Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài
Từ giữa thế kỉ XX đến nay, sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế tri
thức, xu hướng hội nhập và tồn cầu hóa địi hỏi giáo dục phải đào tạo lớp người
lao động mới: Thông minh, năng động, sáng tạo. Yêu cầu đó buộc giáo dục phải
chuyển mục tiêu đào tạo từ “biết gì?” sang “có năng lực giải quyết vấn đề gì?”.
Để đạt mục tiêu đó thì việc dạy học phải chuyển từ trang bị tri thức sang bồi
dưỡng năng lực. Các em cần tiếp cận tri thức như một q trình nghiên cứu
của chính bản thân. Trong đó vai trị của giáo viên khơng phải là truyền thụ
những kiến thức dưới dạng thuyết trình, trình bày mà là giúp học sinh tự xây
dựng kiến thức.
Trong số các mơn học trong chương trình lớp 5, mơn Lịch sử giúp học
sinh lĩnh hội được một số tri thức ban đầu và thiết thực về xã hội. Đó là các sự
kiện và nhân vật tiêu biểu trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc. Từ
đó hình thành và phát triển ở học sinh các kỹ năng quan sát, mơ tả, phân tích, so
sánh, đánh giá mối quan hệ giữa các sự kiện trong xã hội, đồng thời vận dụng
các tri thức đã học vào thực tiễn cuộc sống. Qua đó khơi dậy và bồi dưỡng tình
u đất nước, hình thành thái độ đúng đắn đối với bản thân, gia đình, cộng đồng,
kích thích tính ham hiểu biết về lịch sử của học sinh.
Với trăn trở hiện nay, tại sao lớp trẻ rất hiểu về lịch sử các nước nhưng lại
mù mờ về lịch sử của chính dân tộc mình. Chúng ta khơng trách các em thờ ơ,
mà cần hỏi tại sao chúng ta không đưa lịch sử dân tộc đến với các em bằng cách
nào đó vừa gần gũi vừa hứng thú. Đồng thời, tôi nhận thấy rằng, trong đời đại tri
thức hiện nay, học sinh hồn tồn có thể tự mình tìm kiếm thơng tin thơng qua
nhiều nguồn khác nhau. Vậy thì tại sao chúng ta khơng thử thay đổi mơ hình lớp
học truyền thống và để các em có cơ hội được tìm hiểu, chia sẻ những điều mà
mình muốn biết? Được như vậy, có lẽ những giờ học Lịch sử sẽ thú vị và hiệu
quả hơn rất nhiều. Chính vì lí do đó nên tơi đã chọn đề tài: “Áp dụng mơ hình
“Lớp học đảo ngược” trong dạy học môn Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng

lực cho học sinh”.
2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu:
Từ việc tìm hiểu cơ sở lí luận và thực trạng của việc dạy các bài về mơn
Lịch sử lớp 5, đưa ra mơ hình dạy học “Lớp học đảo ngược” để giúp phát triển
năng lực cho học sinh
1/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

3. Phạm vi nghiên cứu:
Nghiên cứu việc dạy học bằng mơ hình “Lớp học đảo ngược” ở một số
dạng bài trong môn Lịch sử lớp 5, giúp nâng cao chất lượng dạy và học môn
Lịch sử
4. Kết quả đề tài:
Một số kinh nghiệm về việc giúp học sinh học tốt các bài trong môn Lịch
sử lớp 5 bằng cách vận dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học và
một đĩa CD ROM gồm một số bài giảng minh họa mơ hình “Lớp học đảo
ngược” trong mơn Lịch sử lớp 5.
5. Cấu trúc của sáng kiến kinh nghiệm
- Phần đặt vấn đề
- Phần giải quyết vấn đề
 Cơ sở lí luận
 Thực trạng vấn đề
 Vận dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học một số bài
môn Lịch sử lớp 5
 Một số kết quả đạt được
- Phần kết luận, khuyến nghị

II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

2/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

1. Cơ sở lí luận
1.1. Những vấn đề liên quan đến dạy học môn Lịch sử lớp 5:
1.1.1. Cấu trúc chương trình mơn Lịch sử lớp 5:
Mơn Lịch sử lớp 5 được xây dựng trên cơ sở tiếp nối những kiến thức
của môn Lịch sử lớp 4 theo trình tự thời gian. Nội dung chương trình Lịch sử
lớp 5 được xây dựng theo từng giai đoạn lịch sử như sau:
 Giai đoạn 1: Hơn tám mươi năm chống thực dân Pháp xâm lược và đô hộ
(1858-1945)
 Giai đoạn 2: Bảo vệ chính quyền non trẻ, trường kì kháng chiến chống
thực dân Pháp (1945-1954)
 Giai đoạn 3: Xây dựng chủ nghĩa xã hội và đấu tranh thống nhất đất nước
(1954 – 1975)
 Giai đoạn 4: Xây dựng chủ nghĩa xã hội trong cả nước (1975 - nay)
1.1.2. Các dạng bài trong môn Lịch sử lớp 5:
1. Dạng bài về tình hình kinh tế – chính trị, văn hố - xã hội
2. Dạng bài về nhân vật lịch sử
3. Dạng bài về các cuộc khởi nghĩa, kháng chiến, chiến dịch
4. Dạng bài về hoạt động xây dựng, sản xuất phát triển kinh tế
5. Dạng bài ôn tập, tổng kết
1.1.3. Mục tiêu của môn Lịch sử lớp 5:
Môn Lịch sử ở lớp 5 nhằm giúp học sinh đạt được các mục tiêu về:
1.1.3.1. Kiến thức:
- Biết được các kiến thức về các sự kiện, nhân vật, lịch sử tiêu biểu, tương
đối có hệ thống theo dịng thời gian lịch sử Việt Nam từ khi thực dân Pháp bắt
đầu xâm lước (1858) cho tới nay.

1.1.3.2. Kĩ năng:
- Hình thành kĩ năng quan sát sự vật, hiện tượng; thu nhập, tìm kiếm tư
liệu lịch sử từ sách giáo khoa, trong cuộc sống gần gủi với học sinh
- Biết đặt câu hỏi trong quá trính học tập và chọn thơng tin để giải đáp.
- Nhận biết đúng các sự vật, sự kiện, hiện tượng lịch sử.
- Trình bày lại kết quả học tập bằng lời nói, bài viết, sơ đồ, bảng thống kê,
phiều học tập ,…
- Vận dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn đời sống.
1.1.3.3. Thái độ:
- Ham học hỏi, tìm hiểu để biết về lịch sử quê hương, đất nước.
3/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

- Có ý thức tơn trọng bảo vệ di tích lịch sử văn hố.
- Biết u thiên, con người, quê hương, đất nước.
1.2. Những vấn đề liên quan đến mơ hình “Lớp học đảo ngược”:
1.2.1. Khái niệm về mơ hình “Lớp học đảo ngược”:
Mơ hình “Lớp học đảo ngược” là một mơ hình giáo dục tiên tiến đang
thay đổi lớp học truyền thống, được ứng dụng dựa trên sự phát triển của công
nghê thông tin và phương pháp đào tạo hiện đại đó là phương pháp dạy học lớp
học ĐẢO NGƯỢC ( Flipped classroom). Với mơ hình này, học sinh phải tự học
tập ở nhà qua tài liệu, video, hình ảnh, bài giảng... mà giáo viên cung cấp, đồng
thời, chủ động tìm kiếm thêm tư liệu. Tồn bộ thời gian trên lớp sẽ dành cho các
hoạt động thực hành, giải đáp những thắc mắc của học sinh qua thơng qua hoạt
động thảo luận nhóm. Cịn với giáo viên, thay vì giảng giải và cung cấp thơng
tin, người thầy lúc này đóng vai trị là người điều tiết hỗ trợ, giúp học sinh giải
quyết những điểm khó hiểu trong bài học mới.
Như vậy, với các tư liệu cung cấp trước từ ở nhà, học sinh có thể nghe,

xem nhiều lần cho đến khi hiểu bài. Vì vậy, những học sinh tiếp thu chậm có
nhiều cơ hội để tiếp nhận kiến thức. Thêm nữa, “Lớp học đảo ngược” tạo môi
trường dạy học tăng cường tiếp xúc và tương tác giữa thầy và trị, và giữa trị với
nhau. Việc tích lũy kiến thức, rèn luyện kỹ năng của học sinh cũng được củng cố
qua các hoạt động tương tác, báo cáo sản phẩm bằng sơ đồ tư duy, chia sẻ với
thầy cơ, bạn bè.
Mơ hình “Lớp học đảo ngược” có tính khả thi cao đối với học sinh có
khả năng tự học. Hiệu quả của phương pháp đã được kiểm chứng từ lâu ở
nhiều quốc gia có nền giáo dục phát triển mạnh mẽ như Australia, Mỹ và các
nước châu Âu…
1.2.2. Một số lưu ý khi áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược”:
Bên cạnh những thuận lợi đó, cũng có một số cần lưu ý khi sử dụng mơ
hình này để đảm bảo đạt hiệu quả cao nhất:
- Giáo viên mất thời gian để chuẩn bị tư liệu, phim ảnh, bài giảng điện tử,
bài giảng E-elearning để cung cấp cho học sinh. Tuy nhiên, về lâu dài, giáo viên
có thể tiết kiệm thời gian khi sử dụng bài giảng nhiều lần, nhưng cũng phải
thường xuyên điều chỉnh, bổ sung, cập nhật các thơng tin mới.
- Học sinh cũng cần có trình độ về CNTT, biết tra cứu và sử dụng tài liệu
trên mạng
4/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

- Nhiều học sinh chưa có thói quen học tập theo mơ hình này, nên sẽ gặp
khó khăn và thậm chí lơ là khơng chịu chuẩn bị bài trước khi đến lớp.
- Việc chuyển đổi vai trò từ truyền thụ sang hướng dẫn có lẽ rào cản lớn
nhất đối với bản thân của mỗi người Thầy.
- Mơ hình “Lớp học đảo ngược” khơng phải có thể vận dụng cho tất cả
nội dung dạy học, vì vậy giáo viên cần phải có sự chọn lọc khi sử dụng mơ hình

này.
1.2.3. Một số kĩ thuật trong Phù hợp với mơ hình Lớp học đảo ngược:
1.2.3.1. Kỹ thuật “khăn trải bàn”: Là hình thức tổ chức hoạt động mang tính
hợp tác kết hợp giữa hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm nhằm:
- Kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực
- Tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của cá nhân HS
- Phát triển mơ hình có sự tương tác giữa HS với HS

* Cách tiến hành kĩ thuật “Khăn trải bàn”:
- Hoạt động theo nhóm (4 người/ nhóm) (có thể nhiều người hơn)
- Mỗi người ngồi vào vị trí như hình vẽ minh họa
- Tập trung vào câu hỏi (hoặc chủ đề,...)
- Viết vào ô mang số của bạn câu trả lời hoặc ý kiến của bạn (về chủ
đề...). Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút
- Kết thúc thời gian làm việc cá nhân, các thành viên chia sẻ, thảo luận và
thống nhất các câu trả lời
- Viết những ý kiến chung của cả nhóm vào ô giữa tấm khăn trải bàn

5/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

Trình bày kết quả thảo luận bằng kĩ thuật “Khăn trải bàn" về nội dung: Cứu đói
trong bài “Vượt qua tình thế hiểm nghèo”
1.2.3.2. Kĩ thuật lược đồ tư duy: Lược đồ tư duy (còn được gọi là bản đồ khái
niệm) là một sơ đồ nhằm trình bày một cách rõ ràng những ý tưởng mang tính
kế hoạch hay kết quả làm việc của cá nhân hay nhóm về một chủ đề. Lược đồ tư
duy có thể được viết trên giấy, trên bản trong, trên bảng hay thực hiện trên máy
tính.

* Cách tiến hành kĩ thuật “Lược đồ tư duy”:
- Viết tên chủ đề ở trung tâm, hay vẽ một hình ảnh phản ánh chủ đề.
- Từ chủ đề trung tâm, vẽ các nhánh chính. Trên mỗi nhánh chính viết một
khái niệm, phản ánh một nội dung lớn của chủ đề. Nhánh và chữ viết trên đó
được vẽ và viết cùng một màu. Nhánh chính đó được nối với chủ đề trung tâm.
Chỉ sử dụng các thuật ngữ quan trọng để viết trên các nhánh.
- Từ mỗi nhánh chính vẽ tiếp các nhánh phụ để viết tiếp những nội dung
thuộc nhánh chính đó. Các chữ trên nhánh phụ được viết bằng chữ in thường.
- Tiếp tục như vậy ở các tầng phụ tiếp theo.

Trình bày kết quả thảo luận bằng kĩ thuật Sơ đồ tư duy về nội dung: Giặc dốt
trong bài “Vượt qua tình thế hiểm nghèo”
6/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

1.2.3.3. Kỹ thuật chia sẻ nhóm đơi: Chia sẻ nhóm đơi (Think, Pair, Share) là một
kỹ thuật do giáo sư Frank Lyman đại học Maryland giới thiệu năm 1981. Kỹ
thuật này giới thiệu hoạt động làm việc nhóm đôi, phát triển năng lực tư duy của
từng cá nhân trong giải quyết vấn đề.
* Cách tiến hành kĩ thuật “Chia sẻ nhóm đơi”:
- Giáo viên giới thiệu vấn đề, đặt câu hỏi mở, dành thời gian để học sinh suy
nghĩ.
- Sau đó học sinh thành lập nhóm đơi và chia sẻ ý tưởng, thảo luận, phân loại.
- Nhóm đơi này lại chia sẻ tiếp với nhóm đơi khác hoặc với cả lớp.
1.2.3.4. Kỹ thuật “Hỏi Chuyên gia”:
- HS xung phong (hoặc theo sự phân công của GV) tạo thành các nhóm "chuyên
gia" về một chủ đề nhất định.
- Các "chuyên gia" nghiên cứu và thảo luận với nhau về những tư liệu có liên

quan đến chủ đề mình được phân cơng.
- Nhóm "chun gia" lên ngồi phía trên lớp học
- Một em trưởng nhóm "chuyên gia" (hoặc GV) sẽ điều khiển buổi "tư vấn", mời
các bạn HS trong lớp đặt câu hỏi rồi mời "chuyên gia" giải đáp, trả lời.
2. Thực trạng vấn đề:
2.1. Thuận lợi:
- Đội ngũ giáo viên được đào tạo bài bản, nắm được phương pháp dạy học,
dạy đúng đặc trưng bộ mơn.
- Nhà trường có cơ sở vật chất với máy tính, máy chiếu, loa đài hiện đại, tạo
điều kiện tối đa cho các giáo viên trong việc giảng dạy các môn học, đặc biệt là
mơn Lịch sử với mơ hình “Lớp học đảo ngược”.
- Các giáo viên trẻ có trình độ về cơng nghệ thơng tin.
- Nhiều học sinh có khả năng tiếp thu nhanh, có nền tảng kiến thức khá tốt.
- Học sinh ở Thành phố có nhiều điều kiện, cơ hội để đến thăm các Bảo tàng
lịch sử, thư viện – nhà truyền thống của quận...
2.2. Khó khăn:
Học sinh hiểu biết rất mơ hồ về lịch sử. Thậm chí nhiều cịn nhầm lẫn
giữa nhân vật lịch sử nước nhà với nhân vật lịch sử tronh phim ảnh, không hứng
thú khi đến giờ học lịch sử. Tình trạng trên theo ý kiến bản thân tôi là do những
nguyên nhân sau:

7/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

2.2.1. Nguyên nhân khách quan:
- Phim, ảnh, sách truyện về lịch sử của ta còn nghèo nàn đơn điệu , không
phong phú, sức hấp dẫn chưa cao. Nhiều thể loại chưa phù hợp với lứa
tuổi thiếu nhi, các em bị ảnh hưởng nhiều bởi phim truyện nước ngoài, ….

- Quá trình lịch sử Việt Nam là một chặng đường gồm rất nhiều sự kiện
lịch sử. Thật khó để thuộc nằm lịng ngần ấy thơng tin, bởi ngồi học Lịch sử,
các em còn phải tiếp nhận kiến thức của nhiều môn học khác.
2.2.2. Nguyên nhân chủ quan:
2.2.2.1. Về giáo viên:
- Một số giáo viên coi đó là mơn phụ và dành nhiều thời gian để dạy các
mơn Tốn, Tiếng Việt. Vì thế, giáo viên chưa dành nhiều thời gian, tâm huyết
cho việc dạy môn Lịch sử.
- Giáo viên chỉ cung cấp các kiến thức một chiều, coi đó là chân lí ln
ln đúng, chưa chủ động, sáng tạo trong dạy học. Vì thế, học sinh chỉ có nhiệm
vụ tiếp thu và thừa nhận các kiến thức đó, khơng hứng thú khi học môn Lịch sử.
Mặc dù đây vốn là một môn học rất thú vị, mang đến rất nhiều kiến thức bổ ích
cho học sinh, giúp học sinh thêm hiểu và tự hào về lịch sử dân tộc mình.
- Giáo viên không tạo điều kiện cho học sinh được thực hành, tìm kiếm
thơng tin, khơng liên hệ thực tế cho học sinh .
- Một số giáo viên mới ra trường chưa có nhiều kinh nghiệm, khả năng
cung cấp và mở rộng kiến thức còn hạn chế, chưa tổng kết, và hệ thống lại tiến
trình lịch sử từng giai đoạn để học sinh có thể ơn lại và nắm rõ kiến thức. Vì thế,
học sinh chưa có cái nhìn hệ thống về các sự kiện quan trọng trong từng giai
đoạn lịch sử của dân tộc.
2.2.2.2. Về học sinh:
- Nhiều em cảm nhận Lịch sử là điều gì đó xa vời, không gần gũi với hiện
thực cuộc sống của các em nên các em không hứng thú với môn Lịch sử.
- Bên cạnh đó, khơng phải học sinh nào cũng có thời gian tiếp cận tài liệu
như sách báo, tra tìm thơng tin trên Google; hoặc nếu có vào mạng Internet thì
học sinh cũng chỉ chơi trị chơi, nghe nhạc... chứ chưa sử dụng vào mục đích học
tập.
- Học sinh chưa có phương pháp học trong mơn Lịch sử, việc ghi nhớ, tiếp
thu kiến thức chưa chủ động và linh hoạt dẫn đến các em hay nhầm lẫn các sự
kiện lịch sử với nhau.

8/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

Ví dụ: Các em nhầm lẫn giữa thời gian của lễ kí Hiệp định Giơ – ne – vơ
và Hiệp định Pa-ri hoặc đơi khi các em cịn lẫn lộn giữa chiến thắng lịch sử
Điện Biên Phủ và chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không”
- Học sinh tiểu học nói chung và học sinh ở thành phố nói riêng có nhiều
vấn đề chi phối hơn là dành thời gian để đọc các sách về lịch sử, danh nhân Việt
Nam...
- Học sinh ít nêu thắc mắc, đặt câu hỏi trong quá trình học tập; khả năng
diễn đạt những hiểu biết bằng lời nói, bài viết, hình vẽ, sơ đồ,… còn hạn chế nên
một số HS chưa quan tâm đến mơn mơn học.
Tóm lại, việc giúp học sinh làm thế nào để giúp học sinh học tốt các bài
học trong mơn Lịch sử lớp 5 cũng như góp phần phát triển năng lực cho học sinh
thì việc đổi mới việc tổ chức dạy và học môn Lịch sử là điều cần thiết. Vì vậy
việc đưa ra ý tưởng về mơ hình dạy học hiện đại “Lớp học đảo ngược” giúp
phát triển năng lực học sinh trong việc dạy học môn Lịch sử là một điều thiết
yếu và nên làm.
3. Vận dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học một số bài trong
môn Lịch sử lớp 5
3.1. Những dạng bài có thể áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược”:
Tùy theo đặc điểm từng dạng bài mà có thể áp dụng mơ hình Lớp học đảo
ngược. Theo tơi, với những dạng bài Lịch sử có các nội dung tương đối độc lập
với nhau khá phù hợp với mơ hình “Lớp học đảo ngược”. Chẳng hạn một số bài
như:
 Dạng bài về tình hình kinh tế – chính trị, văn hố - xã hội
- Bài 12: Vượt qua tình thế hiểm nghèo
- Bài 16: Hậu phương những năm sau chiến dịch Biên giới

- Bài 19: Nước nhà bị chia cắt
* Mục đích chính của dạng bài này:
- Phải mơ tả được tình hình nước ta như thế nào, tình cảnh
đất nước, chính quyền, cuộc sống nhân dân.
- Trong tình cảnh đó, chính quyền (hay nhân dân) đã làm gì, làm như thế
nào và kết quả của những việc làm đó.
 Dạng bài về hoạt động xây dựng, sản xuất phát triển kinh tế
- Bài 21: Nhà máy hiện đại đầu tiên của nước ta
- Bài 28: Xây dựng nhà máy thuỷ điện Hồ Bình
9/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

* Mục đích chính của dạng bài này:
- Phải giúp HS nắm được Vì sao nhà nước/ Đảng (Chính phủ) phải tiến
hành hoạt động đó? Hoạt động đó nhằm mục đích gì?
- Mơ tả hoạt động/ q trình đó diễn ra như thế nào?
- Kết quả/thành tựu/vai trị/ý nghĩa của hoạt động đó đối với đất nước.
 Dạng bài ơn tập, tổng kết
- Bài 11: Ơn tập: Hơn tám mươi năm chống thực dân Pháp xâm lược và
đô hộ (1858 - 1945)
- Bài 18: Ơn tập: Chín năm kháng chiến bảo vệ độc lập dân tộc (1945 1954)
- Bài 29: Ôn tập: Lịch sử nước ta từ giữa thế kỉ XIX đến nay
* Mục đích chính của dạng bài này:
- Hệ thống hoá và củng cố lại những kiến thức đã học cho học sinh.
- Vẽ sơ đồ.
- Lập bảng niên biểu.
- Thống kê.
- Nêu ý nghĩa của những sự kiện lịch sử tiêu biểu.

Ngoài ra, trong chương trình học lịch sử lớp 5 cịn có một số tiết dạy Lịch
sử địa phương, giáo viên cũng có thể linh hoạt dựa vào nội dung bài dạy để xây
dựng theo mơ hình “Lớp học đảo ngược”.
3.2. Định hướng thiết kế các hoạt động trong mơ hình “Lớp học đảo
ngược”:
Mơ hình “Lớp học đảo ngược” là mơ hình đảo ngược lại tất cả tiến trình
dạy học của giáo viên trên lớp. Trong đó, người học được coi là trung tâm và là
người tổ chức, hoạt động chính trong tiết dạy, còn người giáo viên chỉ là người
định hướng, giúp bổ sung những kiến thức khó và chốt lại kiến thức một cách
khái qt. Chính vì đặc điểm như vậy nên tơi đã xây dựng các bước chính trong
mơ hình dạy học này như sau:
3.2.1. Xây dựng hệ thống tư liệu, bài giảng:
Một trong những bước để nghịch đảo bài giảng trong việc triển khai mơ
hình “Lớp học đảo ngược” là từng bước thiết kế các đoạn băng hình bài giảng
và đưa lên hệ thống quản lý học tập để người học có thể tìm hiểu từ ở nhà. Sau
đây là một số tư liệu giáo viên có thể cung cấp cho học sinh:
- Thông tin, tranh ảnh
- Bài giảng điện tử
10/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

- Bài giảng E-learning
- Phim tư liệu (do giáo viên cung cấp hoặc xem trên youtube)
Các tài liệu này giáo viên có thể in ra phát cho học sinh, tải lên Youtube,
tải lên Google Drive hoặc gửi qua email của cha mẹ (lúc này Phụ huynh cần hỗ
trợ các em trong việc tải tài liệu)
Ví dụ: Khi dạy về bài Lịch sử địa phương Cốm làng Vòng, giáo viên có thể xây
dựng 1 bài giảng E-learning Cốm làng Vòng để học sinh tự học ở nhà:


3.2.2. Hỗ trợ, định hướng cho học sinh trong việc nghiên cứu tài liệu:
Một thao tác rất quan trọng trong việc xây dựng tiết dạy theo mơ hình
“Lớp học đảo ngược” là học sinh cần có sự nghiên cứu tài liệu trước để chuẩn
bị cho tiết dạy. Để thực hiện yêu cầu này, gv có thể gợi mở cho học sinh các
cách làm như sau:
- Nghiên cứu kĩ nội dung Sách giáo khoa, bản đồ, sơ đồ, hiểu biết cá nhân
- Các em cần đọc kĩ tư liệu giáo viên đã phát.
- Với những nội dung cần tải về từ trên mạng (do giáo viên đã định
hướng), các em có thể nhờ sự trợ giúp của bố mẹ để vào Google, vào email hay
học bài giảng E-learning.
- Ngồi ra, các em cần tìm kiếm thêm các thông tin mở rộng về các sự
kiện lịch sử, tranh ảnh hay đoạn phim khác bằng các cách như:
+ Tự tìm kiếm thơng tin, tranh ảnh, đoạn phim trên mạng. Để chia sẻ với
các bạn trên lớp, các em có thể in ra hoặc sao chép vào usb.
+ Hỏi thông tin từ người thân như ông bà, bố mẹ, những người đã có
những trải nghiệm hoặc hiểu biết thực tế ở các giai đoạn lịch sử trước đấy.
+ Nhờ người thân đưa đến những nơi lưu giữ những vật chứng, hình ảnh
đặc trưng cho từng giai đoạn lịch sử như: Bảo tàng Hồ Chí Minh, Bảo tàng Dân
tộc học, nhà Văn hóa – Thư viện quận, nhà Văn hóa, thư viện trường...GV
11/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

khuyến khích học sinh chụp ảnh hoặc quay phim lại những hình ảnh lịch sử đó
để giới thiệu với thầy cô và bạn bè trong tiết học.

Học sinh đến thăm Nhà Văn hóa –
Thư viện quận Cầu Giấy để tìm hiểu

thơng tin về cốm làng Vịng

Học sinh đến thăm bảo tàng Lịch sử
quốc gia đề tìm hiểu về các hình ảnh
gắn liền với giai đoạn lịch sử chống
thực dân Pháp xâm lược

Với trình độ của học sinh lớp 5, đặc biệt là học sinh ở thành phố, đa phần
các em đã có những kĩ năng nhất định về cơng nghệ thơng tin như: tìm kiếm
thơng tin trên Google, chụp ảnh, quay phim,.. nên tôi nghĩ, chỉ cần chúng ta có
sự định hướng, gợi mở, chắc chắn các em sẽ thực hiện rất tốt nội dung này.
Thậm chí, trong thực tế giảng dạy, tơi thấy có những em cịn nhờ bố mẹ quay lại
một clip mà em đó đã phỏng vấn một số người lớn tuổi cảm nhận về một giai
đoạn, sự kiện lịch sử nào đó. Đó thực sự là một sự sáng tạo rất thú vị và đáng
ghi nhận của các em.
Như vậy, học sinh vừa được hình thành cách tự học, chủ động tìm kiếm
thơng tin và mở rộng kiến thức thực tế, chứ không chỉ gói gọn các kiến thức
trong sách giáo khoa.
Thơng qua hoạt động này, học sinh được phát triển các năng lực: tự học,
tìm kiếm thơng tin, tự giải quyết vấn đề...
3.2.3. Học sinh chia sẻ những băn khoăn, thắc mắc về tiết dạy:
Trước khi tổ chức tiết dạy trên lớp, giáo viên nên có sự trao đổi, chia sẻ
với các em học sinh về những vấn đề mà các em còn băn khoăn, thắc mắc.
Giáo viên có thể phân cơng một bạn cán sự phụ trách môn Lịch sử để ghi
lại những thắc mắc của các bạn. Dựa vào những chia sẻ đó, giáo viên có thể xây
dựng, thiết kế nội dung bài giảng sao cho phù hợp với mục đích tiết dạy và giải
đáp được những thắc mắc đó của các em.
12/27



Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

Thông qua hoạt động này, học sinh được phát triển các năng lực: giao
tiếp, hợp tác, giải quyết vấn đề,...
3.2.4. Tổ chức hoạt động dạy học trên lớp theo mơ hình “Lớp học đảo
ngược”:
Sau khi học sinh thực hiện được các bước trên thì lúc này, giáo viên sẽ rất
thuận lợi để tổ chức hoạt động dạy học trên lớp.
Các hoạt động chính trong tiết Lịch sử đều có các hoạt động cơ bản sau:
- Hoạt động 1: Khởi động
- Hoạt động 2: Day bài mới
- Hoạt động 3: Củng cố - dặn dò
Tuy nhiên, ở mỗi bài dạy, tùy theo nội dung dạy học mà người giáo viên
lại sử dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” kết hợp linh hoạt các phương pháp
khác nhau. Tiết học có hiệu quả, hấp dẫn là phụ thuộc rất nhiều vào cách thức tổ
chức của giáo viên cũng như năng lực sư phạm của người giáo viên. Bên cạnh
đó, với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin trong thời đại hiện nay,
người giáo viên có rất nhiều điều kiện để xây dựng hệ thống các bài giảng điện
tử, khai thác tối đa thế mạnh của công nghệ thơng tin trong giảng dạy các bài
học nói chung cũng như về môn Lịch sử – môn học sử dụng rất nhiều đến sơ đồ,
lược đồ, hệ thống phim tài liệu và cần sự khái quát các sự kiện, giai đoạn lịch sử.
Dựa trên việc nghiên cứu các bài dạy về thực vật trong chương trình khoa
học lớp 5, tơi xin đưa ra tiến trình cơ bản trong việc tổ chức các hoạt động dạy
học theo mơ hình Lớp học đảo ngược.
3.2.4.1. Hoạt động khởi động cho bài mới:
- Giáo viên khởi động cho tiết học bằng cách giới thiệu các hình ảnh, đoạn
phim hoặc đặt các câu hỏi có liên quan đến bài học, từ đó, dẫn dắt vào bài. Hoạt
động này giúp học sinh có được những định hướng ban đầu về nội dung bài học
và tạo sự hứng khởi cho học sinh để bắt đầu một giờ học.
- Giáo viên kiểm tra, kiểm soát việc sưu tầm thêm thông tin, tranh ảnh

của học sinh.
3.2.4.2. Hoạt động giúp học sinh tìm hiểu kiến thức :
Đây là hoạt động trọng tâm của tiết dạy. Ở hoạt động này, giáo viên thực
hiện các bước chính sau:
- Giáo viên chia sẻ trước lớp những băn khoăn, thắc mắc của
học sinh đã đưa ra từ trước tiết học
13/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

Câu hỏi của học sinh đưa ra được bạn cán sự môn Lịch sử ghi lại
- Dựa vào đó, giáo viên chia nội dung bài thành từng nhóm nội dung nhỏ
cần nghiên cứu sao cho đạt được mục tiêu bài học và giúp giải đáp những thắc
mắc của học sinh.
- Giáo viên tổ chức cho học sinh lựa chọn nội dung mà mình muốn tìm
hiểu sâu hơn. Sau đó, các em sẽ di chuyển vị trí sao cho những bạn cùng nghiên
cứu một nội dung sẽ ngồi cạnh nhau. Nhờ vậy, việc thảo luận, tìm hiểu sẽ dễ
dàng hơn.
Ví dụ: Trong bài “Vượt qua tình thế hiểm nghèo”, tơi đã chia lớp thành 4
nhóm nội dung tìm hiểu sau:

Tên các nhóm cần đặt sao cho học sinh dễ dàng ghi nhớ, thể hiện được
nội dung chính cần thảo luận
14/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

Các câu hỏi gợi ý giáo viên đưa ra cho mỗi nhóm cần giúp làm sáng tỏ

nội dung thảo luận, vừa sức và có khả năng kích thích sự suy luận của học sinh
- Giáo viên thông báo nhiệm vụ, thời gian, cách thức thảo luận, trình bày
cho từng nhóm. Ở mỗi nội dung thảo luận của từng nhóm, giáo viên nên đưa ra
một số câu hỏi gợi ý để giúp học sinh thuận lợi hơn trong quá trình nghiên cứu.
Giáo viên nên khuyến khích học sinh sáng tạo trong quá trình trình bày kết quả
thảo luận.
- Học sinh tiến hành thảo luận theo nhóm, giáo viên quan sát, hỗ trợ các
nhóm nếu cần thiết.

Học sinh thảo luận theo nhóm nội dung, có sự hỗ trợ, kiểm sốt của giáo viên

15/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

- Học sinh trình bày kết quả thảo luận. Sau khi học sinh từng nhóm trình
bày xong, các nhóm khác có để nhận xét, đặt câu hỏi hoặc bổ sung kiến thức nếu
cần thiết.

Đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận,
các nhóm khác đặt câu hỏi, bổ sung thơng tin
- Giáo viên có thể đặt thêm câu hỏi cho các nhóm hoặc cả lớp và nhận xét
các nhóm, chốt lại kiến thức cần ghi nhớ hoặc mở rộng thêm kiến thức.
- Gv chốt lại nội dung tồn bài cùng những kiến thức chính cần ghi nhớ
thơng qua kênh hình, kênh chữ hoặc sơ đồ, bảng biểu...

Giáo viên chốt lại những kiến thức quan trọng sau mỗi nội dung thảo luận
- Với mỗi bài học, giáo viên cần tạo điều kiện tối đa cho học sinh được có
cơ hội được chia sẻ, giao lưu học hỏi lẫn nhau. Mỗi học sinh như những “người

thầy tí hon” vừa truyền đạt, và bổ sung thêm kiến thức cho chính mình...Kết
hợp với các nội dung trong SGK, bằng cách sử dụng mơ hình “Lớp học đảo
ngược”, giáo viên sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học để vừa giúp khai
thác nội dung bài học, vừa khai thác tính tích cực, chủ động cũng như niềm yêu
thích học tập của học sinh.
Thông qua hoạt động này, học sinh được phát triển các năng lực: giao
tiếp, hợp tác, giải quyết vấn đề, thuyết trình, phân tích – tổng hợp....
16/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

Theo tơi, mỗi phương pháp, mơ hình dạy học đều có tác dụng tích cực đối
với học sinh, giúp học sinh nắm vững kiến thức và phát triển kỹ năng thái độ.
Khơng có phương pháp hay mơ hình dạy học nào là vạn năng cả, chính vì vậy
trong một tiết dạy để đạt hiệu quả cao nhất đòi hỏi người giáo viên cần phải có
sự sử dụng phối hợp hợp lý các mơ hình, phương pháp dạy học khác nhau phù
hợp với điều kiện cơ sở vật chất và trình độ tiếp nhận của học sinh. Khi dạy lịch
sử cần lựa chọn mơ hình và phương pháp phù hợp với tình hình giảng dạy chung
và đặc trưng riêng của các bài lịch sử.
3.2.4.3. Hoạt động củng cố, dặn dò sau tiết học:
- Ở hoạt động này giáo viên chốt lại kiến thức qua các câu hỏi về nội dung
của bài. Giáo viên cần có sự liên hệ thực tế, mở rộng kiến thức cho học sinh.
Ví dụ: Cuối bài Cốm làng Vòng, giáo viên cho học sinh chơi 1 trị chơi
mang tên Miếng ghép bí mật để học sinh trả lời một số câu hỏi củng cố bài học.

Trị chơi Miếng ghép bí mật giúp củng cố kiến thức bài Cốm làng Vòng
- Giáo viên kết hợp giáo dục học sinh tình u u đất nước, lịng tự hào
về lịch sử vẻ vang của dân tộc.
- Giáo viên dặn dị, gợi mở sang tiết học sau:

Ví dụ: Giáo viên sẽ chốt kiến thức tồn bài “Cốm làng Vịng” như sau:
“Vậy là, qua bài học ngày hôm nay, chúng ta thấy, cốm không chỉ là sản
phẩm của sự sáng tạo mà mà cốm còn trở thành 1 nét văn hóa đất Hà Thành.
Chính vì thế mà cốm Vịng đã trở thành món ăn mà mỗi người con thủ đơ dù đi
đâu xa cũng nhớ về, là món quà người Hà Nội gửi biếu khách phương xa. Và
cũng vì giá trị vốn có của mình mà cốm Vịng đã trở thành nguồn cảm hứng của
các nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ. Sau đây chúng mình cùng hát vang bài Hương
Cốm mùa thu nào.”
17/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

- Kết thúc tiết học, giáo viên nhận xét, tuyên dương những học sinh học
tốt hoặc có nhiều tiến bộ theo thông tư 22.
3.3. Một số biện pháp giúp việc thiết kế bài giảng theo mơ hình “Lớp học
đảo ngược” đạt hiệu quả cao:
3.3.1. Giáo viên chủ động nghiên cứu và xây dựng kế hoạch, đưa ra các biện
pháp khắc phục những khó khăn khi dạy học sinh các bài theo mơ hình “Lớp
học đảo ngược”:
- Ngay từ đầu năm khi tiếp nhận lớp, giáo viên phân loại trình độ học sinh,
phát hiện được ưu điểm, hạn chế của học sinh để xây dựng kế hoạch cụ thể, phù
hợp với tình hình thực tế của lớp, như:
+ Nội dung kiến thức: Giáo viên cần chủ động về nội dung tài liệu, kiến thức
cần sử dụng khi hướng dẫn học sinh học các bài Lịch sử dự kiến dạy theo mơ
hình Lớp học đảo ngược
+ Trao đổi với phụ huynh ngay từ đầu năm về việc dự kiện tổ chức dạy học
theo mơ hình “Lớp học đảo ngược” để phụ huynh có định hướng và hỗ trợ các
con trong quá trình tìm kiếm, tải tư liệu mà giáo viên cung cấp.
- Lịch sử là việc đã xảy ra, có thật và tồn tại khách quan . Nhận thức lịch sử

phải thông qua các “dấu vết” của quá khứ, nhũng chứng cứ về sự tồn tại của các
sự kiện , hiện tượng, nhân vật đã diễn ra, do đó việc đầu tiên thiết yếu không thể
bỏ qua là cho học sinh tiếp nhận thông tin từ sử liệu (Hiện vật , tranh ảnh, bản
đồ …) thơng qua đó học sinh tái hiện được sự việc đã diễn ra.
- Cần vận dụng tối đa các điều kiện, phương tiện ở địa phương để tổ chức
cho học sinh học ngoài lớp, cho học sinh tham quan các di tích lịch sử ,văn hoá,
các dấu vết quá khứ,…

Giáo viên đưa học sinh đến thăm một gia đình làm nghề cốm Vịng
- Giáo viên cũng có thể dạy cho học sinh cách chụp ảnh, lưu lại những gì đã
quan sát được khi đi tham quan các di tích lịch sử, bảo tàng, nhà Truyền thống
Quận... để làm tài liệu sau này.
18/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

- Chủ động đưa ra những tình huống khó khăn nhất học sinh hay gặp phải để
xây dựng kế hoạch khắc phụ ngay những lỗi sai đó.
Ví dụ: Khi học sinh trình bày kết quả thảo luận, nếu nhóm nào gặp khó khăn
trong phần trình bày, giáo viên có thể gợi ý một số cách trình bày (sơ đồ tư duy,
biểu đồ cột, kĩ thuật khăn trải bàn...) và chú ý đến các ý chính khi trình bày,
khơng nên trình bày q dài dịng trên bảng nhóm.

Học sinh trình bày kết quả thảo luận trong bảng nhóm
3.3.2. Giáo viên thường xuyên theo dõi và động viên những tiến bộ dù nhỏ
nhất của các em:
- Giáo viên cần theo sát quan điểm của thông tư 30, thông tư 22, khuyến
khích, động viên và phát huy tối đa khả năng của học sinh.
Đặc biệt, giáo viên không chỉ chú trọng nhận xét về mặt kiến thức, kĩ

năng trong việc tìm hiểu, nhận định ý nghĩa của các sự kiện lịch sử mà còn nhận
xét cả năng lực, phẩm chất đạt được của học sinh sau khi mỗi tiết học, như:
o Cô khen con biết chia sẻ kiến thức với bạn
o Cơ khen con ham mê khám phá, biết tự tìm tịi các kiến thức lịch sử
o Cơ thấy con đã biết lắng nghe ý kiến của các bạn
o Cô khen con đã tự tin phát biểu ý kiến của mình, Cơ rất hài lịng khi
thấy con có sự nỗ lực, tự giác trong q trình học tập;
o Cơ khen con có ý thức tự học, tự quan sát, chuẩn bị bài trước khi đến
lớp...
o Cơ khen con có sự liên tốt, biết quan sát và chụp ảnh lại các sự vật
trong bảo tàng liên quan đến nội dung bài
- Đồng thời, với mỗi nhóm học sinh khác nhau, giáo viên cần đưa ra
những mức độ yêu cầu khác nhau.
19/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

+ Với học sinh nhút nhát, giáo viên có thể động viên, khen ngợi những cố
gắng dù nhỏ nhất của các em. “Cơ khen con đã biết tìm kiếm tư liệu rồi đấy. Hãy
tiếp tục phát huy nhé!” hay “Cô thấy ý kiến của con rất đặc biệt đấy. Chúng
mình hãy chờ xem ý kiến đó có đúng khơng nhé!”
+ Với những học sinh có khả năng tiếp thu nhanh, ham mê khám phá.
Giáo viên cần tiếp tục giúp các em phát huy khả năng của mình: “Cơ thấy con
rất có năng khiếu trong việc tìm hiểu các sự kiện lịch sử đấy. Hãy tiếp tục phát
huy nhé! Biết biết đâu một ngày nào đó con có thể trở thành một nhà nghiên cứu
lịch sử thì sao nhỉ?”
Như vậy, người giáo viên đã góp phần phát huy, khơi gợi hết khả năng
của các em trong học tập cũng như sự u thích tìm hiểu các sự kiện, nhân vật,
giai đoạn lịch sử.

3.3.3. Thường xuyên sưu tầm, tích lũy các thông tin, tư liệu để phục vụ cho
bài học:
- Với tốc độ của công nghệ thông tin phát triển nhanh như hiện nay, việc sử
dụng bài giảng điện tử, ti vi,... là điều dần phổ biến. Giáo viên cần tích cực, chủ
động sưu tầm tranh ảnh, tư liệu, đoạn phim minh họa cho nội dung bài dạy, giúp
học sinh hứng thú hơn với việc học môn Lịch sử.
- Giáo viên có thể kết hợp cùng giáo viên trong khối xây dựng kho thư viện
điện tử gồm các tài liệu phục vụ cho các dạng bài dạy về môn Lịch sử, đặc biệt
là các bài có thể xây dựng với mơ hình “Lớp học đảo ngược”.
- Khi muốn giúp cho học sinh cảm nhận được ý nghĩa, giá trị của các sự kiện
lịch sử, rất cần những đoạn phim tư liệu mô tả chân thực các sự kiện đã xảy ra
trong lịch sử để tác động trực tiếp đến các giác quan của học sinh. Ngồi ra, giáo
viên cũng có thể giới thiệu cho học sinh xem những bộ phim truyền hình tái hiện
một giai đoạn lịch sử nào đó của dân tộc để các em xem trước từ ở nhà.
Ví dụ: khi dạy về bài “Vượt qua tình thế hiểm nghèo”, giáo viên có thể giới
thiệu cho học sinh tên một số phim tư liệu, phim truyền hình trên youtube:

Bộ phim “Sao tháng Tám” nói về nạn Phim tư liêu trích lời kêu gọi diệt giặc
20/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

đói năm 1945 và nỗi khổ của người
đói, giặc dốt của Bác Hồ
dân khi ấy
- Cũng cần lưu ý là những đoạn phim trên mạng dù rất nhiều nhưng đơi khi
chưa thể hiện đúng mục đích, ý đồ người dạy, vì thế, giáo viên cần linh hoạt sử
dụng các phần mềm cắt ghép phim, phần mềm lồng tiếng, ghi âm để tạo hiệu
quả tối đa cho bài dạy.

3.3.4. Giúp học sinh hình thành thói quen đọc sách về lịch sử, xây dựng Tủ
sách hiếu học:
- Khuyến khích học sinh đọc các sách Lịch sử, về giai đoạn chiến tranh hào
hùng của dân tộc trong giai đoạn chống Pháp và chống Mĩ. Chẳng hạn các sách
Lịch sử viết cho thiếu nhi rất hấp dẫn như: Đội thiếu niên du kích Đình Bảng,
Đội thiếu niên tình báo Bát Sắt, Q nội, Người lính Điện Biên kể chuyện,..; hay
chuyện về các nhân vật lịch sử nổi tiếng: Võ Thị Sáu, Lý Tự Trọng, kể chuyện
Bác Hồ, Những người sống mãi,..

Một số cuốn sách tìm hiểu về Lịch sử Việt Nam có thể giới thiệu cho học sinh
- Giáo viên có thể chủ động xây dựng Tủ sách Hiếu học, khuyến khích học
sinh chung tay góp những cuốn sách để cùng nhau đọc sách, bồi bổ thêm kiến
thức cho bản thân.

21/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

Tủ sách hiếu học do các bạn trong
lớp đóng góp

Các bạn xếp hàng mượn sách

Qua q trình thực hiện, tôi thấy một số kinh nghiệm trong việc sử dụng
mơ hình “Lớp học đảo ngược”để giúp phát triển năng lực cho học sinh trong
một số bài của môn Lịch sử lớp 5 đã đạt những hiệu quả nhất định. Nếu vận
dụng chúng một cách thích hợp và sáng tạo, tôi tin tưởng rằng chất lượng dạy,
học môn Lịch sử trong trường Tiểu học sẽ được nâng cao.
3.4. Minh họa một số bài giảng xây dựng theo mơ hình “Lớp học đảo

ngược” trong môn Lịch sử lớp 5
Dựa trên một số kinh nghiệm về việc xây dựng bài giảng Lịch sử theo mơ
hình “Lớp học đảo ngược”, tơi đã thiết 2 minh họa 2 bài giảng theo mơ hình này
là bài lịch sử Vượt qua tình thế hiểm nghèo và bài Lịch sử địa phương Cốm
làng Vịng. Tơi xây dựng một đĩa CD rom gồm các bài giảng điện tử thiết kế
theo mơ hình “Lớp học đảo ngược” và tư liệu cung cấp cho học sinh cùng giáo
án dạy học các bài đó.
3.4.1. Bài “Cốm làng Vịng”: Bài giảng về lịch sử địa phương “Cốm làng
Vịng” tơi xây dựng gồm 4 nội dung như sau:

Bài giảng E-elearning giúp học sinh tự
học trực tuyến ở nhà
22/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

Giáo án
Bài giảng điện tử
3.4.2. Bài “Vượt qua tình thế hiểm nghèo”: Bài giảng về lịch sử “Vượt qua
tình thế hiểm nghèo” tơi xây dựng gồm 4 nội dung như sau:

Tư liệu bài giảng phát cho học sinh
nghiên cứu

Phiếu củng cố kiến thức cho học sinh

Bài giảng điện tử
Giáo án
Qua quá trình xây dựng bài giảng Lịch sử theo mơ hình “Lớp học đảo

ngược”, tơi thấy học sinh nắm bắt kiến thức rất nhanh, hào hứng; các em chủ
động tìm kiếm thơng tin, phát huy được các năng lực tự học, tự tìm kiếm thơng
tin, giải quyết vấn đề... Từ đó, các em thêm yêu, thêm hiểu biết và tự hào về lịch
sử đất nước mình
4. Một số kết quả đạt được:
4.1. Trước khi áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược”:
Trước khi áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” thì đa phần học sinh
lớp tơi cịn chưa thực sự nắm vững kiến thức về lịch sử, các em chưa có thói
23/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

quen tìm kiếm thơng tin, trình bày trước lớp cịn rụt rè, nhút nhát. Các em chưa
có thói quen phản biện, đặt câu hỏi và giải quyết vấn đề.
4.2. Sau khi áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược”:
Sau khi áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong giảng dạy môn
Lịch sử vào thực tế lớp học cũng như triển khai dạy 2 tiết được trình bày minh
họa là bài “Vượt qua tình thế hiểm nghèo” và bài “Cốm làng Vịng”, tơi nhận
thấy như sau:
Số học sinh nắm vững kiến Số học sinh thể hiện được
thức, kĩ năng của các bài năng lực tự học, tự tin, tích
học Lịch sử
cực tham gia vào bài học
Trước khi dạy
35/62 (56,5%)
30/62 (48,4%)
Sau khi dạy
62/62 (100%)
60/62 (96,8%)

Nhìn vào bảng số liệu có thể thấy được, khi được dạy học theo mơ hình
“Lớp học đảo ngược”, hầu hết các em đã nắm vững được kiến thức, kĩ năng của
các bài học Lịch sử. Bên cạnh đó, các em được phát triển một cách tích cực các
năng lực như: tự học, nhận thức lịch sử, khám phá lịch sử, giao tiếp, hợp tác,
tự giải quyết vấn đề, trình bày kết quả trước lớp,... Không những vậy, khả năng
tổng hợp kiến thức Lịch sử, giải đáp và kết nối được ý nghĩa các sự kiện lịch sử
của các em cũng tăng lên nhanh chóng. Từ đó, các em thêm ham học và u
thích tìm hiểu Lịch sử nước nhà, u thích mơn Lịch sử.
Như vậy, đề tài hồn tồn có tính khả thi trong thực tiễn, có thể áp dụng
rộng rãi trong tồn thành phố Hà Nội. Mặt khác, trong quá trình giảng dạy, việc
sử dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” cần phù hợp với nội dung bài dạy, như
vậy sẽ giúp thực hiện được mục tiêu của tiết dạy, góp phần phát huy năng lực
cho học sinh.
III. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận:
Bậc tiểu học là bậc quan trọng trong việc đặt nền móng cho sự hình thành
và phát triển nhân cách của học sinh, trên cơ sở cung cấp tri thức ban đầu về tự
nhiên, xã hội trong cuộc sống thơng qua các mơn học .Thầy và trị chúng ta là
những lớp hậu sinh trong lịch sử. Người thầy phải khơi dậy và truyền lửa cho
học sinh đảm bảo sự kế thừa và phát huy truyền thống dân tộc và làm nổi bật
được những đặc trưng riêng của phân môn lịch sử mà những mơn học khác
khơng có được.
24/27


Áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh

Qua nghiên cứu với những ưu điểm và những điều cần lưu ý về mơ hình
“Lớp học đảo ngược”, tơi nghĩ rằng có thể ứng dụng mơ hình dạy học này tại
các bài trong môn Lịch sử lớp 5 khi điều kiện cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy

và học tập ngày càng tốt hơn. Mơ hình này sẽ giúp nâng cao ý thức, thái độ và
trách nhiệm học tập và đồng thời tạo ra thói quen học hợp tác ở người học,
những thái độ và kỹ năng không thể thiếu đối với người công dân tương lai, cho
dù ở trong hồn cảnh văn hố xã hội nào.
Để triển khai và ứng dụng tốt mơ hình này, điều quan trọng là giáo viên
cần thiết kế các hoạt động sao cho thu hút người học và gắn kết người học thành
một cộng đồng học tập. Bên cạnh đó, cần phải xây dựng một hệ thống quản lý
học tập để quản lý các tài nguyên học tập (clip bài giảng..) để phục vụ cho việc
nghiên cứu nội dung học tập từ ở nhà của người học.
Để phát triển năng lực của học sinh trong môn Lịch sử, người giáo viên
cần phải linh hoạt sử dụng các mơ hình dạy học hiện đại, phù hợp với nội dung
bài dạy. Muốn làm được điều đó, giáo viên phải thực hiện:
- Nắm vững chương trình.
- Nắm vững đặc trưng phương pháp bộ môn.
- Chuẩn bị cơ sở vật chất cho việc dạy học.
- Giáo viên cần hướng dẫn khích lệ động viên các em học còn yếu , nhút
nhát bằng sự yêu thương gần gũi và cái tâm của người thầy.
- Tạo hứng thú và niềm tin cho các em trong quá trình học tập
- Nêu cao những tấm gương điển hình về tinh thần cố gắng vươn lên trong
học tập để học sinh noi theo. Có như vậy thì học sinh mới hứng thú, tạo hiệu quả
cao trong những tiết lịch sử.
Qua thực hiện phổ biến khối 5, tôi nhận thấy mỗi tiết dạy lịch sử áp dụng
mơ hình dạy học “Lớp học đảo ngược” này, tiết học sôi nổi, hứng thú hơn, các
em ham tìm hiểu, yêu mến và tự hào hơn về truyền thống của dân tộc ta.
2. Khuyến nghị:
Để việc áp dụng mơ hình “Lớp học đảo ngược” tại các tiết học môn Lịch sử
đạt hiệu quả, người viết cũng xin đề xuất một số ý kiến như sau:
Một là, chú trọng việc nâng cao ý thức tự giác học tập của người học bằng
cách thay đổi phương pháp giảng dạy ngay từ các khối lớp 3, 4, 5; chuyển từ lối
giảng dạy theo cách truyền đạt kiến thức sang giảng dạy tích cực, bồi dưỡng

năng lực người học. Việc này phải được áp dụng một cách tích cực và triệt để.
25/27