Giải thưởng Sinh viên nghiên cứu khoa học Euréka lần 20 năm 2018

Kỷ yếu khoa học

CẢI TẠO CHIẾC GHE CHÀI TRUYỀN THỐNG CỦA NGƯỜI DÂN
MIỀN TÂY NAM BỘ ĐỂ PHỤC VỤ DU LỊCH ĐƯỜNG SÔNG
Trần Thị Trúc Xinh*
Trường Đại học Văn Lang
*Tác giả liên lạc:
TÓM TẮT
Đề tài nghiên cứu mơ hình ghe homestay để đưa vào phục vụ du lịch đường sơng
thành phố Hồ Chí Minh. Tận dụng 50% thời gian trống khi không chở hàng,
không gian của chiếc ghe chài truyền thống của người dân miền Tây Nam Bộ
được biến hóa linh hoạt để trở thành khơng gian chở khách du lịch. Đó sẽ là sản
phẩm du lịch mới, trên nền tảng sẵn có của địa phương nhưng được thiết kế lại
để phù hợp với nhu cầu sử dụng mới, đảm bảo vòng xoay năng lượng, thân thiện
với môi trường, giúp phát triển ngành du lịch ở thành phố Hồ Chí Minh cũng như
các tỉnh miền Tây Nam Bộ.
Từ khóa: Ghe xuồng miền Tây Nam Bộ, homestay, du lịch đường sông, kinh tế
chia sẻ.
RENOVATE TRADITIONAL BOATS OF PEOPLE IN SOUTHWEST
PROVINCES FOR RIVER TOURISM SERVICES
Tran Thi Truc Xinh*
Van Lang University
*Corresponding Author:
ABSTRACT
The study presents a model design “boat-homestay” for river tourism services of
Ho Chi Minh City. Taking advantage of 50% free time when not carrying goods,
the space of traditional "chai" boat of the Southwest people is transformed
flexibly to become passenger space. It will be a new tourism product, based on
local availability but redesigned to fit the needs of new uses, ensuring an

environmentally friendly, energy-efficient that turnaround to help develop
tourism of Ho Chi Minh City as well as the southwestern provinces.
Keywords: Sampan traditional, homestay, Mekong delta river tours, sharing
economy.
TỔNG QUAN
Với lợi thế khoảng 1000 km đường
sông, kênh, rạch, cùng hệ thống sơng
Sài gịn và sơng Đồng Nai chảy qua,
Thành phố Hồ Chí Minh có đầy đủ mọi
điều kiện thuận lợi để đưa du lịch
đường thủy nội đô trở thành mũi nhọn
trong các loại hình du lịch ở Thành
phố. Đã có một luận văn thạc sĩ nói về
du lịch đường sơng ở thành phố Hồ Chí
Minh: Châu Văn Bình “Phát triển sản
phẩm du lịch đường sơng tại thành phố

Hồ Chí Minh” (2015). Luận văn của
Châu Văn Bình có nói về những thực
trạng khi phát triển du lịch đường thủy
và nêu ra một số giải pháp định hướng
sự phát triển như giải pháp về cơ chế
đầu tư, giải pháp về hoàn thiện nguồn
nhân lực phục vụ,… Tuy nhiên, nghiên
cứu chưa đưa ra được mơ hình cụ thể
cho các nhu cầu lưu trú, ăn ở dành cho
khách du lịch, vốn là một mảng rất lớn
trong các sản phẩm du lịch đường
sông. Trong khi đó, nhà nổi hay chính


584


Giải thưởng Sinh viên nghiên cứu khoa học Euréka lần 20 năm 2018

những chiếc thuyền, chiếc ghe của
người dân từ lâu vốn vừa là phương
tiện vận chuyển, đi lại, làm ăn vừa là
nơi ở của người dân sông nước nơi đây,
thì lại có sẵn và có rất nhiều. Khi
thương lái đi từ Miền Tây lên Thành
phố Hồ Chí Minh chở rất nhiều hàng
hóa nhưng khi trở về lại q khơng chở
gì cả. Thiết nghĩ, tại sao khơng tận
dụng những khơng gian trống, thời
gian trống khi khơng chở hàng đó biến
thành khơng gian khác như chở khách
du lịch chẳng hạn? Đó sẽ là sản phẩm
du lịch mới, trên nền tảng sẵn có của
địa phương nhưng được thiết kế lại để
phù hợp với nhu cầu sử dụng mới, đảm
bảo vòng xoay năng lượng, thân thiện
với môi trường, giúp phát triển ngành
du lịch ở Thành phố Hồ Chí Minh cũng
như các tỉnh miền Tây Nam Bộ.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Thứ nhất, bằng phương pháp quan sát
khoa học, tác giả nhận thấy tiềm năng
du lịch từ những chiếc ghe hàng truyền
thống miền Tây Nam Bộ khi ln có

gần 50% thời gian để ghe trống sau
mỗi chuyến hàng. Thứ hai, sau khi đưa
ra được vấn đề, tác giả tiến hành thu
thập thông tin liên quan đến đề tài, điều
tra, khảo sát thực trạng không gian lưu
trú của chủ ghe, khơng gian vận
chuyển hàng hóa, nhu cầu của khách
du lịch khi tham gia loại hình du lịch
homestay.
Thứ ba, sử dụng phương pháp phân
tích và tổng hợp các thơng tin đã thu
thập được để từ đó, đưa ra một số giải
pháp cải tạo kiến trúc phù hợp với mơ
hình du lịch homestay trên ghe chài.
Cuối cùng, đánh giá lại giải pháp dựa
theo các tiêu chí về kinh tế, xã hội và
xem xét khả năng ứng dụng của mơ
hình ghe homestay tuyến du lịch
đường sơng Thành phố Hồ Chí Minh –
Miền Tây Nam Bộ.

Kỷ yếu khoa học

KẾT QUẢ
Kết quả khảo sát và đánh giá hiện
trạng
Những chiếc ghe hàng neo đậu trên địa
bàn Thành phố Hồ Chí Minh đa số đều
thuộc thể loại chài, ghe lườn, ghe tam
bản,... Những chiếc ghe hàng này có

kích thước dài × rộng trung bình là 18
- 19m × 3 – 3,5m, khối lượng vận
chuyển lớn và thời gian di chuyển
chậm. Tuy nhiên bởi vì là ghe nên
những “ngơi nhà di động” này vẫn cịn
thiếu những điều cơ bản như nhà vệ
sinh, nước sạch,...
87% các chủ ghe nhận thấy ý tưởng mơ
hình Ghe Homestay mang lại hiệu quả
kinh tế, cải thiện đời sống của họ và họ
cũng đồng ý cần phải cải tạo lại chiếc
ghe thì mới có thể phục vụ du lịch. Cịn
có đến 94% khách du lịch trong và
ngoài nước (khảo sát trên 50 người)
cho biết họ hứng thú và sẵn sàng trải
nghiệm hình thức du lịch này, miễn là
đảm bảo điều kiện an tồn đường thủy.
Kết quả mơ hình Ghe Homestay
Ý tưởng thiết kế cải tạo: Giữ lại vóc
dáng truyền thống của chiếc ghe chài
bao gồm bộ khung và hình dáng
nguyên thủy của nó, thay thế các vật
liệu bao che và đồ nội thất. Vật liệu
chính: Tre làm vách che phần ở, gỗ cây
sao làm khung và đế ghe. Thông số cơ
bản: kích thước dài x rộng = 18m x
3,5m; khối lượng vận chuyển 17 tấn;
sức chứa 10 người (7 du khách).
Các giải pháp kỹ thuật
Sử dụng nội thất thông minh

Không gian trên ghe khá nhỏ và chật
hẹp vì thế khi sử dụng những vật dụng
nội thất thơng thường sẽ chiếm diện
tích sử dụng, cho nên để khắc phục
những vấn đề này thì đề tài đề xuất sử
dụng các vật dụng nội thất thơng minh
có thể tích hợp nhiều chức năng cùng
lúc vừa làm tăng diện tích trống và khả
năng sử dụng.

585


Giải thưởng Sinh viên nghiên cứu khoa học Euréka lần 20 năm 2018

Kỷ yếu khoa học

Vỏ bao che linh hoạt
tải nhu cầu ngày càng tăng lên về năng
Sử dụng hệ ô cửa sổ đủ sắc màu được lượng cho quốc gia. Pin mặt trời được
làm bằng tre, khi vận chuyển hàng hóa lắp trên mái của buồng lái đảm bảo
thì tất cả cửa sổ được đóng kín lại. Cịn khơng bị khuất bóng râm. Ghe sử dụng
khi chở khách du lịch thì cửa có thể mở ước tính 3 tấm pin có kích thước
ra một các ngẫu hứng để cho du khách 330x350x22mm, mỗi tấm có cơng suất
có thể ngắm cảnh khi ngao du trên 10W là đảm bảo cho nhu cầu sinh hoạt
sơng. Bên cạnh đó mỗi lam ơ cửa được trên ghe.
sơn một màu giúp tạo điểm nhấn, làm Tái chế nước mưa làm nước sinh hoạt
Ghe Homestay trở nên bắt mắt và thu Sử dụng thiết bị loc nước mưa bằng
hút hơn.
than hoạt tính. Dùng bể có kích thước

Nhà vệ sinh sinh thái
được áp với 1m2 mặt bể (thể tích từ 200
Cơng nghệ Bio-toilet khơ là cơng nghệ lít ) trở lên, đối với bể lọc kích thước
sinh học sinh thái, các vi sinh vật sẽ quan trọng nhất là độ cao phải được từ
phân hủy chất thải sinh học thành CO2 1m trở lên. Dưới đáy bể dùng ống lọc
và hơi nước, không gây ô nhiễm môi nhựa PVC Ф48 hoặc lưới Inox nhỏ , để
trường. Có nhiều nghiên cứu chỉ ra làm ống thu nước. Ống lọc, lưới lọc
rằng, 21% lượng nước con người dùng này có tác dụng ngăn khơng cho vật
vào việc xả toilet và nước thải này gây liệu lọc chẩy ra theo nước.
ơ nhiễm nguồn nước mặt. Vì vậy, cơng Kết quả nghiên cứu mơ hình quản lý
nghệ Bio-toilet khơ là lựa chọn thích Mơ hình quản lý theo cách truyền
hợp để thay thế công nghệ toilet xả thống truyền thống: Trong mơ hình
nước hiện nay. Cơng nghệ Bio-toilet quản lý này thì chủ ghe sẽ được liên kết
khơ sử dụng than hoạt tính để khử mùi, với một cơng ty du lịch, những hoạt
đồng thời cấy một số loại vi sinh vật có động và thời gian chở du khách của chủ
lợi lên bề mặt hạt than, giúp phân hủy ghe sẽ chịu sự quản lý của công ty.
các chất thải và ức chế các vi sinh vật Mơ hình quản lý theo xu hướng hiện
có hại.
đại: thương lái và khách sẽ được thông
Panel mặt trời
qua một phần mềm quản lý như grab,
Việc sử dụng pin năng lượng mặt trời khi nào ghe trống, chủ ghe có thời gian
như một nguồn năng lượng tại chỗ thay trống thì có thể nhận chở khách du lịch
thế cho các dạng năng lượng truyền giúp chủ ghe chủ động thời gian.
thống, góp phần tiết kiệm điện, giảm
Bảng 1. Sơ đồ Ghe Homestay
So
Mơ hình quản lý theo cách
Mơ hình quản lý theo xu hướng
sánh

truyền thống truyền thống
hiện đại
Uy tính, dễ lấy được lịng tin Chủ ghe linh hoạt về thời gian và
của du khách thi thơng qua khơng gian, du khách có thể dễ
Ưu
cơng ty du lịch.
dàng tự đặt tour.
điểm
Quen thuộc với du khách.
Phù hợp với thời đại cách mạng
công nghiệp 4.0
Phụ thuộc Công ty du lịch.
Mơ hình mới, cịn lạ lẫm với du
Chủ ghe không linh hoạt về khách và thương lái.
Nhược
thời gian và khơng gian.
điểm
Du khách khó tiếp cận trực
tiếp.
586


Giải thưởng Sinh viên nghiên cứu khoa học Euréka lần 20 năm 2018

Tầm nhìn
Trong tương lai, Ghe Homestay khi sẽ
biến các bến cảng Sài Gịn thành nơi
giao thương hàng hóa, bến đỗ du lịch
và hình thành một khu chợ nổi giữa
lịng Sài Gịn. Bên cạnh đó, Ghe

Homestay có thể sử dụng cho các
tuyến tầm ngắn nội đô sẽ trở thành nét
đặc trưng của Thành phố, giống như
những con thuyền trên sông Chao
Phraya Thái Lang hay gần hơn là
thuyền rồng ở Huế. Bên cạnh đó việc
tham gia nền kinh tế chia sẻ, đối với
Grab là tận dụng những chiếc xe bị
lãng phí, Airbnb là tận dụng căn nhà bị
lãng phí khơng ở hết thì đối mơ hình
Ghe Homestay là tận dụng những chiếc
ghe hàng bị lãng phí.
KẾT LUẬN
Thành phố Hồ Chí Minh là một trong
những vùng kinh tế trọng điểm của cả
nước, cũng như là nơi có tiềm năng du

Kỷ yếu khoa học

lịch lớn, Thành phố đã và đang thu hút
nhiều du khách từ nhiều vùng và từ
nhiều đất nước khác nhau đến du lịch
và nghỉ dưỡng.
Với những loại hình du lịch cịn khá
đơn thuần và cũ kỹ, Thành Phố khơng
thể tạo ra nét độc đáo của riêng mình
so với các tỉnh thành khác và việc tăng
doanh thu, nâng cao hiệu quả kinh tế sẽ
gặp khó khăn.
Phát triển loại hình du lịch mới sẽ giúp

cho Thành Phố giải quyết được bài tóa
n khó này.Với địa hình nhiều sơng ngịi
kênh rạch sẳn có, du lịch đường sơng
Thành phố đã mang lại cho du khách
một trải nghiệm thú vị và cảm giác
thoải mái.
Giải pháp này mang tính chất tham
khảo nhưng tạo điều kiện thuận lợi để
ngành du lịch có cơ sở để làm bước đột
phá mới, phấn đấu đưa đưa du lịch
đường sông trở thành sản phẩm du lịch
trong tương lai chủ lực trong tương lai.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
THANH MAI (2017). Bio-Toilet Nhà vệ sinh thân thiện với môi trường. Xem tại:
/>TRẦN XUÂN TÌNH. TP. Hồ Chí Minh đầu tư nhiều tuyến đường thủy gắn với
phát triển du lịch. Xem tại: />
587