Chuyên san Phát triển Khoa học và Công nghệ số 4 (1), 2018

NHẬN THỨC CỦA THANH NIÊN HUYỆN CẦN GIỜ VỀ
VAI TRÒ CỦA RỪNG PHÒNG HỘ TRONG VIỆC HẠN CHẾ TÁC ĐỘNG
CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ NƯỚC BIỂN DÂNG
Nguyễn Thị Thu Hiền*, Nguyễn Thị Thanh Tùng
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – ĐHQG TP.HCM
*Tác giả liên lạc:
(Ngày nhận bài: 08/01/2018; Ngày duyệt đăng: 22/3/2018)
TÓM TẮT
Cần Giờ được xem như là lá phổi xanh của thành phố. Đây là nơi có rừng ngập mặn
với diện tích lớn, trải dài hầu như các xã và là rừng phịng hộ được giữ gìn và bảo tồn.
Trong nhiều năm qua, Thành phố nói chung và Ban quản lý rừng phịng hộ nói riêng đã
có nhiều hành động thiết thực nhằm bảo vệ và phát triển rừng, phối hợp với chính quyền
địa phương và nhân dân trong việc nâng cao nhận thức để phòng chống phá hoại cũng
như chăm sóc rừng. Đề tài đã sử dụng kết hợp cả hai phương pháp nghiên cứu định tính
và nghiên cứu định lượng với các công cụ thu thập thông tin gồm: phỏng vấn bằng bảng
hỏi, phỏng vấn sâu, công cụ khảo sát nhanh có sự tham gia của cộng đồng (PRA), phân
tích tư liệu sẵn có,… Qua q trình khảo sát và thực hiện cho thấy, thanh niên đã có
những nhận thức cơ bản về vai trò của rừng phòng hộ trong việc hạn chế tác động của
biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Tuy nhiên, có sự khác nhau trong nhận thức về vai
trò của rừng giữa các thanh niên có trình độ học vấn khác nhau. Thanh niên có trình
độ học vấn cao có nhận thức tốt hơn do họ được tiếp cận với nhiều kiến thức thông qua
nhiều kênh khác nhau trong khi thanh niên có trình độ học vấn thấp chỉ tiếp cận chủ yếu
qua các phương tiện truyền thơng đại chúng.
Từ khóa: Nhận thức thanh niên, biến đổi khí hậu, nước biển dâng.
AWARENESS OF CAN GIO'S YOUTH ON THE ROLE OF
PROTECTION FORESTS IN LIMITING THE IMPACTS OF
CLIMATE CHANGE AND SEA LEVEL RISE
Nguyen Thi Thu Hien*, Nguyen Thi Thanh Tung
The University of Social Sciences and Humanities – VNU Ho Chi Minh City

*Corresponding Author:
ABSTRACT
Can Gio District is considered the green lung of Ho Chi Minh City with large areas of
mangrove forests, which is in high need of preservation and protection. For many years,
the City’s Committee and the Management Board of Can Gio Mangrove Forest
Preservation Committee have applied a great number of practices to protect and
increase the forests as well as improve people’s awareness of the importance of the
forest to the City. The topic used a combination of both quantitative and qualitative
research methods with information collection tools including questionnaire interviews,
in-depth interviews, participatory rapid survey tools (PRA), analysis of available
materials, etc. Young people have a basic understanding of the role of protection forests
in limiting the impacts of climate change and sea level rise. However, there is a
difference in awareness of the role of forests as well as the protection of forests among
the young people with different levels of education. Highly educated youth are often
more aware of their access to relevant knowledge through classroom courses, school-

35


Chuyên san Phát triển Khoa học và Công nghệ số 4 (1), 2018

based training, and so on while young people with lower education only have access to
mass media.
Keywords: Awareness of Can Gio's youth, climate change, sea level rise.
mảng xanh này. Tuy nhiên, dưới ảnh
hưởng của q trình đơ thị hóa, cơng
nghiệp hóa tại một trung tâm kinh tế lớn và
năng động nhất cả nước, Cần Giờ cũng bị
những tác động nhất định. Bên cạnh đó,
dưới ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, các

khu rừng ngập mặn càng có vị trí quan
trọng trong ổn định, phòng chống các tác
động tiêu cực của biến đơi khí hậu. Do đó,
đề tài với mong muốn khảo sát nhận thức
của thanh niên huyện Cần Giờ (cụ thể trên
4 xã rơi vào mẫu: Long Hòa, Lý Nhơn, An
Thới Đơng, Tam Thơn Hiệp) về vai trị của
rừng phòng hộ trong việc hạn chế tác động
của biến đổi khí hậu và nước biên dâng, để
từ đó có những giải pháp nhằm nâng cao
nhận thức cho thanh niên nói riêng và
người dân nói chung về hậu quả của biến
đổi khí hậu cũng như trồng, bảo vệ diện
tích rừng ngập mặn quý giá này để chống
lại tác động tiêu cực của BĐKH.

GIỚI THIỆU
Hiện nay “biến đổi khí hậu” (BĐKH)
khơng cịn là những phạm trù trừu tượng,
xa vời mà nó đã, đang và sẽ tác động trực
tiếp cũng như gián tiếp đến đời sống của
mỗi chúng ta. BĐKH tiềm ẩn nhiều nguy
cơ đưa đến những hậu quả hết sức nghiêm
trọng như: các hệ sinh thái bị phá hủy, mất
đa dạng sinh học, bão lụt, hạn hán,… dẫn
đến những thiệt hại về kinh tế và thúc đẩy
sự mất ổn định về chính trị, xã hội, thậm
chí có thể gây nên chiến tranh, xung đột.
Để hạn chế một cách tối đa những tác động
của BĐKH, rất nhiều các nghiên cứu đã

được thực hiện, các dự án đã được triển
khai với những định hướng nhằm tăng
cường năng lực thích ứng và ứng phó với
BĐKH thông qua nâng cao nhận thức của
cộng đồng về các khía cạnh liên quan.
Cũng theo nghiên cứu của Tổ chức Hợp
tác và phát triển kinh tế (OECD), Thành
phố Hồ Chí Minh nằm trong danh sách 10
thành phố bị đe dọa nhiều nhất của BĐKH
mà trong đó sản xuất nơng nghiệp, nông
dân và nông thôn bị ảnh hưởng nặng nề.
Bên cạnh đó, q trình đơ thị hóa mở rộng
một cách nhanh chóng của TP.HCM cũng
như q trình hình thành các đơ thị mới
của vùng Đông Nam bộ đã và đang gia
tăng áp lực với không gian hiện hữu, dẫn
tới các khu đất nông nghiệp, khu đất dành
cho các không gian xanh bị giảm, hệ thống
các kênh rạch nhỏ tự nhiên bị xâm lấn,
thảm cây xanh vùng lâm nghiệp tự nhiên
bị tổn hại. Điều này làm giảm khả năng
chống chịu và ứng phó với những tác động
của các hiện tượng thiên nhiên là hệ lụy
của BĐKH.
Cần Giờ là một huyện thuộc Thành phố Hồ
Chí Minh, đây được xem là lá phổi xanh
của thành phố với diện tích rừng ngập mặn
rất lớn. Chủ trương của Thành phố là giữ
nguyên hiện trạng, không phát triển công
nghiệp mà tập trung vào du lịch nhằm giữ


PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Dữ liệu của bài viết này được lấy từ kết
quả khảo sát đề tài “Nhận thức của thanh
niên huyện Cần Giờ về vai trò của rừng
phòng hộ trong việc hạn chế tác động của
biến đổi khí hậu và nước biển dâng” trong
thời gian từ tháng 1 đến tháng 12 năm
2017. Dữ liệu định lượng được thu thập từ
200 thanh niên, có độ tuổi từ 16 tuổi đến
30 tuổi, đồng thời có thời gian sống ít nhất
5 năm tại địa phương. Khảo sát được thực
hiện tại 4 xã: Lý Nhơn (40 mẫu), Long
Hịa (51 mẫu), Tam Thơn Hiệp (50 mẫu)
và An Thới Đơng (59 mẫu), đây là các xã
có diện tích rừng ngập mặn chiếm diện tích
lớn, trong đó có 2 xã giáp biển là Lý Nhơn
và Long Hịa, hai xã cịn lại nằm sâu bên
trong khơng giáp biển. Dữ liệu định lượng
được xử lý bằng phần mềm SPSS 20.0
nhằm mô tả dữ liệu, chạy bảng tần số đơn
biến và đa biến.
Dữ liệu định tính được thu thập từ 18 cuộc
36


Chuyên san Phát triển Khoa học và Công nghệ số 4 (1), 2018

phỏng vấn sâu bán cấu trúc đối với đại diện
Ban quản lý rừng phịng hộ Cần Giờ,

huyện đồn Cần Giờ, lãnh đạo và thanh
niên các xã thực hiện khảo sát. Ngồi ra,
nghên cứu cịn kết hợp quan sát và tiến
hành thu thập thông tin từ các công cụ
đồng tham gia như xếp hạng vấn đề ưu
tiên, cây vấn đề, phân tích SWOT, sơ đồ
Venn và lịch thời vụ. Trong q trình thực
hiện khảo sát, nhóm nghiên cứu cịn kết
hợp với Ban quản lý rừng phòng hộ Cần
Giờ thực hiện 4 buổi hội thảo tập huấn
nâng cao nhận thức cho thanh niên về biến
đổi khí hậu và vai trị của rừng phòng hộ.
Kết thúc mỗi buổi tập huấn, báo cáo viên
đã đưa ra các câu hỏi lượng giá nội dung
tập huấn đồng thời tổ chức cho lớp thảo
luận nhóm tập trung để lấy ý kiến của
thanh niên về các giải pháp nhằm phát huy
vai trò của thanh niên trong việc chăm sóc,
bảo vệ và phát triển rừng phịng hộ. Đây là
những căn cứ xác thực giúp nghiên cứu
đưa ra những đề xuất phù hợp với điều
kiện và đặc thù của địa phương hướng đến
nâng cao nhận thức của thanh niên về vai
trò của rừng phòng hộ trong việc hạn chế
tác động của biến đổi khí hậu và nước biển
dâng.

Một trong những yếu tố được giả định là
có ảnh hưởng đến nhận thức của thanh
niên nói chung và nhận thức về vai trị của

rừng phịng hộ nói riêng chính là trình độ
học vấn. Kết quả khảo sát cho thấy, phần
lớn thanh niên được hỏi có trình độ trung
học phổ thơng hoặc trung cấp với tỷ lệ
74.0%, tiếp theo 15.0% là trình độ từ cao
đẳng – đại học trở lên, chỉ có 4.5% có học
vấn từ trung học cơ sở trở xuống và 6.5%
là trình độ học vấn khác. Như vậy, về cơ
bản, đại đa số thanh niên huyện Cần Giờ
tham gia khảo sát có trình độ học vấn từ
trung học phổ thơng trở lên, điều đó có
nghĩa họ sẽ có những nên tảng kiến thức
phổ thông cơ bản về tự nhiên, xã hội và các
hiểu biết liên quan đến biến đổi khí hậu
cũng như rừng phịng hộ. Trong bốn xã
thực hiện điển cứu, thanh niên tại xã An
Thới Đơng có trình độ học vấn cao hơn
hết, cụ thể trong nhóm thanh niên có trình
độ từ cao đẳng – đại học trở lên thì riêng
xã này chiếm tới 40.0%, trong khi ba xã
còn lại tỷ lệ tại mỗi xã chỉ là 20.0%. Ngược
lại, thanh niên tham gia khảo sát tại xã
Tam Thơn Hiệp lại có trình độ thấp nhất,
thể hiện qua tỷ lệ thanh niên có học vấn từ
THCS trở xuống chiếm tới 55.5% trong
tổng số thanh niên bốn xã ở cùng nhóm
trình độ. Ở các nội dung tiếp theo, nghiên
cứu sẽ chứng minh giả thuyết liệu có hay
khơng mối liên hệ giữa trình độ học vấn và
nhận thức của thanh niên về rừng phịng hộ

cũng như biến đổi khí hậu.
Hầu hết thanh niên tham gia trả lời bảng
hỏi đều thuộc diện thường trú tại địa
phương với tỷ lệ lên đến 86.5%, trong đó
xã Lý Nhơn là xã có tỷ lệ thanh niên
thường trú cao nhất (97.5%), tiếp theo là
xã Long Hịa (92.2%), xã Tam Thơn Hiệp
(84.%) và thấp nhất tại xã An Thới Đông
(76.3%). Xã Lý Nhơn cũng là xã có tỷ lệ
vượt trội về thanh niên cư trú tại địa
phương từ 15 năm trở lên, thể hiện những
thanh niên này đã được sinh ra và lớn lên
tại nơi đây. Qua đó phản ánh một thực tế,
xã nào càng xa, đường sá đi lại khó khăn
thì tỷ lệ thanh niên thường trú và thời gian

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
Tổng quan về mẫu nghiên cứu
Nghiên cứu đã thực hiện khảo sát đối với
200 thanh niên của huyện Cần Giờ, cụ thể
tại xã Lý Nhơn có 40 thanh niên chiếm
20.0% trong tổng số mẫu được hỏi, xã Tam
Thơn Hiệp có 50 thanh niên chiếm 25.0%,
xã Long Hòa là 51 chiếm 25.5% và xã An
Thới Đơng là 59 tương đương 29.5%.
Trong đó, tỷ lệ nam và nữ tham gia trả lời
bảng hỏi khá tương đương nhau, với tỷ lệ
lần lượt là 49.5% và 47.5%, cịn lại 3% là
giới tính khác. Tại xã Lý Nhơn và xã Tam
Thơn Hiệp, tỷ lệ giữa hai nhóm giới tính

(nam và nữ) cũng khơng q chênh lệch;
riêng tại xã Long Hòa, số lượng nam cao
hơn nữ là 13 người; ngược lại tại xã An
Thới Đông, nữ lại chiếm đa số hơn với số
lượng cách biệt là 15 người.
37


Chuyên san Phát triển Khoa học và Công nghệ số 4 (1), 2018

cư trú tại địa phương sẽ cao hơn, sở dĩ đề
tài quan tâm đến đặc điểm này vì theo nhận
định của nhóm nghiên cứu, nơi nào có
thành phần dân cư càng phức tạp thì càng
khó quản lý trong đó có việc quản lý rừng
phịng hộ. Giữa thanh niên thường trú và
thanh niên tạm trú, thanh niên có thời gian
cư trú khác nhau sẽ có một số đặc điểm
khác biệt như: tình cảm gắn bó, sự tự hào
về q hương, ý thức giữ gìn các nguồn tài
nguyên, mức độ tham gia các tổ chức
chính trị xã hội, điều kiện tiếp cận với các
nguồn thông tin tuyên truyền về biến đổi
khí hậu và rừng phịng hộ. Như vậy, một
giả định được đưa ra là nơi nào có tỷ lệ
thanh niên thường trú cao hơn, thời gian
sinh sống tại địa phương dài hơn thì cơng
tác quản lý và nhận thức về rừng phịng hộ
sẽ tốt hơn, hay nói cách khác giữa đặc
điểm cư trú và nhận thức của thanh niên có

mối liên hệ với nhau, giả thuyết này sẽ
được kiểm định trong từng nội dung liên
quan.
Nhận thức của thanh niên huyện Cần
Giờ về vai trò của rừng phòng hộ trong
việc hạn chế tác động của biến đổi khí
hậu và nước biển dâng
Hạn chế tác động của biến đổi khí hậu và
nước biển dâng chính là hạn chế tác động
của các hiện tượng thiên nhiên là hệ lụy
của biến đổi khí hậu. Trong quá trình khảo
sát bằng bảng hỏi, nghiên cứu đã lần lượt
đưa ra các câu hỏi về việc rừng phòng hộ
Cần Giờ có hay khơng có khả năng hạn chế
tác động của các hiện tượng thiên nhiên.
Trước tiên là khả năng hạn chế tác động
của hiện tượng hạn hán, có 63.4% thanh
niên cho rằng có khả năng, 20.1% cho rằng
khơng có khả năng và 16.49% trả lời
khơng biết. Tiếp theo là khả năng hạn chế
tác động của hiện tượng xâm nhập mặn,
kết quả: có khả năng chiếm 76.17%, khơng
có khả năng chiếm 15.54% và không biết
chiếm 8.29%. Về khả năng hạn chế tác
động của hiện tượng nước biển dâng, tỷ lệ
trả lời có khả năng – khơng có khả năng và
không biết lần lượt là 68.75% - 17.71% và
13.54%. Về khả năng hạn chế tác động của

hiện tượng xâm thực, tỷ lệ thanh niên trả

lời có khả năng cũng khá cao với 63.35%,
nhưng đồng thời số thanh niên không biết
cũng chiếm 18.32%. Ngồi ra, khả năng
rừng phịng hộ Cần Giờ có thể hạn chế tác
động của hiện tượng áp thấp nhiệt đới,
nhiệt độ tăng, thời tiết thay đổi thất thường
cũng được ghi nhận có số lượt lựa chọn
chiếm từ 57.29% đến 61.98%. Đáng lưu ý
là có tới 91.19% thanh niên cho rằng rừng
phịng hộ có khả năng hạn chế tác động của
hiện tượng xói lở; 88.2% có khả năng hạn
chế gió bão và 82.81% hạn chế được ơ
nhiễm mơi trường. Trong các buổi hội thảo
tập huấn cho thanh niên ở 4 xã trong mẫu
khảo sát với sự tham gia của cán bộ của
Ban quản lý rừng phòng hộ, những câu hỏi
tập huấn viên đưa ra được thanh niên hào
hứng trả lời. Các ý kiến cho thấy thanh
niên đã có sự nhìn nhận về vai trị của rừng
ngập mặn trên tất cả các phương diện như
hạn chế xâm nhập mặn, bảo vệ mơi trường
sinh thái, phịng chống hạn hán, ngập
lụt,… Các phỏng vấn sâu cũng ghi nhận
thanh niên hầu hết đều nắm rõ về vai trò
của rừng phòng hộ từ các nguồn thông tin
trên đài phát thanh của xã, các buổi tập
huấn do đồn tổ chức, các sinh hoạt ngoại
khóa. Có thể nói đây là kết quả đáng mừng
vì thanh niên địa phương đã nhận thức
được vai trò của rừng phòng hộ Cần Giờ,

điều này vừa thể hiện kết quả đáng ghi
nhận từ sự nổ lực của Ban quản lý rừng
phòng hộ và chính quyền địa phương trong
việc nâng cao nhận thức cho thanh niên nói
riêng và người dân nói chung về rừng
phòng hộ đồng thời thúc đẩy các cơ quan,
ban ngành tiếp tục có những kế hoạch triển
khai nhằm đưa ra các hoạt động thiết thực
hơn nữa để thanh niên dễ dàng tiếp thu và
biến kiến thức thành hành động.
Đi sâu phân tích kết quả cũng ghi nhận, đối
với những thanh niên có học vấn cao hơn
thì tỷ lệ cho rằng rừng phịng hộ có khả
năng hạn chế tác động của biến đổi khí hậu
có phần vượt trội hơn. Ngược lại, tỷ lệ
thanh niên trả lời không hoặc không biết
lại thiên về nhóm có trình độ học vấn thấp
38


Chuyên san Phát triển Khoa học và Công nghệ số 4 (1), 2018

hơn. Như vậy, liệu có hay khơng mối liên
hệ giữa trình độ học vấn và nhận thức của
thanh niên về khả năng của rừng phịng hộ
có thể hạn chế tác động của các hiện tượng
thiên nhiên là hệ lụy của biến đổi khí hậu.
Qua phân tích định tính cho thấy, với
nhóm thanh niên có trình độ học vấn từ
trung học phổ thông trở lên, hiện đang

công tác ở các vị trí khác nhau tại ủy ban
xã hoặc đang theo học ở các trường cao
đẳng, đại học, hầu như các em đều nhận
thức đúng và đủ về vai trò của rừng phịng
hộ so với nhóm thanh niên có trình độ học
vấn thấp, hiện làm các cơng việc phi chính
thức hoặc cơng nhân. Họ cho biết rằng
“Lúc trước mình thấy rừng mình chỉ biết
là rừng bên trong nó có gì gì với lại nó chỉ
lọc khí thơi về sau khi qua tập huấn thì
mình biết nói nhiều thứ hơn” (PVS 01).
Điều này có nghĩa rằng thanh niên có trình
độ học vấn cao thì mức độ tiếp cận với
thơng tin về biến đổi khí hậu, vai trị của
rừng phịng hộ nhiều hơn so với nhóm
thanh niên có trình độ học vấn thấp vì các
em được tiếp cận thơng tin nhiều thơng qua
các bài giảng trên lớp của giáo viên, các
hoạt động đồn cũng như các phong trào
tình nguyện do đồn xã kết hợp với đoàn
trường phát động. Cán bộ phụ trách xã
đoàn cho biết: “Tại địa phương bên xã
đoàn cũng đã có tham mưu làm những hoạt
động như là xử lý rác và gom rác, xử lý
vùng điểm đen, gây ô nhiễm. Về đường thì
cũng có những cơng trình như hè thơng, lề
thống và đến đị ngang thì an tồn,… Do
xã cũng phụ trách 1 khu rừng do Ban quản
lý khoán, thì hằng tháng, hằng q có đi
kiểm tra, tuần tra về rừng, xem tình hình

rừng như thế nào,… Mỗi năm thì BQL
rừng Cần Giờ có thực hiện các biện pháp
như trồng rừng, phục hồi rừng, tỉa thưa cây
xấu, cây bị sâu hại và già cỗi đi để những
cây mới mọc tốt hơn. Trồng rừng lấn biển,
hiệu quả thì cũng thiết thực. Hai bên sẽ
cùng nhau phối hợp” (PVS 15). Ở đây tạm
thời chúng ta chưa đánh giá về hiệu quả
của các hoạt động này nhưng rõ ràng xét
về mặt nhận thức, các hoạt động đã góp

phần nâng cao nhận thức của thanh niên về
vai trò của rừng ngập mặn tại địa phương.
Trong khi đó, với các thanh niên trình độ
học vấn thấp, đã đi làm thì việc tham gia
đồn khơng nhiều cũng là nguyên nhân
dẫn tới nhận thức thấp về vai trị của rừng
phịng hộ do họ khơng hề dự các lớp tập
huấn cũng như hoạt động trồng rừng, bảo
vệ rừng.
Nghiên cứu đã đưa ra một số nhận định về
cơ chế rừng phòng hộ làm giảm tác động
của biến đổi khí hậu và nước biển dâng,
sau đó lấy ý kiến của thanh niên về mức độ
đồng ý của họ đối với các nhận định. Các
mức điểm dao động từ 1 đến 5, tương ứng
với mức độ đồng ý cụ thể như sau: 1 tương
ứng với rất đồng ý và 5 tương ứng với rất
không đồng ý. Với mỗi nhận định, trung
bình có từ 190 đến 197 thanh niên tham gia

trả lời, trong tổng số 200 thanh niên tham
gia cuộc khảo sát, giá trị được lựa chọn
nhỏ nhất đều là 1 và lớn nhất đều là 5. Sự
khác biệt được thể hiện ở giá trị trung bình
thể hiện mức độ đồng ý, nhìn chung dao
động từ 1.46 đến 2.33, mức điểm trung
bình càng thấp thể hiện sự đồng ý với quan
điểm đó càng cao, ngược lại mức điểm
trung bình càng cao thì sự đồng ý càng
thấp. Giá trị trung bình thấp nhất là 1.46
thể hiện mức độ đồng ý cao nhất đối với
nhận định “Rừng phòng hộ giúp cân bằng
O2 và CO2 trong khí quyển, giảm thiểu khí
nhà kính, tham gia tích cực vào q trình
bảo vệ tầng ozon”, tiếp theo là điểm trung
bình 1.48 tương ứng với nhận định “Rừng
phịng hộ giúp điều hịa khí hậu, làm cho
khí hậu dịu mát hơn, giảm nhiệt độ tối đa
và giảm biên nhiệt độ”. Điều đó có nghĩa,
theo nhận thức của thanh niên thì đây là
hai vai trị quan trọng nhất của rừng phịng
hộ trong việc hạn chế tác động của biến đổi
khí hậu. Họ cho biết “Mình nghĩ nó có tác
động rất là lớn đó là nó có thể điều hịa khí
hậu xung quanh làm nơi sống cho sinh vật
và điều hòa khí hậu xung quanh tốt làm
cho sức khỏe mọi người tốt hơn cảm thấy
trong lành. Nó hút khí CO2 và nó thải ra
khí oxy làm cho mọi người cảm thấy khỏe
39



Chuyên san Phát triển Khoa học và Công nghệ số 4 (1), 2018

khoắn, tươi tắn hơn và nó sẽ điều hịa lại
cái bầu khơng khí xung quanh và làm cho
nó dịu mát trở lại” (PVS 03).
Các giá trị trung bình dao động từ 1.53 đến
1.98 cũng thể hiện mức độ đồng ý khá cao
của thanh niên đối với các nhận định:
“Rừng phịng hộ làm cản sóng, tích lũy
phù sa, mùn bã thực vật tại chỗ, có tác
dụng làm chậm dịng chảy, sóng biển, làm
chậm chảy tràn trên mặt đất, nước theo hệ
thống rễ thấm vào đất, bổ cập vào nguồn
nước dưới đất” (1.53); “Rừng phòng hộ
làm giảm thiệt hại do các cơn bão gây ra”
(1.55); “Rừng phòng hộ làm chậm dòng
chảy và phát tán rộng nước triều nhờ hệ
thống rễ dày đặt trên mặt đất của các loài
cây đước, vẹt, mắm, bần,…” (1.62);
“Rừng phòng hộ làm giảm mạnh độ cao
của sóng khi triều cường và bảo vệ đê
biển” (1.74); “Rừng phịng hộ làm thay đổi
tốc độ gió, khi gió vận động qua đai rừng,
khơng khí hạ thấp dần ở phía đối diện và
lại vận động theo bề mặt đất với sự giảm
thấp tốc độ” (1.87); “Rừng phịng hộ có tác
dụng chống gió hại cho đồng ruộng và khu
dân cư” (1.98). Những ý kiến mà thanh

niên đưa ra để chứng minh cho nhận định
của mình dựa trên những gì họ quan sát
được, ví dụ “cây chà là về đa dạng sinh
học, ví dụ như nó mọc ở bờ sơng thì nó
giúp hạn chế xói mịn, giữ đất nhiều hơn”
(PVS 16). Các em một lần nữa khẳng định
về vai trò của rừng: “Đó là điều hịa khí
hậu chống ơ nhiễm vai trị với sức khỏe là
đảm bảo sức khỏe cho con người bảo vệ
các nguồn thủy sản cịn trong du lịch tàu
khơng gian mát mẻ các khu du lịch sinh
thái. Điều tiết các dịng chảy chống xói
mịn bảo vệ đất chống sạt lở” (PVS 05). Họ
cho biết: “Những năm trước thì cũng có
hiện tượng biến đổi khí hậu và nước biển
dâng như xâm nhập mặn và nước biển
dâng cũng như hạn hán. Gió bão và áp thấp
nhiệt đới thường diễn ra vào mùa mưa.
Nguyên nhân là do chặt phá rừng. Vì vậy
muốn giảm tình trạng này thì phải bảo vệ
rừng Cần Giờ của mình” (PVS 07).

Kết quả khảo sát cũng cho thấy, chỉ có duy
nhất một nhận định “rừng phịng hộ làm
tăng lượng mưa của khí quyển nhờ vào q
trình thốt hơi nước của rừng” có điểm
trung bình thể hiện mức độ đồng ý thấp
nhất là 2.33. Điều này thể hiện, thanh niên
huyện Cần Giờ nhận thức khá tốt vai trò
của rừng phòng hộ và cơ chế rừng phòng

hộ làm giảm tác động của các hiện tượng
thiên nhiên là hệ lụy của biến đối khí hậu
và nước biển dâng.
KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
Cần Giờ là một huyện ngoại thành Thành
phố Hồ Chí Minh. Ở đây có rừng ngập
mặn với diện tích lớn, trải rộng dài hầu như
các xã, là rừng phòng hộ được giữ gìn, bảo
tồn và được xem như lá phổi xanh của
Thành phố. Trong nhiều năm qua, Thành
phố nói chung và Ban quản lý rừng phịng
hộ Cần Giờ nói riêng đã có nhiều hành
động thiết thực nhằm bảo vệ và phát triển
rừng, phối hợp với chính quyền địa
phương và nhân dân trong việc nâng cao
nhận thức để phòng chống phá hoại cũng
như chăm sóc rừng. Đề tài “Nhận thức của
thanh niên huyện Cần Giờ về vai trò của
rừng phòng hộ trong việc hạn chế tác động
của biến đổi khí hậu và nước biển dâng”
đã cho thấy thanh niên có những nhận thức
cơ bản về vai trò của rừng phòng hộ trong
việc hạn chế tác động của các hiện tượng
thiên nhiên là hệ lụy của biến đổi khí hậu
như: hạn hán, xâm nhập mặn, bão lũ, nước
biển dâng,… Thanh niên cũng thể hiện
quan điểm và mức độ đồng ý khá cao với
các nhận định về cơ chế rừng phòng hộ hạn
chế các tác động của những hiện tượng
này. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu cũng

ghi nhận có sự khác nhau trong nhận thức
giữa các nhóm thanh niên có trình độ học
vấn khác nhau. Nhóm thanh niên có trình
độ học vấn từ trung học phổ thơng trở lên
có những hiểu biết tơt hơn nhóm thanh
niên có trình độ học vấn thấp hơn, ngun
nhân chủ yếu do thanh niên có trình độ học
vấn cao có nhiều điều kiện tiếp cận với các
nguồn thơng tin khác nhau. Điều đó cho
40


Chuyên san Phát triển Khoa học và Công nghệ số 4 (1), 2018

thấy, ngồi trình độ học vấn, điều kiện tiếp
cận với các nguồn cung cấp thông tin cũng
ảnh hưởng đến nhận thức của thanh niên.
Đây là cơ sở để đưa ra các đề xuất nhằm
nâng cao nhận thức cho thanh niên về vai
trò của rừng phòng hộ trong việc hạn chế
tác động của biến đổi khí hậu và nước biển
dâng. Cụ thể:
Hàng năm nên có các phong trào vận động
thanh niên nói riêng và nhân dân nói chung
tham gia các hoạt động liên quan đến cơng
tác phịng hộ, chăm sóc và bảo vệ rừng.
Điều này trở thành hoạt động chủ điểm và
xuyên suốt mang tính đặc trưng riêng của
Huyện đồn Cần Giờ.
Đa dạng các hình thức tập huấn cho thanh

niên về biến đổi khí hậu và nước biển
dâng, vai trò của rừng phòng hộ trong hạn
chế tác động của các hiện tượng này: trực
quan sinh động thay vì giảng lý thuyết, kết
hợp lồng ghép với các kiến thức và hiện
tượng thực tế tại địa bàn.
Ban quản lý rừng phòng hộ có sự kết hợp
chặt chẽ với Huyện đồn và Xã đồn để
thực hiện các cơng tác vận động, tuyền
truyền cho người dân nói chung và thanh

niên nói riêng về vai trò của rừng và bảo
vệ rừng. Kết hợp giữa giảng dạy lý thuyết
và hành động thực tiễn như thăm rừng,
trồng rừng,...
Ban quản lý rừng và chính quyền địa
phương cần có những hình thức quản lý và
xử phạt nghiêm khắc với các hiện tượng
phá hoại rừng vì lợi ích kinh tế cá nhân như
lấy đọt chà là, bắt sâm đất. Các hộ kinh
doanh thu mua các sản phẩm này cần được
theo dõi chặt chẽ.
Đoàn xã kết hợp chặt chẽ với các trường
học tại địa phương để nâng cao nhận thức
về vai trị của rừng và cơng tác chăm sóc,
bảo vệ và phát triển rừng cho trẻ ngay từ
nhỏ để các em có ý thức sâu sắc về tầm
quan trọng của rừng. Tổ chức các hoạt
động thường niên như tham quan, trồng
rừng theo định kỳ cho các em.

Xây dựng các dự án kết nối để vừa bảo vệ
rừng mà còn phát triển du lịch tại địa
phương. Lấy nguồn thu từ du lịch để đầu
tư vào phát triển rừng, học hỏi các mơ hình
dự án dành cho các đối tượng như trẻ em,
phụ nữ nghèo hiện đang được thực hiện để
áp dụng cho thanh niên.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG (2011). Chiến lược quốc gia về biến đổi khí
hậu (Ban hành kèm theo Quyết định số 2139/QĐ-TTg ngày 05/12/2011 của Thủ
tướng Chính phủ).
HỒNG PHI LONG. Biến đổi khí hậu cục bộ và vấn đề ngập lụt đô thị ở Thành phố
Hồ Chí Minh.
NGUYỄN KỲ PHÙNG, LÊ VĂN TÂM (2011). Xây dựng mơ hình tính tốn một số
thơng số dưới tác động của biến đổi khí hậu phục vụ quy hoạch sử dụng đất, giao
thông, tài nguyên nước và hạ tầng cơ sở cho Thành phố Hồ Chí Minh.
NGUYỄN VĂN TÂM, ĐẶNG ĐỒNG NGUN, LÊ THỊ HỊA BÌNH. Nghiên cứu
tác động tới rừng ngập mặn Cần Giờ từ các công trình chống ngập hạ du Đồng
Nai – Sài Gịn.
LƯƠNG VĂN VIỆT. Sự phát triển đô thị và xu thế biến đổi khí hậu tại Thành phố Hồ
Chí Minh. Tuyển tập Báo cáo Hội thảo khoa học lần thứ 10, Viện Khoa học Khí
tượng Thủy văn và Mơi trường.

41