Giải thưởng Sinh viên Nghiên cứu khoa học Euréka lần XIX năm 2017

Kỷ yếu khoa học

NHẬN THỨC – THÁI ĐỘ – HÀNH VI CỦA HỌC SINH THPT VỀ VẤN ĐỀ BẠO
LỰC HỌC ĐƯỜNG
Đoàn Mỹ Duyên*
Trường Đại học Văn Hiến
*Tác giả liên lạc:
TÓM TẮT
Hiện nay đối với học sinh THPT, cụm từ “Bạo lực học đường” (BLHĐ) đã trở nên khá quen
thuộc và đang có xu hướng lan sang cả nữ sinh. Đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu định
lượng có kết hợp định tính cùng dung lượng mẫu 300 được xử lý bằng phần mềm SPSS for
Windows. Ngoài ra, bài nghiên cứu còn tiến hành phỏng vấn sâu 05 nữ học sinh đã từng trực
tiếp chứng kiến, tham gia và từng là nạn nhân của BLHĐ. Phần phân tích gồm: (1) Thực
trạng nhận thức của học sinh THPT đối với vấn đề BLHĐ; (2) Thái độ của học sinh THPT khi
chứng kiến BLHĐ; (3) Hành vi của học sinh THPT khi chứng kiến BLHĐ; (4) Mối liên hệ
giữa nhận thức, thái độ và hành vi khi chứng kiến BLHĐ của học sinh THPT. Sau cùng từ các
kết quả nghiên cứu, đề tài đưa ra một số khuyến nghị nhằm góp phần ngăn chặn BLHĐ.
Từ khóa: Bạo lực học đường, nhận thức, thái độ, hành vi, học sinh trung học phổ thông.
AWARENESS - ATTITUDE - THE STUDENT'S ACTIVITY
ON SCHOOL VIOLENCE
Doan My Duyen*
Van Hien University
*Corresponding author:
ABSTRACT
Currently for high school students School Violence phrase has become quite familiar and
tends to spread to all female students. Topic being studied by research methodology combines
quantitative and qualitative capacity of 300 samples were processed by SPSS for Windows
software. Also study also conducted in-depth interviews five female students have ever
directly witnessed the participation and been victims of school violence. The analysis consists

of (1) Situation awareness of high school students to the problem of school violence; (2) The
attitude of high school students having witnessed violence at school; (3) The behavior of high
school students as evidence school violence as; (4) the relationship between cognitive and
behavioral attitude when witnessing violence of high school student. Finally from the results
of research topics give some recommendations to help prevent school violence.
Keywords: School violence, awareness, attitude, behaviour, high school student.
TỔNG QUAN
Nghiên cứu về vấn đề BLHĐ, một số nghiên
cứu của các học giả ngoài nước cho thấy
mức độ phổ biến, hệ quả của BLHĐ dường
như là vấn đề xã hội chung ở tất cả các quốc
gia. Việc đề ra những biện pháp ngăn ngừa
BLHĐ là khá phức tạp và không phải lúc nào
cũng đem lại hiệu quả. Burton P. và Leoschut
L. đã chứng minh rằng BLHĐ dù không gia
tăng nhưng vẫn xảy ra tương đối liên tục và
trong thực tế số vụ BHLĐ nhiều hơn so với
báo cáo của các trường học. Về hình thức
bạo lực, bên cạnh các hành vi bạo lực truyền
thống, hình thức bạo lực qua mạng trực tuyến
khá phổ biến ở các trường học. Nạn nhân bị

bạo lực ngồi việc trải nghiệm bạo lực mà
cịn có nhiều khả năng tham gia vào bạo lực
và có sự khác biệt về mặt thống kê giữa nam
và nữ về sự trải nghiệm bạo lực. Một nghiên
cứu khác của tổ chức Centers for Disease
Control and Prevention-CDC twenty four
seven-Saving Lives đã phân loại các hậu quả
của BLHĐ ở các khía cạnh thể xác, tinh thần,

tình dục như: (1) Hệ quả thể chất: vết cắt,
thâm tím, vết xương gãy, chấn thương đầu và
nghiêm trọng hơn là khuyết tật vĩnh viễn. (2)
Hệ quả tâm lý như: trầm cảm, lo lắng, nỗi sợ
hãi… (3) Hệ quả của sự xâm phạm tình dục:
thể chất, tình cảm, hành vi và những thách
thức xã hội, cũng như chịu đựng sự lạm dụng

599


Giải thưởng Sinh viên Nghiên cứu khoa học Euréka lần XIX năm 2017

trong tương lai hoặc tiếp tục chu trình ở tuổi
trưởng thành bằng cách lạm dụng người
khác. Nghiên cứu của Altuna S.A. và Baker
O.E sử dụng phương pháp nghiên cứu định
tính, các tác giả đã xác định các nguyên nhân
của bạo lực và đưa ra các gợi ý giúp hạn chế
vấn nạn này. Cụ thể: (1) Học sinh có xu
hướng nghiêng về bạo lực sau khi xảy ra mâu
thuẫn với nhau và không thể ngăn chặn được.
Điều này cho thấy sự bất lực của hầu hết học
sinh khi giải quyết các xung đột. (2) Học sinh
cho rằng bạo lực không tồn tại trong một
khoảng thời gian nhất định mà bất biến.
BLHĐ xảy ra trong toàn phạm vi trường học,
đặc biệt là ở những nơi khơng có giáo viên
quản lý xung quanh. (3) Mục đích của những
học sinh “lớp trên” là để “bảo vệ”, “chăm

sóc” anh/em của họ ở những lớp dưới. Đây
còn được xem là hành vi rủ rê, lôi kéo người
khác tham gia BLHĐ. (4) Nghiên cứu đã chỉ
ra rằng những người hay sử dụng bạo lực
thường thiếu tính kiên nhẫn và hay lo lắng.
Các cơng trình nghiên cứu về chủ đề BLHĐ
ở Việt Nam thường tập trung nghiên cứu ở
hai nhóm vấn đề: (1) Thực trạng BLHĐ và
(2) Nhận thức của học sinh về BLHĐ. Đoàn
Nam Hương trong khi nghiên cứu về thực
trạng và giải pháp phòng, chống BLHĐ tại
tỉnh Bến Tre đã cho thấy tỷ lệ BLHĐ ở tỉnh
này khá cao (37,2%) và đặc biệt phổ biến ở
học sinh phổ thông. Tác giả đánh giá rằng
trong khi các vụ BLHĐ gây “bức xúc trong
xã hội” thì các giáo viên, cán bộ quản lý giáo
dục lại “không hề hay biết”. Bên cạnh đó, tác
giả Nguyễn Thị Thùy Dung chọn cách tiếp
cận tâm lý học để nghiên cứu về Nhận thức
của học sinh trường THPT Nguyễn Trường
Tộ (TP.Vinh-Nghệ An) về vấn đề BLHĐ cho
thấy: (1) Nhận thức của học sinh THPT về
BLHĐ được đặt trong mối quan hệ biện
chứng với các yếu tố xã hội khác. (2) Phần
lớn học sinh đều biết đến BLHĐ, biết BLHĐ
đang diễn ra trong thực tế nhưng vẫn chưa
hiểu đúng đắn về bản chất của BLHĐ. (3)
Hầu hết học sinh THPT đều nhận biết được
hậu quả trực tiếp, tuy nhiên những hậu quả
mang tính lâu dài hơn thì lại ít được học sinh

đánh giá cao. (4) Nhiều học sinh đã định hình
cho bản thân những thái độ và hành vi cần có
nhưng vẫn chưa dám đứng ra tố cáo hành vi

Kỷ yếu khoa học

BLHĐ. Tóm lại, BLHĐ là một vấn đề nghiên
cứu khá phổ biến nhưng luôn nhận được sự
quan tâm của các nhà khoa học quốc tế lẫn
trong nước do tính chất và ảnh hưởng xã hội
của nó. Các nghiên cứu trước đây hoặc có
phạm vi nghiên cứu khá rộng khi phân tích
thực trạng, nguyên nhân, hệ quả của BLHĐ
hoặc chỉ khai thác khía cạnh nhận thức về
BLHĐ. Mặt khác, khi xét về mối liên hệ giữa
nhận thức, thái độ và hành vi khi chứng kiến
BLHĐ của học sinh vẫn chưa được quan tâm
nhiều. Chính vì vậy, nhóm tác giả thực hiện
đề tài là thật sự phù hợp.
PHƯƠNG PHÁP
Phương pháp phân tích tư liệu sẵn có: Đề
tài sử dụng một số thơng tin có sẵn từ các
cơng trình nghiên cứu khoa học đi trước hoặc
đã được đăng tải trên các tạp chí khoa học,
báo chí, mạng Internet. Căn cứ vào đó để mở
rộng phân tích, so sánh với kết quả nghiên
cứu của đề tài.
Phương pháp thu thập thông tin bằng
bảng hỏi An-két: Dung lượng mẫu gồm có
300 đơn vị được phát đều cho những học

sinh đang học tại trường THPT Nguyễn Huệ
và Trung tâm GDTX & HN huyện Cam
Lâm, tỉnh Khánh Hòa.
Phương pháp phỏng vấn sâu cá nhân: Để
tìm hiểu rõ hơn về nhận thức, thái độ và hành
vi của học sinh THPT đối với vấn đề BLHĐ.
Đề tài thực hiện phỏng vấn sâu 05 trường
hợp là học sinh THPT. Trong đó, 01 trường
hợp được tiến hành phỏng vấn đối với học
sinh đã từng là nạn nhân của BLHĐ; 02
trường hợp học sinh đã từng chứng kiến trực
tiếp BLHĐ; 02 trường hợp học sinh đã từng
tham gia BLHĐ.
Phương pháp xử lý dữ liệu: Các thông tin
định lượng thu thập được từ bảng hỏi An-két
xử lý bằng phần mềm SPSS for Windows
16.0. Nội dung xử lý gồm có thống kê mơ tả,
bảng tổng hợp đa biến. Các thơng tin định
tính được xử lý bằng cách mã hóa và cơ đọng
thơng tin.
KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
Nhận thức của học sinh THPT đối với vấn
đề BLHĐ hiện nay

600


Giải thưởng Sinh viên Nghiên cứu khoa học Euréka lần XIX năm 2017

Kỷ yếu khoa học


Bảng 1. Tỷ lệ phần trăm đồng ý của học sinh THPT đối với các phát biểu về BLHĐ
Các phát biểu về BLHĐ
Tỷ lệ phần trăm đồng ý
Là hành vi gây tổn hại đến tinh thần (chửi, đe dọa...) giữa học
sinh với học sinh và giữa giáo viên với giáo viên trong và ngồi
37,55%
khn viên nhà trường.
Là hành vi gây tổn hại đến vật chất (trấn lột, chiếm đoạt đồ
dùng học tập, xin tiền...) giữa học sinh với học sinh trong và
39,275%
ngồi khn viên nhà trường.
Là hành vi gây tổn hại đến thân thể (đánh nhau, túm tóc, cào
cấu...) giữa học sinh với học sinh trong và ngồi khn viên
40,925%
nhà trường.
Là hành vi bạo lực liên quan đến vấn đề tình dục (sờ bộ phận
nhạy cảm, ép quan hệ tình dục...) giữa học sinh với học sinh
36,325%
trong khn và ngồi viên nhà trường.
(Nguồn: Kết quả khảo sát nhận thức của học sinh THPT về vấn đề BLHĐ tháng 5/2017)
Từ bảng 1, hầu hết học sinh THPT hiện nay và giữa giáo viên với giáo viên trong và
đều có nhận thức về các khái niệm BLHĐ ở ngồi khn viên nhà trường với 37,55% học
mức trung bình. Cụ thể, xếp theo thứ tự giảm sinh đồng ý; cuối cùng là 36,325% đồng ý
dần, phát biểu BLHĐ là hành vi gây tổn hại với phát biểu BLHĐ là hành vi bạo lực liên
đến thân thể giữa học sinh với học sinh trong quan đến vấn đề tình dục giữa học sinh với
và ngồi khn viên nhà trường có 40,925% học sinh trong khn và ngồi viên nhà
học sinh đồng ý; kế đến có 39,275% đồng ý trường. Như vậy, phần lớn học sinh THPT
với phát biểu BLHĐ là hành vi gây tổn hại hiện nay đã biết về khái niệm BLHĐ nhưng
đến vật chất giữa học sinh với học sinh trong chưa thực sự hiểu đúng về khái niệm này.

và ngồi khn viên nhà trường; xếp vị trí Thái độ của học sinh THPT đối với vấn đề
thứ ba là phát biểu BLHĐ là hành vi gây tổn BLHĐ hiện nay
hại đến tinh thần giữa học sinh với học sinh
Bảng 2. Thái độ khi chứng kiến BLHĐ
Gián tiếp
Trực tiếp
Thái độ
Tần số Phần trăm (%) Tần số Phần trăm (%)
Phẫn nộ, khó chịu
137
45,7
140
46,7
Bình thường
93
31,0
59
19,7
Lo sợ
63
21,0
95
31,7
Thích thú
15
5,0
15
5,0
Khác
2

0,7
2
0,7
(Nguồn: Câu hỏi có nhiều ý trả lời; Kết quả khảo sát nhận thức của học sinh THPT về vấn đề
BLHĐ tháng 5/2017)
Ở bảng 2, đa số học sinh THPT khi chứng không cịn thái độ bình thường nữa mà thay
kiến BLHĐ một cách gián tiếp và trực tiếp vào đó là sự lo sợ (31,7%). Chia sẻ của một
thì các em đều tỏ thái độ phẫn nộ, khó chịu bạn nữ sinh: “Mình thì mình khơng có đồng
(45,7% và 46,7%). Một bạn nữ sinh cho biết: tình với việc đó. Nói chung thì mình cũng
“Em nghĩ là quá đáng. Kiểu như là mình có thấy hơi lo sợ chứ khơng có cảm giác thích
thể nói chuyện mà mình đâu phải nhất thiết thú như các bạn khác”. Như vậy, chưa có sự
là cứ phải đánh nhau đâu...”. Bên cạnh đó, nhất quán giữa việc chứng kiến BLHĐ gián
khi học sinh chứng kiến BLHĐ gián tiếp, tiếp và trực tiếp ở một số học sinh. Hành vi
thái độ bình thường được xếp ở vị trí ngay của học sinh THPT đối với vấn đề BLHĐ
sau thái độ khó chịu (31%). Nhưng khi hiện nay
chứng kiến một cách trực tiếp, nhiều học sinh
Bảng 3. Hành vi khi chứng kiến BLHĐ
Hành vi
Tần số Phần trăm (%)
Nhanh chóng tìm cách đi báo cho thầy cơ, cán bộ trong trường
233
77,7
601


Giải thưởng Sinh viên Nghiên cứu khoa học Euréka lần XIX năm 2017

Kỷ yếu khoa học

Nhanh chóng tìm các bạn khác đến khun, ngăn cản

194
64,7
Một mình nhanh chóng đến khun, ngăn cản
63
21,0
Đứng nhìn và khơng làm gì cả
69
23,0
Xem và cổ vũ
24
8,0
Chụp hình, quay phim
20
6,7
Đăng tải lên mạng xã hội Facebook, kênh Youtobe…
25
8,3
Khác
7
2,3
(Nguồn: Câu hỏi có nhiều ý trả lời; Kết quả khảo sát nhận thức của học sinh THPT về vấn đề
BLHĐ tháng 5/2017)
Có thể thấy tại bảng 3, hầu hết các bạn đều xem cùng....Mình xem thì xem thơi chứ khơng
có hành vi phản đối rõ rệt đối với BLHĐ có ý nghĩ tới can ngăn hay chạy đi báo cho
(77,7% học sinh THPT chọn cách nhanh thầy cô biết về vụ đánh nhau đó. Vì nếu mình
chóng tìm cách đi báo cho thầy cơ, cán bộ can thì có thể bạn đó sẽ đánh mình ln, nên
trong trường đến để giải quyết vụ BLHĐ). mình chỉ đứng xem thơi”. Có thể thấy học
Tuy nhiên, khi chứng kiến BLHĐ trực tiếp, sinh THPT đang cịn gặp khó khăn đối với
hành vi của một số học sinh có xu hướng đi cách xử lý tình huống khi có BLHĐ xảy ra.
ngược lại khá nhiều so với nhận thức và thái Mối liên hệ giữa nhận thức, thái độ và

độ của các bạn. Một nữ sinh cho biết: “Lúc hành vi của học sinh THPT đối với vấn đề
xem đánh nhau thì mình xem theo số đơng, BLHĐ
thấy các bạn khác đến xem thì mình cũng tới
Bảng 4. Mối liên hệ giữa nhận thức, thái độ và hành vi khi chứng kiến BLHĐ
Nhận
Thái độ
Hành vi
thức
Phần
Thái độ Phẫn nộ,
Bình
Thích
Phẫn nộ, khó chịu
Lo sợ
trăm
Hành vi
khó chịu thường
thú
trung
Gián
Trực
Bản thân hành
22,1%
25,4% 14,3% 26,7%
bình
tiếp
tiếp
động
đồng ý
Cùng bạn bè đến

62,9%
52,5% 78,6% 53,3%
với các
khuyên
phát biểu
Báo cho thầy cô
47,5% 85,7% 40,0%
90,0%
45,7% 46,7%
về
Đứng xem,
BLHĐ:
17,1%
40,7% 11,9% 73,3%
khơng làm gì
38,5%
(Nguồn: Câu hỏi có nhiều ý trả lời; Kết quả khảo sát nhận thức của học sinh THPT về vấn đề
BLHĐ tháng 5/2017)
Từ bảng 4 cho thấy, giữa nhận thức, thái độ thái độ thích thú khi chứng kiến BLHĐ đa số
và hành vi của học sinh THPT có mối liên hệ chọn hành vi chỉ đứng xem và khơng làm gì
với nhau. Cụ thể, với mức trung bình đối với (73,3%).
nhận thức về BLHĐ ở hầu hết học sinh
THPT (38,5%) cùng với đa số tỏ thái độ KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
không đồng tình với BLHĐ (45,7% gián tiếp Từ kết quả phân tích của đề tài, chúng tơi xin
và 46,7% trực tiếp), có sự thuận chiều giữa đưa ra một số kết luận sau:
nhận thức, thái độ và hành vi của học sinh Thực trạng nhận thức của học sinh THPT
khi chứng kiến BLHĐ. Với những học sinh về vấn đề BLHĐ
tỏ thái độ khó chịu và lo sợ, đa số đều chọn Hiện nay học sinh THPT cũng đã có nhận
cách tìm kiếm sự giúp đỡ từ thầy cơ (lần lượt thức về vấn đề BLHĐ nhưng chỉ ở mức trung
là 90% và 85,7%). Những học sinh có thái độ bình và tiếp nhận các thơng tin về BLHĐ chủ

bình thường, bản thân hành động lại được yếu qua việc sử dụng mạng xã hội Facebook.
đánh giá cao hơn so với việc đi báo cho thầy Thái độ của học sinh THPT về vấn đề
cô biết (52,5%). Trái lại, những học sinh tỏ BLHĐ
602


Giải thưởng Sinh viên Nghiên cứu khoa học Euréka lần XIX năm 2017

Đa số học sinh THPT tỏ thái độ khó chịu khi
chứng kiến BLHĐ. Tuy nhiên, vẫn cịn có
một số học sinh THPT cảm thấy bình thường
và thậm chí là hưởng ứng một cách thích thú
khi chứng kiến BLHĐ và chưa có sự tỷ lệ
thuận khi chứng kiến BLHĐ trực tiếp và gián
tiếp.
Hành vi của học sinh THPT về vấn đề
BLHĐ
Đa số học sinh THPT chọn cách đi báo cho
thầy cơ và cán bộ trong trường biết hoặc tìm
cách tìm các bạn khác đến ngăn cản khi các
em thấy BLHĐ xảy ra. Tuy nhiên vẫn có một
số học sinh chỉ đứng đó xem và khơng làm
gì, có em chụp hình, quay phim rồi đăng tải
lên mạng xã hội, thậm chí là đến xem và cổ
vũ. Lý giải cho hành vi này là các em sợ bị
vạ lây, sợ sẽ bị trả thù và thậm chí là các em
khơng muốn can thiệp vì đó khơng phải là
chuyện của các em.
Mối liên hệ giữa nhận thức, thái độ và
hành vi của học sinh THPT về vấn đề

BLHĐ
Có mối liên hệ thuận chiều giữa nhận thức,
thái độ và hành vi của học sinh THPT khi
chứng kiến BLHĐ. Theo đó, những học sinh
THPT có thái độ khó chịu và lo sợ khi chứng
kiến BLHĐ có xu hướng hành vi tích cực
hơn so với những học sinh tỏ ra bình thường,
thích thú.
Một số khuyến nghị
Đối với gia đình, phụ huynh học sinh
Dành thời gian trao đổi, khuyến khích con
em chia sẻ những khó khăn với cho phụ
huynh. Nên cho trẻ nhận biết về những hậu
quả kéo theo thay vì đánh, mắng các em. Giữ
mối liên hệ chặt chẽ với nhà trường, đặc biệt
là giáo viên chủ nhiệm và các cán bộ kiểm
soát trường học.
Đối với nhà trường
Tổ chức sinh hoạt, lồng ghép nội dung vào
các bài học đạo đức hay các hoạt động vui

Kỷ yếu khoa học

chơi giải trí, các tiết mục văn nghệ, kịch…
hướng dẫn cách để học sinh xử lý tình huống
khi có BLHĐ xảy ra, học cách kiểm sốt
hành vi bản thân. Thường xun kiểm sốt
các khu vực có nguy cơ xảy ra BLHĐ cao
như: nhà vệ sinh, sau sân trường, căn – tin,
trước cổng trường học. Bồi dưỡng các

phương pháp xử lý tình huống đối với giáo
viên, cán bộ nhân viên trường học. Nên tổ
chức mơ hình tham vấn học đường và cần có
một cán bộ là chuyên viên giám sát hoặc là
công an nhằm đảm bảo cho sự an toàn của
học sinh. Thay đổi cách thức hoạt động,
phong trào phòng chống BLHĐ theo hướng
thiết thực hơn.
Đối với ban quản lý các phương tiện
truyền thơng đại chúng
Cần có sự giám sát, quản lý chặt chẽ về hoạt
động đăng tải văn hóa phẩm đồi trụy, bạo lực
và có sự cảnh báo về độ tuổi được xem phù
hợp. Khuyến cáo việc phụ huynh cho con trẻ
tiếp xúc với mạng xã hội quá sớm, khuyến
khích con trẻ tham gia các hoạt động cộng
đồng.
Đối với bản thân mỗi học sinh
Nên tự trau dồi thêm những kiến thức cần
thiết về vấn đề BLHĐ như: BLHĐ là gì, bao
gồm những hình thức nào, nguyên nhân và
hậu quả là gì…từ đó hình thành nên nhận
thức rõ ràng và có lối hành động, thái độ
đúng đắn hơn. Cần có thái độ tích cực hơn
trong các hoạt động, phong trào phịng,
chống BLHĐ tại trường và tại địa phương.
Nên có cái nhìn nhận tích cực, phân biệt giữa
thực tế và “cái ảo” khi tiếp cận các hình ảnh,
video clip về BLHĐ cũng như các trị chơi,
phim mang tính chất bạo lực. Khi gặp khó

khăn về các vấn đề liên quan đến BLHĐ, học
sinh nên chia sẻ với thầy cô, gia đình và các
cán bộ chun trách nhằm có cách giải quyết
phù hợp, tránh các trường hợp đáng tiếc xảy
ra.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
ALTUNA S.A. AND BAKER O.E. 2010. School Violence: a qualitative case study. Elsevier
Ltd: Turkey.
BURTON P. AND LEOSCHUT L. 2012. School Violence in South Africa. Centre for Justice
and Crime Prevention, Cape Town: South Africa.
CENTERS FOR DISEASE CONTROL AND PREVENTION – CDC twenty four seven –
Saving Lives, Protecting People. 2016. Prevent Violence & Sexual violence in young.
1600 Clifton Road Atlanta: GA 30329-4027 USA.
PHẠM TẤT DONG VÀ LÊ NGỌC HÙNG. 2010. Xã hội học. Hà Nội: Nhà xuất bản Đại
603


Giải thưởng Sinh viên Nghiên cứu khoa học Euréka lần XIX năm 2017

Kỷ yếu khoa học

học Quốc gia Hà Nội.
ĐOÀN VĂN ĐỊNH. 2012. Bạo lực học đường qua báo chí. Hà Nội: Đại học Quốc Gia Hà
Nội.
ĐOÀN NAM HƯƠNG – Phó Chủ tịch Liên hiệp Khoa học Kinh tế - Đơ thị Nam Bộ. 2016.
Thực trạng và giải pháp phịng chống bạo lực học đường tại tỉnh Bến Tre. Bến Tre:
Liên hiệp Khoa học Kinh tế - Đô thị Nam Bộ.
HỒ THỊ HƯỜNG. 2006. Thực trạng, nguyên nhân tội phạm chưa thành niên ở thành phố
Vinh hiện nay (Điển cứu: phường Hồng Sơn, phường Cửa Nam, xã Nghi Phú – thành phố

Vinh – tỉnh Nghệ An). Thành phố Hồ Chí Minh: Trường Đại học Văn Hiến.
HOÀNG TRỌNG & CHU NGUYỄN MỘNG NGỌC. 2008. Phân tích dữ liệu SPSS. Tr 118122. Trường Đại học Kinh tế TP.HCM: Nhà xuất bản Hồng Đức.

604