh giúp các em chấn chỉnh lại việc học, đưa các em trở lại
lớp học;
- Vai trò của giáo viên chủ nhiệm rất quan trọng. Phải làm tốt công tác tư
tưởng cho các em. Công tác này được hiểu là nằm trong công tác giáo dục đạo
đức học sinh;
- Theo tôi đây là hai nội dung quan trọng trong giáo dục tồn diện học

sinh gồm: Trí dục, đức dục, thể dục, mỹ dục để cuối cùng hướng các em tới
“Chân, thiện, mỹ”. Thực ra khi lên lớp dạy bộ mơn thì giáo viên chủ nhiệm bao
giờ cũng tích hợp giáo dục tư tưởng cho học sinh vào từng bài dạy, từng tiết dạy
cũng như trong các tiết sinh hoạt ngoại khóa;
- Tuy nhiên cơng tác này được làm thường xun nhưng khơng sâu sát bởi
vì mỗi tiết dạy chỉ có 45 phút, như vậy cần phải có sự phối hợp chặt chẻ giữa
4


giáo viên chủ nhiệm với phụ huynh học sinh, giáo viên chủ nhiệm với giáo viên
bộ môn nếu phát hiện một vài học sinh chưa ngoan thì báo ngay với phụ huynh
để có biện pháp giáo dục kịp thời. Như vậy chúng ta phải biết kết hợp tốt với 3
môi trường giáo dục học sinh: Gia đình, nhà trường và xã hội, thì cơng tác chủ
nhiệm mới đạt hiệu quả;
- Thực tế có những trường hợp phụ huynh khơng quan tâm, phán trắng
trách nhiệm cho nhà trường thì tơi nghĩ rằng trong phương pháp phối hợp chúng
ta cần nhờ sự hỗ trợ của địa phương. Phát hiện học sinh có nguy cơ bỏ học hay
học yếu để kịp thời động viên giúp đỡ các em. Trường hợp vận động được học
sinh bỏ học trở lại lớp thì giáo viên phải có biện pháp phân cơng các bạn giúp đỡ
để các em thấy được sự cần thiết và yêu thích học tập.
c. Xây dựng tốt mối quan hệ Thầy - Trò
- Học sinh yếu kém thường mang nhiều mặt cảm. Các em có hai mặt tâm
lý đối nghịch nhau: Một số em quậy phá, nghịch ngợm, trốn học, bỏ tiết và một
số rút vào cái vỏ của mình qua những biểu hiện như: Nhút nhát, không phát
biểu, xa lánh bạn bè, thầy cô;
- Biện pháp cần đặt ra ở đây là giáo viên chủ nhiệm phải thường xuyên
quan tâm, gần gũi, trò chuyện với các em. Học sinh yếu thường phạm nhiều
khuyết điểm kéo dài cả về học tập lẫn đạo đức, chúng ta không thành kiến với
các em, không vội vàng chê trách hay phê bình mà phải tạo cơ hội cho các em tự
nhận thấy sai sót của mình để tự sữa sai, tìm cách giúp đỡ để các em vượt qua

khó khăn, ham thích học tập hơn;
- Khơng cáo gắt, không chê bai các em mà trái lại có phê bình nhưng phải
cố gắng tìm cho được những ưu điểm, những cơ hội để khen ngợi nhằm động
viên khích lệ giúp các em thấy rằng mình vẫn cịn có những ưu điểm chứ khơng
đến nỗi tệ. Tuyệt đối không được đuổi học sinh nghĩ học khi các em có biểu hiện
khơng tốt về chấp hành nội qui trường lớp hay mắc những lỗi lầm lớn ngoài xã
hội;
- Bởi vì làm như vậy là sai phương pháp giáo dục, mất hình tượng người
thầy, người cơ, làm cho học sinh thiếu tơn trọng và khi đó người thầy, người cơ
5


đã thất bại trong phương pháp giáo dục của mình. Thật vậy, xây dựng môi
trường thân thiện giữa thầy với trò, giữa trò với trò là một việc làm rất cần thiết.
d. Nêu tấm gương sáng
Giáo viên chủ nhiệm cần nêu gương những học sinh có kết quả học tập tốt
đồng thời khen thưởng những em yếu kém có tiến bộ, động viên tinh thần của
các em.
e. Nêu cao tinh thần trách nhiệm của người thầy, cô
- Thầy cô giáo phải gương mẫu, luôn là tấm gương cho học sinh noi theo.
Phải có tác phong chững chạc, giải quyết vấn đề phải thật cơng bằng. Người
thầy phải có tinh thần trách nhiệm cao, ln hịa đồng với học sinh dù em ấy
nghèo khó hay học kém;
- Ln tìm tịi học hỏi kinh nghiệp không ngừng phấn đấu để nâng cao tay
nghề, cải tiến phương pháp giảng dạy, hay dùng nhiều hình thức xử phạt khác
nhau sao cho phù hợp với từng đối tượng học sinh,
2.5 Công tác tổ chức và theo dõi học sinh yếu kém
Đây là vấn đề rất quan trọng để hổ trợ cho việc tổ chức và quản lý học
sinh. Chúng ta cần thực hiện các bước như sau.
a. Đánh giá chất lượng học tập của học sinh

- Đánh giá đúng trình độ học tập của học sinh qua tổ chức khảo sát chất
lượng đầu năm. Từ đó giáo viên bộ mơn phân định từng đối tượng học sinh ở
mỗi lớp: Giỏi – Khá – Trung bình – Yếu kém;
- Giáo viên chủ nhiệm lập danh sách theo dõi học sinh yếu kém, quan sát
ở từng tiết học, ghi nhận kết quả qua từng kỳ kiểm tra để nắm được các mặt hạn
chế của học sinh nhằm kịp thời phụ đạo của bộ mình đảm trách.
b. Xây dựng đôi bạn cùng tiến để phụ đạo học sinh yếu kém
- Đây là một cơng tác cần phải có đối với những học sinh yếu kém. Ngay
từ bài khảo sát chất lượng đầu năm và căn cứ vào tình hình học tập ở lớp, giáo
viên chủ nhiệm phân cơng học sinh khá – giỏi theo dõi sát những em học yếu –
kém để chỉ dẫn những kiến thức mà mình đã bị hỏng;

6


- Giáo viên chủ nhiệm kịp thời thông báo cho những phụ huynh của
những học sinh yếu kém đó để nắm bắt kịp thời việc học tập của con em mình.
Từ sự phối hợp trên, việc theo dõi đơi bạn cùng tiến của học sinh cũng góp phần
hạn chế được học sinh yếu của lớp mình.
c. Phương pháp cách thức học ở nhà và ở lớp cho học sinh trung
bình- yếu – kém
Một trong những hoạt động cơ bản của học sinh trong học tập ở lớp hay ở
nhà là một vấn đề cần nan giải. Để thích ứng với q trình học tập đó của đa số
học sinh, phương pháp học tập ở nhà phải có thời gian phù hợp và hợp lí với
từng đối tượng là một điều rất quan trọng. Đối với những học sinh có học lực
trung bình , yếu kém cần được tiến hành theo 3 giai đoạn như sau
*

Lập kế hoạch xây dựng và thực hiện thời gian biểu cho học sinh ở


lớp và ở nhà
Giáo viên chủ nhiệm cùng Cán bộ lớp lập kế hoạch hoạt động của lớp và
phổ biến cho lớp sau đó thơng qua buổi sinh hoạt lớp, lồng ghép trong hoạt động
giáo dục ngoài giờ lên lớp. Cụ thể là nội dung thi đua của các tổ trong lớp, việc
thực hiện nội quy của lớp, quyền và nhiệm vụ của mỗi cá nhân, phát động phong
trào thi đua (có sơ kết, tổng kết ở cuối mỗi học kỳ). Các nội dung này bám sát
vào nội quy của trường và các nội dung thi đua của tổng phụ trách Đội như xoay
quanh việc thực hiện đồng phục, truy bài đầu giờ, thực hiện nội quy trường lớp,
rèn luyện tác phong, ngơn phong,…
Sau khi hồn chỉnh kế hoạch, giáo viên chủ nhiệm phổ biến và hướng dẫn
Cán bộ lớp cách làm việc, cách quản lý tổ viên của tổ mình. Nêu rõ nhiệm vụ
của từng thành viên trong Cán bộ lớp từ lớp trưởng, lớp phó học tập, lớp phó lao
động, lớp phó trật tự, lớp phó văn thể mỹ đến các tổ trưởng, các cán sự bộ môn.
Nội dung này cần phổ biến trước tập thể lớp nhằm thể hiện tính cơng khai, dân
chủ trước học sinh. Mặt khác cịn nhằm đưa tập thể lớp vào ổn định nề nếp và
hơn hết là nhằm giúp các học sinh phần nào nhận thức được vai trị, nhiệm vụ
của mình trong tập thể lớp để từ đó định ra phương hướng học tập đúng đắn;

7


Giáo viên chủ nhiệm sau khi có thời khóa biểu của học sinh lớp mình thì
giáo viên chủ nhiệm có thể liên hệ với phụ huynh để trao đổi về giờ giấc của học
sinh hoặc tự ra thời gian biểu ở nhà của học sinh làm những cơng việc gì, định
hướng cho học sinh một góc học tập ở nhà có dán thời khóa biểu chính khóa ở
trường và thời gian biểu ở nhà.
* Giáo viên cùng phụ huynh theo dõi quá trình học sinh thực hiện thời
gia.
Giáo viên chủ nhiệm yêu cầu phụ huynh hỗ trợ học sinh vẽ sơ đồ từ nhà
đến trường cho giáo viên chủ nhiệm;

Giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh có trách nhiệm theo dõi và quan sát
quá trình học sinh thực hiện thời gian biểu ở nhà;
Để công tác này được thành công thì bản thân người giáo viên chủ nhiệm
này phải chịu khó đi đến từng nhà học sinh để theo dõi (dựa vào sơ đồ). Mỗi
ngày giáo viên đó chỉ cần theo dõi từ 3 – 4 học sinh theo cùng một địa bàn, có
như vậy học sinh lớp chủ nhiệm của mình mới đạt kết quả tốt ở cuối năm;
Song song với quá trình theo dõi học sinh thực hiện thời gian biểu ở nhà
đồng thời giáo viên chủ nhiệm cũng phải theo dõi thật sát quá trình học sinh
thực hiện thời khóa biểu chính khóa ở lớp, nếu phát hiện học sinh nào nghĩ học
hay cúp tiết hoặc vi phạm nội qui trường, lớp thì giáo viên chủ nhiệm cần liên hệ
với phụ huynh kịp thời để giáo dục học sinh.
* Kiểm chứng lại quá trình thực hiện thời khóa biểu ở trường và thời
gian biểu ở nhà
Trong 15 phút truy bài đầu giờ hàng ngày trước khi vào giờ học chính
thức. Giáo viên nên đi sớm vào lớp của mình chủ nhiệm giáo viên tạm đứng
ngồi cuộc để theo dõi học sinh tự thực hiện thời gian biểu ở trường và ở nhà mà
giáo viên đã đưa ra;
Ở giai đoạn này học sinh độc lập thao tác. Học sinh nào thực hiện tốt thời
gian biểu thì có thể hồn thành được những u cầu của buổi học đó trên lớp,
học sinh nào chưa thực hiện tốt sẽ còn lúng túng. Giáo viên có thể nắm bắt được

8


việc thực hiện thời gian này của cả lớp và từng cá nhân thơng qua giai đoạn này,
từ đó mà tiếp tục đề ra biện pháp thích hợp cho từng đối tượng.
3. Khả năng áp dụng của giải pháp
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao lớp chủ nhiệm”
đang trình bày nói chung khơng nặng tính lí luận mà chủ yếu đi vào thực tế. Do
đó mọi giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp hầu như đều có thể áp dụng ngay

trong cơng tác chủ nhiệm của bản thân tại bất kì đơn vị nào. Mong rằng sáng
kiến kinh nghiệm này sẽ được phổ biến tất cả giáo viên có chủ nhiệm lớp ở
trường cùng thực hiện ở những năm học tiếp theo.
4. Hiệu quả, lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng
giải pháp.
Sau khi thực hiện các biện pháp trên, bản thân nhận thấy lớp chủ mình
của mình có nhiều chuyển biến theo hướng tích cực, giáo dục nâng cao chất
lượng học tập của học sinh yếu kém. Đồng thời, người giáo viên cần đầu tư thật
nhiều vào công tác chủ nhiệm, phải thâm nhập vào tư tưởng ở mỗi học sinh,
nắm bắt kịp thời ở từng đối tượng học sinh đặc biệt là học sinh yếu - kém để tìm
ra cách dạy phù hợp, hiệu quả, nhằm giảm tối đa tỉ lệ học sinh yếu – kém và học
sinh bỏ học trong từng năm học.
* Kết quả đạt được của lớp chủ nhiệm năm học 2014- 2015
Số học sinh cuối năm so với đầu năm không giảm, tỉ lệ học sinh khá giỏi
vượt so với chỉ tiêu đầu năm, 100% học sinh được lên lớp thẳng;
Đa số học sinh chấp hành tốt nội qui của nhà trường, khơng có học sinh
xếp loại hạnh kiểm khá;
Với kết quả trên tôi thấy chất lượng lớp chủ nhiệm mỗi năm đều có có sự
thay đổi và có những tiến bộ rõ rệt.
5. Những người tham gia tổ chức áp dụng sáng kiến lần đầu:
Khơng có
6. Tài liệu kèm theo: Khơng

9


Trên đây là những kinh nghiệm của tôi trong công tác chủ nhiệm lớp. Tôi
đã cố gắng rất nhiều nhưng chắc rằng bài viết này vẫn chưa hoàn thiện lắm.
Mong nhận được sự góp ý của các Thầy cơ và các bạn đồng nghiệp. Xin cảm ơn.
……………Ngày 12 tháng 4 năm 2016

Người thực hiện

Đinh Văn Thanh

10